Wyrok IIIC 603/13 WYROK W IMIENIU RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 maja 2016 r. Sąd Okręgowy w Warszawie

--- STRONA 1 --- Sygn. akt IIIC 603/13 WYROK W IMIENIU RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 maja 2016 r. Sąd Okręgowy w Warszawie, Wydział III Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Ewa Witkowska Protokolant: sekretarz sądowy Sylwia Cieślińska – Kopeć po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2016 r. w Warszawie, na rozprawie sprawy z powództwa (...) S.A. w W. przeciwko (...) sp. z o.o. z/s w W. o ochronę dóbr osobistych i zadośćuczynienie 1. oddala powództwo w całości; 2. z asądza od (...) S.A. w W. na rzecz (...) sp. z o.o. z/s w W. kwotę 3.977,00 zł (trzy tysiące dziewięćset siedemdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sygn. IIIC 603/13 UZASADNIENIE (...) S.A. z./s W. w pozwie z dnia 23 maja 2013 roku skierowanym przeciwko (...) sp. z o.o. z/s w W. domagał się nakazania pozwanemu zaniechania naruszania dóbr osobistych, poprzez: - zobowiązanie pozwanego w terminie 7 dni od uprawomocnienia się wyroku w sprawie przedmiotowej na głównej stronie internetowej www.(...).pl czarną czcionką w wielkości 14 pkt. na białym tle: 1/ do opublikowania oświadczenia o następującej treści: „Wydawca portalu (...).pl przeprasza firmę (...) S.A. za naruszenie jej dóbr osobistych poprzez publikację artykułów „(...)” z dnia 5 kwietnia 2011roku oraz „(...) z dnia 10 czerwca 2011roku. Oświadczamy, że w publikacjach tych zawarto bezpodstawnie i niezgodnie z prawdą sugestie dotyczące nieuczciwej działalności firmy. Wyrażamy ubolewania z powodu bezpodstawnego podważania wiarygodności i renomy formy (...) S.A. oraz wprowadzenia czytelników w błąd. Zarząd (...) sp. z o.o.”; 2/ zobowiązanie pozwanego do usunięcia ze stron internetowych portalu (...).pl: - http://(...)(...).pl/, - http://(...).(...).pl/, --- STRONA 2 --- - http://(...)(...).pl/, - http://(...)(...).pl/, - http://(...)(...).pl/, - http://(...)(...).pl/, - http://(...)(...).pl/, - http:// (...).(...).pl/, - http://(...)(...).pl/, - http://(...)(...).pl/, następujących materiałów: a/ artykułu „(...)” z dnia 5 kwietnia 2011roku b/ artykułu „(...)z dnia 10 czerwca 2011roku, c/ odnośników do wskazanych publikacji zawierających zestawienie wszystkich artykułów poświęconych tematowi firmy (...) S.A., d/ komentarzy internautów pod wskazanymi publikacjom, zgodnie z załącznikiem nr 1 do pozwu, 3/ zasądzenia od pozwanego na rzecz powoda 40.000,00zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, 4/ zasądzenia od pozwanego na rzecz (...)kwoty 10.000,00zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, 5/ zasądzenia od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych (pozew wraz uzasadnieniem k 3 - 19. W piśmie z dnia 20 sierpnia 2013r. powód rozszerzył powództwo i domagał się zobowiązania pozwanej do usunięcia wpisów internautów znajdujących się pod artykułami „(...)” z dnia 5 kwietnia 2011roku oraz „(...)opublikowanych na stronach portalu (...) według załącznika nr 1 do tego pisma z 20.08.2013r. (pismo powoda z 20 sierpnia 2013r. z załącznikami k 218 – 233). Pozwany (...) sp. z o.o. z/s w W. nie uznał powództwa i wnosił o oddalenie powództwa w całości wraz zasądzeniem na jego rzecz kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew pozwany podnosił że w sprawie niniejszej występują okoliczności wyłączające bezprawność działania pozwanego w zakresie rozpowszechniania publikacji zatytułowanej pt. „(...)” oraz publikacji pt. „(...)Pozwany podnosił, że obie publikacje są uzasadnione interesem społecznym. Kolejną przesłanką wzruszającą domniemanie bezprawności zdaniem pozwanego jest okoliczność że wszystkie stwierdzenia co do faktów pochodzące od redakcji w przedmiotowych artykułach są prawdziwe. Pozwany podnosił też że w konsekwencji krytyczna ocena umowy przedstawiona w artykule pochodzi od profesjonalisty – adwokata. Pozwany powoływał się na art. 41 prawa prasowego – zgodnie z którym publikowanie zgodnych z prawdą i rzetelnych oraz zgodnych z zasadami współżycia społecznego