Postanowienie IV Ca 116/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 marca 2012 r. Sąd Okręgowy w Katowicac

--- STRONA 1 --- Sygn. akt IV Ca 116/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 marca 2012 r. Sąd Okręgowy w Katowicach IV Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący SSO Małgorzata Staszków-Greiner Sędzia Sędzia SO Maria Bielska-Wojtaszek SR del. Elżbieta Służałek (spr.) Protokolant st. sekretarz Aleksandra Sołtysik po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2012 r. w Katowicach na rozprawie sprawy z powództwa Karola K. przeciwko Skarbowi Państwa - o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego w z dnia sygn. akt 1. zmienia zaskarżony wyrok: a. w punkcie 1 w ten sposób, że powództwo oddala; b. w punkcie 2 w ten sposób, że zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 3.600 zł (trzy tysiące sześćset złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu; c. w punkcie 3 w ten sposób, że nakazuje pobrać od powoda na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w kwotę 665 zł (sześćset sześćdziesiąt pięć złotych) tytułem brakującej opłaty od pozwu; 1 --- STRONA 2 --- 2. zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 1800 zł (jeden tysiąc osiemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego; 3. nakazuje pobrać od powoda na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w kwotę 3.578 zł (trzy tysiące pięćset siedemdziesiąt osiem złotych) tytułem opłaty od apelacji, od uiszczenia której pozwany był zwolniony. 2 --- STRONA 3 --- Sygn. akt IV Ca 116/12 Uzasadnienie Powód Karol K. domagał się zasądzenia od pozwanego Skarbu Państwa –kwoty 71.556,13 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 30 maja 2010 r. oraz zwrotu kosztów procesu. W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że żądana kwota odpowiada dochodowi jaki osiągnąłby gdyby nie sprzeciwienie się przez wpisaniu go na listę adwokatów, co spowodowało opóźnienie w rozpoczęciu wykonywania przez powoda zawodu adwokata. Jako podstawę prawną swego żądania powód wskazał art. 417 1 § 2 k.c. Pozwany w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa zarzucając, że powód nie wykazał istnienia przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa – w szczególności zaś działanie pozwanego nie było bezprawne a nadto powód nie udowodnił, aby rzeczywiście poniósł szkodę w dochodzonym rozmiarze. Wyrokiem z dnia 28 grudnia 2011 r. Sąd Rejonowy zasądził od Skarbu Państwa –na rzecz powoda Karola K. kwotę 71.556,13 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 30 maja 2010 r. oraz zasądził łącznie 7.530 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Istotne elementy stanu faktycznego przyjętego przez Sąd pierwszej instancji za podstawę rozstrzygnięcia przedstawiają się następująco: Decyzją z dnia 25 czerwca 2008 r. na podstawie art. 69 ust. 2 w zw. z art. 65 pkt 1 ustawy Prawo o adwokaturze wyraził sprzeciw wobec wpisu Karola K. na listę adwokatów Izby Katowickiej. W ocenie Karol K. nie spełniał wymogu nieskazitelnego charakteru i związanej z tym rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. W uzasadnieniu powyższego twierdzenia organ przywołał fakt, iż przed Sądem Rejonowym w toczy się przeciwko Karolowi K. postępowanie o czyn z art. 239 § 1 k.k. Na podstawie aktu oskarżenia organ stwierdził, ze Karol K. wykonując czynności aplikanta adwokackiego, w porozumieniu z adwokatem będącym obrońcą podejrzanego, usiłował utrudniać tok śledztwa Prokuratury Apelacyjnej w przez nakłanianie podejrzanego do niewyjaśniania okoliczności popełnienia przestępstwa. Rozpoznając skargę jaką na decyzję Ministra Sprawiedliwości złożył Karol K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie podzielił stanowiska organu co do braku po stronie Karola K. przymiotu nieskazitelnego charakteru i ocenił zgłoszony sprzeciw jako niedostatecznie uzasadniony. Wskazał, że ocena postawy człowieka kształtować się powinna na podstawie danych zgromadzonych albo na przestrzeni dłuższego czasu albo w krótszym czasie lecz przy wykorzystaniu znaczącego ilościowo i jednoznacznego w swej wymowie materiału dowodowego. Tymczasem odmówił Karolowi K. waloru