Wyrok III Ca 40/16 Dnia 10 marca 2016r. Sąd Okręgowy w Nowym Sączu

--- STRONA 1 --- Sygn. akt III Ca 40/16 Dnia 10 marca 2016r. Sąd Okręgowy w Nowym Sączu, Wydział III Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia: SO Jacek Małodobry Sędzia SO Zofia Klisiewicz Sędzia SO Tomasz Białka (sprawozdawca) Protokolant: prot. sąd. Ewelina Konieczny po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2016r. w Nowym Sączu na rozprawie sprawy z powództwa Ł. K., T. K., J. K. (1), Z. D. przeciwko Towarzystwu (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego w Limanowej z dnia 20 listopada 2015r. sygn. akt I C 182/15 1. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że: - w pkt I a, b, c, d kwoty 14 000 zł (czternaście tysięcy złotych) zastępuje kwotami 9 000 zł (dziewięć tysięcy złotych), - pkt III nadaje treść: „koszty procesu między stronami wzajemnie znosi”, - uchyla pkt IV, 2. w pozostałej części apelację oddala, 3. koszty postępowania apelacyjnego między stronami wzajemnie znosi. (...) sygn. akt III Ca 40/16 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 20 listopada 2015 roku Sąd Rejonowy w Limanowej zasądził od pozwanego Towarzystwa (...) S.A. w W. na rzecz każdego z powodów Ł. K., T. K., J. K. (1) i Z. D. kwoty po 14.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 30 grudnia 2014 roku do dnia zapłaty (pkt I), oddalił powództwo w pozostałym zakresie (pkt II), zasądził od pozwanego na rzecz każdego z powodów kwotę po 706,92 zł tytułem częściowego zwrotu kosztów procesu (pkt III), w pozostałym zakresie koszty procesu pomiędzy stronami wzajemnie zniósł (pkt IV). --- STRONA 2 --- Sąd I instancji wskazał, że w dniu 26 listopada 2014 roku powodowie zgłosili pozwanemu roszczenie w kwotach po 30.000zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dób osobistych w związku ze śmiercią siostry. Pozwany decyzją z dnia 29 grudnia 2014 roku przyznał na rzecz powodów kwoty po 6.000 zł. W związku z powyższym powodowie w pozwach z dnia 26 lutego 2015 roku domagali się zasądzenia od pozwanego na ich rzecz po 24.000 zł z wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 30 grudnia 2014 roku do dnia zapłaty. Sąd ustalił, że w dniu 14 maja 2006 roku w Dobrej doszło do wypadku komunikacyjnego, w czasie którego kierujący samochodem marki P. (...) o nr rej. (...) M. S. naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym w ten sposób, że nie zachowując należytej staranności podczas wykonywania manewru wyprzedzania samochodu marki O. (...) o nr rej. (...) kierowanego przez G. K., poruszając się z nadmierną prędkością, w miejscu niedozwolonym, w końcowej fazie wyprzedzania przy zaburzonym torze ruchu, podczas zjazdu na lewy pas, nie zachował bezpiecznej odległości od tego pojazdu doprowadzając do bocznego otarcia samochodów, zaburzenia jego toru ruchu, a w konsekwencji do jego zjechania do przydrożnego rowu i uderzenia w drzewo, czym nieumyślnie przyczynił się do powstania u siostry powodów J. K. (2) rozległych obrażeń ciała skutkujących jej śmiercią na miejscu zdarzenia. Z ustaleń Sądu wynika nadto, że w 2006 roku, kiedy w wypadku zginęła J. K. (2), w domu rodzinnym mieszkała tylko czwórka rodzeństwa, ponieważ T. K. miał już swoją rodzinę. J. K. (2) miała wtedy 17 lat. Powódka Z. D. była od niej 3 lata starsza, T. K. 6 lat starszy, J. K. (1) 4 lata straszy, zaś Ł. K. o 3 lata od niej młodszy. Rodzeństwo było ze sobą bardzo związane. J. była