ujemnych ocen działalności zawodowej służy realizacji celów określonych w rat 1 ustawy i pozostaje pod ochroną prawa. Przywołanie na łamach gazety krytycznych wobec powoda opinii oraz zarzutów formułowanych przez współpracujących z nim drobnych przedsiębiorców mieści się w ramach wypełnienia uprawnienia do informacji. Przy czym publikacje nie mogą być uznane za obraźliwe czy też że odwołują się do nieuzasadnionych insynuacji. Pozwany podawał również że jego działanie nie tylko pozbawione jest bezprawności ale także nie można mówić w tym przypadku o działaniu zawinionym. Pozwany podał nadto że wszystkie komentarze internautów zostały usunięte stosownie do wezwania powoda przesłanego pozwanemu 26 kwietnia 2013r., pozostałe zaś komentarze które nie zostały usunięte są sprzed daty wezwania i były mu znane kiedy to formułował wezwanie. (odpowiedź na pozew wraz z uzasadnieniem k 189 – 193, ostateczne stanowisko pozwanego k 693 ). --- STRONA 3 --- Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Spółka (...) S.A. jest operatorem platform cyfrowych dystrybuującym na rzecz swoich klientów produkty i usługi elektroniczne na rynku polskim, oferuje m.in. instalację i dzierżawę terminali do sprzedaży telekodów doładowań telefonów komórkowych . (odpis z KRS powoda (...) S.A. k 21 – 33). W dniu 5 kwietnia 2008 roku na stronach internetowych: http://(...) (...).pl/, http://(...).(...).pl/, http://(...) (...).pl/, http://(...) (...).pl/, http://(...) (...).pl/, http://(...) (...).pl/, http://(...) (...).pl/, http:// (...).(...).pl/, http://(...) (...).pl/, http://(...) (...).pl/ których wydawcą jest (...) sp. z o.o. ukazał się artykuł prasowy pt. „(...)” oraz w dniu 10 czerwca 2011roku ukazał się artykuł prasowy pt. „(...)Pod tymi artykułami były umieszczane przez internautów ich komentarze. (artykuł prasowy pt. „(...)” wraz z komentarzami internautów k 53 -57, k 223 – 233, artykuł (...)wraz z komentarzami internautów k 48 - 52, protokół otwarcia stron internetowych pozwanego k 45 – 47, k 59 – 165, odpis z KRSu (...) sp. z o.o. k 195 - 211). A. Z. zbierała informacje do przedmiotowych artykułów. Zgłosiła się najpierw do redakcji pozwanego w Ł. A. P., która miała zawartą z powodem umowę o współpracy dot. sprzedaży telekodów doładowań telefonów komórkowych. Również inni drobni przedsiębiorcy zawierali podobne umowy z powodem o współpracy. Podpisywanie umów odbywało się w pośpiechu bez możliwości dokładnego zapoznania się z umową. W celu zabezpieczenia tych umów przedsiębiorcy podpisywali weksle in blanco oraz były zastrzeżone kary umowne. Terminale zainstalowane u przedsiębiorców działały wadliwie. Składali oni reklamacje, ale było to bez odzewu ze strony powoda. Gdy chcieli się wycofać z umowy z powodem były im naliczane kary umowne. W Ł. odbyło się spotkanie kontrahentów powoda z redaktorem Dziennika (...). Po tym spotkania ukazała się relacja - artykuł pt. „(...)” (zeznania św. A. Z. k 301 – 303 płyta CD k 304, zeznania św. A. P. k 330 – 332, św. T. J. k 332 – 333, płyta CD k 335, zeznania św. A. A. k 394- 396, św. B. D. k 396 – 397 płyta CD k 398, św. J. P. k 417 – 419, św. H. D. k 486v -487, św. M. T. k 511v – 512, św. P. M. k 643 – 644 płyta CD k 646 ). Zgłosił się też do redakcji pozwanego były pracownik powoda - P. M., który był serwisantem w firmie i który potwierdził zarzuty kontrahentów powoda . Podał on nadto, że ok. 10 razy dziennie był zgłaszane zarzuty do działania terminali zainstalowanych u przedsiębiorców. (zeznania św. P. M. k 643 – 644). Działalnością powoda były swego czasu zainteresowane inne media, również był program w (...) . Forum prowadziła też Gazeta (...). (zeznania św. T. J. k 332 - 334 zeznania powoda T. G. k 691 ). Jak sam powód podawał jego pracownik P. T. kradł telekody, robił też wpisy na forach internetowych że powód oszukuje klientów, że jest złodziejem . Ilość tych wpisów spowodowała iż zaczęła spadać ilość klientów powoda (zeznania prezesa powodowej Spółki T. G. k 691- 692). W dniu 22 kwietnia 2013 roku powód skierował do pozwanego wezwanie przesądowe do usunięcia ze stron