Postanowienie IIKop 38/05 w przedmiocie kwalifikacji prawnej czynu i kary podlegającej wykonaniu w Rzeczpospolitej

--- STRONA 1 --- Postanowienie Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 15 lutego 2006 r. II AKz 19/06 TEZA aktualna Podstawę określenia kary podlegającej wykonaniu stanowi, według przepisów art. 11 ust. 1d) Konwencji strasburskiej z 1983 r. o przekazywaniu osób skazanych na karę pozbawienia wolności oraz art. 114 § 4 k.k., wyrok państwa obcego, kara grożąca za taki czyn w polskim prawie, okres rzeczywistego pozbawienia wolności za granicą oraz wykonana tam kara lub inny środek, z uwzględnieniem różnic na korzyść skazanego. Systemy odbywania kary lub rodzaj środka karnego, związany z orzeczoną karą mogą mieć różną dolegliwośćw kraju, w którym przestępstwo oraz dochodzenie sądowe miało miejsce. Mogą się różnić także instytucje probacji - w szczególności warunkowe zwolnienie z odbycia części kary. Niedopuszczalne jest w takiej sytuacji pogorszenie położenia skazanego po przejęciu kary do wykonania poprzez wyznaczenie surowszych limitów ubiegania się o warunkowe zwolnienie (wniosek a contrario z art. 114 § 4 in fine). 1. 2. UZASADNIENIE Skład orzekający Przewodniczący: Sędzia SA Eugeniusz Wildowicz (spr.) Sędziowie SA: Andrzej Ulitko, Andrzej Czapka Prokurator Prokuratury Apelacyjnej w Białymstoku: Janusz Kordulski Sentencja Sąd Apelacyjny w Białymstoku w II Wydziale Karnym po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2006 r., sprawy K.S., skazanego wyrokiem Sądu Krajowego w Ingolstadt, zażalenia wniesionego przez obrońcę skazanego na postanowienie Sądu Okręgowego w O. z dnia 4 stycznia 2006 r., sygn. akt IIKop 38/05 w przedmiocie kwalifikacji prawnej czynu i kary podlegającej wykonaniu w Rzeczpospolitej Polskiej na podstawie art. 437 § 2 k.p.k. postanawia zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że: jako podstawę prawną przejęcia orzeczenia do wykonania przyjąć art. 611c § 1 k.p.k., 114 § 4 k.k. w zw. z art. 9 ust. 1 lit. b) w zw. z art. 11 Konwencji strasburskiej z 1983 r. o przekazywaniu osób skazanych na karę pozbawienia wolności, określić, że skazany K.S. może ubiegać się o warunkowe zwolnienie po odbyciu co najmniej dwóch trzecich kary. Uzasadnienie faktyczne Postanowieniem z dnia 4 stycznia 2006 r. Sąd Okręgowy w O. określił na podstawie art. 611c § 1 k.p.k., 114 § 4 k.k., art. 9 ust. 1 lit. a) w zw. z art. 10 Konwencji strasburskiej z 1983 r. o przekazywaniu osób skazanych na karę pozbawienia wolności, iż podstawa prawna przyjęta za podstawę skazania K.S. wyrokiem Sądu Krajowego w Ingolstadt z dnia 4.11.2004 r., sygn. akt 1 KLs Js 11708/03 z powodu zuchwałej kradzieży z grupą zorganizowaną w pięciu wypadkach oraz zamierzonego przestępstwa zuchwałej kradzieży § § 242 ust. 1, 234 ust. 1 zdanie 2, nr 1 i nr 3, 244a ust. 1, 22, 23, 25 ust. 2, 53 niemieckiego kodeksu karnego StGB odpowiada kwalifikacji prawnej według prawa polskiego z art. 279 § 1 k.k. w zb. z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 279 § 1 k.k. w zb. z art. 258 § 1 k.k. i w zw. z art. 65 § 1 k.k. i w zw. z art. 91 § 1 k.k. i wykonaniu na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej podlega karze pozbawienia wolności w wymiarze 5 lat, tak jak orzeczono to wyrokiem Sądu Krajowego w Ingolstadt. Zaliczył na poczet podlegającej wykonaniu kary 5 lat pozbawienia wolności okres tymczasowego aresztowania w rozmiarze 231 dni oraz karę dotychczas odbytą w okresie od 4.11.2004 r. do 4.01.2006 r. Kosztami postępowania obciążył skazanego i zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw. H.D. kwotę 183 zł tytułem wynagrodzenia za obronę wykonywaną z urzędu. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył obrońca skazanego. Na podstawie art. 425 § 1 k.p.k., 459 § 2 k.p.k. i art. 611a § 5 k.p.k. zaskarżył je w części dotyczącej przyjęcia kwalifikacji prawnej czynów oskarżonego z art. 65 § 1 k.k. i art. 258 § 1 k.p.k. II AKz 19/06 - Postanowienie Sądu Apelacyjnego w Białymstoku --- STRONA 2 --- Na podstawie art. 427 § 2 k.p.k. i 438 pkt 1 k.p.k. zarzucił mu obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 114 § 4 k.k. poprzez jego błędne zastosowanie i tym samym nieuwzględnienie różnic pomiędzy prawem polskim a niemieckim na korzyść skazanego, co w konsekwencji doprowadziło do tego, że skazany będzie mógł ubiegać się o warunkowe zwolnienie z odbycia reszty kary pozbawienia wolności nie wcześniej niż po odbyciu / kary, podczas gdy prawidłowe zastosowanie wyżej wymienionego przepisu sprawiłoby, iż skazany mógłby się ubiegać o warunkowe zwolnienie już po odbyciu / kary, a zatem zgodnie z orzeczeniem sądu niemieckiego i prawem niemieckim. Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w O. do ponownego rozpoznania, ewentualnie o jego zmianę w zakresie przyjętej kwalifikacji prawnej poprzez wyeliminowanie z niej art. 258 § 1 k.k. i art. 65 § 1 k.k., tak by skazany mógł się ubiegać o warunkowe zwolnienie z odbycia kary nie później niżpo odbyciu / kary albo o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez złagodzenie kary. Uzasadnienie prawne Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Zażalenie w części jest zasadne i zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać jednakże należy, iż zarzucana przez skarżącego obraza art. 3 ust. 3 oraz art. 9 Konwencji strasburskiej z 1983 r. o przekazywaniu osób skazanych na karę pozbawienia wolności nie nastąpiła, albowiem Sąd Okręgowy mimo wskazania jako podstawy prawnej przejęcia orzeczenia do wykonania art. 9 ust. 1 lit. a wspomnianej konwencji, zastosował w istocie tryb przewidziany w art. 9 ust. 1 lit. b. To właśnie ta procedura polega na wykonywaniu w dalszym ciągu kary orzeczonej przez sąd państwa przekazującego po uprzednim jej przekształceniu przez sąd polski. Bez wątpienia zaś Sąd Okręgowy w O. w drodze postępowania sądowego przekształcił skazanie sądu niemieckiego - opierając się o treść art. 11 konwencji - w orzeczenie państwa wykonania czyli odpowiadające wymogom ustawodawstwa Rzeczpospolitej Polskiej, w celu zastąpienia kary wymierzonej w państwie skazania, karą przewidzianą przez prawo polskie za takie samo przestępstwo. Dokonał, w oparciu o ustalenia faktyczne wynikające z orzeczenia, ponownej kwalifikacji prawej odpowiadającej prawu polskiemu. Uwzględnił okresy pozbawienia wolności odbyte przez skazanego w Republice Federalnej Niemiec, na które składał się okres tymczasowego aresztowania w wymiarze 231 dni oraz wykonanie kary po uprawomocnieniu się orzeczenia od dnia 4.11.2004 r. do dnia przekazania stronie polskiej, a następnie do dnia 4.01.2006 r. tj. wydania postanowienia o określeniu kwalifikacji prawnej. Bezsprzecznie więc, mimo błędnego wskazania przepisów wynikającego zapewne z brzmienia pisma strony niemieckiej i różnic w tłumaczeniu chociażby tytułu konwencji, sposób procedowania Sądu Okręgowego był prawidłowy. Podkreślenia wymaga przy tym, iż w niniejszej sprawie nie było konieczne wyraźne wskazanie procedury przejęcia kary do wykonania. Sytuacja, w której ani zastrzeżenie o charakterze ogólnym, ani zobowiązanie dobrowolnie podjęte na podstawie art. 9 ust. 2 Konwencji (albowiem państwo skazania, Republika Federalna Niemiec zastrzeżenia do art. 9 konwencji nie zgłosiła - Oświadczenie rządowe z dnia 8 marca 1995 r. w sprawie ratyfikacji przez Rzeczpospolitą Polską Konwencji o przekazywaniu