lubianą, pogodną osobą, miała dużo przyjaciół, dobrze się uczyła. Pomagała rodzeństwu w nauce, odrabianiu zadań domowych. Rodzeństwo spędzało ze sobą dużo czasu. Razem pomagali rodzicom w gospodarstwie, wychodzili na imprezy. Okres żałoby trwał ok. 1 roku. Rodzeństwo nawzajem się wspierało. Po śmierci J., tylko Ł. (najmłodszy z powodów) jeden raz korzystał z pomocy psychologa, ponieważ mocno przeżywał jej śmierć. Budził się w nocy, miał koszmary. Pozostali powodowie z takiej pomocy nie korzystali. Nie zażywali żadnych leków uspokajających. W ocenie Sądu Rejonowego, u wszystkich powodów proces żałoby przebiegał prawidłowo, żaden nie doznał z tego powodu uszczerbku na zdrowiu, a przy tym brak podstaw do przyjęcia, aby przeżycia związane ze śmiercią siostry miały u nich szczególną intensywność. Obecnie powodowie dobrze radzą sobie zarówno w życiu osobistym jak i zawodowym. W tym stanie rzeczy Sąd Rejonowy stwierdził, że powództwo jest uzasadnione jedynie w części. Odpowiedzialność ubezpieczyciela obejmuje także szkody będące bezpośrednią konsekwencją śmierci poszkodowanego w sferze praw jego najbliższych, a tym samym pozwany jest zobowiązany do naprawienia wyrządzonej powodom krzywdy. Jako podstawę tego roszczenia wskazał art. 448 kc w zw. z art. 23 kc i art. 24 kc. W tych okolicznościach Sąd Rejonowy stwierdził, iż kwota 20.000 zł zadośćuczynienia, jest dla powodów adekwatna do rozmiaru doznanej przez nich krzywdy i jest to kwota umiarkowana, utrzymana w rozsądnych granicach, uwzględniająca intensywność cierpień i bólu, jaki odczuwali po śmierci siostry. Sąd nie znalazł przy tym podstaw do zróżnicowania zasądzonych kwot, ponieważ w ocenie sądu więzi łączące rodzeństwo ze zmarłą J. K. (2) były porównywalne, stąd zadośćuczynienie dla każdego z powodów ustalono na tym samym poziomie. W związku z tym, skoro pozwany wypłacił powodom tytułem zadośćuczynienia kwoty po 6.000 zł, Sąd Rejonowy zasądził łącznie na rzecz każdego z nich kwoty po 14.000 zł. Powyższy wyrok w części tj. w zakresie pkt I i III zaskarżył apelacją pozwany zarzucając naruszenie: a) art. 233 § 1 i 2 k.p.c. i art. 328 § 2 k.p.c. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów przeprowadzonych w sprawie, a to opinii biegłego z zakresu psychiatrii H. B., poprzez pominięcie motywów, jakimi kierowali się powodowie dochodząc objętych pozwem roszczeń, a także poprzez przyjęcie, sprzecznie z treścią zgromadzonego materiału dowodowego, iż powodowie przechodzili przez proces przystosowania się do zmienionych warunków życiowych po śmierci siostry w sposób odbiegający od norm, charakteryzujący się szczególną intensywnością; --- STRONA 3 --- b) art. 100 zd. 1 k.p.c. w zw. z art. 113 ust 1 uk.s.c. poprzez nieprawidłowe zastosowanie i obciążenie pozwanego częścią kosztów postępowania, podczas gdy wobec zasadności złożenia apelacji, zastosowany winien być art. 100 § 2 k.p.c. poprzez obciążenie powodów całością kosztów postepowania; c) art. 361 § 2 k.c. poprzez błędną wykładnię pojęcia szkody w rozumieniu tego przepisu oraz ustalenie odszkodowania w wyższej wartości niż rzeczywiście poniesiona przez powodów; d) art. 448 k.c. w zw. z art. 23 i 24 k.c. poprzez błędną jego wykładnię, tj. nieprawidłowe przyjęcie, iż odpowiednią sumą zadośćuczynienia w niniejszej sprawie stanowi kwota 14.000 zł na rzecz każdego z powodów, a nie kwota 4.000 zł. Wskazując na powyższe, skarżący wniósł o zmianę wyroku poprzez oddalenie powództwa, co do kwot zasądzonych względem każdego z powodów powyżej kwoty 4.