Wyrok III Ca 762/15 Dnia 4 lutego 2016 r. Sąd Okręgowy w Nowym Sączu

--- STRONA 1 --- Sygn. akt III Ca 762/15 Dnia 4 lutego 2016 r. Sąd Okręgowy w Nowym Sączu, Wydział III Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Katarzyna Kwilosz-Babiś Sędziowie: SO Ewa Adamczyk SO Zofia Klisiewicz - sprawozdawca Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Burnagiel po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2016 r. w Nowym Sączu na rozprawie sprawy z powództwa E. T., A. T. i U. T. przeciwko Towarzystwu (...) Spółka Akcyjna w W. o zapłatę na skutek apelacji obu stron od wyroku Sądu Rejonowego w Nowym Targu z dnia 30 czerwca 2015 r., sygn. akt I C 550/13 zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że: - pkt I nadaje treść: zasądza od pozwanego Towarzystwa (...) Spółka Akcyjna w W. na rzecz powodów U. T. i E. T. kwoty po 52 500,00 zł (pięćdziesiąt dwa tysiące pięćset złotych) z ustawowymi odsetkami liczonymi od kwot 42 500,00 zł od dnia 16 marca 2012r. do dnia 2 października 2013r., a od kwot po 52 500,00 zł od dnia 3 października 2013r. do dnia zapłaty”; - pkt IV nadaje treść: „zasądza od pozwanego Towarzystwa (...) Spółka Akcyjna w W. na rzecz powodów U. T. i E. T. kwoty po 4037 zł oraz na rzecz powoda A. T. kwotę 2447 zł tytułem zwrotu kosztów procesu”; 2. w pozostałej części apelację powodów i apelację pozwanego oddala; 3. zasądza od pozwanego na rzecz powodów U. T., E. T. i A. T. kwoty po 720 zł tytułem kosztów postępowania apelacyjnego, a w pozostałym zakresie koszty postępowania apelacyjnego wzajemnie znosi. (...) Sygn. akt III Ca 762/15 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 30.06.2015r. (sygn. akt I C 550/13) Sąd Rejonowy w Nowym Targu w sprawie z powództwa E. T., A. T. i U. T. przeciwko Towarzystwu (...) S.A. w W. zasądził od strony pozwanej na rzecz powodów U. T. i E. T. kwoty po 52 500 zł tytułem zadośćuczynienia, z ustawowymi odsetkami liczonymi od kwot po 42 500 zł od dnia 16.03.2012r. do dnia 19.06.2013r., a od kwot --- STRONA 2 --- po 10 000 zł od dnia 19.06.2013r. do dnia zapłaty (pkt I sentencji), zasądził od strony pozwanej na rzecz powoda A. T. kwotę 25 000 zł tytułem zadośćuczynienia, z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 16.03.2012r. do dnia zapłaty (pkt II sentencji), w pozostałym zakresie powództwo oddalił (pkt III sentencji), zasądził od strony pozwanej na rzecz powodów E. T., A. T. i U. T. solidarnie kwotę 7 367 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt IV sentencji). Sąd Rejonowy podał, że powodowie domagali się zasądzenia od strony pozwanej kwot po 52 500 zł dla U. T. i E. T. oraz kwoty 25 000 zł dla A. T. tytułem zadośćuczynienia w związku z tragiczną śmiercią B. T. będącego synem powodów U. i E. T. i bratem powoda A. T.. Nadto domagali się zasądzenia na ich rzecz tytułem skapitalizowanych odsetek za opóźnienie w zapłacie zadośćuczynienia wraz z dalszymi odsetkami ustawowymi liczonymi od wytoczenia powództwa do dnia zapłaty kwot po 7 583,63 zł na rzecz E. T. i U. T. oraz kwoty 4 460,96 zł na rzecz A. T., a także kwot po 7 200 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego U. T. i E. T. oraz kwoty 4 800 zł w związku z zastępstwem procesowym A. T.. Sąd I instancji ustalił, że w dniu 16.05.2011 r. w miejscowości R. doszło do wypadku drogowego, w czasie którego kierujący samochodem osobowym marki O. (...) o numerze rejestracyjnym (...) będąc w stanie nietrzeźwości wynoszącym w chwili badania 1,42 promila alkoholu w wydychanym powietrzu, na skutek rozwinięcia nadmiernej prędkości wynoszącej ok. 75 km/h, utracił kontrolę nad kierowanym pojazdem, przez co wjechał w grupę ośmiu pieszych idących w tym samym kierunku, w skutek czego pieszy B. T. doznał obrażeń ciała skutkujących jego zgonem. Wyrokiem z dnia 22.11.2011r. Sąd Rejonowy w Nowym Targu Wydział II Karny w sprawie II K 926/11 uznał oskarżonego Z. K. (2) za winnego tego, że umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym w ten sposób, że znajdując się w stanie nietrzeźwości kierował samochodem marki O. (...) o numerze rej (...) po oznakowanej