Wyrok III CKN 434/00

--- STRONA 1 --- WYROK Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 2000 III CKN 434/00 „Ważna przyczyna”, która uzasadnia powództwo określone w art 33 ust 1 ustawy z 1994r o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych, występuje w szczególności wówczas, gdy lokal stanie się z różnych względów osobistych lub rodzinnych niezbędny wynajmującemu, a nie jest niezbędny najemcy. LEX nr 530599 530599 Dz.U.1998.120.787; art 33 ust 1 Skład orzekający Przewodniczący: Sędzia SN Jacek Gudowski Sędziowie : SN Zbigniew Kwaśniewski (spr), S A Andrzej Niedużak Sentencja Sąd Najwyższy Izba Cywilna po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2001r na rozprawie sprawy z powództwa Lidii L. I in, przeciwko Edwardowi T. o rozwiązanie stosunku najmu i o eksmisję, na skutek kasacji strony pozwanej od wyroku Sadu Wojewódzkiego z dnia 3 listopada 1998r oddala kasację Uzasadnienie faktyczne: Sąd pierwszej instancji uwzględnił na podstawie art 33 ust 1 ustawy z dnia 2 lipca 1994 r o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Z 1998r nr 120 poz 778 ze zm) powództwo o rozwiązanie najmu i nakazanie przez Sąd opróżnienia lokalu, ustalając zarazem, iż pozwanemu przysługuje prawo do lokalu zamiennego określonego bliżej w pkt III sentencji wyroku Apelację pozwanego oddalił Sąd Wojewódzki, który uznał, iż wystąpiły przesłanki ustawowe uzasadniające uwzględnienie powództwa, a zaoferowany pozwanemu lokal nr 4 spełnia wymogi lokalu zamiennego określone w art 3 ust 3 powołanej wcześniej ustawy. Sąd odwoławczy podkreślił nadto, że z uwagi na samą treść tego przepisu nie miał potrzeby powołania dodatkowego biegłego, a nadto stwierdził, ze apelujący nie złożył takiego wniosku dowodowego. W ocenie Sądu drugiej instancji trafne jest ustalenie sądu pierwszej instancji, iż oferowany pozwanemu lokal spełnia kryteria lokalu zamiennego a argumentacja zawarta w motywach Sądu Rejonowego znajduje aprobatę Sądu Odwoławczego. Kasacja pozwanego przytacza obie podstawy kasacyjne. Zarzut naruszenia prawa materialnego uzasadniono błędną wykładnią art 33 ust 1 ustawy z dnia 2 lipca 1994r o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych w zw z art 3 ust 1 i ust 3 cyt ustawy Natomiast zarzut naruszenia przepisów postępowania obejmuje obrazę art 227 kpc przez odmowę wyjaśnienia faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy oraz naruszenie art 385 kpc i art 378 2 kpc poprzez uznanie apelacji za bezzasadną pomimo nierozpoznania istoty sprawy. Uzasadnienie kasacji zawiera stwierdzenia, iz zaproponowany pozwanemu lokal nie odpowiada wymogom wynikającym z art 3 ust 3 powołanej ustawy, a odmienne stanowisko Sądu jest wynikiem braku dołożenia wszelkich starań celem wyjaśnienia, czy lokal nr 4 spełnia wymogi --- STRONA 2 --- określone tym przepisem. Strona skarżąca nadto wywodzi, że Sąd miał wręcz obowiązek powołania dodatkowego biegłego – specjalisty od ogrzewania, a także zarzuca, że skierowane do pozwanego pismo strony powodowej z dnia 28 marca 1995r „... nie spełnia norm z art 33 cyt wyżej ustawy...” Z treści obszernej odpowiedzi na kasację wynika, iż wolą strony powodowej jest oddalenie kasacji wobec jej bezzasadności Uzasadnienie prawne Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach Postawiony Sądowi drugiej instancji zarzut odmowy wyjaśnienia faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy nie może uzasadniać naruszenia art 227 kpc. Przepis ten nie może bowiem być przedmiotem zarzucanego Sadowi naruszenia, bowiem nie jest on źródłem jakichkolwiek jurysdykcyjnych obowiązków ani nawet uprawnień Sądu, a jedynie określa wolę ustawodawcy wyrażającą się ograniczeniem kręgu faktów, które mogą być przedmiotem dowodu w postępowaniu cywilnym. Odmowa wyjaśnienia przez Sąd faktów, o których stanowi przepis art 227 kpc, może oczywiście uzasadniać obrazę innych przepisów postępowania aniżeli art 227 kpc. Jednakże Sąd Najwyższy zobowiązany jest rozpoznawać sprawę w granicach kasacji, a granice te wyznaczają zarzuty sformułowane w ramach