Postanowienie IV C 836/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 maja 2016 roku Sąd Okręgowy w Warszawie

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: IV C 836/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 maja 2016 roku Sąd Okręgowy w Warszawie Wydział IV Cywilny w następującym składzie: Przewodniczący: SSO Małgorzata Sobkowicz Protokolant: sekretarz sądowy Dorota Wołowiec po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2016r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa G. L. przeciwko R. S. (1), (...) Izbie Adwokackiej w P. i Towarzystwu (...) S.A. w W. o ochronę dóbr osobistych, zadośćuczynienie i odszkodowanie I. oddala powództwo; II. opłatę sądową przejmuje na rachunek Skarbu Państwa; III. nie obciąża powódki G. L. kosztami postępowania na rzecz pozwanych. IV C 836/12 UZASADNIENIE Powódka G. L. po sprecyzowaniu żądanie wniosła przeciwko R. S. (1), (...) Izbie Adwokackiej w P. i Towarzystwu (...) S.A w W. o ochronę dóbr osobistych i - nakazanie pozwanemu R. S. (1) złożenie oświadczenia następującej treści: „Przepraszam panią G. L. za nieudzielenie jej pomocy, jakiej ode mnie oczekiwała, jako adwokata z urzędu (ona sama o taką pomoc występowała, było to dla niej bardzo ważne), faktycznie nie dopełniłem swoich obowiązków, wiem, że to ja miałem obowiązek skutecznie skontaktować się z p. L. i omówić sprawę, mogłem wystąpić do ORA o zwolnienia mnie ze sprawy, nie zrobiłem tego, wystąpiłem też do Sądu o zapłatę pieniędzy za pomoc, choć tej pomocy nie udzieliłem. Wiem jak ważna była dla p. L. sprawa, dotyczyła utraty mieszkania, wiem też jak ważna była pomoc dla p. L.. Nie wiem, dlaczego tak postąpiłem. Bardzo przepraszam p.L. za to. Zdaję sobie sprawę na jakie szkody, straty i cierpienia naraziłem p. L.. Przepraszam i chcę dobrowolnie zadośćuczynić pani L. wyrządzone szkody i krzywdy” - nakazanie (...) Izbie Adwokackiej w P. złożenia oświadczenia następującej treści: „ (...) Izba Adwokacka w P. przeprasza p. G. L. za brak właściwej oceny postępowania adwokata z urzędu – R. S. (1) (który został przez nas tj. ORA wyznaczony do sprawy sądowej sygn. VII Cupr 509/11), za niedokładne i nierzetelne zbadanie sprawy i skargi G. L., za nieprzesłuchanie jej, opieranie się tylko na zeznaniu jednej strony – nierzetelnego adwokata R. S., który zeznał nieprawdę, nie działał zgodnie z zasadami etyki adwokackiej. Naruszył zasady etyki. Wiemy, że p. L. poniosła ogromne szkody, straty i cierpienia, bo sprawa dotyczyła utraty jej mieszkania, w --- STRONA 2 --- której miał jej pomóc adwokat S. i na taką pomoc bardzo liczyła (wiemy, że sama o taka pomoc występowała do sądu). Pani L. miała słuszną skargę na nieetyczne postępowanie adwokata S., a my z ubolewaniem przyznajemy, że nie podeszliśmy do tej skargi w sposób rzetelny, przez co naraziliśmy p. L. na takie szkody, co chcemy zadośćuczynić dobrowolnie i jeszcze raz przepraszamy p.L.”. - nakazanie Towarzystwu (...) S.A. złożenie oświadczenia następującej treści: „Przepraszamy p. G. L. za nasze niesolidne postępowanie. Pani L. faktycznie się do nas zwróciła – jako do organu ubezpieczającego adwokatów. Nie dołożyliśmy starań, by tę sprawę rzetelnie rozpatrzyć. Wiemy, że tym samym naraziliśmy p. L. na szkody, straty, cierpienia. Adwokat R. S. (1) naruszył zasady etyki adwokackiej, nie udzielił pomocy p. L., do której był ustanowiony, jako adwokat z urzędu, zadbał tylko o własne korzyści za rzekomą pomoc, jakiej p. L. nie udzielił. Otrzymał pieniądze, a panią L. pozostawił bez pomocy, narażając ją na jeszcze większe szkody i cierpienia w tak ważnej dla niej sprawie dotyczącej utraty przez nią mieszkania, w której miał jej pomoc i na jaką pomoc p. L. bardzo liczyła. My swą bezczynnością, brakiem podjęcia właściwych działań przyczyniliśmy się do szkód i cierpień p. L. za co bardzo przepraszamy i chcemy dobrowolnie, ugodowo zadośćuczynić p. L.”