drodze wewnętrznej i w następstwie rozwinięcia nadmiernej prędkości, przekraczającej administracyjnie dopuszczalną, a nadto niedostosowanej do warunków drogowych, utracił kontrolę nad kierowanym pojazdem podczas skoku terenowego, powodującego oderwanie się kół od nawierzchni jezdni, skutkiem czego przemieścił się w kierunku lewej krawędzi jezdni wjeżdżając w dwóch pieszych idących nieprawidłowo w tym samym kierunku, w wyniku czego B. T. doznał obrażeń ciała skutkujących jego zgonem i skazał go na odpowiednie kary. Na skutek apelacji wniesionych przez Prokuratora, pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego i obrońcę oskarżonego, Sąd Okręgowy w Nowym Sączu Wydział II Karny wyrokiem z dnia 15.03.2012r. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że z opisu czynu przypisanego Z. K. (2) wyeliminował słowo „nieprawidłowo", a w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymał w mocy. B. T. nie przyczynił się do zaistnienia wypadku. Na wniosek pełnomocnika powodów zawarty w piśmie z dnia 19.07.2011 r. toczyło się postępowanie zmierzające do likwidacji szkody, które zostało zakończone przyznaniem na rzecz powodów zadośćuczynienia w kwocie po 7 500 zł dla U. i E. T. i w kwocie 5 000 zł dla A. T. przy przyjęciu, że w 50% B. T. przyczynił się do powstania szkody, ponieważ poruszał się po drodze nieprawidłowo. Powodowie domagali się zasądzenia na ich rzecz kwot zadośćuczynienia w wysokości po 50 000 zł dla E. i U. T. i w kwocie 30 000 zł dla A. T.. Powodowie U. T. i E. T. po tragicznej śmierci swojego syna leczyli się psychiatrycznie przez okres około pół roku. Stali się osobami zamkniętymi, nie potrzebowali kontaktu z sąsiadami, a wręcz unikali takich kontaktów. Powódka była ciągle zamyślona, roztrzęsiona i płaczliwa. Bardzo źle reagowała na odgłos telefonu, szczególnie w porze nocnej. U obojga rodziców pojawił się lęk o drugiego syna A.. W tym stanie rzeczy Sąd Rejonowy uznał, że roszczenie powodów jest uzasadnione. Powołując się na treść art. 446 § 4 k.c. w zw. z art. 446 § 1 k.c. przyjął Sąd, że powodów łączyła ze zmarłym nadzwyczaj silna więź emocjonalna. Poczucie krzywdy u powodów było olbrzymie i w przypadku rodziców przerodziło się w takie odczuwanie żałoby, że wymagali pomocy lekarza psychiatry, co miało zasadniczy wpływ na ich życie osobiste i zawodowe. Mimo upływu czasu powodowie nadal pozostają ciągle w obniżonym nastroju i w poczuciu zagubienia. Zdaniem Sądu Rejonowego, biorąc pod uwagę rozmiar cierpień powodów, ich skalę i zakres, uzasadnione jest przyjęcie, że powodom U. i E. T. należą się tytułem zadośćuczynienia kwoty po 60 000 zł, a powodowi A. T. w kwocie 30 000 zł. Uwzględniając, że powodowie U. T. i E. T. otrzymali już od strony pozwanej z tego tytułu kwoty po 7 500 zł, Sąd Rejonowy zasądził od strony pozwanej na ich rzecz dalsze kwoty po 52 500 zł, zaś na rzecz powoda A. T. kwotę 25 000 zł, przy uwzględnieniu wypłaconej na jego rzecz kwoty 5 000 zł. Odnosząc się do żądania odsetek, Sąd Rejonowy powołał się na treść art. 481 k.c, art. 476 k.c. oraz art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 22.05.2003r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych i wskazał, że z akt postępowania likwidacyjnego wynika, iż powodowie złożyli wniosek o naprawienie szkody pismem z dnia 19.07.2011 r., jednakże dopiero wyrokiem Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z --- STRONA 3 --- dnia 15.03.2012r. sygn. akt II Ka 73/12 przesądzono o winie sprawcy i braku przyczynienia się ofiary do wypadku. Dlatego też w ocenie Sądu Rejonowego odsetki ustawowe należały się powodom najwcześniej od dnia 16.03.2012r. do dnia 19.06.2013 r. (data wniesienia pozwu) od kwot po 42 500 zł i od kwoty 25 000 zł, ponieważ o takie kwoty (łącznie z wypłaconymi) wystąpili w piśmie z dnia 19.07.2011 r. Pozostałe odsetki ustawowe od kwot zasądzonych należą się powodom w ocenie Sądu I instancji od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. Dalsze żądanie o odsetki Sąd Rejonowy oddalił. Na zasadzie art. 98 k.p.c. Sąd Rejonowy zasądził od strony pozwanej na rzecz