przytoczonych w skardze podstaw kasacyjnych Zasadnie więc podniósł Sąd odwoławczy, a kasacja takiego stanowiska skutecznie nie zakwestionowała, brak swego obowiązku przeprowadzenia dowodu z opinii dodatkowego biegłego, a to wobec braku stosownego wniosku dowodowego pozwanego. Obowiązkiem Sądu nie jest bowiem zarządzanie dochodzeń w celu wyjaśnienia twierdzeń stron, ani też każdorazowe przeprowadzanie z urzędu dowodów nawet dla wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Obowiązek przedstawiania dowodów spoczywa bowiem na stronach (art 3 i 232 kpc), a ciężar udowodnienia faktów, o których mowa w art 227 kpc spoczywa na tej stronie, która wywodzi z nich skutki prawne (wyrok SN z dnia 17 grudnia 1996r I CKU 45/96 , OSNC 1997, z 6-7, poz 76) również zarzut naruszenia art 378 2 kpc wskutek nierozpoznania istoty sprawy nie może być skutecznie postawiony Sądowi odwoławczemu. Przepis ten znajdujący w niniejszej sprawie zastosowanie w brzmieniu sprzed dnia 1 lipca 2000r (z mocy art 5 ust 2 ustawy z dnia 24 maja 2000 r o zmianie ustawy … Dz.U. Nr 48 poz 554), zobowiązywał sąd odwoławczy do uchylenia z urzędu wyroku Sadu pierwszej instancji, jeżeli ten ostatnio wymieniony sąd nie rozpoznał istoty sprawy. Skarżący jednak nie zarzuca Sądowi odwoławczemu zaniechania uchylenia z urzędu wyroku Sądu pierwszej instancji, ani nawet nie twierdzi, aby sąd pierwszej instancji zaniechał zbadania materialnej podstawy żądania pozwu albo pominął konkretne merytoryczne zarzuty pozwanego, które to zaniechania świadczą o nierozpoznaniu istoty sprawy (wyrok SN z dnia 23 września 1998r II CKN 897/97 , OSNC 1999 z 1 poz 22) W tej sytuacji zarzut obrazy art 378 § 2 kpc (w dawnym jego brzmieniu) okazał się więc chybiony. Wobec stwierdzenia braku usprawiedliwionych podstaw w odniesieniu do drugiej podstawy kasacyjnej, oceny zarzutów sformułowanych w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej należało dokonać z uwzględnieniem stanu faktycznego będącego podstawą orzekania dla Sądu drugiej instancji. Kasacja zarzuca jedną tylko z obu możliwych postaci naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną wykładnię wskazanych na wstępie przepisów. Tymczasem uzasadnienie kasacji nie zawiera argumentów wspierających sformułowany zarzut, a sprowadza się do próby wykreowania własnych, odmiennych, a pożądanych przez pozwanego ustaleń, które w ocenie skarżącego miałyby przemawiać przeciwko zastosowaniu wymienionych przepisów prawa materialnego. Taka konwencja ujęcia uzasadnienia skargi kasacyjnej nie dowodzi wykazania zasadności zarzutu dopuszczenia się błędnej wykładni prawa materialnego przez Sąd Odwoławczy. Wadliwa wykładnia oznacza bowiem wynik błędnego procesu myślowego Sądu orzekającego, a więc innymi słowy polega ona na mylnym zrozumieniu przez sąd orzekający treści zastosowanego --- STRONA 3 --- przepisu bądź wadliwym ustaleniu treści ogólnych pojęć prawnych (wyrok SN z dnia 19 stycznia 1998r I CKN 424/97 , OSNC 1998, z 9 poz 136) Na marginesie jedynie należy podkreślić, że brak jest podstaw do przypisania sadowi drugiej instancji wadliwej wykładni art 33 ust 1 ustawy z dnia 2 lipca 1994r o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych (tj Dz.U. Z 1998r nr 120 poz 787 ze zm) jak to już bowiem trafnie przyjęto we wcześniejszym orzecznictwie Sadu Najwyższego „ważna przyczyna”, która uzasadnia powództwo określone tym przepisem, występuje w szczególności wówczas, gdy lokal stanie się z istotnych względów osobistych lub rodzinnych niezbędny wynajmującemu, a nie jest niezbędny najemcy. Charakter i cel tego przepisu, które maja przesądzać o jego wykładni, muszą zatem uwzględniać przy jej dokonywaniu obie zasady konstytucyjne, tj. zarówno zasadę ochrony lokatorów zawartą w art 75 Konstytucji RP, jak i zasadę ochrony własności wyrażoną w art 21 i art 64 Konstytucji RP (wyrok SN z dnia 27 maja 1999r II CKN 362/98 , OSNC 1999 z 12 poz 215) W tym stanie rzeczy, wobec braku w kasacji usprawiedliwionych podstaw, Sad Najwyższy orzekł jak w sentencji działając na podstawie art 393¹² kpc