osób skazanych, sporządzonej w Strasburgu dnia 21 marca 1983 r. (Dz. U. z dnia 23 maja 1995 r.), nie determinując zastosowania jednego, a wykluczenia drugiego, z trybów exequatur określonych w art. 9 ust. 1, uprawnia do zastosowania trybu, o którym mowa w art. 9 ust. 1 lit. b Konwencji, gdyż pozwala on na pełniejsze dostosowanie wyroku państwa obcego do wewnętrznego porządku prawnego państwa wykonania. Wybór powyższej procedury determinował zastosowanie art. 11 ust. 1 d) konwencji oraz art. 114 § 4 k.k. Powyższe regulacje zabraniają zaś pogorszenia sytuacji prawnej skazanego. Podstawę określenia kary podlegającej wykonaniu stanowi, według wskazanych przepisów, wyrok państwa obcego, kara grożąca za taki czyn w polskim prawie, okres rzeczywistego pozbawienia wolności za granicą oraz wykonana tam kara lub inny środek, z uwzględnieniem różnic na korzyść skazanego. Systemy odbywania kary lub rodzaj środka karnego, związany z orzeczoną karą mogą mieć różną dolegliwość w kraju, w którym przestępstwo oraz dochodzenie sądowe miało miejsce. Mogą się różnić także instytucje probacji - w szczególności warunkowe zwolnienie z odbycia części kary. Niedopuszczalne jest w takiej sytuacji pogorszenie położenia skazanego po przejęciu kary do wykonania poprzez wyznaczenie surowszych limitów ubiegania się o warunkowe zwolnienie (wniosek a contrario z art. 114 § 4 in fine). Wskazana powyżej regulacja prawna umożliwiała Sądowi Okręgowemu określenie kwalifikacji prawnej na nowo, według postanowień kodeksu karnego polskiego z uwzględnieniem jednakże ewentualnych różnic na korzyść skazanego. Różnice takie powstały zaś na skutek złożenia zastrzeżenia przez stronę niemiecką. W myśl pisma Bawarskiego Ministerstwa Sprawiedliwości z dnia 18 maja 2005 r. przekazanie do odbywania kary nastąpiło z zastrzeżeniem, że w dalszym ciągu kara łączna pozbawienia wolności zostanie w Polsce wykonana w dalszym ciągu przynajmniej w / . W związku z powyższym pismem Minister Sprawiedliwości zwrócił się do Sądu Okręgowego w O. o wydanie postanowienia w przedmiocie dopuszczalności przejęcia do wykonania kary wobec K.S., z uwzględnieniem zastrzeżenia państwa skazania odnośnie wymogu odbycia określonej części kary. Podkreślono jednocześnie, iż w przypadku udzielenia pozytywnej odpowiedzi na żądanie państwa skazania, Sąd w postanowieniu powinien zastrzec ograniczenie w zakresie skorzystania przez skazanego z warunkowego przedterminowego zwolnienia. Postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2005 r. Sąd Okręgowy w O. orzekł, iż przejęcie kary do wykonania wobec K.S. jest dopuszczalne. Wnosić zatem należało, iż tym samym, mimo braku wyraźnego stwierdzenia w treści postanowienia, że w przejęciu kary do wykonania na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej nie stoi na przeszkodzie treść zastrzeżenia złożonego przez stronę niemiecką. Powyższe postanowienie uprawomocniło się w dniu 31 sierpnia 2005 r. 3 4 2 3 2 3 2 3 --- STRONA 3 --- Zgodnie z jego dorozumianą treścią, pomimo przyjęcia kwalifikacji prawnej z art. 258 k.k. w zw. z art. 65 k.k., która nakłada surowsze wymogi w zakresie warunkowego zwolnienia, należało otworzyć K.S. możliwość ubiegania się o nie już po odbyciu / kary pozbawienia wolności. Inne orzeczenie byłoby, z uwagi na omówiony powyżej zakaz pogarszania sytuacji skazanego, niedopuszczalne. W niniejszej sprawie oznaczałoby bowiem, po zastosowaniu kompleksowej regulacji polskiej, iż K.S. może ubiegać się o skorzystanie z instytucji probacji dopiero po odbyciu / kary, co dałoby różnicę rzędu pięciu miesięcy. Dlatego też, Sąd Apelacyjny zobligowany był do zmiany zaskarżonego postanowienia i orzeczenia jak w sentencji. 2 3 3 4