. Powódka wniosła, aby przeprosiny nastąpiły w formie pisemnej w sądzie, były umieszczone w prasie prawniczej tj. (...) i dodatku prawnym do gazety (...), gazecie wydawanej dla adwokatów (...) na pierwszej stronie w formacie jak największym, w prasie lokalnej (...) na pierwszej stronie w formacie jak największym oraz przez 2 miesiące na terenie ORA w P. i w Sądzie Rejonowym w Poznaniu gdzie odbywał się proces sygn. VII Cupr 509/11. Powódka wniosła również, aby każdy z pozwanych zapłacił na jej rzecz zadośćuczynienie w wysokości po 10.000 zł i odszkodowanie po 20.000 zł. Powódka wniosła również o zasądzenie od pozwanych solidarnie na jej rzecz kosztów postępowania tj. kosztów podróży w wysokości 236 zł 90 gr. i nieobciążanie jej kosztami postępowania na rzecz pozwanych. Pozwany – Towarzystwo (...) S.A. w W. wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od powódki na jego rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pozwany R. S. (1) wniósł o oddalenie powództwa i obciążenie powódki kosztami postępowania. (...) Izba Adwokacka w P. wniosła o oddalenie powództwa i nałożenia kosztów postępowania na powódkę. Na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Przed Sądem Rejonowym Poznań – Stare Miasto w P. toczyło się postępowanie z powództwa Przedszkola nr (...) w P. o eksmisję pozwanej z lokalu z uwagi na wypowiedzenie umowy najmu (pozew k.113 i k.191). Powódka miała przyznany lokal przy ul. (...) na czas trwania stosunku pracy (decyzja k.192). Powódka skierowała na to pozew domagając się naprawy okien oraz zmiany stawki czynszu w sprawie VII Cupr 509/11/1. Decyzją Okręgowej Rady Adwokackiej w P. wyznaczony został dla powódki w sprawie VII Cupr 509/11 adwokat R. S. (1) jako pełnomocnik z urzędu. O wyznaczeniu adw. R. S. (1) pełnomocnikiem z urzędu dla powódki poinformował powódkę Sąd Rejonowy (...) w P. oraz adw. R. S. (1) (k.7 i k.9). Zarządzeniem z dnia 3 stycznia 2012 r. adw. R. S. (1) jako pełnomocnik powódki został wezwany do usunięcia braków formalnych zażalenia powódki (k.74) i adw. S. przesłał do powódki pismo z Sądu dotyczące uzupełnienia braków pozwu do dnia 16 stycznia 2012 r. pod rygorem zwrotu pozwu i wezwał powódkę do dostarczenia do jego Kancelarii wszelkiej posiadanej dokumentacji i informacji (pismo k.9). W dniu 16 stycznia 2012 r. adw. R. S. (1) złożył pismo do Sądu, że powódka nie skontaktowała się z nim i wnosi o przedłużenie terminu do uzupełnienia braków zażalenia do 30 stycznia 2012 r. (pismo k.78), a w dniu 30 stycznia 2012 r. poinformował Sąd, że powódka nie nawiązała z nim żadnego kontaktu i nie jest możliwe wykonanie przez niego zobowiązania Sądu i wnosi o zasądzenie na jego rzecz kosztów pomocy prawnej z urzędu (k.79). W dniu 1 lutego 2012 r. pozwany R. S. poinformował powódkę, że Sąd odrzucił jej zażalenie na zarządzenie o zwrocie pozwu (k.80). Okręgowa Rada Adwokacka w P. prowadziła postępowanie wyjaśniające w stosunku do adw. R. S. (1) i adwokat składał wyjaśnienia, że powódka nie skontaktowała się z nim po jego piśmie do niej, aby złożyła dokumenty i informacje, ale nie jest możliwe żeby w kancelarii nikogo nie było i w dniu 16 stycznia 2012 r. złożył pismo do Sądu o przedłużenie terminu do uzupełnienia braków zażalenia --- STRONA 3 --- do 30 stycznia 2012r. Powódka skontaktowała się z nim dopiero w dniu 3 lutego 2012 r. z pretensjami, ale już w dniu 1 lutego 2012 r. otrzymał z Sądu postanowienie o odrzuceniu zażalenia, o czym powiadomił powódkę (pismo pozwanego do ORA k.64). Okręgowa Rada Adwokacka w P. po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego uznała, że nie ma podstaw do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego w stosunku do adw. S., gdyż adw. dopełnił