internetowych portalu (...).pl artykułu „(...)” z dnia 5 kwietnia 2011roku oraz artykułu „(...)z dnia 10 czerwca 2011roku, także usunięcia odnośników do wskazanych publikacji zawierających zestawienie wszystkich artykułów poświęconych tematowi firmy (...) S.A. i komentarzy internautów pod wskazanymi publikacjom terminie 1 dnia od daty otrzymania wezwania, Nadto wnosił o opublikowanie na głównych stronach internetowych pozwanego oświadczenia o następującej treści: „Wydawca portalu (...).pl przeprasza firmę (...) S.A. za naruszenie jej dóbr osobistych poprzez publikację artykułów „(...)” z dnia 5 kwietnia 2011roku oraz „(...)z dnia 10 czerwca 2011roku. Oświadczamy, że w publikacjach tych zawarto bezpodstawnie i niezgodnie z prawdą sugestie dotyczące nieuczciwej działalności firmy. Wyrażamy ubolewania z powodu bezpodstawnego podważania wiarygodności i renomy formy (...) S.A. oraz wprowadzenia czytelników w błąd. Powód wnosił też w tym wezwaniu o zapłatę na rzecz powoda kwoty 50.000,00zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych w terminie 1 dni.(wezwanie k 37 – 41, dowód doręczenia wezwania k 42 ). W odpowiedzi na to wezwanie pozwany usunął wszystkie komentarze internautów opisane w wezwaniu z 26 kwietnia 2013r. (okoliczność bezsporna). --- STRONA 4 --- Sąd zważył co następuje: Bezspornym faktem między stronami w niniejszej sprawie była okoliczność, iż na stronie internetowej pozwanego były opublikowane artykuły pt. „(...)” w dniu 5 kwietnia 2011roku oraz artykuł pt. „(...)w dniu 10 czerwca 2011roku. Kwestią sporną pomiędzy stronami było to czy zamieszczenie tych artykułów na stronach internetowych pozwanego było uzasadnione interesem społecznym, czy stwierdzone fakty w tych artykułach były prawdziwe i czy działanie pozwanego było zawinione. Zgodnie z art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Stosownie zaś do treści art. 24. § 1.kc. - ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia dobra osobistego może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Przesłanką ochrony dóbr osobistych jest zatem ich naruszenie lub powstanie groźby naruszenia, oraz bezprawność działania sprawcy naruszenia. Przy ocenie, czy doszło do naruszenia dobra osobistego należy posługiwać się kryteriami natury obiektywnej, a nie zaś jedynie subiektywnym odczuciem osoby żądającej ochrony – co wielokrotnie w swych orzeczeniach podkreślał Sąd Najwyższy – i miernika, pozwalającego ustalić, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, należy szukać w opinii publicznej. Podkreśla się przy tym, iż przy ocenie czy doszło do naruszenia dobra osobistego, którego ochrony domaga się osoba zgłaszająca żądanie, należy brać pod uwagę całokształt okoliczności. Na temat bezprawności działania Sąd Najwyższy wypowiedział się w orzeczeniu z dnia 19 października 1989 roku w sprawie IICR 419/89 (OSP 11-12/90, poz. 377) wyjaśniając, że za bezprawne uważa się każde działanie naruszające dobro osobiste, jeżeli nie zachodzi żadna ze szczególnych okoliczności usprawiedliwiających je. Okoliczności na podstawie których następuje wyłączenie bezprawności naruszenia dóbr osobistych to: działanie w ramach porządku prawnego m.in. działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy prawa. Przy czym należy pamiętać, iż w art. 24 § 1 k.c. ustawodawca wprowadził domniemanie bezprawności i że to pozwany w procesie o ochronę dóbr osobistych ma obowiązek wykazania istnienia okoliczności usprawiedliwiających to działanie, a więc wyłączających bezprawność. Stosownie zaś do treści art. 43 k.c. - przepisy o ochronie dóbr osobistych osób fizycznych stosuje się odpowiednio do osób prawnych. Okoliczności co treści samych artykułów pt. „(...)” i artykuł pt. „(...)jest poza sporem. W tym miejscu jednak należy podnieść i trzeba zgodzić się ze stanowiskiem strony pozwanej iż w sprawie przedmiotowej zachodzi brak bezprawności działania pozwanego, ponieważ obie publikacje były uzasadnione interesem społecznym. Jak wynika z akt sprawy, z materiału dowodowego zeznań świadków zgłoszonych przez pozwanego działalność powoda budziła