nieskazitelnego charakteru opierając się jedynie na fakcie prowadzenia postępowania karnego przeciwko skarżącemu o usiłowanie utrudniania toku śledztwa. Nie zebrał w sprawie żadnych innych dowodów i nie wziął pod uwagę żadnych innych okoliczności. W konsekwencji Sąd przyjął, że sprzeciw Ministra zgłoszony został z naruszeniem art. 80 k.p.a., a okoliczność decydująca dla wyniku sprawy – niespełnienie przez skarżącego warunku nieskazitelności charakteru – nie została 3 --- STRONA 4 --- udowodniona. Skarga kasacyjna wniesiona od orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego została przez Naczelny Sąd Administracyjny oddalona. Karol K. został uniewinniony od popełnienia zarzucanych mu, a wyżej wskazanych czynów karalnych, ostatecznie wyrokiem Sądu Okręgowego w z dnia 29 marca 2011 r. 29 grudnia 2008 r. powód zawarł z adwokatem Andrzejem R. umowę spółki partnerskiej, a spółka rozpoczęła działalność w lutym 2009 r. W oparciu o powyższe ustalenia, Sąd Rejonowy uznał, że uchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny decyzji z powołaniem się na art. 145 § 1 litera a i c prawa o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.) równoznaczne jest z dokonaniem jej oceny jako niezgodnej z prawem, co pozwala, w oparciu o art. 417 1 § 2 k.c., uznać odpowiedzialność odszkodowawczą pozwanego, a wobec udowodnienia wysokości szkody przez powoda, skutkuje zasądzeniem kwoty odpowiadającej jej wysokości. Jako podstawę orzeczenia o kosztach postępowania Sąd wskazał art. 98 k.p.c. Przeciwko powyższemu wyrokowi apelację wniósł pozwany zaskarżając go w całości. Pozwany zarzucił: 1. naruszenie prawa materialnego tj. art. 417, 417 1 § 2 i 361 § 1 i 2 k.c. poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym przyjęciu, że zachodzą co do zasady przesłanki uznania roszczenia powoda za uzasadnione, w szczególności że działania pozwanego były bezprawne, 2. naruszenie prawa procesowego tj. art. 232, 233 § 1 i 328 § 2 k.p.c. poprzez błędne przyjęcie z przekroczeniem granic swobodnej oceny zebranych dowodów, że powód wykazał w pełnym zakresie wszelkie przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej pozwanego, to jest bezprawność działania skutkującą powstaniem szkody majątkowej u powoda oraz istnienie adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy szkodą, a bezprawnym działaniem pozwanego, gdy wnikliwa analiza całokształtu zebranego materiału dowodowego prowadzi do wniosku przeciwnego, a zatem przy prawidłowym zastosowaniu tych przepisów winien zapaść wyrok odmiennej treści. Wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa w całości, a ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania domagając się równocześnie zasądzenia od powoda zwrotu kosztów postępowania za obie instancje. Powód w odpowiedzi na apelację wniósł o jej oddalenie. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja pozwanego jest uzasadniona. Podnoszone w apelacji zarzuty przeciwko orzeczeniu Sądu pierwszej instancji dotyczyły zarówno kwestii procesowych mających wpływ na ustalenia stanu faktycznego, jak i zastosowania prawa materialnego. Jako że tylko przy prawidłowo ustalonym stanie faktycznym możliwa jest ocena zasadności zastosowania przepisów prawa materialnego, w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania. 4 --- STRONA 5 --- Punktem wyjścia dla poniższych rozważań Sądu Okręgowego należy uczynić uwagę, iż uzasadnienie sformułowanych przez powoda zarzutów o charakterze proceduralnym wskazuje na nierozróżnianie przez skarżącego, a wskazanych wyżej, następujących po sobie faz orzekania, polegających w pierwszej kolejności na ustaleniu stanu faktycznego, a następnie dokonaniu subsumpcji tak ustalonego stanu faktycznego pod określona normę prawną. Pozwany zarzucał zaś Sądowi Rejonowemu naruszenie zasad procedowania polegających na rozkładzie ciężaru dowodu i swobodnej ocenie dowodów - nie wyjaśniając jednak na czym te uchybienia miałyby w rzeczywistości polegać i jakie konkretnie błędne ustalenia faktyczne sąd poczynił. Ograniczył się tylko do przywołania przepisu art. 232 k.p.c., statuującego, stosownie do zasady kontradyktoryjności, że ciężar dowodu spoczywa na stronach postępowania