Postanowienie IIIC 1130/14 WYROK W IMIENIU RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 października 2016 r. Sąd Okręgowy w War

--- STRONA 1 --- Sygn. akt IIIC 1130/14 WYROK W IMIENIU RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 października 2016 r. Sąd Okręgowy w Warszawie, Wydział III Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Ewa Witkowska Protokolant: sekretarz sądowy Sylwia Cieślińska – Kopeć po rozpoznaniu w dniu 7 października 2016 r. w Warszawie, na rozprawie sprawy z powództwa D. B. przeciwko Skarbowi Państwa – Dyrektorowi Generalnemu Służby Więziennej o ochronę dóbr osobistych i zapłatę 1. oddala powództwo w całości; 2. odstępuje od obciążania powoda zwrotem kosztów zastępstwa procesowego na rzecz pozwanego; 3. nieuiszczone koszty sądowe przejmuje na rachunek Skarbu Państwa. Sygn. akt III C 1130/14 UZASADNIENIE D. B. wystąpił pozwem z dnia 03.10.2014r. przeciwko Skarbowi Państwa – Dyrektorowi Generalnemu Służby Więziennej o: 1/ zobowiązanie pozwanego do przeproszenia powoda za dokonane już naruszenia dóbr osobistych, których skutków nie da się usunąć poprzez zamieszczenie na koszt pozwanego w ciągu 7 dni od uprawomocnienia się wyroku na stronie internetowej (...)(www.(...).pl) w dziale „Ogłoszenia i komunikaty”, czcionką Verdana, rozmiar „small” z pojedyncza interlinią tekstu: „Wyrażam ubolewanie, że Centralny Zarząd Służby Więziennej dopuścił się naruszenia dóbr osobistych Pana D. B. poprzez umieszczenie go w jednostkach penitencjarnych nie spełniających standardów cywilizowanego państwa i za wszystkie wyrządzone Panu D. B. szkody niematerialne szczerze przepraszam”, dostępnego na stronie przez 30 dni, 2/ zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 60.000 zł tytułem zadośćuczynienia wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, 3/ zasądzenie kwoty 5.000 zł na cel (...) na rzecz Fundacji (...), Organizacji (...), KRS (...). Powód wnosił zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. (pozew wraz uzasadnieniem k. 2-7) W uzasadnieniu pozwu wskazał, że w okresie dotychczasowego pozbawienia wolności był osadzany w celach o powierzchni mieszkalnej w przeliczeniu na jednego więźnia mniejszej niż 3m 2 , cele były zagrzybiałe, wilgotne, niedostatecznie wietrzone, bez szczelnych okien, z ograniczonym dostępem do światła słonecznego, w celach gromadziło się robactwo, w Areszcie Śledczym w t. --- STRONA 2 --- kąciki sanitarne były niedostatecznie oddzielone od pozostałej części cel za pomocą materiałowej przegrody. Powód był pozbawiony dostępu do dostatecznej ilości środków higienicznych oraz dostępu do ciepłej wody, a w Areszcie Śledczym w K. ograniczono czas na kąpiel z 10 na 6 minut raz w tygodniu. W Areszcie Śledczym w K. powód doznał utrudnień z odebraniem przekazu pieniężnego, który zamierzał przeznaczyć na zakup środków higienicznych. W jednej z jednostek pod celą, w której osadzono powoda, umieszczono kontener na śmieci, z którego w okresie letnim unosił się odór. Podniósł nadto brak należytej opieki medycznej polegający na przypisywaniu wyłącznie leków przeciwbólowych, braku dostępu do leków na alergię oraz na utrudnienia w dostępnie do lekarza ze względu na liczbę osadzonych. W ZK w K. oraz AŚ w K. był prześladowany w związku z podjęciem rozmów z kancelarią pełnomocnika w niniejszej sprawie. Wskazane działania i zaniechania, w ocenie powoda, naruszały jego godność osobistą oraz zagrażały jego zdrowiu. Powód został zwolniony od kosztów sądowych w części, tj. od opłaty od pozwu w całości. (postanowienie k. 30) Pozwany nie uznał powództwa i wnosił o jego oddalenie w całości wraz z zasądzeniem od powoda na rzecz Skarbu Państwa kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa, według norm przepisanych. (odpowiedź na pozew k. 38-53) Pozwany podniósł zarzut częściowego przedawnienia roszczeń powoda, tj. za okres do dnia 25 września 2011r. w związku z pobytem w Areszcie Śledczym w Z. w okresie od 30.10.2008r. do 13.11.2008r. , Zakładzie Karnym w W. w okresie od 13.11.2008r. do 9.12.2009r., Zakładzie Karnym we W. w okresie od 09.12.2009r. do 08.07.2010r., częściowo również w Areszcie Śledczym w B. w okresie od 11.07.2011r. do 25.09.2011r. Zdaniem pozwanego, powód nie udowodnił że w rezultacie działań pozwanego doznał on jakiegokolwiek uszczerbku, nie wykazał też podstaw odpowiedzialności odszkodowawczej, w tym szkody i jej wysokości, jak również związku między taką szkodą a działaniem lub zaniechaniem pozwanego, jak również zdaniem pozwanego niezasadnie domaga się odsetek od dnia wniesienia pozwu. Odnosząc się zaś do żądania opublikowania przeprosin, zauważył, że strona internetowa nie posiada działu „ogłoszenia i komunikaty”. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: D. B. jako osoba pozbawiona wolności odbywał karę w Areszcie Śledczym w Z. w okresie od 30.10.2008r. do 13.11.2008r., w Zakładzie Karnym w W. od 13.11.2008r. do 09.12.2009r. oraz od 06.05.2014r. do 22.01.2015r., Zakładzie Karnym we W. od 14.12.2009r. do 08.07.2010r., Areszcie Śledczym w B. od 13.07.2011r. do 14.10.2011r., Areszcie Śledczym w T. od 14.10.2011r. do 16.07.2013r. oraz Zakładzie Karnym w K. od 16.07.2013r. W dniu 07.07.2016r. został zwolniony z Zakładu Karnego w W. i obecnie przebywa na wolności. (zaświadczenie k. 13, notatka służbowa k. 64, notatka służbowa k. 65, pismo k. 594) W okresie pobytu w Areszcie Śledczym w Z. był osadzony w celi nr 139, w której nie było przeludnienia. (pismo Dyrektora AŚ w Z. k. 57, raporty k. 58-61) Podczas pobytu w Zakładzie Karnym w W. w okresie od 13.11.2008r. do 09.07.2009r. przebywał w celi nr 18 o powierzchni 26,23 m2, w okresie od 09.07.2009r. do 18.08.2009r. w celi nr 15 o powierzchni 26,08 m2, w okresie od 18.08.2009r. do 15.09.2009r. w celi nr 17 o powierzchni 25,88 m2, w okresie od 15.09.2009r. do 23.09.2009r. w celi nr 43 o powierzchni 4,4 m2, w okresie od 23.09.2009r. do 04.12.2009r. w celi nr 48 o powierzchni 9,2 m2, w okresie od 04.12.2009r. do 09.12.2009r. w celi nr 6 o powierzchni 9,2 m2. (notatka służbowa k. 62) W okresie pobytu w Zakładzie Karnym (...) we W. zajmował cele mieszkalne o numerach (...), w których nie przebywał w warunkach przeludnienia. (pismo do Dyrektora ZK nr we W. k. 96-97, sprawozdanie z wizytacji k. 102-104) W trakcie pobytu w Areszcie Śledczym w B. osadzony był w okresie od 13.07.2011r. do 26.07.2011r. w celi nr 121 o powierzchni 15,63m2, przeznaczona dla 5 osadzonych, w okresie od 26.07.2011r. do 28.07.2011r. w celi nr 116 o powierzchni 17,60 m2, przeznaczonej dla 5 osadzonych, w okresie od 28.07.2011r. do 04.08.2011r. w celi nr 14 o powierzchni 7,17 m 2 , przeznaczonej dla 2 osadzonych, w okresie od 04.08.2011r. do 16.08.2011r. w celi nr 117 o powierzchni 17,62 m 2 , przeznaczonej dla 5 osadzonych, w okresie od 16.08.2011r. do 07.09.2011r. w celi nr 39 o powierzchni 7,86 m 2 , przeznaczonej dla 2 osadzonych, w okresie od --- STRONA 3 --- 07.09.2011r. do 21.09.2011r. w celi nr 15 o powierzchni 7,31 m 2 , przeznaczonej dla 2 osadzonych, w okresie od 21.09.2011r. do 29.09.2011 w celi nr 34 o powierzchni 7,89 m 2 , przeznaczonej dla 2 osadzonych, w okresie od 29.09.2011r. do 14.10.2011r. w celi nr 40 o powierzchni 8,03 m 2 , przeznaczonej dla 2 osadzonych. (notatka służbowa k. 65, notatka służbowa k. 75, protokół z wizytacji k. 82-94) D. B. był osadzony w Areszcie Śledczym w T. w okresie od 14.10.2011r. do 22.11.2011r. przebywał w celi nr 108 o powierzchni 21.43 m 2 ,w której przebywało 5-7 osadzonych, od 22.11.2011r. do 21.12.2011r. w celi nr 116 o powierzchni 21,43 m 2 , w której przebywało 4-7 osadzonych, od 21.12.2011r. do 02.01.2012r. w celi nr 19 o powierzchni 15,43 m 2 , w której przebywało 4 osadzonych, od 02.01.2012r. do 11.01.2012r. w celi nr 7 o powierzchni 15,43 m 2 , w której przebywało 2-4 osadzonych, od 11.01.2012r. do 11.01.2012r. w celi nr 201 o powierzchni 21,43 m 2 , w której przebywało 7 osadzonych, od 11.01.2012r. do 07.03.2013r. w celi nr 203 o powierzchni 21,43 m 2 , w której przebywało 6-9 osadzonych, od 07.03.2013r. do 04.07.2013r. w celi nr 104 o powierzchni 22,97 m 2 , w której przebywało 6-7 osadzonych, od 04.07.2013r. do 16.07.2013r. w celi nr 213 o powierzchni 21,43 m 2 , w której przebywało 7 osadzonych. (notatka służbowa k. 66) Następnie powód był osadzony w Areszcie Śledczym w K., w okresie od 29.08.2013r. do 26.09.2013r. przebywał w celi o powierzchni mieszkalnej przypadającej na jednego osadzonego mniejszej niż 3 m 2 , nie mniej jednak niż 2 m 2 , na podstawie art. 110 § 2c kkw w zw z art. 110 § 2b kkw, za zgodą sędziego penitencjarnego. W tym okresie zapewnione miał codziennie spacery dłuższe o pół godziny oraz korzystanie z dodatkowych zajęć kulturalno - oświatowych lub zajęcia z zakresu kultury fizycznej i sportu. (bezsporne, wydruk k. 69, notatka służbowa k. 70) Ponownie powód był osadzony w Areszcie Śledczym w T. w dniu 16.11.2013r. został on ulokowany w okresach: od 16.11.2013 r. do 18.03.2014 r. w celi nr 301 o powierzchni 21,43 m 2 , w której przebywało 5-6 osadzonych, od 18.03.2014 r. do 28.03.2014 r. w celi nr 3 o powierzchni 6,79 m 2 , w której przebywał 1 osadzony, od 28.03.2014 r. do 25.04.2014 r. w celi nr 104 o powierzchni 22,97 m 2 , w której przebywało 5-7 osadzonych, od 25.04.2014r. do 06.05.2014r. w celi 315 o powierzchni 21,43 m 2 , w której przebywało 7 osadzonych. (notatka służbowa k. 66, zeznania świadka