Postanowienie IV C 757/14 UZASADNIENIE Pozwem wniesionym do Sądu dnia 5 sierpnia 2014 r. J. B. domagał się zobowiąz

--- STRONA 1 --- Sygn. akt IV C 757/14 UZASADNIENIE Pozwem wniesionym do Sądu dnia 5 sierpnia 2014 r. J. B. domagał się zobowiązania M. S. do: 1) Przeproszenia go oraz złożenia przez pozwaną na piśmie oświadczenia o następującej treści: „Ja niżej podpisana M. S. wyrażam ubolewanie z powodu naruszenia godności, czci i dobrego imienia Pana J. B. poprzez sformułowanie we wniosku z 5 września 2013 r. o ograniczenie władzy rodzicielskiej twierdzeń, jakoby J. B. przywoził małoletniego A. B. do mojego miejsca zamieszkania nienakarmionego i nieraz nieumytego, które to twierdzenia nie odpowiadają prawdzie, a nadto przepraszam Pana J. B. za te działania”; 2) Sporządzenia ww. oświadczenia na kartce papieru formatu A4 przy użyciu czcionki o wielkości równej co najmniej czcionce Times New Roman rozmiar 20 i podpisanie wskazanego oświadczenia własnoręcznie i czytelnie przez pozwaną; 3) Przesłania przez pozwaną sporządzonego oświadczenia listem poleconym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru na adres powoda wskazany w pozwie; 4) Zaniechania przez pozwaną dalszego narusza dóbr osobistych powoda, tj. jego godności, czci i dobrego imienia, poprzez zaprzestanie formułowania w przyszłości twierdzeń, jakoby przed skierowaniem przez pozwaną na drogę postępowania sądowego wniosku z dnia 5 września 2013 r. o ograniczenie władzy rodzicielskiej J. B. przywoził małoletniego A. B. do miejsca zamieszkania M. S. nienakarmionego i nieraz nieumytego 5) zasądzenia od pozwanej na rzecz powoda zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. W uzasadnieniu wskazał, że dochodzi ochrony swoich dóbr osobistych w związku z tym, iż M. S. dnia 5 września 2013 r. złożyła w Sądzie Rejonowym w Pruszkowie wniosek o ograniczenie jego władzy rodzicielskiej w stosunku do ich wspólnego, małoletniego syna A. B.. Pozwana argumentowała ww. wniosek tym, iż J. B. miał przywozić do niej A. B. „nie raz nie nakarmionego oraz nie umytego” (pozew k.2-5). W odpowiedzi na pozew wniesionej dnia 23 września 2014 r. pozwana M. S. wniosła o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie od powoda na swoją rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazała, że wnosząc dnia 5 września 2013 r. wniosek do Sądu Rejonowego w Pruszkowie o ograniczenie władzy rodzicielskiej J. B. jej zamiarem nie było naruszenie dóbr osobistych powoda, ponieważ działała ona w celu ochrony dobra małoletniego A. B. (odpowiedź na pozew k.28-29). Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: A. B. urodził się dnia (...) w miejscowości P.. Jego rodzicami są J. B. oraz M. S. (dowód: odpis skrócony aktu urodzenia A. B. w załączonych do sprawy aktach Sądu Rejonowego w Pruszkowie sygn. akt III Nsm 751/13). M. S. oraz J. B. od 2007 r. żyli w nieformalnym związku. Przez pewien czas po urodzeniu się A. B. strony mieszkały razem, jednakże w 2009 r. rozstali się z powodu częstych kłótni (okoliczność bezsporna). Na skutek wniosku M. S. Sąd Rejonowy w Pruszkowie w sprawie o sygn. akt III Nsm 99/12 wydał dnia 27 grudnia 2012 postanowienie, w którym orzekł, że miejscem pobytu małoletniego A. B. będzie każdorazowe miejsce zamieszkania jego matki