cywilnego, które są dysponentami toczącego się postępowania i ponoszą odpowiedzialność za jego wynik (art. 232 zdanie pierwsze k.p.c.), przepisu art. 233 k.p.c. formułujący zasadę swobodnej oceny dowodów, oraz art. 328 § 2 k.p.c. określającemu jakie elementy powinno zawierać uzasadnienie orzeczenia, nie wskazując w najmniejszym stopniu sposobu w jaki sąd pierwszej instancji tym przepisom uchybił. W istocie bowiem skarżący formułując zarzut naruszenia prawa procesowego wskazywał na błędną, jego zdaniem, ocenę działań pozwanego jako bezspornych oraz przyjęcie istnienia związku przyczynowego między tym działaniem a szkodą. Sformułowane przy powołaniu powyższych przepisów zarzuty tyczą zaś wyjaśnienia przyjętego przez sąd sposobu wykładni i zastosowania powołanego przepisu prawa materialnego, a zatem należą do kategorii zarzutów naruszenia prawa materialnego, a właściwie jego błędnego zastosowania. Przepis art. 328 § 2 k.p.c. określający, co powinno zawierać uzasadnienie orzeczenia, może stać się podstawą wzruszenia orzeczenia sądu pierwszej instancji, gdyby uzasadnienie nie dawało możliwości oceny zasadności rozumowania sądu na użytek rozstrzygnięcia w sprawie – taka jednak sytuacja w niniejszym postępowaniu nie zachodzi. Reasumując skarżący nie postawił skutecznego zarzutu naruszenia prawa procesowego. Niemniej jednak istotnym przy tym pozostaje, że sąd drugiej instancji ma nie tylko uprawnienie, ale wręcz obowiązek rozważenia na nowo całego zebranego w sprawie materiału oraz jego własnej samodzielnej oceny, przy uwzględnieniu zasad wynikających z art. 233 § 1 k.p.c. I tak ustalenia stanu faktycznego przyjętego przez Sąd Rejonowy za podstawę rozstrzygnięcia poczynione zostały prawidłowo, w oparciu o wskazane dokumenty, z jednym jednakże zastrzeżeniem. Mianowicie, nie znajduje uzasadnienia ustalenie, że „sąd administracyjny podniósł również, że uznając akt oskarżenia za równoznaczny popełnieniu przestępstwa naruszył konstytucyjną zasadę domniemania niewinności”. Takiej oceny sąd administracyjny w swym orzeczeniu nie dokonał. Wręcz przeciwnie, na stronie 9 i 10 sporządzonego przez sąd uzasadnienia zawarte jest stwierdzenie, że nie zgodził się on z zarzutem naruszenia przez zasady domniemania niewinności określonej w art. 42 ust. 3 Konstytucji. Sąd administracyjny wyjaśnił przy tym, że składając sprzeciw nie decydował o winie oskarżonego w sprawie karnej przeciwko niemu prowadzonej lecz rozstrzygał kwestię prawidłowości wpisu skarżącego na listę adwokatów w sytuacji wniesionego przeciwko skarżącemu aktu oskarżenia, stwierdzając, że ta okoliczność nie pozwala uznać, iż skarżący spełnia konieczny, a określony w art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze, warunek nieskazitelności 5 --- STRONA 6 --- charakteru. W pozostałym zakresie ustalenia Sądu i ich ocena, dokonane w oparciu o zaoferowany w sprawie materiał dowodowy są właściwe, stąd też Sąd Okręgowy przyjmuje je za własne. Przechodząc do zarzutów naruszenia prawa materialnego stwierdzić należy, że są one zasadne. Sąd Rejonowy podstawy sformułowanego przez powoda roszczenia upatrywał we wskazanym przez samego powoda przepisie art. 417 1 k.c. Ze stanowiskiem tym nie można się zgodzić. Przepis art. 417 1 § 2 k.c. reguluje odpowiedzialność deliktową Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną między innymi przez wydanie ostatecznej decyzji, wymagając przy tym stwierdzenia we właściwym postępowaniu jej niezgodności z prawem. Jednocześnie skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia została unormowana w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego, należy zatem przyjąć, iż dotyczy ona prawomocnych orzeczeń wydanych w sprawach cywilnych przez sądy powszechne. Poza jej zakresem pozostają więc nie tylko „ostateczne decyzje administracyjne”, lecz także orzeczenia wojewódzkich sądów administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skoro ustawodawca nie wprowadził w tym zakresie żadnego szczególnego postępowania pełniącego funkcję przedsądu należy przyjąć, że funkcję tę pełnią: 1. w odniesieniu do sądowego postępowania administracyjnego: a) przewidziana w art. 172 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) procedura