powodów solidarnie kwotę 7 367 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na którą złożył się zwrot uiszczonych przez powodów opłat sądowych (3 750 zł) i wynagrodzenie adwokata według stawki minimalnej od zasądzonego roszczenia. Tym samym uznał Sąd, że żądanie pełnomocnika powoda dotyczące zasądzenia zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości nie znajduje uzasadnienia, bowiem dokonywane przez niego czynności procesowe, które sprowadziły się do sporządzenia typowego pozwu w sprawach o zadośćuczynienie wraz z wnioskiem o zwolnienie powodów od kosztów sądowych oraz złożenie jednego pisma procesowego, w którym zostały powtórzone twierdzenia zawarte w uzasadnieniu pozwu, nie przekraczały zwykłej staranności przy rozpatrywaniu tego rodzaju postępowań. W ocenie Sądu Rejonowego nie było również podstaw do zasądzenia wynagrodzenia pełnomocnika powodów dla każdego z powodów osobno, skoro pełnomocnik złożył jeden pozew i sprawa była rozpoznawana w jednym postępowaniu. Powyższy wyrok zaskarżyły obie strony apelacjami. Powodowie zaskarżyli wyrok w zakresie punktów III i IV, zarzucając: - naruszenie art. 482 § 1 k.c. przez jego niezastosowanie skutkujące nieuwzględnieniem żądania zapłaty odsetek od zaległych odsetek za okres poprzedzający wytoczenie powództwa i zasądzenie jedynie odsetek ustawowych od kwot zasądzonych tytułem zadośćuczynienia, mimo że powodowie dokonali uprawnionej kapitalizacji odsetek, co uzasadniało zasądzenie odsetek ustawowych od dnia wytoczenia powództwa, zarówno od zasądzonych w punktach I i II kwot głównych, jak i od kwot stanowiących sumę ustawowych odsetek za opóźnienie w zapłacie zadośćuczynienia za okres poprzedzający wniesienie pozwu, tj. od kwot po 6 947,88 zł oraz od kwoty 4 086,99 zł, - naruszenie art. 100 zdanie drugie k.p.c. w zw. z art. 72 § 1 pkt 2 k.p.c. oraz § 6 pkt 5 i 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu przez zasądzenie solidarnie na rzecz powodów kosztów zastępstwa procesowego w wysokości obliczonej dla zsumowanej wartości przedmiotów sporu, podczas gdy z uwagi na występujące po stronie powodów współuczestnictwo formalne, każdemu z nich przysługuje zwrot kosztów zastępstwa procesowego w wysokości obliczonej odrębnie w stosunku do wartości przedmiotu sporu każdego współuczestnika. Podnosząc powyższe zarzuty, apelujący powodowie domagali się zmiany zaskarżonego wyroku przez zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powodów U. T. i E. T. kwot po 59 447,88 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 19.06.2013r. do dnia zapłaty, zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powoda A. T. kwoty 29 086,99 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 19.06.2013r. do dnia zapłaty oraz o zasądzenie od strony pozwanej tytułem zwrotu kosztów postępowania powódki U. T. kwoty 5 117 zł, powoda E. T. kwoty 5 117 zł i powoda A. T. kwoty 3 167 zł, jak również o zasądzenie od strony pozwanej na rzecz każdego z powodów kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Pozwany zaskarżył wyrok w zakresie punktów I, II i IV i zarzucił: • naruszenie art. 233 § 1 i 2 k.p.c. i art. 328 § 2 k.p.c. przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów przeprowadzonych w sprawie, dokonanej wybiórczo i wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego, a polegającej na niedostatecznym rozważeniu dla oceny wysokości dochodzonego roszczenia faktu, iż w chwili zdarzenia komunikacyjnego poszkodowany nie był jedynym synem powodów U. i E. T., a zatem w wyniku śmierci B. T. powodowie nie zostali osamotnieni; przez błędną ocenę, iż powodów ze zmarłym łączyła nadzwyczajnie silna więź, podczas gdy relacje te należy uznać za normalne; przez błędne uznanie, że --- STRONA 4 --- zasądzone na rzecz rodziców poszkodowanego kwoty w wysokości po 52 500 zł, a na rzecz brata poszkodowanego kwota 25 000 zł, są odpowiednie z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, podczas gdy prawidłowe ustalenie stopnia doznanej przez powodów krzywdy winno skutkować uznaniem, iż odpowiednią kwotą z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę dla powodów będących rodzicami są kwoty w wysokości po 22 500 zł, zaś na rzecz brata kwota 15 000 zł, • naruszenie art. 98 § 1 k.p.c. przez jego nieprawidłowe zastosowanie, • naruszenie art. 822 § 1 i 2 k.c. oraz art. 446 § 4 k.c. przez swobodne przyjęcie, iż zasądzone na rzecz powodów kwoty stanowią odpowiednie sumy zadośćuczynienia, podczas gdy w ocenie pozwanego są to kwoty rażąco wygórowane, • naruszenie art. 359 § 1 k.c. w zw. z art. 481 § 1 i 2 k.c. oraz art. 476 k.c. w zw. z art. 817 k.c. i art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 22.05.2003r. o ubezpieczeniu obowiązkowym przez przyjęcie, że odsetki od zasądzonych kwot należą się od daty sprzed wyrokowania, a w konsekwencji, że pozwany pozostawał w opóźnieniu ze spełnieniem świadczeń na rzecz powodów, podczas gdy dopiero całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego pozwolił ustalić stopień doznanej przez powodów krzywdy w związku ze zdarzeniem z dnia 16.05.2011 r., a więc wysokość zadośćuczynienia ustalona została dopiero na dzień wyrokowania przez Sąd. Wskazując na powyższe zarzuty, pozwany wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w punkcie I przez oddalenie powództwa co do kwot po 30 000 zł z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę na rzecz powódki U. T. oraz powoda E. T. wraz z ustawowymi odsetkami od tej kwoty, zmianę daty początkowej naliczania odsetek od bezspornej kwoty 22 500 zł przez uznanie, iż winien być to dzień wyrokowania, tj. 30.06.2015r., zmianę wyroku w punkcie II przez oddalenie powództwa co do kwoty 10 000 zł z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę na rzecz powoda A. T. wraz z ustawowymi odsetkami od tej kwoty i zmianę daty początkowej naliczania odsetek od bezspornej kwoty 15 000 zł przez uznanie, iż winien być to dzień wyrokowania, tj. 30.06.2015r. Ponadto pozwany wniósł o zasądzenie od powodów solidarnie na jego rzecz zwrotu kosztów procesu za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji przy uwzględnieniu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w przypadku uznania, iż Sąd 0 instancji nie rozpoznał istoty sprawy. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Zarówno apelacja powodów, jak i apelacja pozwanego zasługiwała na częściowe tylko uwzględnienie. W sprawie nie zaszły uchybienia skutkujące nieważnością postępowania, które sąd odwoławczy ma obowiązek wziąć pod uwagę z urzędu - art. 378 §1 k.p.c. Ustalenia faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy poczynione przez Sąd Rejonowy są prawidłowe i Sąd Okręgowy przyjmuje je za własne. Na aprobatę zasługują też wyprowadzone przez Sąd I instancji wnioski i ocena prawna, za wyjątkiem oceny zasadności powództwa w zakresie początkowego terminu zapłaty ustawowych odsetek od zadośćuczynienia w kwotach po 52 500 zł oraz za wyjątkiem zasądzenia solidarnie na rzecz powodów kosztów zastępstwa procesowego. Odnosząc się w pierwszej kolejności do apelacji pozwanego Sąd Okręgowy uznał, że była ona uzasadniona jedynie w tej części, gdzie kwestionowano określenie początku biegu terminu do naliczania odsetek od kwot po 52 500 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę na rzecz powodów U. T. i E. T.. Sąd Rejonowy błędnie przyjął, że odsetki w pkt I wyroku (po sprostowaniu k. 286) od wskazanych kwot należą się od dnia 19.06.2013r., czyli od daty wniesienia pozwu. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że przed wytoczeniem niniejszego powództwa, w szkodzie zgłoszonej dnia 19.07.2011 r., powodowie występowali do strony pozwanej o wypłatę zadośćuczynienia za ból i cierpienie w związku ze śmiercią B. T. w wysokości po 50 000 zł na rzecz powodów U. T. i E. T. oraz w wysokości 30 000 zł na rzecz powoda A. T.. W toku postępowania likwidacyjnego, zakład ubezpieczeń wypłacił tytułem zadośćuczynienia za krzywdę w związku ze śmiercią osoby bliskiej, kwoty po 7 500 zł na rzecz rodziców zmarłego - U. i E. T. oraz kwotę 5 000 zł na rzecz brata zmarłego - A.. Nie zostały zatem zaspokojone roszczenia w\ --- STRONA 5 --- wysokości 42 500 zł na rzecz