Postanowienie III Kow 1438/13 owz w przedmiocie odwołania warunkowego przedterminowego zwolnienia

--- STRONA 1 --- Postanowienie Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 20 listopada 2013 r. II AKzw 1196/13 Wykonalność postanowienia w przedmiocie odwołania zwolnienia warunkowego. TEZA aktualna Wprawdzie zgodnie z art. 9 § 3 k.k.w. postanowienie w postępowaniu wykonawczym staje się wykonalne z chwilą wydania, jednakże do skutecznego odwołania skazanemu warunkowego zwolnienia, konieczne jest wydanie prawomocnego postanowienia w terminie określonym w art. 82 § 1 k.k. PUBLIKACJE Glosa do postanowienia s. apel. z dnia 20 listopada 2013 r., II AKzw 1196/13.  UZASADNIENIE Skład orzekający Przewodniczący: Sędzia SA Janusz Jaromin. Protokolant: Natalia Wiśniewska. Sentencja Sąd Apelacyjny, przy udziale prokuratora Prokuratury Apelacyjnej (...), po rozpoznaniu w sprawie Piotra R. zażalenia wniesionego przez skazanego na postanowienie Sądu Okręgowego w K. z dnia 23 września 2013 r., sygn. akt III Kow 1438/13 owz w przedmiocie odwołania warunkowego przedterminowego zwolnienia, na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. w zw. z art. 1 § 2 k.k.w. postanawia, uchylić zaskarżone postanowienie i umorzyć postępowanie wykonawcze w przedmiocie odwołania skazanemu Piotrowi R. warunkowego przedterminowego zwolnienia. Uzasadnienie faktyczne Postanowieniem z dnia 23 września 2013 r., sygn. akt III Kow1438/13 owz, Sąd Okręgowy w K. na podstawie art. 160 § 1 pkt 1 k.k.w. odwołał skazanemu Piotrowi R. warunkowe przedterminowe zwolnienie udzielone postanowieniem Sądu Okręgowego w K. z dnia 28 marca 2011 r., sygn. III Kow 643/11 wz i zarządził wykonanie reszty nieodbytej przez skazanego kary pozbawienia wolności wskazując w uzasadnieniu, że skazany w okresie próby dopuścił się umyślnego przestępstwa z art. 13 § 2 k.k. w zw. z art. 279 § 1 k.k. i z art. 279 § 1 k.k., za które został skazany na karę roku pozbawienia wolności, w związku z czym spełnione zostały przesłanki obligujące do odwołania skazanemu warunkowego zwolnienia. Na powyższe postanowienie zażalenie złożył skazany i podniósł, że zdaje sobie sprawę, iż po uzyskaniu warunkowego zwolnienia nie powinien dopuszczać się kradzieży. Po opuszczeniu zakładu karnego znalazł się jednak w trudnej sytuacji materialnej ze względu na zaległości finansowe oraz brak stałej pracy. Może zatem szczerze przyznać, że ukradł rower z piwnicy, aby kupić coś do domu oraz pampersy dla dzieci. Z czasem zaczął podejmować prace dorywcze i dzięki temu opłacił częściowo należności za gaz. Następnie żona zaszła w ciążę i urodził im się syn, wówczas mieli już licznik i prąd. Podczas przeprowadzki prawdopodobnie II AKzw 1196/13, Wykonalność postanowienia w przedmiocie odwołania zwolnienia warunkowego. - Postanowienie Sądu Apelacyjnego w Szczecinie --- STRONA 2 --- miał wezwanie do sądu na rozprawę, gdzie chciał się wytłumaczyć, iż przestępstwa dopuścił się z biedy. Aktualnie jest po wypadku, ma uraz kręgosłupa, porusza się o kulach, a w zakładzie karnym zachowuje się dobrze i z tego powodu cierpi podwójnie. Podnosząc powyższe, skarżący wniósł o ponowne zawieszenie reszty kary 2 lat pozbawienia wolności. Uzasadnienie prawne Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne, ponieważ spowodowało zaistnienie okoliczności skutkującej uchyleniem zaskarżonego postanowienia i umorzeniem postępowania wykonawczego w przedmiocie odwołania skazanemu warunkowego przedterminowego zwolnienia i to bez konieczności odnoszenia się do podnoszonych w środku odwoławczym argumentów. Sąd I instancji prawidłowo co prawda przyjął, iż Piotr R. w okresie próby został skazany za przestępstwa umyślne z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. oraz z art. 279 § 1 k.k. na karę roku pozbawienia wolności, a tym samym skazany bezspornie zlekceważył swoje obowiązki związane z warunkowym zwolnieniem i jak trafnie wskazał Sąd Okręgowy zachodziły przesłanki do jego odwołania. Pomimo jednak tej konstatacji zaskarżone postanowienie ostać się nie może, a to dlatego, że zgodnie z treścią art. 82 § 1 k.k., jeżeli w okresie próby i w ciągu dalszych sześciu miesięcy od jej zakończenia nie odwołano warunkowego zwolnienia, karę uważa się za odbytą z chwilą warunkowego zwolnienia. W orzecznictwie na gruncie tego przepisu wyraża się zaś utrwalony pogląd, że określenie "nie odwołano warunkowego zwolnienia" odnosi się do sytuacji, gdy w okresie sześciu miesięcy po upływie okresu próby nie wydano prawomocnego postanowienia w przedmiocie odwołania warunkowego zwolnienia (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 3 listopada 2003 r. V KK 373/03, LEX 82302 oraz z dnia 17 maja 2011 r. III KK 92/11, LEX 795786). Taka