Postanowienie III Ca 306/17 Dnia 13 grudnia 2017 r. Sąd Okręgowy w Nowym Sączu

--- STRONA 1 --- Sygn. akt III Ca 306/17 Dnia 13 grudnia 2017 r. Sąd Okręgowy w Nowym Sączu, III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Tomasz Białka – sprawozdawca SSO Katarzyna Kwilosz-Babiś SSR del. Rafał Obrzud Protokolant: prot. sąd. Katarzyna Gołyźniak po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2017 r. w Nowym Sączu na rozprawie sprawy z powództwa M. T. przeciwko Województwu (...) - Zarządowi Dróg Wojewódzkich w K., (...) S.A. z siedzibą w S., Gminie Miejskiej G., M. S. o zapłatę przy udziale interwenientów ubocznych Towarzystwa (...) S.A. w W., (...) S.A. z siedzibą w Ł. na skutek apelacji pozwanych (...) S.A. z siedzibą w S. i Województwa (...) - Zarządu Dróg Wojewódzkich od wyroku Sądu Rejonowego w Gorlicach z dnia 7 lutego 2017 r., sygn. akt I C 379/12 zmienia pkt III zaskarżonego wyroku w ten sposób, że uchyla rozstrzygnięcia o kosztach zawarte w ppkt b), c), d); w pozostałym zakresie apelacje oddala; zasądza od pozwanych (...) S.A. z siedzibą w S. i Województwa (...) - Zarządu Dróg Wojewódzkich w K. na rzecz powoda M. T. kwotę 900 zł (dziewięćset złotych) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego z zastrzeżeniem, że zapłata tej kwoty przez jednego z ww. pozwanych zwalnia drugiego; pozostałe wnioski o zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego oddala. (...) Sygn. akt III Ca 306/17 UZASADNIENIE --- STRONA 2 --- Zaskarżonym wyrokiem, który został sprostowany i uzupełniony postanowieniem z dnia 26 czerwca 2017 roku, Sąd Rejonowy w Gorlicach zasądził od pozwanych Województwa (...) – Zarządu Dróg Wojewódzkich w K. oraz (...) S.A. z siedzibą w S. na rzecz powoda M. T. 9000 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od d8nia 5 kwietnia 2011 roku do dnia zapłaty z zastrzeżeniem, że spełnienie świadczenia przez jednego z pozwanych, zwalnia drugiego. Oddalił powództwo w zakresie żądań wobec pozwanych Miasta G. oraz M. S.. Orzekając o kosztach w pkt III wyroku zasądził od pozwanych Województwa (...) – Zarządu Dróg Wojewódzkich w K. oraz (...) S.A. z siedzibą w S. na rzecz: a) a) powoda M. T. 2967 zł, b) pozwanego M. S. 1217 zł, c) pozwanej Gminy Miejskiej G. 1200 zł d) interwenienta ubocznego (...) SA w Ł. 1324 zł - tytułem zwrotu kosztów postępowania z zastrzeżeniem, że spełnienie świadczenia przez jednego z pozwanych, zwalnia drugiego. Ponadto nakazał ściągnąć od pozwanych na rzecz Skarbu Państwa wyłożone przez niego tymczasowo wydatki. Rozpatrując roszczenie powoda o zadośćuczynienie w związku z krzywdą jakiej doznał w wyniku upadku z 3 marca 2010 roku na skrzyżowaniu ulic (...) ustalił, że powód przewrócił się około godziny 4 00 idąc z domu w kierunku dworca autobusowego. Z uwagi na zagłębienie, które znajdowało się w tym miejscu, tworzyła się tam kałuża, która zamarzła. Powód chcąc ją ominąć poślizgnął się i upadł. Brak tego zagłębienia w nawierzchni drogi spowodowałby, że woda w całości spływałaby na jezdnię drogi wojewódzkiej i mnie doszłoby do powstania zamarzniętej kałuży. W wyniku upadku powód był hospitalizowany. Stwierdzono złamanie dwukostkowe podudzia prawego z uszkodzeniem więzozrostu piszczelowo-strzałkowego dystalnego, co spowodowało powstanie trwałego uszczerbku na zdrowiu. Powód był w następstwie tego leczony ortopedycznie. Województwo (...) - Zarząd Dróg Wojewódzkich odmówiło zapłaty zadośćuczynienia powodowi powołując się na to, że miejsce upadku powoda nie jest skrzyżowaniem drogi wojewódzkiej z drogą gminną, ale zjazdem publicznym, którego utrzymanie należy do właściciela przyległej nieruchomości. Powód spotkał się też z odmową Miasta G., którego zdaniem połączenie ulicy (...) z ulicą (...) w G., gdzie powód uległ wypadkowi stanowi skrzyżowanie, za którego utrzymanie odpowiedzialny jest zarządca drogi wojewódzkiej nr (...) jaką jest ulica (...). Droga wojewódzka nr (...) stanowi własność Województwa (...) w zarządzie Zarządu Dróg Wojewódzkich w K., co wynika z art. 19 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych. (Dz.U 2007.19. 