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami oraz zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego kosztów postępowania za obie instancje, względnie o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Powodowie wnieśli o oddalenie apelacji i zasądzenie na rzecz każdego z nich kosztów postępowania odwoławczego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja częściowo zasługuje na uwzględnienie. Analizując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, Sąd Rejonowy poczynił prawidłowe ustalenia dotyczące wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. Ustalenia te znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zebranym w sprawie, a ich ocena dokonana została prawidłowo i wszechstronnie. Sąd Okręgowy podziela wszystkie poczynione ustalenia, przyjmując je za podstawę własnych rozważań. Ocena poczynionych ustaleń nie budzi zastrzeżeń Sądu II instancji i mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów. Zdaniem Sądu Okręgowego nie zachodzą wskazywane w apelacji naruszenia przepisów art. 233 § 1 i 2 k.p.c. i art. 328 § 2 k.p.c. Odnosząc się do podniesionych w apelacji zarzutów, na wstępie, wskazać należy, że w systemie procesowym obowiązuje zasada równości dowodów (środków dowodowych) rozumiana w ten sposób, że ustawodawca nie tworzy kategorii dowodów uprzywilejowanych, którym nadawałby z urzędu szczególną moc dowodową. Wszystkie zatem dowody podlegają swobodnej ocenie sędziowskiej na podstawie art. 233 k.p.c. Dotyczy to także dowodu z opinii biegłego (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 października 2014 r. V CSK 584/13). Mając powyższe na uwadze, za nieuzasadniony należy uznać zarzut pozwanego w zakresie przekroczenia granic swobodnej oceny dowodu z opinii biegłego H. B.. Podnoszone w uzasadnieniu apelacji okoliczności dotyczące następstw wypadku w sferze psychicznej powodów, zostały dostrzeżone i wzięte pod uwagę przez Sąd I instancji. W uzasadnieniu wyroku wskazuje się bowiem szczegółowo, wszystkie z podnoszonych przez pozwanego okoliczności. Sąd Rejonowy nie ustalił przy tym by sposób przeżywania przez powodów śmierci siostry w jakikolwiek sposób odbiegał od przeciętnego. Podkreślić także należy, że roszczenie powodów zostało uwzględnione jedynie w części, na co niewątpliwie wpływ miała treść ww. opinii, stanowiącej podstawę ustaleń faktycznych w sprawie. Nie znajdują również potwierdzenia zarzuty pozwanego jakoby Sąd I instancji pominął wskazywane przez powodów motywy wytoczenia powództwa. Zdaniem Sądu Okręgowego, pozwany nadinterpretuje te wypowiedzi, nie świadczą ona bowiem o niewłaściwych pobudkach jakimi kierowali się powodowie wytaczając powództwa. Nie da przy tym pominąć się faktu, że roszczenie o zadośćuczynienie jest roszczeniem pieniężnym, wobec powyższego zazwyczaj – jeśli nie chodzi np. o zadośćuczynienie symboliczne - towarzyszyć będzie mu motywacja finansowa. Podkreślić przy tym należy, że wysokość żądanych roszczeń została ograniczona adekwatnie, w ocenie Sądu I instancji, do rozmiarów wyrządzonej powodom krzywdy. Natomiast Sąd --- STRONA 4 --- mógłby odmówić zadośćuczynienia, wskazując na znikomy wymiar krzywdy czy inne szczególne okoliczności (np. posłużenie się roszczeniem o zadośćuczynienie do szantażu, uzyskanie bardzo wysokiego świadczenia z innego tytułu), przy czym żadna ze wskazanych okoliczności nie