M. S.. W powyższym postanowieniu Sąd Rejonowy w Pruszkowie orzekł również o tym, że J. B. będzie mógł spędzać czas z synem --- STRONA 2 --- A. B. poza miejscem zamieszkania M. S. i pod jej nieobecność, odbierając A. B. z miejsca zamieszkania powódki, a następnie go tam odprowadzając: 1. W co drugi weekend od czwartku od godziny 18 00 do niedzieli do godziny 19 00 ; 2. W każdy drugi dzień świąt Bożego Narodzenia i Wielkanocy od godziny 10 00 i trzy kolejne dni kalendarzowe po świętach do godziny 19 00 ; 3. Pierwsze dziesięć dni kalendarzowych lipca i sierpnia każdego roku od godziny 10 00 pierwszego dnia do godziny 19 00 dnia dziesiątego lipca i sierpnia każdego roku, z tym że w pozostałym okresie lipca i sierpnia każdego roku J. B. nie będzie miał osobistych kontaktów z synem w weekendy; 4. Pierwszy tydzień lutego każdego roku od godziny 10 00 pierwszego lutego do godziny 19 00 siódmego lutego (dowód: kserokopia postanowienia z dnia 27 grudnia 2012 r. w załączonych aktach z Sądu Rejonowego w Pruszkowie o sygn. akt III Nsm 690/14). Dnia 1 sierpnia 2013 r. J. B. skorzystał z przysługującego mu prawa do kontaktu z synem i odebrał od pozwanej A. B., jednak wbrew postanowieniu Sądu Rejonowego w Pruszkowie z dnia 27 grudnia 2012 r., powód dnia 10 sierpnia 2013 r. nie odwiózł A. B. do miejsca zamieszkania M. S., wobec czego dnia 13 sierpnia 2013 r. pozwana wniosła do Sądu Rejonowego w Pruszkowie wniosek o przymusowe odebranie małoletniego A. B. od powoda. M. S. dnia 6 września 2013 r. złożyła do Sądu Rejonowego w Pruszkowie w sprawie o sygn. akt III Nsm 690/13 wniosek o zabezpieczenie powództwa, poprzez wydanie przez Sąd postanowienia o wyznaczeniu kuratora celem przymusowego odebrania od powoda jej syna A. B.. Sąd Rejonowy w Pruszkowie uwzględnił wniosek M. S., wskutek czego dnia 6 września 2013 r. wydał postanowienie, którym nakazał J. B. w trybie natychmiastowym oddanie małoletniego A. B. jego matce M. S.. Pozwana dnia 9 września 2013 r. udała się wraz ze swoją siostrą oraz funkcjonariuszem policji do przedszkola katolickiego w M., skąd zabrała A. B. z rąk I. B. (dowód: wniosek do Sądu Rejonowego w Pruszkowie z dnia 13 sierpnia 2013 r. w sprawie o sygn. akt III Nsm 690/13, wniosek M. S. do Sądu Rejonowego w Pruszkowie z dnia 6 września 2013 r. w sprawie o sygn. akt III Nsm 690/13 o zabezpieczenie, postanowienie Sadu Rejonowego w Pruszkowie z dnia 6 września 2013 r. w sprawie o sygn. akt III Nsm 690/13, protokół z rozprawy z dnia 23 września 2013 r. sygn. akt III Nsm 690/13 Sądu Rejonowego w Pruszkowie, zeznania K. A. na rozprawie w dniu 6 maja 2015 r. k. 66-67). Dnia 5 września 2013 r. M. S. wniosła do Sądu Rejonowego w Pruszkowie wniosek o ograniczenie władzy rodzicielskiej J. B.. Swój wniosek argumentowała m.in. tym, że ojciec przywoził dziecko niejednokrotnie o późnych porach, nie nakarmione, nieraz nieumyte. Powódka podkreśliła również, że w jej ocenie beztroskie zachowanie J. B. stanowiło zagrożenie dla dobra małoletniego A. B.. Postanowieniem z dnia 11 grudnia 2013. Sąd ograniczył J. B. władzę rodzicielską nad małoletnim A. B. pozostawiając mu prawo do współdecydowaniu o wyjazdach zagranicznych trwających dłużej niż 1 miesiąc, leczeniu operacyjnym, wyborze zawodu oraz uzyskiwania informacji o