unieważniania prawomocnego orzeczenie sądu administracyjnego wydanego w sprawie, która ze względu na osobę lub przedmiot nie podlegała orzecznictwu sądu administracyjnego w chwili orzekania oraz b) procedura wznowienia postępowania uregulowana przepisami art. 270 i następnych powołanej wyżej ustawy, 2. natomiast w zakresie oceny niezgodności z prawem decyzji administracyjnych postępowania o: a) stwierdzenie nieważności decyzji (art. 156 k.p.a., które może prowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji (158 § 1 k.p.a. lub stwierdzenia, że decyzję wydano z naruszeniem prawa (art. 158 § 2 k.p.a.), b) wznowienie postępowania (art. 145 k.p.a.), które może prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji i wydania nowej (art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.) lub stwierdzenia, że zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem prawa (art. 151 § 2 k.p.a.). Ponadto, sądy administracyjne sprawując kontrolę działalności administracji publicznej, orzekają w sprawie skarg na decyzje administracyjne, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Istotnego znaczenia nabiera więc przy tym regulacja artykułu 287 p.p.s.a., zgodnie z którym gdy sąd administracyjny w orzeczeniu: uchyli zaskarżoną decyzję, a organ rozpatrujący sprawę ponownie umorzy postępowanie, stwierdzi nieważność aktu albo ustali przeszkodę prawną uniemożliwiającą stwierdzenie nieważności aktu, stronie która poniosła szkodę, służy odszkodowanie od organu, który wydał decyzje. Przepis art. 287 konkretyzuje więc ogólną regułę odpowiedzialności wynikającą z art. 417 1 § 2 k.c. w ten sposób, że precyzuje podstawy odpowiedzialności i wskazuje adresata roszczenia. (System Prawa Prywatnego. Prawo 6 --- STRONA 7 --- zobowiązań – część ogólna. Tom 6 pod redakcją dr hab. Adama Olejniczaka. Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2009, str.833-834). Oczywistym przy tym pozostawać musi, że rodzaj prejudykatu niezbędnego do uzyskania odszkodowania determinowany być zawsze musi charakterem decyzji, której wydanie stało się przyczyna szkody. Z całą pewnością jednak za taki prejudykat nie może być uznany w niniejszej sprawie wyrok wojewódzkiego sądu administracyjnego, który w trybie art. 145 § 1 pkt litera a) i c) p.p.s.a. uwzględnił skargę powoda na decyzję Ministra i ją uchylił, gdyż tego rodzaju orzeczenie nie mieści się w dyspozycji cytowanego art. 287 p.p.s.a. ani też nie zawierało stwierdzenia nieważności decyzji z przyczyn określonych w art. 156 k.p.a. Podstawy odpowiedzialności Skarbu Państwa, wobec braku możności zastosowania art. 417 1 § 2 k.c., należało zatem poszukiwać w przepisie art. 417 k.c. Zgodnie z nim za szkodę wyrządzoną wskutek działania lub zaniechania przy wykonywaniu władzy publicznej Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność tylko wówczas, gdy to działanie lub zaniechanie było niezgodne z prawem (bezprawne). Pozostaje zatem odpowiedzieć na pytanie czy każda decyzja uchylona na skutek orzeczenia sądu administracyjnego sprawującego wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działania administracji publicznej pod kątem zgodności tych działań z prawem może być uznana za niezgodną z prawem i tym samym rodzącą odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa. Rodzące się przy tym wątpliwości są o tyle zasadne, że Sąd uchyla decyzję również na skutek stwierdzenia naruszenia prawa materialnego i innego naruszenia przepisów postępowania, a to może być powodowane odmienną oceną stanu faktycznego, odmienną wykładnią przepisów prawa materialnego, odmienną kwalifikacją przepisów regulujących zasady postępowania lub niewyjaśnieniem wszystkich istotnych okoliczności faktycznych itp. Z tego względu nie można przyjąć, że każde wadliwe działanie organu podlegającego kontroli może być kwalifikowane jako bezprawne, choćby było ono skorygowane przez instancję kontrolującą (porównaj: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 maja 2003r., sygn. akt III CZP 34/03, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 kwietnia 2006r., sygn. akt V CSK 176/05; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 2006r., sygn. akt IV