czynności, aby skontaktować się z powódką, wysyłał do niej pisma i zachował się zgodnie z zasadami etyki (pismo ORA k.81-82). (...) S.A. w W. odmówiło przyznania powódce odszkodowania za adw. R. S. gdyż nie ma zawinionego działania bądź zaniechania po stronie adwokata (k.83-84). Sąd zważył, co następuje: Powódka w niniejszej sprawie wnosi o nakazanie pozwanym złożenia oświadczeń o treści jak na początku niniejszego uzasadnienia z uwagi na to, że pozwany R. S. (1) nie dopełnił obowiązków, jako jej pełnomocnik z urzędu w sprawie VII Cupr 509/11 gdyż nie uzupełnił braków zażalenia przez co zostało ono odrzucone i powódka została pozbawiona mieszkania. Natomiast W. Izba Adwokacka nie uwzględniła jej skargi na adw. S., a (...) W. nie przyznało jej odszkodowania za nieetyczne zachowanie adwokata, którego ubezpiecza. Powódka podnosi, że w ten sposób pozwani naruszyli jej dobra osobiste tj. zdrowie i utraciła mieszkanie. Zgodnie z art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Katalog dóbr osobistych, ujętych w art. 23 k.c. ma charakter otwarty, a doktryna i judykatura wskazują kolejne dobra osobiste w miarę rozwoju stosunków społecznych, doskonaląc tą drogą system ochrony tych dóbr. Liczne dobra osobiste uregulowane zostały w Konstytucji RP, np. art. 47 Konstytucji stanowi, że każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym. Ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba, że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny (art. 24 § 1 k.c.). W przepisie art. 24 § 1 k.c. ustanowione zostało domniemanie bezprawności naruszenia dobra osobistego. Domniemanie to podlega obaleniu przez wykazanie uprawnienia do określonego działania. Ciężar dowodu braku bezprawności działania spoczywa na osobie, której zarzucono naruszenie dobra osobistego, musi ona wykazać, że była do tego uprawniona. Za bezprawne uważa się każde działanie naruszające dobro osobiste, jeżeli nie zachodzi żadna z okoliczności usprawiedliwiających je, a do okoliczności wyłączających bezprawność naruszenia dóbr osobistych zalicza się działanie w ramach porządku prawnego, wykonywanie prawa podmiotowego, zgodę pokrzywdzonego oraz działanie w obronie uzasadnionego interesu. Rozpoznając sprawę w przedmiocie ochrony dóbr osobistych Sąd w pierwszej kolejności ustala, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, a dopiero w przypadku pozytywnej odpowiedzi ustala, czy działanie pozwanego było bezprawne i jakiej udzielić ochrony osobie, której dobra osobiste zostały naruszone. Jak wynika z akt po ustanowieniu adw. R. S. (1) pełnomocnikiem z urzędu powódki adwokat zwracał się pismem do powódki o uzupełnienie dokumentów i informacji dotyczących braków zażalenia, kierował też pisma do Sądu o przedłużenie terminu w związku z brakiem kontaktu z powódką. Zarówno w ocenie Sądu jak i w ocenie Okręgowej Rady Adwokackiej badającej sprawę nie doszło do zaniedbań ze strony adw. R. S. (1), a jego prawidłowe działanie nie narusza dóbr osobistych powódki. --- STRONA 4 --- Zdaniem Sądu Okręgowego pozwany - W. Izba Adwokacka w P. nie naruszyła w żaden sposób dóbr osobistych powódki. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż w związku ze złożoną przez powódkę skargą do Okręgowej Izby Adwokackiej w P. na działalność adw. R. S. (1) przeprowadzono postępowanie wyjaśniające. W wyniku tego postępowania ustalono, że adw. R. S. (1) nie dopuścił się naruszenia ciążących na nim, jako pełnomocniku obowiązków. Tym samym Okręgowa Rada Adwokacka w P. dopełniła ciążących na niej obowiązków związanych ze sprawowaniem pieczy nad działalnością członków adwokatury i nie naruszyła w żaden sposób dóbr osobistych powódki. Ponadto należy nadmienić, iż zgodnie z ustawą Prawo o adwokaturze organy adwokatury nie ponoszą odpowiedzialności za działalność adwokatów w sprawach. Również zdaniem Sądu pozwany (...) S.A. nie naruszył dóbr osobistych powódki. Pozwany, jako ubezpieczyciel adwokata może ewentualnie przyznać powódce odszkodowanie w razie stwierdzenia, że w związku z działalnością ubezpieczonego powódka poniosła szkodę. Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 grudnia 2003 roku w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej adwokatów ubezpieczeniem OC jest objęta odpowiedzialność cywilna adwokata za szkody wyrządzone w następstwie działania lub zaniechania ubezpieczonego, w okresie trwania ochrony ubezpieczeniowej, podczas wykonywania czynności adwokata. Zauważyć należy, że odpowiedzialnością cywilną objęte są jedynie szkody będące następstwem działania lub zaniechania adwokata nie natomiast krzywdy moralne związane z ewentualnymi naruszeniami dóbr osobistych. Za nieuzasadnione Sąd uznał twierdzenia powódki, że do naruszenia dóbr osobistych doszło w skutek nierzetelnego zbadania sprawy przez ubezpieczyciela. Pozwany (...) S.A. w związku ze zgłoszoną szkodą nie znalazł podstaw do wypłaty odszkodowania z uwagi na brak wykazania po stronie adwokata wystąpienia przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej i poinformował pisemnie powódkę o swojej decyzji. Ponadto skoro nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powódki zdaniem Sądu nie można uznać, że działanie pozwanych było bezprawne. Pozwani Okręgowa Izba Adwokacka oraz (...) S.A. przeprowadzili na wnioski powódki odpowiednie postępowania, a to, że przeprowadzili to nierzetelnie jest to subiektywne odczucie powódki. Natomiast działanie pozwanego adw. R. S. (1) było prawidłowe i zgodne z prawem oraz zasadami etyki adwokackiej, tym samym nie było działaniem bezprawnym o charakterze naruszającym dobra osobiste powódki G. L.. Ponadto powódka nie wykazała, że na wskutek działania pozwanych utraciła zdrowie i mieszkanie. W tej sytuacji skoro nie zostały naruszone dobra osobiste powódki nie służy powódce zadośćuczynienie na podstawie art. 448 k.c. Oprócz złożenia przez pozwanych oświadczeń i zasądzenia od pozwanych kwoty z tytułu zadośćuczynienia powódka żąda również zasądzenia od pozwanych na jej rzecz odszkodowania. Dla odpowiedzialności odszkodowawczej konieczne jest wykazanie przez powódkę zaistnienia, szkody, winy i związku przyczynowego między działaniem lub zaniechaniem w działaniu dłużnika a powstałą szkodą. W niniejszej sprawie powódka nie wykazała przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej tj. ani winy pozwanych, ani zaistnienia szkody, ani związku przyczynowego. Jak wynika z akt sprawy przedszkole wniosło o eksmisję powódki z lokalu z powodu wypowiedzenia umowy najmu, ponadto powódka otrzymała jak wynika z dokumentów przydział tego mieszkania na czas zatrudnienia. Ponadto sprawa powódki o naprawę stolarki okiennej oraz zmiany czynszu zdaniem Sądu nie miałaby żadnego wpływu na pozew przedszkola o eksmisję, a powódka swoje żądanie w zakresie odszkodowania opiera na tym, że przez zakończenie sprawy VII Cupr 509/11 została pozbawiona mieszkania gdyż w/w sprawa uniemożliwiłaby jej eksmisję. Brak jest związku pomiędzy roszczeniem powódki o naprawienie okien i zmianę stawki czynszu, a sprawą o eksmisję z powodu wypowiedzenia umowy najmu. Należy również zauważyć, że powódka w żaden sposób nie udowodniła również wysokości szkody. Z tych wszystkich względów Sąd oddalił powództwo w całości. Wobec tego, iż powódka jest zwolniona od opłaty od pozwu Sąd przejął opłatę na rachunek Skarbu Państwa. --- STRONA 5 --- Sąd nie obciążył powódki kosztami postępowania na rzecz pozwanych uznając, iż w sprawie zachodzą okoliczności o jakich mowa w art. 102 k.p.c. Powódka nie pracuje, utrzymuje się z zasiłków i wspierania jej przez pomoc społeczną. Z tych wszystkich względów Sąd orzekł jak w sentencji.