U. T. i E. T. oraz w wysokości 25 000 zł na rzecz A. T. w stosunku do wysokości dochodzonej w postępowaniu ubezpieczeniowym. W pozwie inicjującym niniejsze postępowanie powodowie U. T. i E. T. wnieśli o zasądzenie na ich rzecz kwot po 52 500 zł tytułem zadośćuczynienia, a więc żądanie o zadośćuczynienie na rzecz w/w osób zostało rozszerzone o kwoty po 10 000 zł. Wobec powyższego należało uznać, że o rozszerzonym żądaniu powodów U. T. i E. T. w porównaniu z żądaniem zgłaszonym w toku postępowania likwidacyjnego, pozwany dowiedział się dopiero z chwilą zawiadomienia go o terminie pierwszej rozprawy w niniejszej sprawie, co miało miejsce dnia 2.10.2013 r. (k. 59). Z tych względów od dnia 3.10.2013r. pozwany pozostawał w opóźnieniu ze spełnieniem świadczenia należnego powodom U. T. i E. T. w wysokości po 52 500 zł na rzecz każdego z nich. W tym więc zakresie w uwzględnieniu apelacji pozwanego, Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok w punkcie I w ten sposób, że początkową datę płatności odsetek ustawowych od całego zadośćuczynienia zasądzonego w kwotach po 52 500 zł, ustalił na dzień 3.10.2013r. (w istocie dotyczy to kwoty 10 000 zł, bowiem od kwot po 42 500 zł odsetki zostały ustalone od dnia 16.03.2012r.). Nie można natomiast podzielić stanowiska apelującego pozwanego, że odsetki od całości zadośćuczynienia winny być naliczone od dnia wyrokowania. Poglądy judykatury w analizowanej kwestii co prawda nie było jednolite, jednak w ostatnim czasie dominuje akceptowane przez Sąd Okręgowy stanowisko Sądu Najwyższego, zgodnie z którym zarówno odszkodowanie, jak i zadośćuczynienie za krzywdę stają się wymagalne po wezwaniu ubezpieczyciela przez poszkodowanego (pokrzywdzonego) do spełnienia świadczenia (art. 455 § 1 k.c), zatem od tej chwili biegnie termin do odsetek za opóźnienie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18.02.2010r., II CSK 434/09, LEX nr 602683). W uzasadnieniu wyroku z dnia 14.01.2011 r., I PK 145/10 Sąd Najwyższy wskazał, że orzeczenia z dwóch poprzednich dekad dotyczące terminu, od którego należą się odsetki, odnosiły się do stanów faktycznych, które występowały w szczególnej sytuacji gospodarczej (wysokiej inflacji i wysokich stóp odsetek ustawowych) w okresie transformacji od gospodarki centralnie planowanej do gospodarki rynkowej. Dlatego w celu zapobieżenia podwójnej waloryzacji i bezpodstawnemu wzbogaceniu poszkodowanego, przyjmowano wówczas, że zasądzenie na rzecz poszkodowanego odszkodowania według cen z daty wyrokowania, uzasadnia zasądzenie odsetek również od tej daty. Jednak obecna sytuacja społeczno - gospodarcza jest inna i nie uzasadnia takiego szczególnego traktowania kwestii terminu zapłaty odsetek. Dlatego też w ostatnim czasie w orzecznictwie Sądu Najwyższego zdecydowanie przeważa pogląd, zgodnie z którym zadośćuczynienie w rozmiarze, w jakim należy się wierzycielowi w dniu, w którym dłużnik ma je zapłacić (art. 455 k.c), powinno być oprocentowane z tytułu opóźnienia (art. 481 §1 k.c.) od tego dnia, a nie dopiero od daty jego zasądzenia (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 10.02.2000r., II CKN 725/98; z dnia 8.08.2001r., I CKN 18/99; z dnia 30.01.2004r., I CK 131/03; z dnia 16.07.2004r., I CK 83/04; z dnia 16.12.20 (...)., V CSK 38/11 i z dnia 29.08.2013r., I CSK 667/12). Nadto należy stwierdzić, że obecnie funkcja kompensacyjna odsetek znów przeważa nad ich funkcją waloryzacyjną. W tej sytuacji zasądzanie odsetek od daty wyrokowania prowadziłoby w istocie do ich umorzenia za okres sprzed daty wyroku i byłoby nieuzasadnionym uprzywilejowaniem dłużnika, co mogłoby go skłaniać do jak najdłuższego zwlekania z opóźnionym świadczeniem pieniężnym, w oczekiwaniu na orzeczenie sądu, znoszące obowiązek zapłaty za wcześniejszy okres. Chybiony jest także zarzut pozwanego naruszenia art. 233 § 1 i 2 k.p.c. i art. 328 § 2 k.p.c. Naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. może polegać na ocenie dowodów z pominięciem zasad określonych w tym przepisie, co spowodowało, że sąd dał wiarę określonym dowodom i uznał ich moc dowodową lub