Wyrok In C 1330/09 dokumentu iub w ionme przetwurzanel

--- STRONA 1 --- 2 podslawie ustawy 2 dnia 6.09.2001 r. 0 dosfgpie " ;,_,|.ma@;; pub;1me; 5;, U, :12 puz. 1198 2 gozn. zm _ przekazano inforn1:1cEg oubiicififi W i@'m_‘3 Sygn akt In C 1330/09 dokumentu iub w ionme przetwurzanel ' WYROK ..... """"" H irni i 113ZWi5i<O wniusko ¢Y_ W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKI.I11(lg{VI......U  Dnia 10 gfudnia 20165‘? “"i°sk°dm” Sqd Okrqgowy W Warszawie, III Wydzia1 Cywilny W I nastqpuj qcym sldaclzic: Przewodniczqcyz SSR del. Agnieszka Rafaflio Protokolantz Mafta Kxygier po rozpoznaniu W dniu 2 grudnia 2010 r. na rozprawie, W Warszawic sprawy 2 powodztwa W.C. ‘ przeciwko Skarbowi Pafistwa reprezentowanemu przez Centralny Zarzqd Siuzby Wiqzienoej 0 oclszkodowanie I ' 1. Powodztwo oddala. 2. Nie obciqza powoda kosztami postqpowania strony przeciwnej. 3. Koszty sqdowe, od uiszczenia ktorych powod zosta1 zwolniony, przejmuje na rachunek Skarbu Pafistwa. ' Sygn. akt: III C 1330/09 UZASADNIENIE W pozwie Z dnia 26 paidziornika 2009 r. powod W.C. Wniosl 0 zasaglzenie najcgo rzocz od Skarbu Pafistwa reprezentowanego przez Centralny Zarzqd Siruiby Wingziennej W W. kwoty 150000.00 z%. tytulem zadoééuczynienia ha straty fizyczne, psychiczno i moralno, ktore zostaly spowodowane przebywaniem W przeludnionych ceiaoh, W fatalnych Warunkach sanitarnych, brakiem dostqpu do lekarza i stomatologa, brakiem éwietlicy, a takze zlym traktowaniorn_ powoda przez administracjq i Sluzbq Wioziennq w Aresztaoh 131::dczych i Zakladach Karnych, W ktorych powod przebywah Podniosl, Ze w czasie tych pobytéw nagminnie byly i sajamane jego prawaj ako czlowiekai obywatela (pozew k. 5, pismo powocla k. 154). Pozwany Skarb Pafistwa reprezentowany przez Centralny Zarzqd Siuzby Wiqziennej W W., zastqpowany przez Prokuratorio Generalnq Skarbu Pafistwa, w odpowiedzi na pozew Wni6s1 o oddalenie powodztwa (k. 26). Sqd ustalil nastegpujqcy stan faktyoznyz Powéd W.C. przebywai W nastqpujapych jednostkach penitencjarnych: 1. w Zakladzie Karnym W Z. W okresie od 15 lutego do 15 grudnia 2001 r. (k. 169 pismo Dyrektora Zakladu Karnego w Z. ); 2. W Areszcie §1edczym B. w okresie od 18 grudnia 1998 r. do 14 kwietnia 1999 r.; W okresie od 1 czerwca 1999 r. do 19 stycznia 2000 1.; W okresie od 16 lutego do 13 kwietnia 2000 r.; W okresie od 6 do 15 lutego 2001 r. (k. 187  I88 pismo Dyrektora Aresztu Sledczego w_B.); 3. w Zak%adzie_Ka1'nyrn w Nr W G..w okresie od 13 kwietnia 2000 r. do 6 lutego 2001 1'. (k. 193 pisnio Zastopcy Dyrektora Zaldadu Karnego Nr W G.); " 4. W Zakladzie Kamym Nr W S.w okresie od 7 listopada 1984 r. do.26 lutego 1988 r. (k. 201 pismo Zastopoy Dyrektora Zaldadu Kamego Nr w S.); _ .  