Wyrok III CKN 4/98

--- STRONA 1 --- WYROK Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 1998 III CKN 4/98 Przeprowadzenie dowodu istnienia związku przyczynowo-skutkowego między pobytem w szpitalu a późniejszym zachorowaniem na żółtaczkę jest zadaniem ogromnie trudnym, w grę bowiem wchodzą procesy biologiczne trudno uchwytne i nie poddające się obserwacji, dokumentacji itp. Z tej przyczyny w orzecznictwie przyjmuje się, że w braku dowodu pewnego- wystarczające jest ustalenie wysokiego, graniczącego z pewnością, stopnia prawdopodobieństwa, że zakażenie nastąpiło w szpitalu. (tak m.in. w orz. SN z 17 VI 1969 – nie publ, II CR 165/69-OSPiKA 1969 nr 7-8 poz 155; z 17 VII 1974 II CR 415/73-nie publ) W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie o zasadności roszczeń odszkodowawczych zależy od oceny – na podstawie art 233 § 1 kpc(4) – mocy dowodów wskazanych przez powoda dla stwierdzenia istnienia wspomnianego powyżej związku przyczynowego. Równocześnie pozwany ma możliwość wykazywania okoliczności, których zachodzenie osłabia (obniża) stopień prawdopodobieństwa, że zakażenie nastąpiło w szpitalu. Dokonując wspomnianej oceny mocy dowodów Sąd korzysta ze swobody, opartej na własnym przekonaniu, które musi znajdować należyte uzasadnienie w logicznym rozumowaniu, oraz wnioskach płynących z doświadczenia życiowego. W tym stanie rzeczy skuteczne postawienie zarzutu naruszenia przez sąd art 233 § 1 kpc wymaga wykazania, że Sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania względnie doświadczenia życiowego, to bowiem jedynie może być przeciwstawione uprawnieniu sądu do dokonania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie zainteresowanej powódki o innej, niż przyjął sąd, wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie, niż ocena Sądu. LEX nr 50231, PiM 1999/3/135 50231 Dz.U. 1964.43.296; art 233; Dz.U. 1964.16.93, art 361; art 415 Skład orzekający Przewodniczący: Sędzia SN K. Kołakowski Sędziowie SN: Z. Kwaśniewski, C. Żuławska (spr) Sentencja Sąd Najwyższy Izba Cywilna po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 1998r na rozprawie sprawy z powództwa A.C. przeciwko Skarbowi Państwa – Zespołowi Opieki Zdrowotnej o odszkodowanie i zadośćuczynienie, na skutek kasacji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego z dnia 26 czerwca 1997r oddala kasację i nie obciąża powódki kosztami postępowania kasacyjnego Uzasadnienie faktyczne Powódka A.C. dochodziła od Skarbu Państwa – Zespołu Opieki Zdrowotnej zapłaty kwoty 10.000 zł tytułem odszkodowania oraz kwoty 3.852, 80 zł tytułem zadośćuczynienia. Uzasadniając swoje żądanie powódka powołała się na to, że w następstwie operacji, jakiej poddała się w szpitalu pozwanej, doznała zakażenia żółtaczką wirusową typu B Sąd Rejonowy oddalił powództwo, zaś Sąd Wojewódzki oddalił apelację powódki, podzielając w całości stanowisko Sądu rejonowego w kwestii oceny materiału dowodowego oraz --- STRONA 2 --- uznając, że materiał ten jest kompletny. Sad Wojewódzki uznał, że w uwzględnieniu wszystkich okoliczności sprawy stopień prawdopodobieństwa zakażenia powódki w szpitalu jest zbyt mały, ażeby móc przyjąć, że do zakażenia wirusem żółtaczki doszło na skutek zaniedbań (winy) leżących po stronie pozwanego. Zdaniem tego sądu powódka nie udowodniła, że między jej pobytem w szpitalu, a zachorowaniem na żółtaczkę zachodzi związek przyczynowy. Od orzeczenia tego pełnomocnik powódki wniósł kasację opartą na 393¹ pkt 2 kpc zarzucając naruszenie art 233 § 1 i art 328 § 2 kpc przez dowolną ocenę dowodów, w tym – pominięcie zeznań powódki oraz przez nieuzasadnienie rozstrzygnięcia w sposób należyty . Wnioski kasacji zmierzały do uchylenia orzeczeń obydwu instancji – celem ponownego rozpoznania sprawy. Dodatkowo, w uzasadnieniu kasacji zamieszczony został zarzut naruszenia art 252 w zw z art 244 § 1 kpc przez pominięcie domniemania z tego ostatniego artykułu co do przyczyn zarażenia powódki żółtaczką. Uzasadnienie prawne Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Podstawę roszczenia powódki stanowił przepis art 417 kc, który normuje odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa opartą na zasadzie winy, a nie ryzyka. Odpowiedzialność ta nie jest więc odpowiedzialnością za skutek, tj zachorowanie powódki na żółtaczkę, które nastąpiło po jej powrocie ze szpitala, ale wymaga przeprowadzenia dowodu na to, ze zachorowanie to było następstwem okoliczności zawinionych przez funkcjonariuszy państwowych (personel szpitala) w szczególności przez niezachowanie warunków bezpiecznego, tzn wolnego od niebezpieczeństwa zakażenia się wirusem żółtaczki, pobytu w szpitalu. Zgodnie z ogólnymi zasadami – nieudanie się takiego