odwrotnie. Zawarty w apelacji pozwanego zarzut naruszenia wymienionego przepisu powinien zatem wskazywać, jakie konkretnie dowody przeprowadzone w sprawie zostały przez Sąd ocenione wadliwie i na czym ta wadliwość polegała, a także, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Samo natomiast stwierdzenie naruszenia art. 233 § 1 i 2 k.p.c. i art. 328 § 2 k.p.c. „przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów przeprowadzonych w sprawie, dokonanej wybiórczo i wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego" bez wskazania, jakich dowodów dotyczy i określenia wadliwości tej oceny, nie daje podstawy do stwierdzenia naruszenia wymienionego przepisu. Sąd Okręgowy zwraca też uwagę, że wbrew temu, co apelujący pozwany podnosił, Sąd I instancji nie ustalił, iż B. T. był jedynym dzieckiem powodów, lecz ustalił, że był to jedyny brat A. T.. Jednakże z faktu, że w chwili śmierci B. T. powodowie U. T. i E. T. mieli jeszcze drugiego syna, nie można wyprowadzać wniosku, iż ich ból po stracie dziecka był mniejszy niż gdyby mieli jedno dziecko. To, że rodzice tracący jedno dziecko z wielu dzieci lub jedyne dziecko, nie ma wpływu na ich wielkość krzywdy, a może mieć jedynie wpływ na ich przyszłą sytuację życiową, ale te skutki nie są objęte treścią art. 446 § 4 k.c. tylko treścią art. 446 --- STRONA 6 --- § 3 k.c. Nie budzi bowiem wątpliwości Sądu Okręgowego, że w każdej normalnej rodzinie, a taką jest rodzina powodów, śmierć dziecka jest dla rodziców bardzo traumatycznym doświadczeniem, a jego utrata zawsze wywołuje ból i pustkę, niezależnie od tego ile mają jeszcze dzieci. Ponadto należy podkreślić, że mierzenie skali cierpienia czy osamotnienia konkretnej osoby pozostaje poza możliwościami dowodowymi Sądu i ubezpieczyciela. Aktualny stan wiedzy nie pozwala bowiem na wykazanie rozmiaru uczuć i przywiązania, czy też ich braku. Sąd Okręgowy nie podzielił też zarzutu pozwanego, dotyczącego nadmiernej wysokości zasądzonych zaskarżonym wyrokiem kwot zadośćuczynienia dla powodów. W ocenie Sądu II instancji Sąd Rejonowy prawidłowo ocenił rozmiar krzywdy, która powstała na skutek wypadku, w którym śmierć poniósł syn i brat powodów. Zakresem zadośćuczynienia na podstawie art. 446 § 4 k.c. objęty jest uszczerbek niemajątkowy doznany przez najbliższych członków rodziny zmarłego w następstwie jego śmierci wskutek uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia. Szacując wysokość zadośćuczynienia należy pamiętać, że na rozmiar krzywdy wywołanej śmiercią osoby najbliższej wpływ ma nie tylko dramatyzm doznań, ale również poczucie osamotnienia i pustki, cierpienia moralne, wstrząs psychiczny wywołany śmiercią, intensywność oraz rodzaj więzi ze zmarłym, roli w rodzinie pełnionej przez osobę zmarłą, jak też stopień, w jakim pośrednio poszkodowany będzie umiał się znaleźć w nowej rzeczywistości oraz zdolności jej zaakceptowania i wiek poszkodowanego. Trudno jest wycenić taką krzywdę, ale każdy przypadek powinien być zindywidualizowany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy. Jeżeli zaś chodzi o utratę dzieci przez rodziców, zwłaszcza dzieci bardzo młodych, to w ocenie Sądu Okręgowego jest to największa tragedia dla rodziców i dalsze argumentowanie wielkości tej krzywdy zdaje się być nie potrzebne. Zadośćuczynienie ma charakter kompensacyjny, więc powinno prezentować pewną ekonomicznie odczuwalną dla poszkodowanego wartość. Zadośćuczynienie zasądzone na podstawie art. 446 § 4 k.c. powinno być „odpowiednie", co pozostawia sądowi orzekającemu margines uznaniowości w zakresie wysokości zasądzonej kwoty, aczkolwiek swoboda ta nie może oznaczać dowolności, gdyż przyznanie odpowiedniej sumy tytułem kompensacji krzywdy musi być osadzone w stanie faktycznym sprawy (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 18.04.2013r., I ACa 1431/12). Zdaniem Sądu Okręgowego ustalenie na rzecz powodów (rodziców zmarłego) zadośćuczynienia w kwotach po 60 000 zł, nie można w żaden sposób uznać za zawyżone. Uwzględnia ono rozmiar ich cierpień i pustkę po stracie syna, o czym była mowa wyżej. Należy w tym