R. S. k. 218-219, świadka Ł. Z. k. 402-403) W dniu 02.07.2012r. Dyrektor Aresztu Śledczego w T. wydał wobec D. B. decyzję nr (...) w sprawie umieszczenia osadzonego na czas określony w warunkach w których powierzchnia przypadająca na osadzonego wynosi poniżej 3m 2 jednak nie mniej niż 2m 2 na okres 14 dni od 29.06.2012r. do dnia 13.07.2012r. ze wskazaniem podstawy prawnej w art. 110 § 2b pkt 2 oraz 2e Kodeksu karnego wykonawczego. W dniu 12.07.2012r. decyzja została uchylona na mocy decyzji nr (...) Dyrektora Aresztu Śledczego w T. z dnia 12.07.2012r. (decyzja nr (...) k. 67, decyzja nr (...) k. 68) Cele posiadają otwory okienne zabezpieczone kratami okiennymi oraz przesłonami z płyt poliwęglanowych, ograniczające nieznacznie dopływu do celi światła słonecznego. Montowane są w sposób umożliwiający dostęp świeżego powietrza z zewnątrz. Przesłony w Zakładzie Karnym w W. stosowane są jedynie w pawilonach A i B. (bezsporne, notatka służbowa k. 71-72, notatka służbowa k. 105-108, zeznania świadka R. S. k. 218-219, świadka W. M. k. 435-436, świadka P. D. k. 547v) Cele nadto wyposażone są w oświetlenie wewnętrzne w postaci lamp jarzeniowych o dopuszczalnym natężeniu. (notatka służbowa k. 105-108, świadka W. M. k. 435-436, świadka P. D. k. 547v) Warunki bytowe oraz sanitarne w jakich przebywał powód były dobre, cele mieszkalne wyposażone były w nadający się do użytku oraz zgodny z przepisami i odpowiedni do liczby osadzonych sprzęt kwaterunkowy. Każdy osadzony otrzymywał na swój stan jedno łóżko koszarowe, wkład do łóżka, taboret więzienny, a także dzielone z współosadzonymi stół więzienny mały lub stół więzienny duży, szafkę więzienną małą lub szafkę więzienną dużą, półkę pod telewizor, półkę na przybory toaletowe do kącika sanitarnego, lustro, wieszak, miednicę do szorowania, zmiotkę i szufelkę, szczotkę klozetową. (notatka służbowa k. 71, 75-76, notatka służbowa k. 105-108, zeznania świadka W. M. k. 435-436, świadka P. D. k. 547-548) Cele oraz sprzęt kwaterunkowo remontowano na bieżąco. (protokół wizytacji k. 82-94, notatka służbowa k. 105-108, notatka służbowa k. 156-157, notatka służbowa k. 156-157, zeznania świadka W. M. k. 435-436, świadka P. D. k. 547-548) --- STRONA 4 --- W celach znajdowały się kanały wentylacyjne, które podlegały corocznej okresowej kontroli pod kątem drożności kanałów wentylacyjnych. Wyniki kontroli w jednostkach, w których osadzony był D. B., były pozytywne. (protokół nr (...) z okresowej kontroli przewodów kominowych k. 95, pismo do Dyrektora ZK nr we W. k. 96-97, notatka służbowa k. 105-108, protokół nr (...) k. 111, protokół nr (...) k. 112, protokół nr (...) k. 113, protokół nr (...) k. 114, protokół k. (...) k. 115, protokół nr (...) k. 116, protokół nr (...) k. 117, notatka służbowa k. 156-157) Okna w Zakładzie Karnym w W. oraz Zakładzie Karnym (...) we W. są uchylane i otwierane, osadzeni mają możliwość wentylowania cel samodzielnie. (notatka służbowa k. 74, pismo do Dyrektora ZK nr we W. k. 96-97) Na terenie Aresztu Śledczego w Z. oraz Zakładzie Karnym (...) we W. dochodziło do zawilgoceń cel z uwagi na celowe działanie osadzonych. Zawilgocenia występowały również w celach, w których przebywał D. B. w Areszcie Śledczym w T.. (notatka służbowa k. 71-72, pismo do Dyrektora ZK nr we W. k. 96-97, zeznania świadka Ł. Z. k. 402-103, świadka P. D. k. 547v-548v) Osadzeni mogli zwracać się do dyrektorów jednostek o wyrażenie zgody na posiadanie dodatkowych wentylatorów w celach mieszkalnych. W celach znajdowały się kąciki sanitarne oddzielone od pozostałej części celi niestałymi przegrodami, zapewniającymi prywatność oraz intymność osób z nich korzystających. W Areszcie Śledczym w Z. oddzielone były za pomocą materiałów budowlanych, a w celach 2-osobowych płytami OSB montowanymi na stelażu, o wysokości 1,7 – 1,8 m. W Zakładzie Karnym w W. kąciki są zabudowane (płyty meblowe i laminaty termoutwardzalne) i oddzielone zamykanymi drzwiami, za wyjątkiem cel jednoosobowych, w których kąciki nie są zabudowane. Podobnie, kąciki sanitarne w celach w Zakładzie Karnym (...) we W. oddzielone były od pozostałej części celi trwałą zabudową z płyt drewnopodobnych zamontowanych na konstrukcji metalowej. Ze względu na celowe działania osadzonych zniszczone drzwi tymczasowo zastępowano materiałową przegrodą. W celach mieszkalnych w Areszcie Śledczym w T. znajdowały się oddzielone od części mieszkalnej murowane kąciki sanitarne z drzwiami wewnętrznymi, podobnie jak w Areszcie Śledczym w K., a w celach izolacyjnych o nr 7, 19 i 3 za pomocą przesłony na całej powierzchni. D. B. przebywał w celach z niewymurowanym kącikiem sanitarnym przez 32 dni, w tym 10 dni jako w celach izolacyjnych. Kąciki