CSK 109/05) . Podkreślenia wymaga, że treść orzeczeń zależy przede wszystkim od rezultatów wykładni prawa stanowionego, które mogą być różne, w zależności od jej przedmiotu, zastosowanych metod oraz podmiotu, który jej dokonuje. Z istoty wykładni wynika wiele możliwych interpretacji tego samego przepisu (normy prawnej), a sam akt wykładni z natury rzeczy nacechowany jest subiektywizmem. Akty stosowania prawa powinny być postrzegane przede wszystkim w kategoriach konfrontacji racji i odmienności ocen, a wykorzystanie toku instancji czy możliwości złożenia skargi do sądu na decyzje administracyjne powinno zapewniać niewadliwe ustalenie stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy i jego prawidłową ocenę jurydyczną. Z tej przyczyny w procesie stosowania prawa wadliwe działanie organu, które zostało następnie skorygowane przez instancję odwoławczą czy sprawującą kontrolę , nie może być automatycznie kwalifikowane jako działanie bezprawne, rodzące obowiązek odszkodowawczy . Odmienne ujęcie rozważanego zagadnienia, ze względu na możliwość rozbieżnej interpretacji konkretnych przepisów prawa i możliwość podejmowania na ich tle rozbieżnych rozstrzygnięć i przyjmowanie, że 7 --- STRONA 8 --- każda niezgodność decyzji organu pierwszej instancji (czy podlegającego kontroli) z normatywnym wzorcem jest działaniem bezprawnym, byłoby nieracjonalne (porównaj wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 lipca 2003r., sygn. akt IV CKN 357/2001). A zatem wybór jednej z możliwych interpretacji przepisów prawa, choćby ostatecznie okazała się ona nieprawidłowa, nie oznacza niezgodności orzeczenia z prawem, rodzącej odpowiedzialność odszkodowawczą Państwa (tak również Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 24 lipca 2006r. I BP 1/06, OSNP 2007/15-16/216). Taka też była sytuacja w rozpoznawanej sprawie. Jak wynika z uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego uchylenie decyzji było wynikiem odmiennej interpretacji sformułowanego w art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze wymogu nieskazitelności charakteru i dotychczasowego zachowania dającego rękojmię prawidłowego wykonywania przez kandydata zawodu adwokata. Sąd dokonując wykładni przepisu doszedł do odmiennego wniosku niż , czemu dał wyraz uchylając jego decyzję. Spór sprowadzał się zaś w istocie do tego czy takiej oceny postawy człowieka powinno się dokonywać na podstawie danych zgromadzonych albo na przestrzeni dłuższego czasu albo w krótszym czasie lecz przy wykorzystaniu znaczącego ilościowo i jednoznacznego w swej wymowie materiału dowodowego czy też wniosek taki można wysnuć w oparciu o jeden pojedynczy fakt z życia jednostki. W związku z powyższym brak podstaw dla uznania, że działanie polegające na wydaniu przez decyzji z dnia 25 czerwca 2008 r. było bezprawne – i już z tej przyczyny żądanie powoda uwzględnione być nie mogło. Zbędnym jest zatem odnoszenie się do dalszych zarzutów apelacji kwestionujących wysokość szkody i istnienie związku przyczynowego między zdarzeniem wywołującym szkodę a samą szkodą. Z powyższych przyczyn, wobec stwierdzenia braku przesłanek odpowiedzialności pozwanego, Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że powództwo oddalił. O kosztach postępowania Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 108 § 1 k.p.c. w zw. z art. 98 § 1 k.p.c. zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sporu przy uwzględnieniu § 6 pkt 6 oraz § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. 2002, Nr 163, poz.1349 ze zm.). Na podstawie przepisów art. 94 w zw. z art. 113 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz w zw. z art. 98 k.p.c. Sąd Okręgowy nakazał pobrać od powoda na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w opłatę od apelacji, a dodatkowo, w oparciu o art. 130 3 § 2 k.p.c., kwotę 665 zł tytułem uzupełnienia opłaty od pozwu na skutek rozszerzenia żądania. Zwrócić należy na koniec Sądowi Rejonowemu również uwagę, że koniecznym pozostaje rozpoznanie przez Sąd wniosku biegłej o przyznanie jej wynagrodzenia za sporządzenie opinii w niniejszej sprawie oraz rozstrzygnięcie, w trybie art. 108 1 k.p.c., o poniesieniu kosztów w tym zakresie. 8