S. W Zaldadzie Kamym W S. W okresie od 19 stycznia do I5 lutogo 2000 r.; od 3 grudnia 2009 r. do 20 kwietnia 2010 r. (k. 2.02 pismo Dyrektora Zakladu Karnego W S.); --- STRONA 2 --- ' 6. W Areszcie 8ledczym M. W okresie od I4 kwietnia do 1 czerWoa_ 1999_r.; od 10 do 23 stycznia 2007   ._r.;_ od 21 stycznia 2008 r. do 7 paidziernika 2009 r. (k. 209  211 pismo Zastepcy Dyrektora Aresztu _ _ Sledczego M.). u  W.C. opL'1§ci1'Zak%ad Kamy W dniu 9 listopada 2010 1., W zwiqzku z udzieloneg przerwq W odbywaniu _k_ary, podyktowanq Wzgledami zdroWotnymi.W jednostkach penitencjamyoh, W ktorych przebywai W.C., okresowo Wystepowaio przeludnienie (bezsporne, zeznania éwiadkow Z.J. k. 141  142, M.M. k. 142  143, S.O. k. 143, R.F. k. 234). O powyiszym by! informowany Wlaéciwy sedzia penitencjarny. Cele mieszkalne byly Wyposazone W sprzet kwaterunkowy zgodnie z Rozporzqdzeniem Ministra Sprawiedliwoéci z dnia 12.11.1998 1'. W sprawie warunkow bytowych osob osadzonych W zakladach karnych i aresztach éledczych. Warunki sanitarne umoiliwialy zachowanie higieny osobistej i czysto éci pomieszczefi. W zaieznoéci od jednostki penitencj arnej cele byly wyposazone W instalacje wody zimnej, lub dodatkowo cieplej, a nadto posiadaly wentylacje (pismo z ZK W Z. k. 169, pismo z A8 B. k. 187  188, pismo z ZK W G. k. 193, notatka sluzbowa k. 196, protokoly kontroli przewodow komindwych k. 197  200, pismo z ZK W S. k. 202, pismo z A8 M. k. 209  211, pisma infonnujape sedziego penitencjamego k. 212  218). '  PoW6d by} Wielokrotnie skazywany na bezwzglqdna. kare pozbawienia Wolnoéci, rowniez W Warunkach recydywy (k. 255256 zeznania powoda, informacja o pobytach i orzeczeniach. 189 192). Sa_d ustaiii pow)/Zszy stan faktyczny nadto w oparciu 0 zeznania powoda (k. 255  256). . Sqd zwaiyi co nastepuje: Niniej szym pozwem powod domaga sie zasqdzenia na jego rzecz zadoééuczynienia W kwocie 150.000 zl tytulem strat fizyoznych, psychicznych i moralnych, spowodowanych okolioznoéciami podniesionymi na Wstepie uzasadnienia. W ocenie Sqclu powodztwo niniejsze nie zasluguje na uwzglednienie. Zgodnie z treéoiq art. 23 KC dobra osobiste cziowiekajak W szezegolnoéci zdrowie, Wolnoéé, czeéé, Wolnoéé sumienia, nazwisko lub pseudonim, Wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalnoéé mieszkania, tworczoéé naukowa, artystyczna, vvynalazcza i racjonalizatorska pozostajqpod ochronq prawa oywiinego. Wymieniony W tym przepisie katalog dobr osobistych nie jest Wyczerpujqcy i pod ochronq prawa niewagpliwie mogq pozostawaé i inne nit Wymienione W nim dobra osobiste. Ten czyje dobro osobiste zostalo naruszone moze Zqdaé od osoby, ktora dopuslcila sie naruszenia, aby dopelnila czynnodci potrzebnych do usuniecia skutkow naruszenia. M026: takie Zqdaé zadoééuozynienia pienieinego na zasadach przewidzianych W kodeksie oywilnym (art. 24 kc). ' W sprawaoh 0 roszczenia z tyiuiu naruszenia dobr osobistych ustalenia i oceny Wyrnaga przede Wszystkim to, czy i jakie dobro osobiste strony zostalo naruszone lub zagrozone, a W dalszej kolejnoéci niezbedne jest stwierdzenie bezprawnoéci dzialania sprawcy iub istnienia okolicznoéci bezprawnoéé te Wylapzajqcych. W ocenie Sqdu bezdyskusyjnq jest kwestia koniecznoéci ocmony prawnej szerokiej sfery dobr osobistych kazdego czlowieka, szczegolnie jego godnoéci i stqd ta sfera podlega ochronie nie tylko przewidzianej przepisami kodeksu cywilnego ale i chroniona jest przez normy konstytucyjne. Nie ulega tez W ocenie Sqdu wajnpliwoéci, Ze odbywanie kary pozbawienia wolnoéci orzeczonej nie tylko Wobec powoda ale i innych skazanych, powinno odbywaé sie W warunkach