Postanowienie III PRN 106/69

--- STRONA 1 --- POSTANOWIENIE Sądu Najwyższego Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 lutego 1970 III PRN 106/69 Lex Polonica nr 312161 OSNCP 1970/9 poz 167 OSPiKA 1971/2 -0z 28 1. Praca wykonywana przez więźnia w zakładzie pracy ma swoje źródło nie w umowie o pracę, lecz w nakazie administracyjnym zarządu zakładu karnego i nie powoduje nawiązania stosunku pracy między więźniem a zakładem pracy 2. Więzień, który uległ wypadkowi przy pracy, może dochodzić swych roszczeń na zasadach ogólnych w drodze powództwa przed sądem Glosa: Swinarski Teodor OSPiKA 1971/2 str 54 Aprobująca Dz.U. 1968.3.8; art 23 ust 2 Dz.U.1964.43.296; art 464 § 1 Dz.U. 1964.16.93; art 445 § 1 Orzeczenie zostało powołane w sprawach: II PRN 9/95, II PZP 6/94, II CR 314/84, III CZP 8/77, I PR 85/74 Przewodniczący: Sędzia K. Morawski Sędziowie: F. Formański (sprawozdawca), K. Zieliński Sąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Mariana Ch. Przeciwko Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej w B. o odszkodowanie, na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od postanowienia Sądu Powiatowego w Bartoszycach z dnia 30 czerwca 1969r uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę sądowi Powiatowemu w Bartoszycach do rozpoznania. UZASADNIENIE Powód domagał się zasądzenia od Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej w B. 15.000 zł zadośćuczynienia za krzywdę w związku z nieszczęśliwym wypadkiem, jakiemu uległ w dniu 17 maja 1968r podczas pracy w tej Spółdzielni. Powód twierdził, ze jako więzień odbywający karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w B., został skierowany przez tenże zakład do pracy w pozwanej Spółdzielni w charakterze murarza i w czasie robót przy kapitalnym remoncie budynku pozwanej uległ wypadkowi, następstwem czego jest trwałe kalectwo w postaci utraty słuchu prawego ucha. Sąd Powiatowy postanowieniem z dnia 30 października 1968 r C 427/68 pozew odrzucił, wyrażając pogląd, ze zgodnie z przepisami ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r o świadczeniach pieniężnych --- STRONA 2 --- przysługujących w razie wypadków przy pracy (Dz.U. 1968 nr 3 poz 8) sprawa należy „do kompetencji komisji powypadkowej oraz zakładowej terenowej komisji rozjemczej” W dniu 28 czerwca 1969 r powód ponownie wystapił z powództwem przeciwko wymienionej spółdzielni o odszkodowanie. Sąd Powiatowy postanowieniem z dnia 30 czerwca 1969r po raz drugi odrzucił pozew z powołaniem się na przepis Art 199 § 1 pkt 1 kpc uznając, że sprawa powinna być rozpatrzona w trybie przewidzianym dla dochodzenia świadczeń określonych w ustawie z dnia 23 stycznia 1968r. Rewizja nadzwyczajna Prokuratora Generalnego, oparta na zarzutach rażącego , naruszenia przepisów prawa, a w szczególności art 199 § 1 pkt 1 kpc w związku z art 417 § 1 kpc i art 445 § 1 kc podlega – jako uzasadniona- uwzględnieniu Pomijając już – skoro Sąd Powiatowy uznał, że chodzi o roszczenie z wypadku przy pracy w dniu 17 maja 1968 r – proceduralne uchybienie przepisowi art 463 § 1 kpc, który nie zezwala odrzucać pozwu w razie stwierdzenia przez sąd niedopuszczalności drogi sadowj w sprawie o roszczenia pracownicze, jak również naruszenie art 23 ust 2 ustawy z dnia 23 stycznia 1968r o świadczeniach pieniężnych przysługujących w razie wypadków przy pracy i § 17 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 czerwca 1968r (Dz.U. 1968 nr 22 poz 144), stosownie do których poszkodowani z wypadków przy pracy powstałych między 1 stycznia a 31 sierpnia 1968 mogą dochodzić przed sądem od uspołecznionego zakładu pracy jednorazowych odszkodowań z art 445 i art 446 kc- trafny jest w szczególności zarzut, ze Sąd Powiatowy nie rozważył, iż powołana ustawa o świadczeniach pieniężnych przysługujących w razie wypadków przy pracy normuje tylko zakres i tryb dochodzenia roszczeń przez pracowników uspołecznionych zakładów pracy , którzy ulegli wypadkom przy pracy, bądź rodzin wyżej wymienionych, natomiast nie obejmuje swym działaniem wypadków, jakim uległy osoby nie będące pracownikami uspołecznionych zakładów pracy, chociażby, wykonywały tam pracę na podstawie specjalnych tytułów. Powód nie był pracownikiem pozwanej spółdzielni, został natomiast skierowany do niej w okresie odbywania kary pozbawienia wolności przez zakład karny, w którym przebywał. Jak z powyższego wynika, wykonywana przez powoda praca miała swoje źródło nie w umowie o pracę , lecz w nakazie administracyjnym zarządu zakładu karnego. Powód, jako więzień, miał obowiązek stosowania się do tego nakazu wydanego w trybie wykonywania kary pozbawienia wolności. Fakt ten jednak nie mógł spowodować nawiązania stosunku pracy między powodem a pozwaną. Wyrządzenie szkody więźniowi rodzi pozaumowny stosunek cywilnoprawny, uzasadniający odpowiedzialność deliktową. Do roszczenia odszkodowawczego więźnia nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 23 stycznia 1968r o świadczeniach pieniężnych przysługujących w razie wypadków przy pracy, natomiast powód może dochodzić swoich roszczeń na zasadach ogólnych, w drodze powództwa przed właściwym sądem. W związku z powyższym odrzucenie pozwu nastąpiło bezpodstawnie i z naruszeniem zarówno powołanych wyżej przepisów prawa, jak i interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, związanego z uprawnieniami obywatela do dochodzenia roszczeń z tytułu nieszczęśliwych wypadków przed powołanym w tym celu organem, co z kolei powoduje – z mocy art 388 § 1 kpc w związku z art 423 § 1 kpc – uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do rozpoznania. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą Sadu będzie również rozważenie ewentualnej potrzeby dopozowania Skarbu państwa jako współodpowiedzialnego oraz – w konsekwencji – uznania się za sąd niewłaściwy i przekazania sprawy sądowi Wojewódzkiemu do rozpoznania jako właściwemu z mocy art 17 pkt 3 kpc.