zainteresowanie społeczne wielu osób /drobnych przedsiębiorców współpracujących z powodem/ ale też innych mediów. Z zeznań tych świadków wynikało wiele kontrowersji związanych z działalnością powodowej Spółki. Na spotkanie z redaktorem Dziennika (...) przyszło wielu przedsiębiorców którzy zgłaszali konkretne zastrzeżenia co działalności powoda , co do konkretnych umów zawartych przez powoda z tymi przedsiębiorcami. Opinie tych przedsiębiorców a dot. powoda były niestety negatywne. Wypowiedzi tych osób prezentowane były w artykułach. Autorka artykułu przedstawiła bowiem stanowisko niezadowolonych przedsiębiorców. Zgodnie z art. 41 prawo prasowego - publikowanie zgodnych z prawdą i rzetelnych sprawozdań z jawnych posiedzeń Sejmu i rad narodowych oraz ich organów, a także publikowanie rzetelnych, zgodnych z zasadami współżycia społecznego ujemnych ocen dzieł --- STRONA 5 --- naukowych lub artystycznych albo innej działalności twórczej, zawodowej lub publicznej służy realizacji zadań określonych w art. 1 i pozostaje pod ochroną prawa; przepis ten stosuje się odpowiednio do satyry i karykatury. Stosownie do art. 1 prawo prasowego - prasa, zgodnie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, korzysta z wolności wypowiedzi i urzeczywistnia prawo obywateli do ich rzetelnego informowania, jawności życia publicznego oraz kontroli i krytyki społecznej. Zdaniem Sądu biorąc pod uwagę powyższe przepisy prawa prasowego należy się zgodzić ze stanowiskiem pozwanego, iż przywołanie przez pozwanego na łamach gazety krytycznych wobec powoda opinii oraz zarzutów formułowanych przez drobnych przedsiębiorców mieści się w ramach wypełnienia funkcji prasy do informowania społeczeństwa o konkretnych zjawiskach życia publicznego. Przy czym należy zwrócić uwagę, że krytyka powoda w tym przypadku nie może być uznana za obraźliwą, czy zawierającą nieuzasadnione insynuacje. Powyższe artykuły pozbawione są bowiem takich sformułowań. Działanie pozwanego zatem nie tylko że było pozbawione bezprawności, ale również nie było działaniem zawinionym. Jak sam Prezes powodowej Spółki podawał, to pracownik powoda P. T. kradł telekomy i robił wpisy na forach internetowych że powód oszukuje klientów, że jest złodziejem, to ilość tych wpisów spowodowała iż zaczęła spadać ilość klientów powoda /zeznania prezesa powodowej Spółki T. G. k 691- 692/. A zatem opinia w przestrzeni publicznej na temat powoda, która funkcjonowała do czasu publikacji sporych artykułów była już ukształtowana i niestety nie była pozytywna. Wobec tego należy stwierdzić iż artykuły powoda nie miały jakiegoś większego wpływu na ocenę powoda, jeżeli w ogóle miały wpływ. Nadto należy zwrócić uwagę że pozwany wszystkie komentarze internautów usunął stosownie po wezwaniu przesłanym pozwanemu a dnia 26 kwietnia 2013r. Biorąc pod uwagę wszystkie powyżej przedstawione dowody i okoliczności Sąd doszedł do przekonania iż żądanie powoda w zakresie roszczenia niemajątkowego - o nakazanie pozwanemu do opublikowania oświadczenia jak w pkt II pozwu jak i roszczenia o zapłatę zadośćuczynienia na rzecz powoda oraz świadczenia na cel społeczny należało w całości oddalić, ponieważ informacje pochodzące od przedsiębiorców i pracownika zawarte w spornych artykułach były prawdziwe, zachodził w tym przypadku brak bezprawności działania pozwanego, jak i też trudno mówić okolicznościach przedmiotowej sprawy o zawinionym działaniu pozwanego. Sąd oddalił również roszczenie powoda o zobowiązania pozwanej do usunięcia wpisów internautów znajdujących się pod artykułami „(...)” z dnia 5 kwietnia 2011roku oraz „(...)opublikowanych na stronach portalu (...) według załącznika nr 1 do pisma powoda z 20.08.2013r., ponieważ pozwany wszystkie komentarze internautów usunął stosownie do wezwania przesłanego pozwanemu w dniu 26 kwietnia 2013r. a nadto komentarze te /k 224 – 231/ zawierają co prawda negatywne oceny działalności powoda, ale nie mogą być uznane za obraźliwe. Na podstawie art. 98 k.p.c. zasądzono - od powoda na rzecz pozwanej kwotę 3.977,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.