115). Zarząd Województwa (...) przekazał na podstawie art. 21 ust.1a ustawy swoje zadania wynikające z ustawy o drogach publicznych do wykonania swojej jednostce organizacyjnej jaką jest Zarząd Dróg Wojewódzkich w K. pełniący funkcję zarządu drogi. Droga wojewódzka nr (...) jest drogą publiczną ujętą w wykazie dróg krajowych i wojewódzkich zamieszczoną w załączniku nr 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 roku w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych i wojewódzkich. Miejsce upadku powoda znajdowało się w ciągu drogi wojewódzkiej nr (...) stanowiącej ulicę (...) w G., w miejscu gdzie droga wojewódzka łączy się z drogą gminną – ul (...) stanowiącą własność Miasta G.. Działka nr (...) stanowiąca połączenie między ul. (...) i ul. (...) została nabyta w drodze zamiany przez Miasto G. w 2002 roku. W wypisie z ewidencji gruntów działka ta figuruje jako działka gruntowa --- STRONA 3 --- Ulica (...) w G. została zaliczona do kategorii dróg publicznych rozporządzeniem Wojewody (...) nr (...) z dnia 28 kwietnia 1995 roku w sprawie zaliczenia dróg publicznych do kategorii dróg lokalnych miejskich na terenie województwa (...). Przebieg ulicy (...) został też oznaczony na załączniku nr 1 do uchwały Rady Miasta nr (...) z dnia 14 grudnia 1998 roku. Z załącznika tego wynika, iż ulica (...) zarówno od strony wschodniej jak i też zachodniej (tj. w miejscu położenia działki nr (...)) dochodzi bezpośrednio do ulicy (...). Uchwałą nr (...) Zarządu Województwa (...) z dnia 13 października 2005 roku w sprawie nadawania numerów dla dróg gminnych na obszarze powiatu (...) w Województwie (...) ulicy (...) nadany został numer drogi gminnej. W chwili zdarzenia miejsce wypadku powoda nie było oznakowane. Obecnie miejsce to jest oznakowane jako skrzyżowanie. Jest tam ustawiony znak(...) (droga z pierwszeństwem przejazdu) na drodze głównej, a na drodze wlotowej jest znak (...) (STOP). Oznakowanie zostało wprowadzone w 2012 roku. Droga wojewódzka nr (...) została przekazana wykonawcy zamówienia publicznego M. S. prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą Usługi (...) w celu wykonania zadania pod nazwą „Zimowe utrzymanie dróg wojewódzkich Województwa (...) w sezonie 2009/2010 – drogi administrowane przez (...) T.- zdanie nr (...) tj. drogi (...) na odcinku G.-Z.-M.-G..” Na podstawie § 4 ust. 2 umowy przyjął on na siebie odpowiedzialność za wszelkie szkody na osobach i rzeczach powstałe w związku z wykonaniem umowy z dnia 15 czerwca 2009 roku nr (...) w okresie od 25 października 2009 roku do dnia 15 kwietnia 2010 roku. Sąd Rejonowy ustalił ponadto, że 10 grudnia 2009 roku pomiędzy Zarządem Dróg Wojewódzkich w K. a (...) SA została zawarta umowa generalna nr (...) w przedmiocie objęcia ochroną ubezpieczeniową ryzyk, w tym ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ogólnej i odpowiedzialności cywilnej zarządzającymi drogami. Zakresem tego ubezpieczenia została objęta odpowiedzialność deliktowa z tytułu prowadzonej działalności, w tym odpowiedzialność za szkody powstałe z powodu śliskości nawierzchni spowodowanej śniegiem. Niniejsza umowa obejmuje okres od 1 stycznia 2010 roku do 31 grudnia 2010 roku. Po przeprowadzeniu postępowania likwidacyjnego (...) uznało brak podstaw prawnych do przyjęcia odpowiedzialności