podlegały dezynfekcji minimum raz w tygodniu, a w razie potrzeby częściej. ( notatka służbowa k. 71-72, notatka służbowa k. 74, pismo do Dyrektora ZK nr we W. k. 96-97, notatka służbowa k. 105-108, notatka służbowa k. 156-157, zeznania świadka R. S. k. 218-219, świadka Ł. Z. k. 402-403, świadka W. M. k. 435-436, świadka P. D. k. 547v-548) D. B. otrzymywał środki czystości raz w miesiącu, według sporządzanych co miesiąc rozdzielników środków czystości. Otrzymywał przybory do golenia, mydło, krem, proszek do prania, szczoteczkę i pastę do zębów, środek do czyszczenia urządzeń sanitarnych, proszek do szorowania płyn do mycia naczyń oraz pastę do podłóg raz w miesiącu. Wydawanie kolejnych racji środków czystości odbywało się na prośbę osadzonego zgłoszoną do wychowawcy danego oddziału. W Areszcie Śledczym w B., Zakładzie Karnym (...) we W., Areszcie Śledczym w T. otrzymywał 1 rolkę papieru toaletowego na miesiąc. Powód mógł nabywać środki higieniczne we własnym zakresie w ramach paczek higienicznych lub zakupów w kantynie. W Areszcie Śledczym w B. osadzeni mogli otrzymywać dodatkowe ilości płynu do mycia naczyń, proszku do szorowania, płynu do WC oraz płynu do mycia szyb. (notatka służbowa k. 71, notatka służbowa k. 75-76, pismo do Dyrektora ZK nr we W. k. 96-97, notatka służbowa k. 105-108, indywidualna karta należności środków higieny osadzonego k. 109-110, notatka służbowa k. 156-157, zeznania świadka R. S. k. 218-219, świadka T. S. k. 345, świadka W. M. k. 435-436, świadka P. D. k. 547-548) W celach mieszkalnych D. B. posiadał dostęp do zimnej wody użytkowej. Osadzeni mogli posiadać czajniki przewodowe w celach, lub uzyskać je na wniosek złożony wychowawcy. Co najmniej raz w tygodniu miał możliwość wzięcia prysznica przez 10 minut. Od lipca 2014r. osadzeni w Zakładzie Karnym w W. mogą korzystać z kąpieli dwa razy w tygodniu. W większości jednostek, osadzony mógł samodzielnie dozować ilość wody, będąc ograniczony czasem na wykonywanie wszystkich czynności związanych z kąpielą. W Areszcie Śledczym w K. prace łaźni sterowane są sterowane automatycznie. Osadzonym dozowana była jednakowa, optymalna ilość wody dla każdego z korzystających z łaźni w jednym czasie. Nie dochodziło jednak do skrócenia czasu kąpieli. System dokonywał podziału czasu kąpieli na etapy z dostępem do wody (trzykrotnego) oraz bez udziału wody. Cykl zaczyna i kończy się fazą w której woda cieknie z natrysku. (notatka służbowa k. 74, notatka służbowa k. 156-157, zeznania świadka R. S. k. 218-219, T. S. k. 345, świadka Ł. Z. k. 402-403, zeznania świadka W. M. k. 435-436, świadka P. D. k. 547v) --- STRONA 5 --- Utrzymanie czystości w celach należało do obowiązków osadzonych. (bezsporne) Wymiana pościeli dokonywana była jeden raz na dwa tygodnie, a bielizna osobista, ścierka do naczyń oraz dwie sztuki ręczników jeden raz w tygodniu. Wymieniana pościeli i bielizny poddawana była regularnie procesom prania, a także każdorazowo podlegała ocenie przez wyznaczonych funkcjonariuszy. (bezsporne) W każdej jednostce penitencjarnej D. B. miał dostęp do służby zdrowia i stomatologa, środków farmakologicznych, świadczeń zdrowotnych w tym diagnostycznych i konsultacji specjalistycznych. Osadzeni byli przyjmowani zgodnie z kolejnością zgłoszeń, a w razie konieczności, poza kolejką. (bezsporne, notatka służbowa k, 155) Podczas przyjęcia do Aresztu Śledczego w B. D. B. nie zgłaszał dolegliwości ani przebytych chorób, jak również przyjmowania leków, nie rozpoznano u niego odchyleń w stanie zdrowia. Tylko raz skorzystał z pomocy lekarskiej w związku z zachorowaniem na grypę. (notatka służbowa k. 78, dokumentacja medyczna k. 79-80, książka zdrowia osadzonego k. 142-154) W okresie pobytu w Areszcie Śledczym w T., u powoda na 22 wizyty lekarskie, tylko w dniu 28.06.2013r. stwierdzono alergię na pyłki i trawy. Pozostałe wizyty dotyczyły licznych przeziębień osadzonego, problemów dermatologicznych oraz psychiatrycznych. W dniu 18.06.2012r. odbył konsultację okulistyczną i zalecono mu korzystanie z okularów. Lekarze zlecali osadzonemu leki stosowne do zgłaszanych dolegliwości, w tym leki na uczulenia, przeziębienie, leki zlecone przez psychiatrę. Odmawiał przyjmowania leków ordynowanych przez psychiatrę. (notatka służbowa k. 122-123, książka zdrowia osadzonego k. 142-154, zeznania świadka D. S. (1) k. 434-435) Wszystkie jednostki penitencjarne, w których był osadzony D. B., miały podpisane umowy na usługi dezynsekcji, dezynfekcji i deratyzacji. (bezsporne, zeznania świadka T. S. k. 345) D. B. uczestniczył w zajęciach kulturalno-sportowych, grach, konkursach. Miał dostęp do radia, telewizji, prasy i książek. W dniu 22.06.2012r. został wyróżniony pochwałą