Postanowienie III Ca 737/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 stycznia 2011 r. Sąd Okręgowy w Katow

--- STRONA 1 --- Sygn. akt III Ca 737/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 stycznia 2011 r. Sąd Okręgowy w Katowicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: SSO Urszula Kiepul (spr.) Sędziowie: SO Ewa Ślęzak SR (del.) Jolanta Polko Protokolant: Sekr. sądowy Izabela Gomółka po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2011r. w Katowicach na rozprawie sprawy z powództwa przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Aresztu Śledczego i Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Aresztu Śledczego o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 16 września 2010r., sygn. akt I C 99/10 oddala apelację i przyznaje od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego na rzecz adwokat kwotę 1 098 zł brutto (jeden tysiąc dziewięćdziesiąt osiem złotych) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Sygn. akt III Ca 737/10 --- STRONA 2 --- Uzasadnienie Powód domagał się zasądzenia od pozwanego Skarbu Państwa na swoją rzecz kwoty 70.000 zł. Na uzasadnienie swojego roszczenia powód wskazał, że przebywał w areszcie tymczasowym od dnia 1 września 1993 roku do dnia uprawomocnienia się wyroku karnego, tj. grudnia 2000 roku przez okres 7 lat. Sprawa toczyła się długo z uwagi na jej kilkakrotne wznowienia z winy Prokuratury i Sądu. Pismem z dnia 25 czerwca 2009 roku powód wskazał Prokuraturę Rejonową i Sąd Rejonowy, jako jednostki organizacyjne Skarbu Państwa, z których działalnością wiąże się dochodzone roszczenie. Jednocześnie strona powodowa złożyła pismo z dnia 16 lutego 2010, w którym podniosła, iż dobra osobiste powodowa zostały naruszone w trakcie stosowania wobec niego tymczasowego aresztowania w Areszcie Śledczym. Wskazując na panujące tam przeludnienie, brak cyrkulacji powietrza w celach, brak intymności w korzystaniu z kącików sanitarnych. Powód nie miał możliwości korzystania z radia, telewizji, książek, prasy oraz uczestniczenia w zajęciach kulturalno - osi watowych. Ponadto powód wskazał, iż miejsce przeznaczone na spacery więźniów nie spełniają swojej roli, ponieważ są zbyt małe. Zdaniem powoda nie zostały zachowane także standardy żywieniowe. Sąd wezwał do wzięcia udziału w sprawie w charakterze pozwanego Skarb Państwa - Areszt Śledczy i jednocześnie w oparciu o art. 218 k.p.c. zarządził oddzielna rozprawę co do roszczenia powoda w stosunku do pozwanego Skarbu Państwa - Aresztu Śledczego. W odpowiedzi w na pozew pozwany Skarb Państwa - Areszt Śledczy wniósł o odrzucenie pozwu, gdyż w okresie objętym pozwem powód nie przebywała IV tamtejszym Areszcie. Na rozprawie w dniu 22 czerwca 2010 roku pełnomocnik powoda wniósł o wezwanie do wzięcia udziału w sprawie Skarb Państwa - Areszt Śledczy, w którym powód przebywał. Wobec powyższego postanowieniem z dnia 28 czerwca 2010 Sąd Rejonowy wezwał do wzięcia udziału w sprawie w charakterze pozwanego Skarb Państwa - Areszt Śledczy. W odpowiedzi na pozew pozwany Skarb Państwa - Areszt Śledczy wniósł o oddalenie powództwa podnosząc jednocześnie zarzut przedawnienia roszczeń powoda. W uzasadnieniu pozwany podniósł, iż. powód przebywał w tamtejszym areszcie od 30 września 1997 roku do 21 marca 2000 roku oraz od dnia 26 lipca 2000 roku do dnia 17 stycznia 2001 roku. Podczas pobytu powoda w Areszcie Śledczym od sierpnia 2000 roku do ·stycznia 2001 roku występowało nie znaczne przeludnienie. Ponadto warunki bytowe panujące w areszcie w okresie, gdy przebywał w nim powód