sytuacji zdrowotnej i edukacyjnej dziecka. W motywach uzasadnienia postanowienia Sąd Rejonowy w Pruszkowie wskazał, iż władza rodzicielska J. B. została ograniczona ze względu na fakt, iż żyje on rozłącznie z M. S., a także ze względu na okoliczność, że występuje pomiędzy nimi silny konflikt (wniosek do Sądu Rejonowego w Pruszkowie z dnia 5 września 2013 roku, sygn.. akt III Nsm 751/13 k. 9, Postanowienie Sądu Rejonowego w Pruszkowie z dnia 11 grudnia 2013 r. w sprawie o sygn. akt III Nsm 751/13 w dołączonych do sprawy aktach III Nsm 751/13). A. B. przebywał wraz z ojcem w M. od dnia 1 sierpnia 2013 r. do dnia 9 września 2013 r. w murowanym, wolnostojącym domu jednorodzinnym I. B., gdzie miał zapewnione bardzo dobre warunki mieszkalne. Zamieszkując w M. A. B. był otoczony ciepłem rodzinnym przez ojca i dziadków. Był on wówczas ubrany czysto i schludnie, zaś zawodowy kurator sądowy nie stwierdził, ażeby A. B. był zaniedbany (dowód: sprawozdanie kuratora zawodowego ds. rodzinnych M. Z. z dnia 22 sierpnia 2013 r. z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego u J. B. k.12-16, telegram z 22 sierpnia 2013 r. k.17). --- STRONA 3 --- Od sierpnia 2013 r. do dnia 9 września 2013 r. A. B. uczęszczał do przedszkola katolickiego w M., gdzie został zapisany przez J. B.. Chodząc do przedszkola małoletni miał spakowane kanapki, a gdy zaczęto serwować w przedszkolu obiady, zostały mu je wykupione. A. B. chodząc do przedszkola był radosny, bardzo wesoły, a także schludnie ubrany (dowód: zeznania K. A. na rozprawie w dniu 6 maja 2015 r. k.66-67, zeznania M. F. na rozprawie w dniu 6 maja 2015 r. k. 67, zeznania P. B. na rozprawie w dniu 6 maja 2015 r. k.67-68, zeznania A. W. na rozprawie w dniu 6 maja 2015 r. k. 68-69). Sąd dokonał ustaleń stanu faktycznego na podstawie powołanych wyżej dowodów, w tym załączonych do pism procesowych dokumentów, zeznań świadków oraz zeznań stron. Wiarygodność i autentyczność dokumentów, w tym również złożonych do akt kserokopii nie budziła wątpliwości Sądu, jak też nie była kwestionowana przez żadną ze stron, dlatego też Sąd mógł oprzeć się na nich, jako dowodach. Sąd dał wiarę twierdzeniom świadka K. A. w tym zakresie, iż gdy A. B. uczęszczał do przedszkola w M. był ubrany czysto, schludnie, miał naszykowane kanapki do przedszkola, wykupione obiady, a także w tym zakresie, iż dnia 9 września 2013 r. został zabrany z przedszkola przez matkę. Sąd dał wiarę twierdzeniom świadka M. F. w tym zakresie, iż gdy A. B. uczęszczał do przedszkola był ubrany czysto i schludnie, a także w tym zakresie, że nie widziała żeby był on głodny lub głodzony. Sąd dał wiarę twierdzeniom świadka P. B. w tym zakresie, iż A. B. był odwożony do M. S. w dobrym stanie, miał wykupione obiady w przedszkolu, a także w tym zakresie, iż to J. B. zapisał dziecko do przedszkola. Sąd pragnie podkreślić, iż choć P. B. jest ojcem powoda jego zeznania były spójne ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, przez co były wiarygodne. Sąd dał wiarę twierdzeniom świadka A. W. w tym zakresie, iż podczas wizyty w domu I. B. nie spostrzegł u A. B. żadnych zaniedbań. Sąd oddalił wniosek strony pozwanej o przeprowadzenie dowodu z odpisu wyroku karnego, ponieważ wyrok ten nie był prawomocny, jak też nie miał związku z niniejszą sprawą. Sąd oddalił również wniosek strony pozwanej o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka R. G., ponieważ był on spóźniony. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Powództwo zasługiwało na częściowe uwzględnienie. Zgodnie z art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Stosownie do treści art. 24 § 1 k.c. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Katalog dóbr osobistych zawartych w przepisach polskiego prawa jest otwarty. Tym niemniej aby dochodzić uprawnień wymienionych w art. 24 k.c., nie wystarczy samo wskazanie zdarzenia, które spowodowało to naruszenie, ale także strona powodowa musi wskazać jakie konkretnie dobra osobiste zostały naruszone. Przy wyjaśnianiu istoty dóbr osobistych i związanych z nimi praw osobistych dominujący jest pogląd wskazujący, iż przy ocenie czy doszło do naruszenia dóbr osobistych decydujące znaczenie ma nie tyle subiektywne odczucie osoby żądającej ochrony prawnej, ile to jaką reakcję wywołuje w społeczeństwie to naruszenie. Podkreśla się przy tym, że przy ocenie, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, którego ochrony domaga się osoba zgłaszająca żądanie należy brać pod uwagę obiektywny całokształt okoliczności, a nie subiektywne przeświadczenie osoby, która uważa, że jej dobra osobiste zostały naruszone. Ocena czy doszło do naruszenia dobra osobistego danego podmiotu oparta jest na przesłankach subiektywnych i obiektywnych. Przepisy art. 23 i 24 k.c. w odniesieniu do ogólnej reguły dowodowej nakładają na stronę powodową obowiązek wykazania, iż doszło do naruszenia jego dobra osobistego i wskazania jakie dobro zostało naruszone. --- STRONA 4 --- Jednocześnie zaznaczyć należało, że przepisy art. 23 i 24 k.c. konstruują domniemanie bezprawności działania. W tej sytuacji na stronie pozwanej ciąży obowiązek udowodnienia, iż jej działanie nie było bezprawne. Jak wskazał Sąd Najwyższy do powstania roszczeń określonych w art. 24 k.c. nie jest wystarczająca sama bezprawność działania sprawcy. Niezbędny jest także skutek tego działania w postaci naruszenia jednego z dóbr osobistych, o których mowa w art. 23 k.c. Jednakże, aby dojść do rozważania przesłanki bezprawności działania lub istnienia okoliczności znoszących bezprawność działania w pierwszej kolejności Sąd obowiązany jest ustalić czy doszło do naruszenia jakiegokolwiek dobra osobistego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2009 r., sygn. akt I PK 210/08, Lex nr 530977). Do okoliczności wyłączających bezprawność naruszenia dóbr osobistych na ogół zalicza się: działanie w ramach porządku prawnego, tj. działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy prawa, wykonywanie prawa podmiotowego, zgodę pokrzywdzonego oraz działanie w obronie uzasadnionego interesu. Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności niniejszej sprawy należy podkreślić, iż powód wykazał, iż M. S. składając dnia 5 września 2013 r. do Sądu Rejonowego w Pruszkowie wniosek o ograniczenie jego władzy rodzicielskiej naruszyła jego dobra osobiste, takie jak godność, cześć i dobre imię. Powód udowodnił również, że A. B. nie bywał nienakarmiony lub nieumyty gdy spędzał czas z ojcem, jak też gdy zostawał odwieziony do domu M. S.. Pozwana twierdziła, iż formułując dnia 5 września 2013 r. wniosek do Sądu Rejonowego w Pruszkowie o ograniczenie władzy rodzicielskiej J. B. wobec A. B. jej zamiarem nie było naruszenie dóbr osobistych powoda, ponieważ chciała w ten sposób chronić dobro ich wspólnego, małoletniego syna. M. S. twierdziła również, iż powód przywiózł raz do niej dziecko z kleszczem w głowie, który miał być w ciele chłopca od co najmniej 2 dni. Pozwana wskazywała także na to, iż A. B. po spotkaniu z ojcem miał apetyt oraz miał brudne ubrania. Okoliczności związane z kleszczem nie należą do przedmiotu rozważania niniejszego postępowania, którego podstawą jest użycie przez pozwaną we wniosku z dnia 5 września 2013 r. złożonego w Sądzie Rejonowym w Pruszkowie słów w odniesieniu do powoda, który to miał przywozić do niej A. B. nieraz nieumytego i nienakarmionego. Powód zdołał udowodnić, że powódka naruszyła jego dobra osobiste w postaci godności, czci i dobrego imienia, jednak to na M. S. ciążył obowiązek wykazania, że jej zachowanie nie było bezprawne, jednakże nie zdołała ona udowodnić, iż działała ona w warunkach wyłączenia bezprawności swego zachowania. Należy w tym miejscu podkreślić, iż sama pozwana na rozprawie w dniu 3 lutego 2016 r. przyznała, iż formułując wniosek do Sądu Rejonowego w Pruszkowie o ograniczenie władzy rodzicielskiej J. B. nie wiedziała jakie informacje powinna zawrzeć we wniosku, żeby Sąd skutecznie ograniczył J. B. władzę rodzicielską. Pozwana zeznała również, że jej miejsce zamieszkania w P. znajduje się 2 godziny jazdy samochodem od miejsca zamieszkania powoda w M., skąd J. B. zwykle odwozi syna. Niezależnie od tego, iż powódka nie zdołała udowodnić braku bezprawności swego zachowania, Sąd pragnie wskazać na zasady doświadczenia życiowego, z których można wysnuć wniosek, iż dziecko w młodym wieku, po tak stosunkowo długiej i monotonnej jeździe samochodem może nabrać apetytu, wobec czego twierdzenia powódki, że J. B. nie karmił dziecka niekoniecznie pokrywały się z prawdą. Wystąpienie przez powódkę z wnioskiem do Sądu Rejonowego w Pruszkowie o ograniczenie władzy rodzicielskiej J. B., który zawierał niepotwierdzone oraz nieprawdziwe informacje miało charakter publiczny oraz niewątpliwie naruszyło dobra osobiste powoda w postaci godności, czci i dobrego imienia. Należy podkreślić, że J. B. pracuje jako pracownik socjalny, a przypisywanie mu przez powódkę niepotwierdzonych, a co gorsza nieprawdziwych informacji o tym, iż nie karmi i nie dba o higienę swojego syna dodatkowo dyskredytowało go w oczach lokalnej społeczności, co jeszcze w większym stopniu pogłębia stopień naruszenia jego dóbr osobistych przez M. S.. Należy podkreślić, iż Sąd Rejonowy w Pruszkowie w uzasadnieniu swojego postanowienia z dnia 11 grudnia 2013 r., którym ograniczył władzę rodzicielską J. B. wobec A. B. wskazał, że władza rodzicielska J. B. została mu ograniczona ze względu na fakt, iż M. S. oraz J. B. mieszkają rozłącznie, a także ze względu na to, że występuje pomiędzy nimi silny konflikt, przez co nie są w stanie dojść do porozumienia w kwestiach wychowawczych związanych z A. B.. W żadnym miejscu swego uzasadnienia Sąd Rejonowy w Pruszkowie nie wskazywał na to, że władza rodzicielska powoda została mu ograniczona ze względu na to, iż nie dba o