miejscu jeszcze dodać, że U. i E. T. utracili swoje pierworodne dziecko, po 18 latach jego wychowywania. Pozbawieni zostali z tego powodu codziennej radości życia. Powodowie nie potrafią się odnaleźć w rzeczywistości po doznanej tragedii, mimo upływu czasu nadal odczuwają dotkliwą stratę, zamknęli się w sobie, czują smutek, są osamotnieni. Życie straciło dla nich sens. Szkody emocjonalne określają jako nieodwracalne. Z kolei śmierć brata dla A. T. niewątpliwie była traumatycznym przeżyciem 0 olbrzymią stratą, a odczuwana przez niego krzywda i żal nadal są bardzo duże. Powszechnie wiadomo, że więź pomiędzy rodzeństwem może przybierać różne nasilenie i jest uzależniona od wielu czynników. Jak wynika z oświadczenia powoda A. T., był on ze swoim bratem B. bardzo zżyty - lubił z nim grać w piłkę, zimą jeździli razem na nartach. Powód mógł liczyć na swojego brata przy trudnych zadaniach, ten pomagał mu bowiem w nauce. Wzajemne braterskie wsparcie mogliby zatem dla siebie stanowić przez długie lata. Relacje te powodowały, że więź pomiędzy braćmi była silna. Rozmiar krzywdy powoda A. T. potęguje fakt, że w dniu 15.05.2011 r. stracił swego jedynego brata. Te okoliczności zdaniem Sądu Okręgowego przemawiają za przyjęciem, że ustalone powodowi A. T. zadośćuczynienie w wysokości 30 000 zł jest jak najbardziej adekwatne do doznanej przez niego krzywdy. Jednocześnie stwierdzić należy, że ustalone wysokości zadośćuczynienia odpowiadają aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa i nie prowadzą do nieuzasadnionego wzbogacenia powodów. Odnosząc się do apelacji powodów, Sąd Okręgowy uznał, że jest ona uzasadniona w części w jakiej kwestionowała treść pkt IV, ale nie w takim zakresie jak żądali apelujący. --- STRONA 7 --- Rację mają apelujący powodowie, iż skoro po ich stronie występuje tylko współuczestnictwo formalne, to każdemu z nich przysługuje zwrot kosztów zastępstwa procesowego. W przypadku współuczestnictwa formalnego (art. 72 § 1 pkt 2 k.p.c), do niezbędnych kosztów procesu poniesionych przez współuczestników reprezentowanych przez jednego pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym zalicza się jego wynagrodzenie ustalone odrębnie w stosunku do każdego współuczestnika. W jednych z ostatnich orzeczeń dotyczących tego zagadnienia Sąd Najwyższy wskazał jednak, że w okolicznościach konkretnej sprawy sąd ją rozpoznający w każdym wypadku winien rozważyć, czy koszty obejmujące wynagrodzenie pełnomocnika powinny być zwrócone poszczególnym współuczestnikom w pełnej wysokości, czy jednak z pewną obniżką, sięgającą poza stawkę minimalną, uwzględniającą mniejszy nakład pracy pełnomocnika, podjęte przez niego czynności oraz charakter sprawy (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 10.07.2015r., III CZP 29/15, LEX nr 1751211; uchwała Sądu Najwyższego z dnia 8.10.2015r., III CZP 58/15). W przedmiotowej sprawie Sąd Okręgowy uznał, że skoro roszczenia powodów zostały objęte jednym pozwem, są oparte na tej samej podstawie prawnej i na takiej samej podstawie faktycznej, a tym samym nakład pracy pełnomocnika został zmniejszony, zaś jego czas - zaoszczędzony (nie musiał on bowiem multiplikować wielu czynności procesowych, przygotowywać odrębnych pism procesowych, czy też wnosić oddzielnych środków odwoławczych dla każdego z powodów), są podstawy przy zmianie pkt. IV zaskarżonego wyroku do obniżenia wynagrodzenia pełnomocnika za I instancję w stosunku do każdego z uprawnionych powodów o 30%, o czym orzekł w punkcie 1 tiret drugie sentencji. Na zasądzone dla powodów U. T. i E. T. kwoty składa się; zwrot uiszczonych opłat od pozwu po 1 500 zł od każdego z nich oraz 70% wynagrodzenia adwokata ze stawki wynoszącej 3 600 zł (§ 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu) tj. kwoty po 2 520 zł i opłata skarbowa w wysokości po 17 zł. Odnosząc się do zarzutu powodów w przedmiocie naruszenia art. 482 § 1 k.c. przez jego niezastosowanie, mające skutkować nieuwzględnieniem żądania zapłaty odsetek od zaległych odsetek za okres poprzedzający wytoczenie powództwa, Sąd Okręgowy uznał, że jest on