były bardzo dobre, a on sam nie wykazał, aby doznał jakiegokolwiek uszczerbku na ciele czy w dobrach osobistych. Na rozprawie w dniu 9 września 2010 roku strona powodowa cofnęła powództwo w stosunku do pozwanego Skarbu Państwa Aresztu Śledczego, na co pozwany wyraził zgodę. --- STRONA 3 --- Zaskarżonym wyrokiem z dnia 16 września 2010 roku, sygn. akt I C 99/10, Sąd Rejonowy oddalił powództwo w stosunku do pozwanego Skarbu Państwa - Aresztu Śledczego, a nadto umorzyła postępowanie w stosunku do pozwanego Skarbu Państwa - Aresztu Śledczego. Orzeczenie wydano w oparciu o następujące ustalenia faktyczne rozważania prawne. Powód przebywał w Areszcie Śledczym dwukrotnie w okresie od dnia 30 września 1997 roku do 21 marca 2000 roku i od dnia 26 lipca 2000 roku do 17 stycznia 2001 roku. W miesiącach do lipca 2000 do stycznia 2001 roku występowało w nim nieznaczne przeludnienie. W celach mieszkalnych była dostępna przez całą dobę zimną i ciepła woda, prawidłowe oświetlenie i ogrzewanie, a także wentylacja. Każda cela posiadała kącik sanitarny oddzielony od reszty pomieszczenia drzwiami. Osadzeni mieli możliwość oglądania programów telewizyjnych oraz mogli korzystać z biblioteki, pracowni plastycznej i świetlicy, mieli także dostęp do praktyk religijnych. Otrzymywali środki higieny i czystości oraz środki do utrzymywania czystości w celi. Powód w trakcie pobytu w pozwanym areszcie nie składała żadnych skarg na warunki bytowe. Powyższy stan faktyczny Sąd Rejonowy ustalił w oparciu o sprawozdanie z wizji Aresztu Śledczego przeprowadzonej w dniach od 3 do 6 listopada 2000 roku, projektu modernizacji budynku nr 1 pawilon A i B, notatkę służbową kierownika działu kwatermistrzowskiego z dnia 22 lipca 2010 roku, bowiem nie były one kwestionowane przez stronę powodową. Ponadto strona powodowa nie złożyła w niniejszej sprawie żadnych dowodów, które wskazywałyby, iż warunki pobytu powoda w Areszcie Śledczym były odmienne oraz, że naruszone zostały jego dobra osobiste. W świetle powyższych ustaleń faktycznych Sąd Rejonowy zważył, iż powództwo wobec Skarbu Państwa - Aresztu Śledczego nie zasługiwało na uwzględnienie Zgodnie z art. 417 k.c. w brzmieniu sprzed 1 września 2004 roku Skarb Państwa 7 ponosił odpowiedzialność za szkodę spowodowaną przez niezgodne z prawem działanie a funkcjonariusza państwowego tylko wówczas, gdyż szkoda ta powstała przy wykonywaniu powierzonej mu czynności. Ponadto do powstania odpowiedzialności Skarbu Państwa l konieczne było istnienie związku przyczynowego pomiędzy zawinionym zachowaniem się funkcjonariusza państwowego a szkoda. W piśmie procesowym z dnia 27 maja 2010 roku powód szeroko uzasadniał, iż warunki panujące w Areszcie Śledczym w okresie, kiedy w nim przebywała spowodowały naruszenie jego dóbr osobistych. Jednakże okazało się, że powód nie przebywał w Areszcie Śledczym, a w związku z tym cofnął powództwo wobec niego i wniósł o wezwanie do wzięcia udziału w sprawie \\ charakterze pozwanego Skarb Państwa - Areszt Śledczy . W odpowiedzi na pozew to pozwany Skarb Państwa - Areszt Śledczy wskazał, iż powód przebywał w przedmiotowym areszcie w okresie od dnia 30 września 1997 roku do 21 marca 2000 roku i od dnia 26 lipca 2000 roku do 17 stycznia 2001 roku. Jedynie w miesiącach od lipca 2000 do stycznia 2001 roku występowało nie znaczne przeludnienie. Powód oprócz zaprzeczenia tym okolicznością nie wskazał żadnych dowodów, --- STRONA 4 --- które wskazywałyby, iż był osadzony w przeludnionych celach lub też aby warunki panujące w areszcie powodowały naruszenie jego dóbr osobistych. Jak