oclpowiednich, tj. adekwatnych do oboWia_zuj qcych W kraju norm prawa karnego wykonawczego, w Warunkach poszanowania jego godnoéci i przy zagwarantowaniu skazanemu prawa do intymnosici. A l Zdaniem Sqdu sam fakt przeludnienia W zakladach karnych na terenie calego kraju jest powszechnie znany i nie Wymaga Zadnego dowodzenia. Powszechnie znane sat takze problemy zwiqzmie z Warunkami _technic2nymi niemal Wszystkichi Zakladow karnych czy aresztow éledczych na terenie calego kraju. Podobnie fakt, Ze Wiele z nich Wymaga nienial ixiatychlfniastowej modernizacji czy choéby remontu . Jedynie te oddane do uzytku W ostatnim okresie, nowe zaklady kame ozy areszty éledcze, a tych jest bardzo niewiele, niewqtpliwie spelniajq europejskie standardy. Pozostale W mniejszym lub Wiekszym stopniu od --- STRONA 3 --- nich odbiegajq. Skala przestepczoéei, a co za tym idzie liezba osdb skazanych i tymczasowo aresztowanych, W stosunku do faktycznie istniejqcych W tych zakiadach miejsc, uniemozliwia rozwiqzanie problemu przeludnienia W eelach. Sqd Najwyzszy W uzasadnieniuWyroku z dnia 28.02.2007 r. (V CSK 431f06) Wyrazil poglqd, Ze ,,Wymog zapewnienia przez Pafistwo godziwyoh Warunkow odbywania kary pozbawienia Wolnoéci jest jednym z podstawowych Wymogow nowozytnego pafistwa prawa, znaj duj apym Wyraz W normach prawa miedzynarodowego" i ,,Ze stanowi 0 tym m. in. art. 10 ust. 1 ratyfikowanego przez Polske Miedzynarodowego Paktu Praw Osobistych i Publicznych Z dnia 19.12.1966 r. gloszqcy, Ze kaida osoba pozbawiona Wolnoéci bedzie traktowana W sposob humanitarny i z poszanowaniem przyrodzonej godnoéoi ezlowieka oraz art.3 Europejskiej Konwencji PraW Czlowieka i Podstawowych Wolnoéci 2 dnia 4.12.1950 r. stanowiqcy, Ze nikt nie moze byé poddany torturom ani nieludzkiemu lub ponizajqcemu traktowaniu lub karaniu, co Wprowadza obowiqzek wladzy publicznej zapewnienia. osobom osadzonym W zakladach kamych godziwych i humanitarnych warunkow odbywania kary pozbawienia Wolnoéci, nienaruszaj qcych godnoéci ludzkiej ". Z tym poglqdem Sqdu Naj W}/Zszego W ocenie Sqdu nie sposob §~ie nie zgodzié, ale odnoszqc te rozwazania na grunt niniejszej sprawy, niewqtpliwie nalezy stosowaé je ze szezegolnq rozwagq. Istota niniejszego sporu sprowadza sie giownie do zarzutu przeludnienia cel, W ktorych odbywai kary powod i Warunkow socjalno  bytowych W jakich przebywai. Podnoszone natomiast przez powoda zarzuty niewiaéciwego traktowania go przez funkcjonariuszy Sluiby Wieziennej ozy te2 braku odpowiedniej opieki medycznej i zajeé kulturalno  osiwiatowych, nie znalazly potwierdzenia W materials dowodowym zgromadzonym W sprawie. Co do kwestii braku odpowiedniej opieki medycznej, powod nie Wskazal, na ezym to polegaio i W ktoryeh jednostkach penitenojarnyoh do tego doszlo. Co “do niewiaéciwego traktowania, zeznania powoda Wskazujqjedynie na_Zak1ad Kamy W S. , przy czym mialo ono przej awiaé sie W uzywaniu stow W111gamyeh. Powod Wprost Zanegowz11 fakt stosowania W stosunku do niego przemocy fizyoznej .' Twierdzenia powoda W powyiszym zakresie nie zostaiy skonkretyzowane, a jedynie ogoinie Wskazane (R. 256 zeznania powoda). W tym rniej sou dodatkowo zwrooié nalezy