pozwanego za szkodę i wypłaty odszkodowania. Sąd Rejonowy uznał powództwo za zasadne przyjmując, że spełnione zostały przesłanki z art. 415 k.c. zw. z art. 416 k.c Zwrócił uwagę, że spór koncentrował się głównie na tym kto jest odpowiedzialny za utrzymanie odcinka, na którym doszło do upadku powoda. Zwrócił uwagę, że decydująca w tym zakresie jest prawidłowa ocena stanu prawnego regulującego odpowiedzialność poszczególnych podmiotów. Podstawową zasadą wykładni tekstów prawnych jest ta, która nakazuje stosowanie definicji legalnych zawartych w jednym akcie, tylko do wykładni tego aktu, gdyż inny akt prawny, może posiadać różniące się od siebie definicje pojęć o tożsamych nazwach, w takich sytuacjach krąg desygnatów tych formalnie identycznie brzmiących pojęć, może być i bywa różny. Dlatego też Sąd Rejonowy uznał, że w niniejszej sprawie dla wskazania podmiotu odpowiedzialnego za miejsce, w którym doszło o upadku powoda, zastosowanie będą miały przede wszystkim normy zawarte w ustawie o drogach publicznych. Zgodnie z definicją z art. 1 ustawy, drogą publiczną jest droga zaliczona na podstawie tej ustawy do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy zgodnie z jej przeznaczaniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych. Art. 4 pkt 9 tejże ustawy przez skrzyżowanie rozumie przecięcie się lub połączenie dróg publicznych na jednym poziomie. Zaliczenie danej drogi do dróg gminnych zgodnie z art. 7 ust. 2 tejże ustawy następuje w drodze uchwały rady gminy. Rada korzystając ze swojego uprawnienia tworzy drogę gminną, której byt prawny nie jest jednak uzależniony od spełnienia przez nią warunków technicznych określonych w przepisach wykonawczych. Również ustalenie przebiegu dróg gminnych następuje w drodze uchwały rady gminy. Ponadto Sąd Rejonowy wskazał, że art. 25 tej ustawy przewiduje, że utrzymanie skrzyżowań dróg różnej kategorii należy do zarządcy drogi właściwego dla drogi wyższej kategorii. Mając na uwadze te regulacje uznał, że ul. (...) w G. jest drogą gminną. Została bowiem w tym zakresie wydana odpowiednia uchwała, fakt ten został potwierdzony także przez Wojewodę (...), a później przez Zarząd Województwa (...) uchwałą z 13 października 2005r., która nadała tejże drodze gminnej numer. Nie ulega więc wątpliwości, że ul. (...) jest drogą publiczną, z kategorii dróg gminnych --- STRONA 4 --- w rozumieniu ustawy o drogach publicznych. Droga ta bowiem została zaliczona do kategorii dróg publicznych rozporządzeniem Wojewody (...) nr 12 z dnia 28 kwietnia 1995 roku w sprawie zaliczenia dróg publicznych do kategorii dróg lokalnych miejskich na terenie województwa (...). W dacie zaliczenia ulicy (...) w G. do kategorii dróg publicznych, czynność ta następowała w drodze rozporządzenia wojewody. Sam wygląd drogi w miejscu, w którym doszło do upadku nie ma znaczenia dla jej kwalifikacji normatywnej, nie ma znaczenia obniżony krawężnik, niwelata czy pokrycie kostką brukową. Połączenie obu ulic w miejscu, gdzie upadł powód stanowi zatem skrzyżowanie, za którego utrzymanie odpowiedzialne jest Województwo (...), jako zarządca drogi wyższej kategorii. Sąd Rejonowy powołał się też na to, że na podstawie art. 20 ustawy, do zarządcy drogi należy w szczególności utrzymanie nawierzchni drogi, chodników, drogowych obiektów inżynierskich, urządzeń zabezpieczających ruch i innych urządzeń związanych z drogą. W ramach utrzymania skrzyżowania podmiot odpowiedzialny winien utrzymać jego nawierzchnie w odpowiednim stanie. Tak się nie stało, gdyż na skutek istnienia na tym skrzyżowaniu zagłębienia, doszło do upadku powoda. Biegły jednoznacznie stwierdził, że gdyby nie to zagłębienie to woda spłynęłaby w sposób odpowiedni do