Dyrektora jednostki penitencjarnej przez zakładowy radiowęzeł. W Areszcie Śledczym w T. odmówiono D. B. przyjęcia odbiornika radiowego. Powód nie wykonywał pracy zarobkowej w okresie pozbawienia wolności. (zeznania świadka Ł. Z. k. 402-403, świadka R. M. k. 433-434, notatka służbowa k. 118, 124, wniosek o przyznanie nagrody k. 125-126, świadka P. D. k. 548v) D. B. nie zgłaszał dotychczas pracownikom jednostek penitencjarnych uwag dotyczących agresywnych zachowań współosadzonych, zastrzeżeń dotyczących funkcjonariuszy działu ochrony oraz warunków sanitarnych. (bezsporne, notatka służbowa k. 77, protokół wizytacji k. 82-94, notatka służbowa k. 119-120, notatka służbowa k. 127 i 131, zeznania świadka R. M. k. 433-434, świadka W. M. k. 435-436, świadka P. D. k. 548v, świadka K. G. k. 561) Środki pieniężne należącego do D. B. księgowane były przez jednostki penitencjarne na przypisanym mu koncie depozytowym. W dniu 17.07.2013 r. osadzony otrzymał przelew na kwotę 300,00 zł na kontro w Areszcie Śledczym w T., który został tego samego dnia przesłany „w ślad za przetransportowanym" do Aresztu Śledczego w K.. W dniu 27.02.2014 r. na koncie osadzonego zaksięgowano 20,00 zł znalezione u niego podczas przeszukania, którą w części odpowiadającej 10 zł zaksięgowano na depozycie osadzonego, a 10 zł akumulowano. W dniu 04.03.2014 r. osadzony pobrał 8,50 zł na zakupy, pozostałe zaś 1,50 zł wraz z akumulacją zostało przekazane do Zakładu Karnego w W., do którego 06.05.2014 r. osadzony został wytransportowany. (notatka służbowa k. 130) W dniu 25.07.2013 r. na konto depozytowe w Areszcie Śledczym w K. wpłynęła kwota 200 zł i również w tym dniu została ona zaksięgowana. Z kwoty 200 zł potrącono: kwotę 37,01 zł na akumulację, kwotę 37,00 zł przekazano do dyspozycji, zaś kwotę 125,99 przekazano na zajęcie komornicze sygn. KM 2919/12. (pismo k. 157) Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie okoliczności bezspornych, przyznanych, dowodach z dokumentów oraz zeznaniach świadków. W ocenie Sądu zgromadzone dowody z dokumentów są wiarygodne i autentyczne. Zgromadzone w toku postępowania dokumenty urzędowe zostały wydane przez powołane do tego organy, w ramach ich kompetencji i nie były kwestionowane przez żadną ze stron. --- STRONA 6 --- Podobnie Sąd ocenił dowody z dokumentów prywatnych zgromadzonych w sprawie. Strony nie kwestionowały autentyczności tych dokumentów. Za wiarygodne zeznania świadka R. S. (k. 218-219), świadka Ł. Z. (k. 402-403), świadka R. M. (k. 433-434), świadka D. S. (1) (k. 434-435), świadka W. M. (k. 435-436), świadka P. D. (k. 547-548), częściowo T. S. (k. 345) (o czym w kolejnym akapicie), albowiem zeznania te były spójne, konsekwentne, wzajemnie się uzupełniały, razem tworząc pełny obraz wydarzeń mających miejsce w okresie pozbawienia wolności powoda we wskazanych jednostkach penitencjarnych. Sąd nie znalazł podstaw by uznać zeznania te za nieodpowiadające prawdzie. Sąd nie dał wiary zeznaniom świadka T. S. w części, w jakiem podawała, że powód ma utrudniony dostęp do lekarzy specjalistów. Z dokumentacji medycznej powoda jasno wynika, iż odbywał on konsultacje dermatologiczne, alergologiczne, psychiatryczne, okulistyczne. Z dokumentacji medycznej, jak również z zeznań pozostałych świadków, a w szczególności D. S. (1) nie wynika, aby odmawiano mu konsultacji odpowiednich do jego stanu zdrowia. Niewiele wniosły do sprawy zeznania świadka D. S. (2) (k. 345), który nie znał szczegółów dotyczących warunków osadzenia powoda, jak również stanu zdrowia powoda. Mimo, że odwiedzał powoda kilkukrotnie w okresie odbywania kary pozbawienia wolności, nie był w stanie zrelacjonować i wskazać Sądowi problemów związanych z warunkami izolacji powoda. Świadek potwierdził jedynie okoliczność bezsporną o pobycie powoda w jednostkach penitencjarnych we W., T., K., W., B.. W tym zakresie Sąd nie znalazł podstaw by odmówić zeznaniom świadka wiary. Niewiele również wniosły do sprawy zeznania świadka K. G. (k. 561). Świadek była zatrudniona jako psycholog w Areszcie Śledczym w Z., nie pamiętała jednak osoby powoda oraz jego warunków osadzenia. Ogólnie odniosła się do warunków panujących we wskazanej jednostce penitencjarnej konstatując, że osadzeni mają dostęp do działalności kulturalno-oświatowej oraz, że jednostka nieustannie podejmuje starania o poprawę warunków sanitarno-bytowych osadzeniowych. W tym zakresie Sądu uznał zeznania świadka za wiarygodne, albowiem pozytywnie korespondowały z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. Sąd pominął dowody z zeznań świadków W. P., M. K. oraz W. J. z powodu nie wykonania przez powoda w terminie zarządzeń do wskazania aktualnych adresów zamieszkania świadków (k. 224, 258, 511). Sąd również pominął dowód z zeznań powoda w charakterze strony z uwagi na fakt nieusprawiedliwionego niestawiennictwa na rozprawie (k. 613). Sąd pominął wniosek dowodowy powoda o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego psychiatry na okoliczność wpływu osadzenia w przeludnionych celach, warunków higeniczno-sanitarnych w okresie osadzenia powoda na jego stan zdrowia psychicznego, ponieważ okoliczności dot. stanu zdrowia psychicznego powinny wynikać przede wszystkim z dokumentacji medycznej dot. powoda jak i zeznań samego powoda. Takich dowodów jednak w sprawie nie ma. Przeprowadzenie takiego dowodu przy braku zeznań powoda w tym zakresie nadto powodowałoby tylko przedłużenie postępowania w przedmiotowej sprawie. Sąd zważył, co następuje: Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Dobra osobiste człowieka takie jak w szczególności zdrowie, wolność, część, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego m.in. na podstawie art. 23 kc. Zgodnie z art. 24 § 1 kc, ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. W myśl § 2, jeżeli wskutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzona szkoda majątkowa, poszkodowany może żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych. Jak słusznie wskazał Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 24.08.2008r. (I ACa 1150/06) w przypadku naruszenia dóbr osobistych bezprawnym działaniem sprawy pokrzywdzonemu przede wszystkim przysługują środki o charakterze --- STRONA 7 --- niemajątkowym przewidziane w art. 24 kc, a w przypadku gdy działanie naruszyciela jest także zawinione środki o charakterze majątkowym, o których stanowi art. 448 kc. Zgodnie z tym przepisem, w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Przy żądaniu przyznania odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia na rzecz pokrzywdzonego podstawowym kryterium oceny sądu winien być rozmiar ujemnych następstw w sferze psychicznej pokrzywdzonej. Z tych względów sąd jest zobowiązany ustalić zakres cierpień pokrzywdzonego, a przy ocenie tej przesłanki nie może abstrahować od wszystkich okoliczności towarzyszących powstaniu krzywdy. Przepis art. 24 k.c. przewiduje domniemanie bezprawności działania naruszającego dobra osobiste, co powoduje, że na nim spoczywa ciężar wykazania, iż jego działanie było zgodne z prawem. Na osobie poszukującej ochrony prawnej spoczywa jednak ciężar udowodnienia, iż doszło do naruszenia dobra osobistego (zgodnie z regułą ogólną wynikającą z art. 6 k.c.). Tak więc – w realiach faktycznych sprawy niniejszej – powód zobligowany był wykazać, że w rzeczywistości był on osadzany w jednostkach penitencjarnych niespełniających wymogów ustawowych, przez co doszło do naruszenia jego dobra osobistego w postaci prawa do godnego odbywania kary. Dopiero wówczas strona pozwana winna w praktyce udowodnić, że warunki odbywania kary pozbawienia wolności odpowiadały normom wynikającym z przepisów prawa. Zgodnie z art. 442 1 § 1 kc, roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zasadny był zarzut częściowego przedawnienia roszczeń powoda wykraczających ponad 3 lata przed wytoczeniem powództwa, tj. przed 03.10.2011r., w której to dacie wniesiony został pozew do sądu. W tej dacie bowiem powód był już osobą pełnoletnią, od kilku lat przebywał w warunkach pozbawienia wolności, jednak posiadał dostęp do źródeł prawa powszechnie obowiązującego, zatem bez większych problemów mógł zapoznać się zasadami odpowiedzialności cywilnej. Przebywając w jednostkach penitencjarnych wiedział, choćby od współwięźniów, o standardach wykonywania kary pozbawienia wolności oraz podmiotach odpowiedzialnych za nie. Z tego powodu, poza przedmiotem rozważań pozostają okoliczności zaistniałe przed dniem 03.10.2011r. Sąd w tej sprawie był zobowiązany ustalić czy doszło do naruszenia dóbr osobistych, a jeżeli tak, to jakie dobra osobiste powoda zostały naruszone przez przedmiotowe jednostki penitencjarne, które reprezentuje pozwany jako organ nadrzędny. Powód oparł swe roszczenie o twierdzenie, iż umieszczono go w zaniedbanych celach, które nie zapewniały mu powierzchni mieszkaniowej o wielkości 3m 2 na jednego osadzonego, bez odpowiednio wydzielonych kącików sanitarnych, czym naruszono jego godność i prawo do intymności. Brak jest podstaw do uznania, że powód przebywał w celach niegwarantujących mu higienicznych warunków i prywatności. Twierdzenia te były sprzeczne z pozostałym materiałem dowodowym, a w szczególności z notatkami służbowymi, zeznaniami świadków oraz protokołami wizytacyjnymi z poszczególnych jednostek penitencjarnych. Bezspornie powód w okresie od 29.06.2012r. do dnia 12.07.2012r. oraz od 29.08.2013r. do 