niezasadny. Wprawdzie uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie odnosi się w żaden sposób do poruszonej kwestii, tym niemniej należy domniemywać, że Sąd I instancji nie podzielił stanowiska powodów, że w tej konkretnej sprawie zachodziły przesłanki do kapitalizacji odsetek w rozumieniu art. 482 § 1 k.c. skoro w pozostałej części żądanie o zasądzenie odsetek oddalił. Rekonstruowanie normatywnej treści art. 482 § 1 k.c. wymaga uwzględnienia, że w prawie polskim co do zasady obowiązuje zakaz anatocyzmu. Wskazany przepis normuje jednak sytuacje szczególne, w których odsetki od odsetek są jednak dopuszczone: pierwsza, to dokonanie przez dłużnika i wierzyciela - już po powstaniu opóźnienia w zapłacie odsetek od należności głównej - uzgodnienia obowiązku zapłaty odsetek od odsetek, co następuje przez doliczenie odsetek zaległych ("skapitalizowanie") do dłużnej sumy i poddanie całości dalszemu oprocentowaniu. Druga sytuacja, która powstać może w braku powyższego uzgodnienia, to przypadek dochodzenia odsetek od odsetek na drodze sporu sądowego. Norma regulująca tę drugą sytuację ma więc w hipotezie "wytoczenie powództwa" (o odsetki od odsetek), jej dyspozycja zaś zawiera się w zakazie przyjęcia przez sąd terminu wcześniejszego niż chwila zgłoszenia takiego żądania. Sąd Okręgowy generalnie nie twierdzi, że w sprawach o zadośćuczynienie w zasadzie wykluczone powinno być dokonywanie kapitalizacji odsetek (zadośćuczynienie sąd może zasadzić, a nie musi), ale jednocześnie wskazuje, że każda sprawa, w której zachodzi kapitalizacja odsetek przy niezapłaceniu roszczenia głównego, winna być oceniana w świetle zasad współżycia społecznego. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13.10.2005r. (IV CK 162/05, LEX nr 186899) stwierdził, że sama dysproporcja między wartością świadczeń stron nie jest jeszcze wystarczającym powodem dla uznania ich sprzeczności z zasadami współżycia społecznego. Dla uznania takiego konieczne jest natomiast stwierdzenie rażącego zachwiania ekwiwalentności świadczeń, a przy ustaleniu, czy do niego doszło, należy zaś mieć na uwadze wszelkie okoliczności, które mogą mieć wpływ na rzeczywistą wartość świadczeń. W przedmiotowej sprawie Sąd Okręgowy uznał, że sama kwota roszczeń głównych powodów o zadośćuczynienie, choć niewygórowana, była jednak wysoka. Jak już wyżej ustalono, od roszczenia głównego powodów zostały nadto naliczone odsetki za opóźnienie od daty jednoznacznego ustalenia, że B. T. nie ponosi winy za zaistniałe zdarzenie i nie przyczynił się w żadnym stopniu do krzywdy, jaka spotkała powodów, tj. od dnia 16.03.2012r. W kwocie tej w ocenie Sądu Okręgowego mieści się już pełne zadośćuczynienie i nie ma żadnych podstaw do dodatkowego jeszcze kapitalizowania zasądzonych odsetek, zatem roszczenie powodów w tej części było bezzasadne. --- STRONA 8 --- W tym stanie rzeczy, Sąd Okręgowy uwzględniając częściowo apelację powodów i częściowo apelację pozwanego, a w pozostałym zakresie oddalając obie apelacje, orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji na zasadzie art. 386 § 1 k.p.c. 1 art. 385 k.p.c. O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. i art. 100 k.p.c. Sąd uznał, że zasadne jest obniżenie wynagrodzenia pełnomocnika powodów o 40% z uwagi na to, że postępowanie przed Sądem Okręgowym nie wymagało ze strony pełnomocnika aż takiego nakładu pracy, jak przed Sądem I instancji. Istotne też jest, że powodowie ulegli stronie pozwanej w postępowaniu apelacyjnym tylko co do niewielkiej części w odniesieniu do zakresu zaskarżenia apelacją, w związku z czym należał im się zwrot poniesionych kosztów postępowania, które ograniczyły się do wynagrodzenia pełnomocnika. Skoro zatem wynagrodzenie adwokata winno wynosić 1200 zł (uwzględniając wartość przedmiotu zaskarżenia każdego z powodów), to obniżając tę kwotę o 40%, Sąd Okręgowy zasądził od pozwanego na rzecz powodów U. T., E. T. i A. T. kwoty po 720 zł tytułem kosztów postępowania apelacyjnego, a w pozostałym zakresie koszty postępowania apelacyjnego wzajemnie zniósł, o czym orzeczono w pkt 3 sentencji. (...)