Wyrok IIIC 125/10 VJYROK W IMIENIU RZECZYPCISPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 pa

--- STRONA 1 --- Sygn.aktIIIC 125/10 VJYROK W IMIENIU RZECZYPCISPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 paédziemika 2¢01>0;|5r@1§us:aw_y 1 dnia s.ua.2uo11ré§ do inl0rmauiL::§:fi;?glPnfé;it ;L§1§f;f;a w We Sqd Okrqgowy W Warszawie, Wydziai III Cywilny prdikumenlu lubw turrfiie rze1wurz0ne} K W skladzie: Przowodniczqcyz SSR del. Agnieszka Matlak §3I5(,c>H/@/Q/’~L' ......... Protokolant: protokolant Sqdowy  staiysta Anna Danielak '"""'"""""'i'rE{ié'1"5‘55m§‘I§5;'}“1°sk°daWC%1£ Q po rozpoznaniu W dniu 27 paidziemika 2010 r. W Warszawie na rozprawie sprawy G/1 _____ ________ Z A. D. V ......................... l przeciwko Skarbowi Pafistwa Dyrektorowi Generalnemu Skuzby Wiqziennej 0 zaplato 1. powodztwo oddala; 2. nie obciaga powoda kosztami postqpowania W sprawie; 3. ' nieuiszczonq opiate; od pozwu W kwocie 10 000 zkotych przejmuje na rachunek Skarbu Pafistwa. Sygn. akt III C 125f10 UZASADNIENIE W niniejszej sprawie powod A. D. Wniosl 0 zasqdzenie od pozwanego Skarbu Pafistwa  Dyrektora Generalnego Sluiby Wiqziennej kwoty 200.000 zi tytulem zadoééuczynienia za naruszenic jego dobr osobistych w zwiqzku 2 przebywaniem W Areszcie 81edczym ( ) , Areszcie 81edozym ( . .. ) oraz W Areszcie 81edczym ( )W przeludnionyoh celach, a nadto 0 zasqdzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztow procesu Quozew  k 4). ' Pozwany Skarb Pafistwa — Dyrektor Generalny Sluzby Wisgziennej W W. wniosi o odclalenie powodztwa W calosici oraz 0 zasqdzenie od powoda kosztow postqpowania, W tym kosztow zastqpstwa procesowego Wediug norm przepisanych. W uzasadnieniu swojego stanowiska. procesowego pozwany Wskazywal na bczpodstawnoéé powodztwa, a nadto podnosil zarzut przedawnienia czoéci roszczenia, powoiujap sio na trzyletni termin przedawnienia roszczenia powoda oraz zarzut naduzycia prawa podmiotowego przez powoda (odpowiedé na pozew  k. 5259). . Sqd ustalil nastopujqcy stan faktyczny: A. D. by{ osadzony W wielu jednostkach penitencjarnych na terenie kraju. Swoje roszczenie dochodzone W niniejszej sprawie wiqzal on z dzialalnoéciq Aresztu Sledczego (... ), Aresztu Sledczego ( )iAresztu 81edozego ( . .. )od roku 2002. W Areszoie Qlcdczym ( . . . ) by} osadzony W okresie 06 sierpnia 2003 r. do 28 stycznia 2004 r., z kolei W Areszcie Qledczym ( )przebyWa1 od 01 maroa 2002 r. do 25 czerwca 2003 r., od 23 czerwca 2006 r. do 27 Wrzeénia 2006 r. oraz od 10 maja 2007 r. do 06 czerwca 2007 r. W Areszoie 81edczym( )A. D. osadzony by1 od 27 grudnia 2004 r. do 01 Wrzeénia 2005 r., od 28 Wrzeénia 2005 r. do 20 paidziemika 2005 r., od 09 listopada 2005 1'. do 25 listopada 2005 r. , od 07 grudnia 2005 r. do 29 grudnia 2005 r., od 18 stycznia 2006 r. do 10 kwietnia 2006 r., od 26 kwietnia 2006r. do 23 czerwca 2006 r., od 161ipoa 2008 r. do 20 sierpnia 2008 r., od 08 paidziemika 2008 r. do 23 marca 2009 r., od 08 kwietnia 2009 1". do 05 czerwca 2009 r., od 29 lipca 2009 r. do I4 paidziemika 2009 r. oraz od 