ukształtowania terenu. Tak jednak nie było, można więc postawić zarządcy, to jest Województwu (...), zarzut niewłaściwego utrzymania tego skrzyżowania. Pierwszoplanowym zadaniem zarządcy jest utrzymanie drogi w stanie wykluczającym narażenie użytkowników na wypadek, pozostający w adekwatnym związku przyczynowym z ich wykorzystaniem. Niewykonywanie lub wadliwe, czy też niewystarczające wykonywanie powyższych obowiązków związanych z utrzymaniem drogi w należytym stanie prowadzi do odpowiedzialności odszkodowawczej po stronie zarządcy drogi z tytułu szkód powstałych w związku z ruchem drogowym. Województwo nie może bronić się tym, że podpisało umowę z przedsiębiorcą M. S., gdyż umowa ta nie obejmowała pozbycia się zagłębień na skrzyżowaniach. Wobec tego działanie zarządcy było zdaniem Sądu Rejonowego bezprawne i zawinione co najmniej w stopniu niedbalstwa. Polegało ono na zaniechaniu naprawy nawierzchni jezdni w sposób zapewniający bezpieczeństwo uczestników ruchu pieszego mimo, iż taki obowiązek wynika z przepisów prawa, a w szczególności z normy zawartej w art. 20 pkt. 4 ustawy o drogach publicznych. Pozwany ten w dacie zdarzenia był objęty ochroną ubezpieczeniową za szkody powstałe w wyniku zdarzenia, któremu uległ powód na podstawie umowy ze stroną pozwaną. W związku z tym należało uznać, że (...) SA jest odpowiedzialne z tytułu umowy ubezpieczenia OC za szkodę powstałą wskutek bezprawnego zachowania zarządcy drogi krajowej, na której powód uległ wypadkowi. Jego odpowiedzialność wobec powoda ma charakter odpowiedzialności in solidum. Sąd Rejonowy nie zgodził się z zarzutem przyczynienia się powoda do powstania szkody. Zauważył, że powód w chwili, gdy doszło do wypadku, próbował ominąć wgłębienie i to na obserwacji drogi skupiona była jego uwaga. Miejsce, w którym doszło do zdarzenia, jest powszechnie dostępne dla nieograniczonej liczby osób i nie sposób od nich wymagać by wiedziały, w jakich dokładnie miejscach znajdują się nierówności terenu. Nie do przyjęcia jest, by każdy uczestnik drogi, świadomie poruszając się po „dziurawej” drodze, przyczyniał się do powstania ewentualnej szkody. Kierując się treścią art. 445 § 1 k.c. Sąd Rejonowy uznał, że rozmiar cierpienia powoda powoduje, że odpowiednie zadośćuczynienie stanowi kwota 9000 zł. Sąd zasądził żądaną kwotę z ustawowymi odsetkami od 5 kwietnia 2011 roku czyli od daty pisemnej odmowy wypłaty odszkodowania za doznaną przez powoda szkodę. Mając na uwadze art. 455 k..c w zw. z art. 481 § 1 k.c. należało wskazać, że w wypadku zobowiązań z czynów niedozwolonych, które mają charakter bezterminowy, stan opóźnienia w spełnieniu świadczenia powstaje po wezwaniu dłużnika do świadczenia. Nie spełniając go dłużnik popada w opóźnienie, co uprawnia wierzyciela do żądania odsetek a czas opóźnienia. --- STRONA 5 --- Ustalenie odpowiedzialności województwa oraz jego ubezpieczyciela za szkodę i krzywdę powoda skutkowało oddaleniem powództwo wobec pozwanych Miasta G. oraz M. S., o czym orzeczono w pkt II wyroku. Orzeczenie o kosztach postępowania zawarte w pkt. III wyroku zapadło w oparciu o przepis art. 98 § 1 k.p.c. zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu i w związku z § 6 pkt 4 rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Rozstrzygnięcie o nakazaniu pobrania nieuiszczonych kosztów sądowych w postaci wynagrodzenia biegłego pokrytego tymczasowo przez Skarb Państwa zawarte w pkt. IV wyroku znajduje swoją podstawę prawną w art. 83 ust.2 w zw. z art. 113 ust.1 i 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2010 nr 90 poz.594 ze zm.). Apelację od tego orzeczenia złożył pozwany – Miasto G.. Pozwany zaskarżył pkt I wyroku, w którym uwzględniono powództwo oraz