uwage na okolicznoéé podniesiona. przez powoda W trakcie przesluchania, zgodnie z ktora. W Zakladzie Karnym W S. nie otrzymal Wi&§C1W8j diety, pomimo owrzodzenia dwunastnicy i pomimo faktu, 2e WY111k8iO to Wprost z jego ksiajeczki zdrowia. Okolicznoéé ta jest bezsporna, niemniej jednak powod nie Wykazal Wyrzqdzenia mu powyzszyrn szkody. ' Zatem jak Wynika z zebranego W niniejszej sprawie materialu dowodowego, istota probiemu Wymagaj apego ooeny zasadnoéci powodztwa W kontekécie okreélonego pozwem roszczenia, sprowadza sie do kwestii przeludnienia eel. Okolicznoéé ta nie byla negowana przez strone pozwanq, a co za tym idzie niewagpliwie doszio do naruszenia normy art. 110 § 2 k.k.W. Zatem za bezsporne W ocenie Sacdu uznaé nalezy, Ze powod przez znaczqcy czas jego pobytu W zakiadach kamych i aresztaoh éledezyeh odbywal kare W Warunkaeh lokalowych trudnych, Z racji przeludnienia eel. Nadto przebywal W eelaeh Wymagajapych odnowienia czy nawet remontu. I Pozwany zaprzeczyl jednak, jakoby powéd w zwiqzku z pobytem W Wymienionych jednostkach penitencjarnych doznal jakiejkolwiek szkody, ktora rniataby bye skutkiem niezgodnego z prawem dziaiania lub zaniechania pozwanego i ktora naruszataby jego dobra osobiste. Podniosi, Ze dziataniom pozwanego Wobec powoda nie I11OZl12l bylo przypisaé ceeh bezprawnoéei. Wszelkie dzialania podejmowane priez funkcjonariuszy strony pozwanej Wzgledem osadzonego byly zgodne z obowiqzujqcym porzqd1<iem prawnym. POZWaH}’AWyW1qZ}/W81 sie 2 wszelkiehlnakiadanych na niego zobowiqzafi, majqcych na eelu zagwarantowanie powodowi przyslugujqcyeh mu praW, a Wynikajapych z oboWia.zujag:ego systemu norm prawnych szczegolowo regulujqcych sposob 1 Warunki jego odizolowania penitenejarnego. _ ’ ‘ . ‘ ' _ . ' Zdaniem Sqdu moina przyjqé, Ze odbywaxiie kary pozbawienia WOIHOSC1 W takieh Warunkach, W jakich powod przebywai, przy uwzglednieniu innych oko1'icznos'Ici jakie temutowarzyszyiy (np. otwarty kqcik sanitarny, male okna przez ktore dociera mato powietrza do celi, niewlaéciwy stan recznikow, maly --- STRONA 4 --- teren przeznaczony na spacery), jest przejawem naruszenia godnoéci czlowieka, to z eats. pewnosciac Wbrew twierdzeniom powoda, nie moina tego interpretowaé jako ,,strat fizycznych, psyehicznyeh i rnoralnych" a Zeidanie przez powoda z tego tytutu zadoséuczynienia W kwocie 150.000 Z1 stanowi W ocenie Sqdu naduiycie i nie zasiuguje na akceptacje. Nie moina bowiern zapominaé o tym, 2e Wszyscy skazani odbywali i odbywajqkary pozbawienia Wolnosci W Wamnkach takieh samyeh co powod. W tych realiach i Warunkach, jakie obecnie W zaktadach kamych panujq, skazani majq zapewnione i respektowane Wszelkie inne prawa i to nie tyiko bedape gwarantem zachowania i poszanowania godnosci cziowieka i jego intymnosci ale i te zwiaczane ze sferq rozrywki czy edLfl<acji.Reas1nnujz(c, z cahipevmoseiq stanem godnym aprobaty nie moze byé istniejqcy obecnie system penitencjarny i niewajrpliwie istnieje koniecznosc’: Wzmozenia dzialali Patistwa W celu zmiany istniejqcego stanu rzeczy, tak by standardem nie byio osadzanie w zakiadach karnych osob pozbawionych wolnosci W Warunkach naruszania ich godno sci. Zdaniem Sqdu