10 listopada 2009 r. do 09 grudnia 2009 r./okolicznoéé bezsporna, informacja 0 pobytach 1' osadzeniach  k 62 77/ We Wszystkichvwskazanych Wyiej jodnostkach panowalo przeludnienie powodujgce przekroczenie normy 3 m powierzchni na jednego osadzonego. O przeludnieniu panujzgcym W Areszcie 8ledczym (...)i Areszcie Sledczym (...) oraz koniecznoéci Lunieszczania osadzonych w celach, ktorych powierzchnia przypadaj qca na osobq byla miejsza mz 3 m by! poinformowany W%a§ciwy sqdzia penitencjarny. Ponadto Areszt 81edczy W ( )by1 systematycznie wizytowany przez sqdziego penitencjarnego Sqdu Okrogowego ("... )W W., a dziahllnoéé jego administracji W latach 2005  2008 zostala oceniona pozytywnie. W tej jednostce od kilku lat prowadzone sq remonty celem zapewnienia lepszych warunkow osadzonym. Takie Wizytacja Aresztu 81:zdczego ( )za okres, W ktolfym W tej jednostce przebywal A. D., przyniosla Wynik pozytywny dzialalnoéci administracji tej jednostki. ' /okoiicznojé bezsporna, informacje z A8 ( . .. )d0 sgdziego penitencjarnego 0 przeludnieniu pamsjqcym w jednostce  k 7880, informacje z AS ( ... )do sqdziego penitencjarnego 0 przeludnieniu panujcgcym w jednosrce — k. 8] 83, sprawozdania z w1'zytacjiAres_ztu 8ledczeg0 ( ) k. 1071 I 0, sprawozdania z wizyracji Areszru 5'Zedczeg0 ( ... ) k. 84106/ _ . '  ' Cele, W ktorych przebywai A. D., wyposazone byly standardowo. Znaj doWa¥y sic; W nich 162ka, szafki, stoiiki oraz taborety, a takze zapewnione byio W celach stosowne oéwieflenie. Poza tym znaj dowai sic; nich W kapik sanitamy Wyposaiony W sedos i umywalkq, kqcik ten by! oddzielony od reszty oeli Qprzykladowo murkiem lub parawanem) oelem zapewnienia intymnoéci. Osadzcni otrzymywali zgodnie z ustalonymi --- STRONA 2 --- rozporzqdzeniem Ministra Sprawiedliwoéci przydzia}y érodkow czystoéci i érodkow higienicznych. Wentyiacja W celach, W ktoryeh by} osadzony A. D., W Areszcie 81edezym ( )or_az (...)nie zapevmiaha. Wymiany powietrza na pozqdanym poziomie.  A. D.mia} mozliwoéé odbywania codziennego spaceru, a takze korzystania Z zajeé W éwietlicy i z bib_1io_tek1'_,‘ co W peWien sposob}agodzi}o przebywanie W przeludnionej celi. Nadto mia} on zapewniony dostep do...opieki medyoznej. A. D. nie wnosi} o przeniesienie go do innych eel W ww. okresach osadzenia, bowiem W przedmiotowyoh jednostkach nie bylo takiej mozliwoéci z uwagi na generalnie panujstce prze_1udnie_nie./ okolicznoéé bezsporna, sprawozdania z wizytacji Areszru Sledczego (...) k 107110, sprawozdariia z''1}1ii2ytacji Aresztu §Zedczeg0 ( )—k. 84106, czq.§cz'0w0 zeznania powoda  k I 78] 79/ Povvfyiszy stan faktyczny Sqd usta1i}W oparciu 0: bezspome twierdzenia stron, czeéciowo zeznania powoda s}uchzmego W eharakterze strony, ktorym zdaniem Sqdu W czedci zgodnej 2 innymi Wiarygodnymi dowodami W postaci WW. dokumentow, istotnymi dla rozstrzygniecia niniejszej sprawy, na1e2a}o daé Wiare. Sqd zwaiyl co nastgpuje: _ W ocenie Sqdu powodztwo W niniej szej sprawie nie zas}ugiWa}o ono na uwzglednienie. Zgoclnie z treéciq art. 23 k.c. dobra osobiste czlowieka, jak