dowodu powoduje oddalenie roszczeń Przeprowadzenie dowodu istnienia związku przyczynowo-skutkowego między pobytem w szpitalu a późniejszym zachorowaniem na żółtaczkę jest zadaniem ogromnie trudnym, w grę bowiem wchodzą procesy biologiczne trudno uchwytne i nie poddające się obserwacji, dokumentacji itp. Z tej przyczyny w orzecznictwie przyjmuje się, że w braku dowodu pewnego- wystarczające jest ustalenie wysokiego, graniczącego z pewnością, stopnia prawdopodobieństwa, że zakażenie nastąpiło w szpitalu. (tak m.in. w orz. SN z 17 VI 1969 – nie publ, II CR 165/69-OSPiKA 1969 nr 7-8 poz 155; z 17 VII 1974 II CR 415/73-nie publ) W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie o zasadności roszczeń odszkodowawczych zależy od oceny – na podstawie art 233 § 1 kpc(4) – mocy dowodów wskazanych przez powoda dla stwierdzenia istnienia wspomnianego powyżej związku przyczynowego. Równocześnie pozwany ma możliwość wykazywania okoliczności, których zachodzenie osłabia (obniża) stopień prawdopodobieństwa, że zakażenie nastąpiło w szpitalu. Dokonując wspomnianej oceny mocy dowodów Sąd korzysta ze swobody, opartej na własnym przekonaniu, które musi znajdować należyte uzasadnienie w logicznym rozumowaniu, oraz wnioskach płynących z doświadczenia życiowego. W tym stanie rzeczy skuteczne postawienie zarzutu naruszenia przez sąd art 233 § 1 kpc wymaga wykazania, że Sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania względnie doświadczenia życiowego, to bowiem jedynie może być przeciwstawione uprawnieniu sądu do dokonania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie zainteresowanej powódki o innej, niż przyjął sąd, wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie, niż ocena Sądu. Kasacja nie wykazuje uchybień sądu w swobodnej ocenie dowodów, zawiera jedynie własną ich ocenę skarżącej. W szczególności Sąd Wojewódzki, opierając się na materiale dowodowym, zebranym w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, szczegółowo i w sposób przekonywający wskazał dowody, na jakich się oparł (opinie biegłych specjalistów chorób zakaźnych co do nikłego prawdopodobieństwa zakażenia się ze względu na to, że nie mogłoby ono wobec osłabienia organizmu powódki operacją woreczka żółciowego – przebiegać we wczesnej fazie bezobjawowo, Protokół kontroli Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego potwierdzający dobry stan sanitarny szpitala i prawidłowość postępowania przy sterylizacji sprzętu, zeznania świadków co do --- STRONA 3 --- dobrych warunków sanitarnych w szpitalu). Sąd ten wyjaśnił także przyczyny, dla jakich pominął dowód z „zaświadczenia” wydanego powódce na jej prośbę w 1993r przez Ordynatora Oddziału Chirurgii, gdzie powódka była operowana, a w którym to „zaświadczeniu” ocenił on, że zachodzi wysokie prawdopodobieństwo zarażenia się przez powódkę żółtaczką w czasie jej pobytu w szpitalu. Po przesłuchaniu tej osoby w charakterze świadka przez Sąd pierwszej instancji okazało się mianowicie, że ocenił on stopień prawdopodobieństwa , jako niski, z różnicę w swych ocenach tłumaczył tym, że w 1993r kiedy odszkodowanie na rzecz pacjentki miał wypłacić ZUS, wydał jej takie „zaświadczenie”, kierując się współczuciem dla niej, jednak w postępowaniu sądowym oceny tej nie podtrzymuje. Wbrew twierdzeniom kasacji „zaświadczenie” to nie było oczywiście dokumentem urzędowym w rozumieniu art 244 § 1kpc, a mianowicie dokumentem sporządzonym w przepisanej formie przez powołany do tego organ państwowy w jego zakresie działania (kompetencji), tak więc zarzut naruszenia art 252 w zw z art 244 § 1 kpc okazał się całkowicie chybiony. Sąd Apelacyjny w ocenie dowodu z omawianego „zaświadczenia” wskazał trafnie na ten ponadto wzgląd, ze treść oceny, dokonanej przez specjalistę chirurga, była niezgodna z opinią biegłych sądowych z zakresu chorób zakaźnych, co dodatkowo osłabiało tę ocenę. Co do zarzutu nieuwzględnienia zeznań samej powódki, Sąd Apelacyjny wskazał, że poza potwierdzeniem przez nią danych co do przebiegu choroby i warunków pobytu w szpitalu, jakie wynikały z dokumentacji, stwierdziła ona jedynie, że nie zauważyła zaniedbań sanitarnych personelu. Tak więc pominiecie zeznań powódki nie mogło mieć żadnego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, brak było natomiast podstaw, ażeby uwzględniać jej subiektywne przekonanie (ocenę), że zaraziła się żółtaczką w czasie pobytu w szpitalu – o ile przekonanie to okazało się sprzeczne z wynikami postępowania dowodowego. Biorą pod uwagę wszystkie powyższe względy, kasację należało oddalić, jako pozbawioną usprawiedliwionej podstawy (art 393¹² kpc) . Powódki nie obciążono kosztami postepowania kasacyjnego na podstawie art 102 kpc