pkt III i IV. Zarzucił naruszenie prawa procesowego, a w szczególności przepisów art. 232 k.p.c. w związku z art. 227 k.p.c., art. 228 k.p.c., i art. 233 § 1 k.p.c. poprzez pominięcie opinii biegłego mgr inż. M. H. i poczynienie własnych błędnych ustaleń co do kwalifikacji miejsca zdarzenia oraz niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 98 k.p.c. Podniósł też zarzut naruszenia przepisów art. 822 § 1 k.c. w związku z art. 415 k.c. poprzez ich niezastosowanie i uwzględnienie powództwa, a także art. 429 k.c. poprzez przyjęcie, iż zawarcie umowy przez Miasto G. z przedsiębiorcą - pozwanym M. S., nie zwalnia go od odpowiedzialności. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa a ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wyrok ten zaskarżył też pozwany - (...) S.A. z siedzibą w S.. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie: 1) art. 415 k.c. poprzez przyjęcie odpowiedzialności Miasta G. za uszczerbek na zdrowiu poniesiony przez powoda w związku z upadkiem na chodniku położonym przy zjeździe do drogi wojewódzkiej; 2) art. 233 k.p.c. poprzez pominięcie przy rozstrzygnięciu niniejszej sprawy korzystnej dla pozwanego opinii biegłego sądowego M. H., zgodnie z którą przedmiotowe połączenie dróg stanowiło zjazd, a nie skrzyżowanie; 3) art. 4 pkt 9 ustawy z dnia z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych (Dz.U.2016.1440) poprzez błędną interpretację terminu „skrzyżowanie" i nieprawidłowe zastosowanie jej w niniejszej sprawie; 4) art. 20 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych poprzez przyjęcie, że pozwany był odpowiedzialny za zimowe utrzymanie miejsca, w którym doszło do zdarzenia z udziałem powoda. Wniósł o zmianę wyroku poprzez oddalenie powództwa, a ewentualnie jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy zważył co następuje: --- STRONA 6 --- Apelacje okazały się w przeważającej mierze niezasadne. Na uwzględnienie zasługiwały jednie częściowo te zarzuty, które skierowane zostały co do rozstrzygnięcia o kosztach sądowych. Sąd Okręgowy podziela ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego i uznaje je za własne. W zakresie dokonanej przez niego oceny dowodów nie doszło do naruszenia zasad swobodnej oceny dowodów. Nie można podzielić zastrzeżeń apelującego co do pominięcia wniosków opinii biegłego M. H.. Bez znaczenia dla ostatecznego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie pozostaje to czy uprawnione jest przyjęcie, że teza dowodowa określająca zlecenie dla biegłego okazał się nieprzydatną w niniejszej sprawie. Zdaniem Sądu Okręgowego prawidłowo Sąd Rejonowy ustalił jaki podmiot był odpowiedzialny za utrzymanie dróg publicznych w miejscu upadku powoda. Zależało to w głównej mierze od oceny obowiązującego stanu prawnego. Decydująca rola w tym zakresie przynależy do sądu orzekającego, który jest w stanie samodzielnie tę kwestię rozstrzygnąć. Pamiętać też należy o ujętej w rzymskiej paremii zasadzie, że sąd zna prawo (iura novit curia). Wobec tego nie można uznać za decydujący pogląd wyrażony przez biegłego, co do tego w jaki sposób należy kwalifikować sporny teren. Odnosząc się do wywodów biegłego (k. 499) zauważyć można, że swoje stanowisko opierał on na tym, że nie dochowano wymogów formalnych przy zmianie sposobu zagospodarowania działki nr (...), stanowiącej własność gminy, co miałoby prowadzić do wniosku, że miejsce, w którym doszło do upadku, stanowiło zjazd z drogi publicznej, a nie skrzyżowanie. W takim wypadku to na właścicielu działki nr (...), a więc gminie, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. Nr 132, poz. 622), spoczywałby obowiązek uprzątnięcia błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodnika. Tymczasem