W szczegolnoéci zdrowie, wolnoéé, czeéé, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, Wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalnoéé mie§zkania, tworczoéé naukowa. artystyczna, Wynalazcza i racjonalizatorska, pozostajq pod ochronq prawa cywilnego niezaleznie od ochrony przewidzianej W innych przepisach. Natomiast art. 24 § 1 zdanie 3 k.c.'przeWiduje, Ze ten ezyje dobro osobiste zostalo naruszone moze Zqdaé zadoééuczynienia pienieznego lub zap}a.ty odpowiedniej sumy pienieznej na eel spoieczny. Mozliwoéé zasqdzenia zadoééuczynienia pienieinego W przypadku naruszenia dobra osobistego reguluje art. 448 k.c, zgodnie z ktorym W razie naruszenia dobra osobistego sag! mote przyznaé temu, czyje dobro osobiste zosta}o naruszone, odpowiedniq sume pienieinq tytu}em zadoééuczynienia pienieznego za doznanq krzywde lub na jego Zqdanie zasqdzié odpowiedniq sume pienieinq na Wskazany przez niego cel spo}eczny, niezaleinie od innych érodkow potrzebnyeh do usunieeia skutkow naruszenia. Z uwagi na treéé powyiszych przepisow W pierwszej kolejnoéei ustalié na1e2a}o czy i jakie dobra osobiste powoda zosta}y naruszone przez jednostki penitencjame, ktore reprezentuje pozwany jako organ nadrzedny. Powod uzasadniajqe swoje roszczenie Wskaza}, Ze osadzono go W przeludnionych i zaniedbanych celach, niezapewniajqcycll intymnoéci i odpowiedniej Wentylacji, co narusz)/}o jego godnoéé oraz prawo do intymnoéci. Fakt, i2 A. D. by} osadzony W celac11, ktore nie czynily zadoéé przewidzianej ustawowo normie gxvarantujapej osadzonemu przynajrrmiej 3 m2 powierzchni na osobe (art. 110 § 2 k.k.W.), W przedmiotowej sprawie nie budzi} Wqtpliwoéci Sqdu, by} on przyznany takze przez strone pozwanq. . Zdaniem Sqdu niezapewnienie przez Pafistwo osadzonym W jednostkach penitencj arnych minimalnych norm powierzchniowych nie moze bye stanem zas}ugujapym na aprobate. Niewagrpliwie osadzenie powoda W celach nadmiernie przeludnionych, W Warunkach nie zapewniajapyeh intymnoéci przy Wykonywanych czynnoéciach higienicznych stanoWi}o naruszenie jego dobr osobistych W postaci godnoéci osobistej, ktorej zgodnie 2 art. 30 Konstytucji RP ochrona i poszanowanie jest obowviqzkiem Wladz publicznych. Odbywanie kary pozbawienia Wolnoéci czy teZ érodka zapobiegawczego  tymezasowego aresztowania W WW. Warunkach, Wed}ug Saglu, stanoWi}o? takze naruszenie prawa do intymnoéci powoda. Nie moina jednak takiego naruszenia dobr osobistych traktowaé jako aktu represji skierowanego indywidualnie przeciwko powodowi. Warunki W jakich przebywa} powod W réwnym stopniu dotyczy} innych osadzonych W WW. aresztach éledczych. W tym miej scu Warto Wskazaé, ii sam powod podnosi}, Ze nie Wnioskowa} o przeniesienie go do celi iepszej, mniej przeludnionej czy wrecz nieprzeludnionej, bowiem W przedrniotowych jednostkach po prostu takich cel nie bylo. Wszyscy osadzeni W rozpatrywanych okresach przebywaii w toisamych Warunkach lokalowych. Mimo uznania, iz warunki, W ktoryeh by} osadzony powod, na1'uszy}y jego godnoéé, to skala tego naruszenia nie