właśnie sytuacja zaistniała w realiach przedmiotowej sprawy. Należy bowiem zauważyć, że postanowieniem Sądu Okręgowego w K. z dnia 28 marca 2011 r. o warunkowym przedterminowym zwolnieniu, skazanemu wyznaczono okres próby do dnia 28 marca 2013 r., a co za tym idzie odwołanie warunkowego zwolnienia, czyli wydanie prawomocnego postanowienia w tym zakresie możliwe było do dnia 28 września 2013 r. Tymczasem w dniu 23 września 2013 r., a więc jeszcze w sześciomiesięcznym okresie wskazanym w art. 82 § 1 k.k., Sąd Okręgowy w K. odwołał w oparciu o przepis art. 160 § 1 pkt 1 k.k.w. warunkowe przedterminowe zwolnienie skazanego z odbycia reszty kar pozbawienia wolności, tyle tylko, że decyzję tę zaskarżył zażaleniem skazany Piotr R. To zaś spowodowało, że do dnia 28 września 2013 r., a więc do czasu upływu wskazanego wcześniej sześciomiesięcznego okresu, postanowienie o odwołaniu warunkowego zwolnienia nie uprawomocniło się. Wprawdzie zgodnie z art. 9 § 3 k.k.w. postanowienie w postępowaniu wykonawczym staje się wykonalne z chwilą wydania, chyba że ustawa stanowi inaczej lub sąd wydający postanowienie albo sąd powołany do rozpoznania zażalenia wstrzyma jego wykonanie. Wykładnia językowa omawianego przepisu wprawdzie nie przesądza, że do skutecznego odwołania skazanemu warunkowego zwolnienia konieczne jest wydanie prawomocnego postanowienia, ale za takim rozstrzygnięciem przemawia wykładnia historyczna i systemowa. Na gruncie podobnego stanu faktycznego i w odniesieniu do kwestii, czy dla skuteczności odwołania warunkowego zwolnienia wystarczające jest wydanie w okresie próby i kolejnych 6 miesięcy nieprawomocnego orzeczenia wypowiadał się Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 30 stycznia 1996 r., sygn. I KZP 34/95, (OSNKW 1996/3-4/14), w odpowiedzi na pytanie prawne "czy sąd odwoławczy rozpoznając zażalenie skazanego w przedmiocie odwołania warunkowego zwolnienia może orzec merytorycznie już po upływie terminu 6-miesięcznego, przewidzianego w art. 97 k.k. (obecnie art. 82 k.k. z 1997 r.), jeżeli zaskarżone postanowienie zapadło w tym terminie", który orzekł, że "użyte w art. 97 k.k. określenie nie odwołano warunkowego zwolnienia odnosi się do sytuacji, gdy w okresie 6 miesięcy po upływie okresu próby nie wydano prawomocnego postanowienia w tym przedmiocie". Sąd Najwyższy jednocześnie wskazał w odniesieniu do art. 411 poprzednio obowiązującego Kodeksu postępowania karnego, stosowanego odpowiednio w poprzednim stanie prawnym w postępowaniu wykonawczym, że wykonalność orzeczenia nie jest równoznaczna z jego prawomocnością. Przytoczone powyżej stanowisko niewątpliwie należy odnieść także i do aktualnego brzmienia art. 9 § 3 k.k.w. w brzmieniu ustalonym po wejściu w życie ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny wykonawczy i niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 240, poz. 1431) i brak jest argumentów, które przemawiałyby za odmienną wykładnią powyższego przepisu i odstąpieniem od utrwalonej w orzecznictwie wykładni wyrażającej od czasu przytoczonej wyżej uchwały Sądu Najwyższego jednoznaczny pogląd, że do skutecznego odwołania warunkowego zwolnienia konieczne jest wydanie prawomocnego orzeczenia w tym przedmiocie. Jednocześnie należy wskazać, że na tle innych instytucji z zakresu prawa karnego materialnego z punktu widzenia biegu okresów nie ma wątpliwości, że decydujące znaczenie ma wydanie prawomocnego orzeczenia niezależnie od jego wykonalności, tak jest chociażby w przypadku przedawnienia karalności, gdzie przed okresem przedawnienia zapaść musi prawomocny wyrok skazujący. --- STRONA 3 --- Brak jest też racji, które przemawiałyby za odmienną interpretacją upływu terminu do odwołania warunkowego przedterminowego zwolnienia określonego w art. 82 k.k., tym bardziej, że ustawodawca nie wyraził żadnej jednoznacznie brzmiącej normy, że skuteczne odwołanie warunkowego zwolnienia następuje już w chwili wydania nieprawomocnego postanowienia i dalsze ewentualne postępowanie odwoławcze dla tej kwestii nie ma już znaczenia. Oznaczałoby to bowiem zrównanie pojęć wykonalności orzeczenia i jego prawomocności, czego jednak nie sposób racjonalnie uczynić na gruncie przepisu art. 9 § 3 k. k.w., a takiemu rozumieniu wymienionego przepisu sprzeciwiają się historyczna wykładnia podobnie brzmiących i obowiązujących już w przeszłości w postępowaniu wykonawczym norm prawnych oraz wykładnia systemowa. W tej więc sytuacji zaistniała konieczność uchylenia tego postanowienia i w oparciu o przepis art. 15 § 1 k.k.w. umorzenia postępowania wykonawczego w przedmiocie odwołania skazanemu warunkowego przedterminowego zwolnienia. Wobec powyższego, Sąd Apelacyjny w Szczecinie postanowił, jak na wstępie.