jednak, 0 ile powod niewagpiiwie przebywai W warunkach odbiegaj qcyeh od normy Wskazanej W art. 1 10 § 2 k.k.W., to Warunkow tych nie mozna jednak okreslié jako \vywoh1jqeych straty fizyezne, psychiozne i moraine, jak Wskazywal powod. Odbywajap kare pozbawienia woinosei kaidy skazany, W tym i powod, powinien liczyé sie z tym , Ze jest to kara odbywana W Warunkach nie zawsze oezekiwanych przez skazanego, powiqzana zawsze z mniejszymi czy Wiekszymi dolegliwosciami bqdi utrudnieniami, ezesto trudnymi Wreoz do zaakceptowania. Taki boWiem jest i powinien byé charakter kary pozbawienia Wolnosci. Wykonywanie orzeezonej kary pozbawienia Wolnosci przez pozWanego Wobee powoda nie miato charakteru jednostkowego i nie stanowilo represji Wobec jego osoby, ‘ale mialo charaktei staiidardowego dziaiania, identycznego dla Wszystkich skazanych. Realizacja tej kary odbywaia sie W Warunkaeh obeenie istniejqcych We Wszystkich niemal jednostkach penitencj arnyeh W kraju i adekwatnie do mozliwosci Pafistwa. W tym zakresie. Tym samym zdaniem Sqdu, o ile naruszenie dobr osobistych powoda miaio miejsce, to stopiefi zawinienia naruszyciela tych dobr uznaé nalezy za nieznaczny. Pozwany W zaieznosci od posiadanych Warunkow i moiliwosci umieszeza skazaiiych W swoich jednostkaeh penitenej amyeh, nie majap Zadnego Wplywu na iiosé skierowanych dojego jedno stek do odbycia kary osob i majqc jednoczesnie obowiagek przyj ecia takiej osoby. Prob1emy_Pa1istWa W sferze dofinansowania m.in. Wieziennictwa sq faktem, aie nie mogq bye uznane za przej aw ziej Woli czy zawinienia, a co za tym idzie nie moga. uzasadniaé przyznania powodowi zadoséuczynienia. Powod, o czym nie moina zapominaé, odbywal kare pozbawienia Wolnosci za popelniane przez niego kilkakrotne przestepstwa. Faktem jest, Ze cele W ktorych piczebywal powod nie odpowiaclaiy normom metrazowyna, ale normom tym zapewne nie odpoWiadajqniejedne_ Warunki pracy ludzi ciezko pracuj ale}/ch, czy te2 iudzi chorych W szpitalaeh. Nierzadko tez rodziny mieszkajq W mieszkaniach nie zapewniaj qcych jej czionkom minimum intymnosci, czy godnyeh Warunkow socjalno  bytowyeh. Choc’: sytuacje te sq trudne do zaakceptowania, to nie dziwiq, bo takie tylko Warunki niejednokrotnie 1e2e(W sferze moZ1iWos'.ei samych obywateli jak i Pafistwa. Zycie W ubostwie, Warunki ieczenia W Wiekszosci polskich szpitali, niewqtpliwie takze uderzajq W sfere godnosci cziowieka, ale nie oziiaezajqautomatycznie i nie uzasadniajq roszczefi majagkowych. Tak samo nalezy traktowaé roszezenie powoda, ktore W swietie wszystkich powyzej podniesionych okolicznoéci W ocenie Sqdu jawi sie jako nieuzasadnione i jako takie podlega oddaleniu. ’ W odniesieniu do roszczefi powoda co do okresu sprzed trzech iat od dnia Wniesienia pozvm pozwany podniosi zarzut ich przedawnienia. Jest to zarzut zasadny, zgodnie 2. art. 4421 § 1 k.c. Maj tic powyisze na uwadze orzeczono jak W sentencji Wyroku.  O kosztach postepowania Said orzekl na podstawie art. 102 kpc uznajap, is z uwagi na sytuacje materialnq powoda. nie jest on W stanie poniesé bez koniecznego uszczerbku dla swojego utrzymania ko sztow zwieizanych z zastepstwem procesowym pozwanego. \ _