przybra}a takiej formy, ktora wedlug Sqdu uzasadnia}aby zasqdzenie zadoééuczynienia, czy W ktorej mozna byloby mowié 0 niegodziwych i nieludzkieh warunkach, jak WskazyWa}a strona powodowa. Podnieéé przy tym nalezy, Ze pomimo wskazanych Wyzej niedogodnoéci powod mia} zapewnione miejsce do spania, bczplatnac opieke medycznq Wyzywienie zgodnie z przewidzianymi normami, a takze mozliwoéé korzystania Z zajeé éwietlicowych, Z biblioteki, czy tez odbywania codziennego spaoeru. W tym kontekécie mozna zwrocié uwage na okolicznoéé, i2 powod mimo Wszystko mia} Iepsze Warunki nit znaczna czeéé osobtprzebywaj qcych na 'WO}1’10§Ci, ktore, W przeciwiefistwie do powoda, respektujq normy prawa karnego, a ktore ciesto bez swojej Winy Zyjq W niedostatku i ubostwie. Sqd meriti W pe}ni podziela poglqd Wyraiony przez Sqd Najwyészy w wyroku z dnia 2 pafidziernika 20071‘. W sprawie II CSK 269/07, zgodnie z ktorym samo osadzenie W przeludnionej celi nie jest wystarczajqca podstawq do uwzglednienia 2ddania'"zasqdzenia" zadoééuczynienia. RoWnieZ W orzeczeniaeh Europejskiego Trybunalu PIE1W Cz}oWieka najczeéoiej zwracano uwage na z}e Warunki sanitarne, niehigienicznoéé i brak --- STRONA 3 --- prywatnosei przy korzystaniu Z urzadzefi sanitarnych, permanentna niemozliwosé zaspokoj enia potrzeby snu spowodowananiewystarczajaca i1oscia}o2ekjak i nieustannie zapalonym sWiat}em czy panuj acym ha}asem, niedostateczne oswietlenie uniemozliwiajace ezytanie, 21a Wentylacje, Warunki prowadzace do rozprzestrzeniania sie chorob badi brak mozliwosci leczenia. Przy czym Trybuna} uwzglednia} skumulowany efekt tyeh Warunkow, a takze specyficzne zarzuty podnoszone przez skariacyeh. Wed}ug Sadu powod popehliajac przestepstwo musia} liezyé sie Z tyrn, i2 kare za swoj czyn bedzie odbywa} W Wiezieniu, W ktoryrn Z oczywistych Wzgledow nie ma komfortu. Sad Najwyiszy W Wyroku z dnia 28 lutego 2007r. nie uzalezni} mo21iWosci zasadzenia zadoééuczynienia od potwierdzenia. faktu osadzenia W W3l'UJ'L1(E1C11 metrazowych odbiegajacych od normy wskazanej W art. 110 § 2 k.k.W. Mozliwosé taka zostata bowiem po}aczona z jednoczesnyrn naruszeniem takich podstawowych standardow jak zapewnienie kazdemu osadzonemu oddzielnego miejsca do spania albo oddzielenia Wez}a sanitamego od ogolnej przestrzeni celi. W przedmiotowej zas sprawie brak by}0 podstaw do przyjeeia, iz powod W takich Warunkaeh odbywa} kart; pozbawienia Wolnosci. . Sam bowiem powod twierdzi}, i2 Weze} sanitamy oddzielony by} murkiem, blacha czy parawanem (vide k. 178). Konkludujae, zdaniem Sadu brak jest podstaw do zasadzenia na rzeez powoda jakiejko1wie1€’kWoty zadoééuczynienia za naruszenie jego dobr osobistych, ktére Wiazalo sie z warunkami odbywania kary. Warto W tym miej sou zwrocié uwage, i2 W judykaturze ugruntowany jest poglad, zgodnie 2 ktorym sad nie ma obowiazku zasadzenia zadoséuczynienia W kazdym przypadku naruszenia dobr osobistyoh (vide Wyrok Sadu Najwyiszego z dnia 19.04.2006r., II PK 245/05, OSNP 2007/78/101). Zasadzenie 2adosléuczynienia ma charakter fakultatywny i od oeeny sadu