26.09.2013r. przebywał w celi o powierzchni mieszkalnej przypadającej na jednego osadzonego mniejszej niż 3 m 2 , nie mniej jednak niż 2 m 2 , jednak działanie to powoda znajdowało podstawy prawne w przepisach powszechnie obowiązujących (art. 110 § 2b pkt 2 i §2e w zw z art. 7 kkw), działanie to miało charakter jednorazowy i krótkotrwały. W ocenie Sądu dyskomfort powoda doznany w związku z warunkami bytowymi nie wskazuje jednak o zasadności jego roszczenia. Zgromadzone dowody nie wskazały, aby powód składał z tego powodu skargi wychowawcom, Administracji jednostek penitencjarnych, albo w tym okresie domagał się udzielenia dodatkowej pomocy medycznej. Sąd podziela przy tym stanowisko wyrażone przez Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 08 maja 2009 r. w sprawie VI ACa 1242/08, który stwierdził, że nie każdy przypadek dyskomfortu psychicznego spowodowany bezprawnym zachowaniem się innej osoby, jest wystarczającą podstawą do poszukiwania ochrony sądowej dóbr osobistych, bowiem należy mieć na uwadze również zobiektywizowaną ocenę zewnętrzną. Konieczne jest także zachowanie proporcji oraz umiaru i nie może nadużywać instrumentów prawnych właściwych tej ochronie do przypadków opierających się w głównej mierze na subiektywnych odczuciach --- STRONA 8 --- zainteresowanego, gdyż taki sposób postępowania prowadziłby do deprecjonowania samego przedmiotu ochrony. Nawet gdyby przyjąć twierdzenia powoda co do okresowego przebywania w celach, które nie czyniły zadość przewidzianej ustawowo normie gwarantującej osadzonemu 3 m 2 powierzchni na osobę (art. 110 § 2 k.k.w.), to okoliczność ta, nie może być to automatycznie podstawą do przyznania mu ochrony dóbr osobistych, w tym przyznania zadośćuczynienia. Godzi się w tym miejscu podnieść, że przeludnienie w celach, jest obecnie coraz rzadziej spotykane. W odniesieniu do powoda nie można mówić o niegodziwych, nieludzkich warunkach, wykonywania kary pozbawienia wolności. Powód tylko dwa razy na z góry określony okres został umieszczony w mniejszej celi, jednak trwanie tych okresów jak również przyczyny wdrożenia takiego incydentalnego działania nie przemawiają za tym, aby na skutek tego powód doznał jakiś krzywd. Za nieuzasadniony Sąd uznał również zarzut o niedostatecznym odseparowaniu kącików sanitarnych od powierzchni mieszkalnej cel we wszystkich jednostkach penitencjarnych. Z zeznań świadków jak również dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, że w jednostkach, w których był osadzony powód kąciki sanitarne w celach wieloosobowych były głównie murowane i zawsze oddzielone drzwiami. Jedynie wskutek aktów wandalizmu osadzonych drzwi były tymczasowo zastępowane materiałowymi przegrodami. Zauważyć przy tym należy, że cele były wyposażone w sprawną wentylację, nierzadko również w otwierane okna, z łatwością wówczas można było przewietrzyć cele i kąciki sanitarne. W ocenie Sądu tak ukształtowane warunki wynikające z działań pozwanego nie naruszały dóbr osobistych powoda. W ocenie Sądu naruszeń dóbr osobistych powoda nie można dopatrywać się w występowaniu wilgoci w celach mieszkalnych. Jak już wskazano, cele miały sprawną wentylację. Jedynie od zachowania powoda oraz jego współosadzonych zależało jaki standard sanitarny panował w celi, w której aktualnie przebywał. Pozwany wskazał bowiem, że osadzeni często urządzali pralnio-suszarnie w celach, nierzadko również celowo zalewali swoje i sąsiednie cele, czym powodowali wilgoć. Pozwany wykazał przy tym, że sukcesywnie wykonywał remonty cel mieszkalnych, posiadał również zawarte umowy na usługi dezynsekcji, dezynfekcji i deratyzacji. Udostępniał osadzonym w przeliczeniu na każdą celę środki czystości, na żądanie osadzonych wydawał je również w większej ilości. W ocenie Sądu, takie działanie pozwanego sprzyjało poszanowaniu dóbr osobistych powoda. W ocenie Sądu działaniem bezprawnym pozwanego nie było umieszczenie w oknach cel krat oraz przesłon z płyt poliwęglanowych, które ograniczały dostęp światła słonecznego do cel. Pozwany wskazał, że działanie to było ukierunkowane na zrealizowanie celu pozbawienia wolności osadzonych oraz ograniczenia kontaktów osadzonych z osobami z innych cel oraz z poza jednostki. Z samego faktu pozbawienia wolności wynika ograniczenie pewnych praw i uprawnień, stanowiącymi istotę odbywanej kary. W zakresie, w którym państwo sprawuje działalność represyjną określoną ustawami nie dochodzi do naruszenia dóbr osobistych skazanych, albowiem działania te nie są bezprawne. Zauważyć przy tym należy, że powodowi nadal przysługiwało prawo do odbywania spacerów z dostępem do świeżego powietrza oraz światła słonecznego, w celach natomiast zamontowane było oświetlenie o