wynika ze sprawozdania z wizytacji aresztu warunki w nim panujące oceniono, jako "luksusowe". Nadto pozwany podniósł zarzut przedawnienia jego roszczeń. Wobec tego, Sąd wskazał, iż skoro pozwany przebywał w Areszcie Śledczym w okresie od dnia 30 września 1997 roku do 21 marca 2000 roku i od dnia 26 lipca 2000 roku do 17 stycznia 2001 roku i na skutek panujących tam warunków doznał szkody w postaci naruszenia dóbr osobistych jego roszczenia uległo przedawnieniu na podstawie art. 442 1 § 1 k.c. Wobec powyższych okoliczności, Sąd Rejonowy oddalił powództwo wobec Skarbu Państwa - Aresztu Śledczego. Powód cofnął ze skutkiem prawnym powództwo wobec pozwanego Skarbu Państwa - Aresztu Śledczego, a w związku z tym postępowanie wobec niego na podstawie art. 355 k.p.c. umorzono. Apelację od powyższego wyroku wniósł powód zaskarżając go w części oddalającej powództwo wobec Skarbu Państwa - Aresztu Śledczego, tj. w pkt 1 wyroku Oraz w zakresie, w jakim Sąd I instancji i nie orzekł o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej przez pełnomocnika wyznaczonego z urzędu mimo. iż pełnomocnik powoda w pismach procesowych, jak również na rozprawie bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia zgłosił wniosek o przyznanie na jego rzecz kosztów pomocy prawnej świadczonej powodowi z urzędu, niezapłaconych w całości ani w części według norm przepisanych, zarzucając mu: - błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia oraz sprzeczność ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego i rzeczywistym stanem rzeczy, poprzez przyjecie, iż roszczenia powoda są nieuzasadnione co skutkowało oddaleniem powództwa w całości w stosunku do pozwanego Skarbu Państwa - Aresztu Śledczego, w sytuacji, gdy zebrane w sprawie dowody, wskazują na zasadność roszczeń powoda, - art. 233 § 1 k.p.c. poprzez nie rozważanie całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i oparcie orzeczenia na wyselekcjonowanej jego części, uzasadniającej jedynie twierdzenia strony pozwanej, odmówienie wiary twierdzeniom powoda odnośnie warunków panujących w Areszcie Śledczym w sytuacji, gdy całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wprost wskazuje na zasadność powództwa, co skutkowało oddaleniem powództwa przez Sąd orzekający dowolnej i sprzecznej z zasadami procesu cywilnego oceny dowodów. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o zmianę wyroku w zaskarżonej części poprzez zasadzenie od pozwanego Skarbu Państwa - Aresztu Śledczego na rzecz powoda kwoty 70.000 zł oraz orzeczenie o kosztach pomocy prawnej świadczonej powodowi z urzędu, które nie zostały w całości ani w części uiszczone, według norm przepisanych, ewentualnie o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania z pozostawieniem temu Sądowi rozstrzygnięcie w zakresie kosztów postępowania apelacyjnego. Postanowieniem z dnia 19 października 2010 roku Sąd Rejonowy uzupełnił wyrok z dnia 16 września 2010 i przyznał od Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego na rzecz adwokata kwotę 4.392 zł tytułem kosztów nie opłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. --- STRONA 5 --- W odpowiedzi na apelację pozwany Skarb Państwa - Areszt Śledczy wniósł o oddalenie apelacji powoda oraz zasądzenie od powoda kosztów postępowania odwoławczego. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja powoda jako bezzasadna nie mogła zostać uwzględniona, a przytoczone w niej zarzuty nie uzasadniają wniosku o zmianę wyroku w zaskarżonej części, ani o jego uchylenie. Zaskarżone orzeczenie należało, bowiem uznać za prawidłowe, stanowiące wynik właściwej oceny zebranego materiału dowodowego i trafnej wykładni prawa materialnego. Sąd Okręgowy podziela i uznaje za własne ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd I instancji, ponieważ ustalenia te znajdują uzasadnienie w zebranym w sprawie materiale dowodowym, które dowody Sąd ten ocenia w granicach zakreślonych art. 233 § 1 k.p.c., bowiem wnioski Sądu, co do istotnych okoliczności stanu faktycznego wynikają z treści przeprowadzonych dowodów. Wywody apelacji sprowadzają się przede wszystkim do postawienia Sądowi I instancji zarzutu przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów, a zatem w istocie naruszenia art. 233 § 1 k.p.c., następstwem czego miałoby być poczynienie ustaleń niezgodnie ze stanem faktycznym. Tego rodzaju zarzut mógłby odnieść zamierzony skutek jedynie w przypadku wykazania, że Sąd I instancji uchybił podstawowym regułom służącym ocenie wiarygodności i mocy poszczególnych dowodów, tj. regułom logicznego myślenia, zasadom doświadczenia życiowego, wskazaniom wiedzy i właściwego kojarzenia faktów. Zarzuty tego rodzaju muszą opierać się na podważeniu podstaw oceny dokonanej przez Sąd Rejonowy z wykazaniem, że jest ona rażąco wadliwa lub oczywiście błędna ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dn. 16.12.2005 r., III CK 314/05 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15.04.2004 r., IV CK 274/03, LEX nr 164852). Nie wystarcza natomiast dla uznania zasadności zarzutu okoliczność, że ze zgromadzonego materiału dowodowego można wysnuć inne wnioski i w konsekwencji poczynić inne ustalenia. Ocena dowodów jest rzeczą sądu orzekającego w sprawie, a nie rzeczą strony i tylko wtedy, gdy jest ona rażąco wadliwa może być skutecznie podważona. Zgodnie z art. 417 § 1 k.c. w brzmieniu sprzed l września 2004 roku, Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez funkcjonariusza państwowego przy wykonywaniu powierzonej mu czynności. W judykaturze powszechnie akceptowany jest pogląd, potwierdzony także przez Sąd Apelacyjny we Wrocławiu z dnia 06 grudnia 2007 roku, sygn. akt I ACa 499/07, że samo umieszczenie skazanego w celi, w której przekroczone były wynikające z art. 110 kkw normy metrażowe stanowić mogło naruszenie godności i prawa do prywatności, nie mniej jednak samo osadzenie w przeludnionej celi nie jest jednak wystarczającą podstawą do uwzględnienia żądania zasądzenia zadośćuczynienia. Europejski Trybunał Praw człowieka w wyroku z dnia 15 lipca 2002 roku (Kałasznikow przeciwko Rosji m. 47095/99) stwierdził, iż warunki na które uskarżają się więźniowie przebywający w przeludnionych celach nie ograniczają się do samego nieprzestrzegania metrażu. Ocenie prawnej podlega skumulowany efekt tych warunków takich jak np. złe warunki sanitarne, niehigieniczność, brak prywatności przy korzystaniu z urządzeń sanitarnych, zła wentylacja. Wbrew zarzutom apelacji, powód w toku całego postępowania nie wykazał żadnych przesłanek uzasadniających zasądzenie odszkodowania od pozwanego. O rozstrzygnięciu rozpoznawanej sprawy decyduje przede wszystkim rozkład ciężaru dowodu. W mi. 6 k.c. została wyrażona podstawowa reguła dowodowa, zgodnie z którą ciężar udowodnienia faktu --- STRONA 6 --- spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W sytuacji gdy przepisy prawa materialnego inaczej nie stanowią, to na powodzie spoczywa obowiązek udowodnienia okoliczności faktycznych stanowiących podstawę dochodzonego roszczenia. Reguła powyższa została powtórzona wart. 232 k.p.c., który stanowi, iż strony są obowiązane