jednak przesądzające jest to co wynika z działań właściwych organów administracyjnych, które zadecydowały o tym, że ulica (...) w całości stanowi drogę gminną. Skoro zaś łączy się ona bezpośrednio z ulicą (...), to w tym miejscu mamy jednak do czynienia ze skrzyżowaniem. O statusie ulicy (...) przesądza w sposób jednoznaczny treść powołanego przez Sąd Rejonowy rozporządzenia Wojewody (...) z dnia 28 kwietnia 1995 roku oraz uchwały Zarządu Województwa (...) z dnia 13 października 2005 roku. Nie ma żadnych podstaw do przyjęcia, że przebieg tej ulicy zmieniał przebieg od czasów, gdy stała się ona drogą publiczną. Tezę tę potwierdza treść załącznika do uchwały Rady Miasta G. nr (...) z dnia 14 grudnia 1998 roku (k.87), z którego jednoznacznie wynika, że w tym miejscu ulica (...) łączyła się z ulicą (...). Status tej drogi jako drogi publicznej nie był zależny od tego czy wszystkie tworzące ją nieruchomości stanowiły własność gminy. Nabycie przez gminę własności działki nr (...) w okresie późniejszym nie miało znaczenia dla przebiegu drogi publicznej, którą stanowi ulica (...). Dopiero po zmianach ustawy o drogach publicznych w 1999 roku pojawił się wymóg, aby drogi stanowiły własność zarządcy drogi, ale niejednokrotnie ten pożądany stan nie został jeszcze osiągnięty. Jeżeli jednak nawet zachodzi taka sytuacja, że zarządca drogi nie uzyskał jeszcze prawa własności nieruchomości, na której zlokalizowano drogę, to nie znaczy to, że nie posiada ona statusu drogi publicznej. Zauważyć też trzeba, że nie ma żadnych dowodów na to by przebieg ulicy (...) ulegał jakimś zmianom. W szczególności by doszło do tego po 1995 roku, kiedy została ona zaliczona do dróg gminnych. Nie ma żadnego dowodu, że po to po tej dacie przez działkę nr (...) urządzono ulicę, której wcześniej nie było albo, że stało się to dopiero po zamianie w 2002 roku. Sąd nie ma kompetencji do weryfikacji prawidłowości rozporządzeń wojewody, czy uchwał organów samorządowych w zakresie zakwalifikowania drogi do kategorii dróg publicznych. Wiążące jest zatem to, że ulica (...) w obecnym przebiegu stanowi drogę publiczną. Skoro zatem miejsce, w którym doszło do upadku, stanowi połączenie dróg publicznych, to w myśl art. 4 pkt 9 ustawy o drogach publicznych, to jest to skrzyżowanie. Ustalenie to jest decydujące dla określenia podmiotu odpowiedzialnego za jego utrzymanie. Sposób w jaki określono zasady ruchu drogowego w tym miejscu jest sprawą pozbawioną znaczenia z tego punktu widzenia. Określenie zasad pierwszeństwa przejazdu, czy sposób ustawienia lub nie znaków drogowych nie ma bowiem wpływu na zakwalifikowania połączenia dróg publicznych jako skrzyżowania. --- STRONA 7 --- W takim wypadku zatem w myśl powołanego przepisu art. 25 ust. 1 ustawy o drogach publicznych budowa, przebudowa, remont, utrzymanie i ochrona skrzyżowań dróg różnej kategorii, wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi w pasie drogowym oraz urządzeniami bezpieczeństwa i organizacji ruchu, związanymi z funkcjonowaniem tego skrzyżowania, należy do zarządcy drogi właściwego dla drogi wyższej kategorii. W tym wypadku jest to zarząd województwa. Pozwane Województwo (...) nieskutecznie powoływało się na fakt, że utrzymanie drogi wojewódzkiej jaką stanowi ulica (...) powierzyło profesjonaliście. Wnioski wynikające z przeprowadzonych dowodów wskazują na to, że M. S. nie zlecono odśnieżania chodników przy ulicy (...) (zob. zeznania K. Z. k.388). Nie miał on też, podobnie jak i sam zarządca drogi, świadomości, że wspomniane miejsce należy w ogóle traktować jako skrzyżowanie. Stan ten potwierdzają też pośrednio zeznania powoda, który twierdził, że w tym miejscu nikt nie