natężeniu nieszkodliwym dla jego zdrowia. Powód odbył jedną konsultację okulistyczną, brak jest jednak dowodów na to, że do pogorszenia wzroku u powoda doszło wskutek stosowanego w jednostkach penitencjarnych oświetlenia. Zupełnie bezpodstawny przy tym był zarzut braku należytej opieki zdrowotnej powoda. Z dokumentacji medycznej osadzonego wynika, że powód otrzymywał różne leki na zgłaszane dolegliwości, korzystał z licznych konsultacji specjalistów, wizyty u lekarzy odbywały się w niedługich odstępach czasu. Powód nie wykazał, aby lekarze sprzecznie ze sztuką medyczną udzielali mu pomocy lekarskiej, oraz nie wykazał na czym miał polegać ów brak indywidualnego podejścia. Zdaniem Sądu czas oczekiwania na wizytę lekarską nie był nadmierny i nie narażał jego zdrowie. Nie zostało to wykazane przynajmniej w tym postępowaniu. Faktem powszechnie znanym jest to, że szpitale więzienne zapewniają lepszą opiekę medyczną skazanym, niż szpitale publiczne osobom przebywającym na wolności. W razie potrzeby skazani też są bezzwłocznie przyjmowani przez placówki publiczne i nie muszą oczekiwać w nierzadko wieloletnich kolejkach na specjalistyczną konsultację lekarską. Powód nie udowodnił również, aby doznał prześladowania w ZK w K. i AŚ w K. w związku z nawiązaniem kontaktu z kancelarią (...). Żaden ze wskazanych przez powoda i przesłuchanych świadków nie potwierdził tej okoliczności. Z notatek służbowych pracowników jednostek penitencjarnych nie wynika zaś, aby takie zdarzenia miały miejsce. --- STRONA 9 --- Bezpodstawny był również zarzut ograniczenia powodowi odbioru przelewów pieniężnych. Pozwany wykazał, że zdarzenia te były uzasadnione i występowały wyłączenie w okresie przenoszenia powoda między jednostkami penitencjarnymi. Również w warunkach wolnościowych, osoby korzystające z usług instytucji finansowych muszą się liczyć z opóźnieniami w przekazach pieniężnych pomiędzy różnymi jednostkami. Powód nadto oparł powództwo na braku dostatecznego zapewnienia środków czystości, dostępu do ciepłej wody w celach oraz skróconego czasu na kąpiel w AŚ w K.. Pozwany wykazał natomiast, że pierwsze z ww dwóch okoliczności nie jest bezprawna, nie jest zgodne z prawdą twierdzenie o skróconym czasie kąpieli w AŚ w K.. Natomiast przydział środków higieny osobistej odbywał się zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 17.10.2013. Zestaw 1/H Środki higieny dla osób osadzonych, zgodnie z którym środki czystości wydawane były każdego miesiąca według sporządzanych co miesiąc rozdzielników środków czystości. W sytuacji, gdy przyznana ilość była niewystarczająca pozwany wyrażał zgodę osadzonym na nabycie większej ilości na koszt własny lub w ramach paczek higienicznych od osób trzecich. Przepisy zobowiązują jednostki penitencjarnej do zapewnienia bieżącej zimnej wody użytkowej w celach mieszkalnych, oraz co najmniej jeden raz w tygodniu dostęp do ciepłej kąpieli (§ 30 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25.08.2003r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności Dz. U. z 200r., nr 152, poz. 1493). W ocenie Sądu pozwany przekonywująco wyjaśnił, iż w AŚ w K. nie doszło do ograniczenia czasu dostępu ciepłej kąpieli, a jedynie zoptymalizowano zużycie wody. Reasumując, Sąd uznał roszczenie powoda za bezpodstawne i w znacznej mierze nie wykazane. Nie ma zatem żadnych podstaw do uwzględnienia roszczeń niemajątkowych jak mi majątkowych powoda. Wobec powyższego Sąd oddalił powództwo w całości orzekając jak w pkt 1 wyroku. Orzekając o kosztach postępowania, Sąd oparł się na treści art. 102 k.p.c., zgodnie z którym w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Cytowany przepis ustanawia zasadę słuszności, będącą odstępstwem od zasady odpowiedzialności za wynik procesu. Nie konkretyzuje on pojęcia „wypadków szczególnie uzasadnionych”, pozostając ich kwalifikacje, przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności danej sprawy, sądowi (orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia 1973r., II CZ 210/73, niepubl.). Taka uzasadniona sytuacja ma zdaniem Sądu miejsce w przedmiotowej sprawie. Powód znajduje się bowiem w trudnej sytuacji finansowej, a jak wynika ze złożonego przez niego oświadczenia o stanie majątkowym nie posiada on żadnych oszczędności, w związku z czym Sąd odstąpił od obciążania powoda kosztami postępowania na rzecz strony pozwanej i dlatego też orzekł jak w pkt 2 sentencji wyroku. Z kolei pozostałe nieuiszczone koszty sądowe w postaci opłaty od pozwu Sąd przejął na rachunek Skarbu Państwa mając na uwadze treść art. 100 ust. 2 oraz art. 113 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (pkt. 3 wyroku). Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.