wskazać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Sąd Rejonowy trafnie uznał, że powód nie wykazał żadnych okoliczności uzasadniających przyjęcie, że warunki panujące w areszcie spowodowały naruszenie jego jakiegokolwiek dobra osobistego. Stanowisko bowiem w tym zakresie szczegółowo umotywował i zasługuje ono na pełną aprobatę, zaś podniesione w apelacji zarzuty nie podważają zasadności stanowiska Sądu. Jedyną okolicznością na jaką się powoływał powód był jego pobyt w przeludnionych celach, w których panowały złe warunki sanitarne, oraz to. że nie mógł korzystać z urządzeń i zajęć kulturalno - oświetleniach i sportowych, radia telewizji itp. Nie sposób jednak przyjąć, że twierdzenia powoda mogą stanowić podstawę dowodową ustaleń w tym zakresie. bowiem jego twierdzenia nie znalazły potwierdzenia w zebranym w spawie materiale dowodowym. a zwłaszcza w treści sprawozdania z wizji Aresztu Śledczego przeprowadzonej w dniach od 3 do 6 listopada 2000 roku. projektu modernizacji budynku m 1 pawilon A i B, notatki służbowej sporządzonej przez kierownika działu kwatermistrzowskiego z dnia 22 lipca 2010 roku. Z prawidłowych ustaleń Sądu Rejonowego jednoznacznie wynika, iż powód przebywał w Areszcie Śledczym w okresie od dnia 30 września 1997 roku do 21 lipca 2000 roku i od dnia 26 lipca 2000 roku do 17 stycznia 2001 roku. Jedynie w okresie od lipca 2000 roku do lipca 2001 roku występowało nieznaczne przeludnienie. We wszystkich celach mieszkalnych była dostępna ciepła i zimna woda, zapewnione było także prawidłowe ogrzewanie, oświetlenie oraz cyrkulacja powietrza. Każda cela posiadała kącik sanitarny oddzielony od reszty drzwiami. Osadzeni mieli możliwość oglądania programów telewizyjnych oraz mogli korzystać z biblioteki, pracowni plastycznej i świetlicy, mieli także dostęp do praktyk religijnych. Otrzymywali środki higieny i częstości oraz środki do utrzymywania czystości w celi. Niezależnie od powyższego wskazać należy, iż żądanie powoda me mogło zostać uwzględnione z tej przyczyny, iż pozwany Skarb Państwa - Areszt Śledczy skutecznie podniósł zarzut przedawnienia roszczenia, Zgodnie z art. 442 1 § 1 k.c. roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Skoro zatem Sąd powód przebywał w Areszcie Śledczym w okresie od dnia 30 września 1997 roku do 21 marca 2000 roku i od dnia 26 lipca 2000 roku do 17 stycznia 2001 roku i jak twierdził powód na skutek panujących tam warunków doznał szkody w postaci naruszenia dóbr osobistych, to jego roszczenie uległo przedawnieniu. W związku tym należało podzielić stanowisko Sądu Rejonowego, ze zgłoszone przez powoda roszczenie w świetle wskazanych powyżej przepisów nie mogło zostać uwzględnione. Słuszny okazał sie jedynie podniesiony przez skarżącego w apelacji zarzut braku orzeczenia o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej przez pełnomocnika wyznaczonego z urzędu. Zarzut ten jednak został uwzględniony przez Sąd Rejonowy, który postanowieniem z dnia 19 października 2010roku uzupełnił zaskarżony wyrok Z dnia 16 września 2010 roku poprzez przyznanie na rzecz adwokata kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu w kwocie 4.392 zł. W przedstawionym stanie rzeczy wskazane wyżej zarzuty nie czynią apelacji zasadnej. --- STRONA 7 --- Z powołanych wyżej powodów Sąd Okręgowy na mocy art. 385 k.p.c., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej przez adwokata, Sąd Okręgowy orzekł w oparciu o § 2 ust. 3 i § 13 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za Czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.