opartej na analizie okolicznosoi konk.tet.nej sprawy zalezy przyznanie pokrzywdzonemu ochrony W tej formie (pot. Wyrok Sadu Apelacyjnego W sprawie 1 ACa 833r’06). Podstawowym kryterium decydujacym o mozliwoéci zasadzenia zadoséuczynienia powinien bye m.in. stopiefi winy naruszyciela, rodzaj naruszonego dobra oraz poezucie pokrzywdzenia poszkodowanego. W Wyroku Sadu Najwyzszego z dnia 12.12.2002r. W sprawie V CKN 15 81r’00 s}usznie Wskazano, i2 decyzja o zasadzeniu zadoséuezynienia Wilma bye poprzedzona takze Zbadaniem nasiienia z}ej Woli naruszyeiela i ceiowosci zastosowania tego srodka. Odnoszac sit; do kwestii Winy naleiy stwierdzié, i2 to przes}anke odpowiedzialnosci za niezapewnienie osadzonym Warunkow metrazowych zgodnych z art. 110 § 2 k.1<.w. upatrywaé nalezy poza jednostkami organizacyjnymi, ktore bezposrednio odpowiadaja za Warunki w jakich powod odbywa} kart; pozbawienia Wolnosei. .1ednostki te bowiem pomimo przepeinienia, nie mog}y odmowié przyjeeia skazanego. Warto te2 pamietaé, i2 gospodarka przedmiotowych jednostek penitenejarnych oparta jest na ustawie budzetowej, azatem srodki, ktorymi one dysponuja maja byé przeznaczane precyzyjnie na cele, na ktore je otrzymano i W Wysokosci, ktorej one same nie okreslaja. Na marginesie nalezy jeszcze zwroeié uwage, i2 podnoszony przez pozwanego zarzut przedawnienia oparty na art. art. 4421 § 1 k.e, zgodnie z ktorym roszczenie o naprawienie szkody Wyrzadzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z up}yWem lat trzech od dnia, W ktorym poszkodowany dowiedzia} sie o szkodzie i o osobie obowiazanej do jej naprawienia, jest niezasadny. Naleicy bowiem podkreélié, Ze do roszozenia; powoda ma zastosowanie dziesiecioletni termin przedawnienia oparty o przepisy ezesei ogolnej Kodeksu oywilnego (por. art. 1 18 k.c). Z uwagi zas na fakt, it powod swoje roszczenie _WiaZe 2 osadzeniem go W spornych aresztach od roku 2002, brak jest podstaw do przyjeoia przedawnienia dochoclzonego obecnie roszczenia. I Wed}ug Sadu W kontekscie W3/Zej Wskazanych ustalefi faktycznych i prawnyeh badanie zg}oszonego przez pozwanego zarzutu naduzycia prawa podmiotowego przez powoda okaza}o sie zbedne. Maj ac powyzsze okolicznosei na uwadze Sad uzna}, i2 mime naruszenia débr osobistych powoda brak by}o podstaw do zasadzenia Zadanego zadoséuczynienia, dlatego tez oddali} powodztwo. O kosztachi postepowania natomiast Sad orzek} w oparciu o przepis art. 102 k.p.c bowiem powod jako osoba pozbawiona Wolnosci obecnie nie osiaga Zadnych dochodow, a jak Wynika ze Z}oZonego przez niego oéwiadczenia o stanie majatkowym (k. 1415) nie posiada on rowniei zdanego majatku Z ktorego pozwany moglby sie zaspokoié W przypadku zasqdzenia na jego rzecz kosztow zastepstwa prooesowego. W pkt 3 Wyroku Sad nieuiszczone koszty sadowe przej a} na rachunek Skarbu Pafistwa, bowiem powod, by} zwolniony na mooy postanowienia z dnia 19 marca 2010 r. (k. 21) W ca}osci od kosztow sadowyeh (por. art. 100 ust. 2 i art. 113 ustawy 2 dnia 28 lipca 2005 1'. o kosztach sadowych W sprawach cywilnych).