dobro dziecka lub zaniedbuje je. Wobec powyższego Sąd orzekł jak w punktach 1,2 i 3 wyroku. Powód domagał się również zaniechania przez pozwaną dalszego naruszenia jego dóbr osobistych w przyszłości. Zaznaczyć jednak należy, że takie roszczenie o zaniechanie nie przysługuje w każdym przypadku naruszenia dóbr osobistych, bowiem przysługuje --- STRONA 5 --- ono przede wszystkim w sytuacji gdy doszło już do naruszenia dobra osobistego, ale istnieje zagrożenie dalszych naruszeń w przyszłości. Powyższe wynika z samej konstrukcji art. 24 §1 zd 1 k.c., który wskazuje że dotyczy on zarówno przypadków –czynów już dokonanych, ale i także tych, na podstawie których występuje zagrożenie działania naruszającego dobro osobiste. W tym drugim przypadku zawsze chodzi o zagrożenie działania bezprawnego. A zatem przesłanka bezprawności musi występować także i w tym przypadku. Zawsze jednak można żądać zaniechania ściśle określonego działania. Nie jest natomiast dopuszczalne dochodzenie w tym trybie powództwa o zaniechanie naruszenia nieokreślonego lub niesprecyzowanego dobra lub dóbr osobistych. W takiej sytuacji reguły dowodzenia nakładają na powoda obowiązek wykazania tego, że istnieje rzeczywista i realna obawa dalszych naruszeń jego konkretnego dobra osobistego w przyszłości, bez konieczności wykazania, że naruszenie takie nastąpiło. Gdy obawa taka nie występuje, żądanie zaniechania działań naruszających dobra osobiste nie jest uzasadnione.(tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 26 lutego 1965r- II CR 13/65). W niniejszej sprawie powód nie wykazał takich okoliczności, które w efekcie wskazywałyby na występowanie obawy dalszego naruszania jego dóbr w takiej postaci. Zachowanie pozwanej, którym powód mógł się czuć urażony miało miejsce w czasie i w okolicznościach kiedy strony stanęły naprzeciw siebie w postępowaniu sądowym i tylko na tym polu doszło do naruszenia dóbr osobistych. Żaden dowód sprawy nie wskazuje jakoby pozwana dopuściła się podobnych zachowań w innych warunkach i w innej przestrzeni życia stron. Aktualnie, co trzeba zaznaczyć pomiędzy stronami nie toczy się obecnie żadne podobne postępowanie przed sądem, jak też ze zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego nie wynika, iż wkrótce jakieś miałoby być wszczęte. Takiej przesłanki nie można odnotować także z jej postawy jaką zajęła w przedmiotowym postępowaniu, w którym z jej strony nie znalazły się żadne negatywne i o podobnym wydźwięku wypowiedzi w odniesieniu do osoby powoda Wobec tego, iż nie istnieje uzasadniona obawa dalszego naruszania przez pozwaną dóbr osobistych powoda w przyszłości Sąd oddalił powództwo w tym zakresie. Wobec czego Sąd orzekł, jak w punkcie 4 wyroku. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 100 k.p.c., zgodnie z którym w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone. Sąd może jednak włożyć na jedną ze stron obowiązek zwrotu wszystkich kosztów, jeżeli jej przeciwnik uległ tylko co do nieznacznej części swego żądania albo gdy określenie należnej mu sumy zależało od wzajemnego obrachunku lub oceny sądu. Powództwo J. B. zostało uwzględniono częściowo, dlatego też Sąd orzekł o wzajemnym zniesieniu pomiędzy stronami kosztów procesu. Wobec powyższego Sąd orzekł jak w punkcie 5 wyroku.