zachodzi na gruncie niniejszej sprawy. W świetle powyższego, Sąd I instancji w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy wyprowadził wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, a ocena Sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów. W ocenie Sądu Okręgowego, nieadekwatny, ze względu na przedmiot sprawy oraz podstawę prawną rozstrzygnięcia, pozostaje zarzut naruszenia art. 361 § 2 k.c., który nie znajduje także rozwinięcia w uzasadnieniu samej apelacji. W ocenie Sądu Okręgowego, za częściowo uzasadniony uznać należało zarzut naruszenia art. 448 k.c. w zw. z art. 23 i art. 24 k.c. z uwagi na przyjętą wysokość zadośćuczynienia. Zdaniem Sądu Okręgowego, wprawdzie nie można zgodzić się z zarzutem skarżącego, by wysokość zadośćuczynienia powinna ograniczyć się do kwot po 10.000 zł., niemniej jednak adekwatna zarówno w świetle dokonanych ustaleń faktycznych, rozmiaru doznanych cierpień, a także rozstrzygnięć w innych podobnych sprawach, wysokość zadośćuczynienia zamykać winna się w kwotach po 15.000 zł. Przewidziane w art. 448 k.c. zadośćuczynienie ma bowiem zrekompensować krzywdę polegającą na cierpieniach psychicznych wywołanych naruszeniem dobra osobistego. Przy ocenie rozmiaru doznanej krzywdy należy zatem wziąć pod rozwagę całokształt okoliczności, w tym znaczenie więzi rodzinnych w życiu powodów, wychowujących się w wielodzietnej wzajemnie zżytej rodzinie, cierpienia będącego następstwem zerwania tej więzi, zwłaszcza, iż nastąpiło to w sposób nagły. Podkreślić także należy, że cierpienie towarzyszące utracie siostry przeważnie należy do skrajnie negatywnych i intensywnych doświadczeń, a jego następstwa przez znaczny okres czasu mogą stanowić istotną przeszkodę we wszystkich niemal sprawach życiowych osoby, która została pozbawiona takich więzi. Jak podkreśla się w orzecznictwie, dla właściwego spełnienia swej funkcji kompensacyjnej zadośćuczynienie nie może być symboliczne i przedstawiać musi ekonomicznie odczuwalną wartość. Przy określaniu jego wysokości należy mieć jednak na względzie zarówno jego kompensacyjny charakter, jak i aktualne stosunki majątkowe społeczeństwa. Określając wysokość „odpowiedniej sumy” tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę - sąd musi uwzględniać skalę i rozmiar cierpień, ale z drugiej strony nie może abstrahować od stopy życiowej danego społeczeństwa. Zasądzona kwota powinna przedstawiać ekonomicznie odczuwalną wartość, ale z drugiej wysokość zadośćuczynienia musi mieścić w rozsądnych granicach. Kwota ta nie może być bowiem nadmierna. Częściowe uwzględnienie apelacji miało także wpływ na rozstrzygnięcie Sądu II instancji o kosztach procesu, które jest powiązane z rozstrzygnięciem w sprawie. W ocenie Sądu Okręgowego zasadnym jest zniesienie kosztów zarówno w postępowaniu przed Sądem I instancji, a to z uwagi zarówno na charakter sprawy, w której wysokość zadośćuczynienia zależy ostatecznie od oceny sądu. Podstawę takiego rozstrzygnięcia stanowi art. 100 kpc. Podobnie należało też podejść do rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego. Ostatecznie apelacja została uwzględniona w połowie. Rozstrzygnięcie w tym zakresie także oparto więc na przepisie art. 100 kpc. Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy, na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok w sposób opisany w pkt I i III sentencji, a w pozostałym zakresie apelację oddalił zgodnie z art. 385 k.p.c. (...)