odśnieżał (k.388v). Ponadto zauważyć trzeba, że główną przyczyną upadku powoda było istnienie zagłębienia, w którym gromadziła się zamarzająca woda. Wspomniana nierówność nawierzchni stanowiła zatem zasadniczą przyczynę upadku powoda. Gdyby nie było wspomnianego zagłębienia woda nie zbierałaby się w tym miejscu i nie zamarzała, lecz spływała dalej. Jego istnienie doprowadziło do powstania kałuży, która zamarzła. Prawidłowe utwardzenie nawierzchni lub też naprawa jej uszkodzenia sprawiłoby, że nie doszłoby do zbierania się wody i w konsekwencji oblodzenia nawierzchni. Prowadzenie w tym miejscu prawidłowej akcji zimowej mogło też zapobiec wystąpieniu oblodzenia. W takim zaś wypadku powód uniknąłby poślizgnięcia się na lodzie. Dodać też trzeba, że na taką przyczynę pojawienia się lodu wskazał biegły sądowy. Nie jest więc tak, że ustalenia te nie mają poparcia w przeprowadzonych dowodach. Dywagacje zawarte apelacji co do tego, że kałuża powstała przez zgromadzone błoto pośniegowe lub stosowany przy okazji zwalczania skutków zimy są bezzasadne skoro, jak wynika z powołanych zeznań, nikt tego miejsca nie odśnieżał i nie posypywał piaskiem. Nie czyniło tego, jak samo przyznało, Miasto G., podobnie jak i Zarząd Dróg Wojewódzkich i działający na jego zlecenie M. S.. Wpływu na przyjęcie odpowiedzialności województwa nie ma to, że woda, która utworzyła kałużę spływała z działki nr (...). Prawidłowe utrzymanie nawierzchni przez zarządcę drogi sprawiłoby, że zagłębienie nie wystąpiłoby, a spływająca droga nie utworzyłaby zamarzającej kałuży. Nieskuteczne jest też powoływanie się przez stronę apelującą na to, że nie da się całkowicie zlikwidować skutków zimy. Ze stwierdzeniem tym można się zasadniczo zgodzić, jednakże ten kto jest odpowiedzialny za zimowe utrzymanie dróg może się uwolnić od odpowiedzialności wykazując, że wykonał należycie wszystkie czynności jakie można było od niego wymagać w tym zakresie. Tymczasem, jak wykazano, w miejscu upadku w ogóle nie podejmowano żadnych czynności w ramach akcji zwalczania skutków zimy i nie było ono tą akcją w ogóle objęte. Było to skutkiem tego, że zarządca drogi niesłusznie nie traktował tego odcinka jako skrzyżowania. Zaniechał też remontu nawierzchni. Zawarte w apelacji insynuacje o powrocie powoda z zakrapianej imprezy nie mają żadnego oparcia w faktach i okolicznościach sprawy. Troska o odpowiedzialność za słowa wymagałaby większej rozwagi w stawianiu tego typu zarzutów. Z przeprowadzonych dowodów wynika, że powód szedł wówczas z domu na dworzec (...). Poza tym był ubrany zimowo i wyposażony w buty z protektorem. Powyższe uwagi wskazują na to, że można mówić o istnieniu związku przyczynowego pomiędzy bezprawnym działaniem pozwanego a upadkiem. Wspomniana bezprawność polega na tym, że nie wykonano nawierzchni w sposób prawidłowy lub nie naprawiono jej po tym jak pojawiło się zagłębienie. Obowiązek utrzymania drogi (jej budowy, remontu) w tym zakresie wynikał z art. 25 ustawy o drogach publicznych. Za taką bezprawność można też uznać zaniechanie prowadzenia w tym miejscu akcji zimowego utrzymania dróg, co mogło wyeliminować oblodzenie. Skutkiem tego był upadek powoda i powstałe obrażenia. Uzasadniało to zatem zasądzenie na rzecz powoda zadośćuczynienia w oparciu o powołaną przez Sąd Rejonowy podstawę prawną. Jego wysokość nie była kwestionowana. Nie budzi też wątpliwości Sądu Okręgowego. Nie można jednak uznać za prawidłowe rozstrzygnięcie o kosztach procesu. --- STRONA 8 --- O ile nie budzi wątpliwości, w świetle art. 98 k.p.c., zasądzenie od pozwanych, którzy przegrali spór, zwrotu tych kosztów, jak również obciążenie ich nieuiszczonymi dotychczas wydatkami (zob. art 113 ust. 1 u.k.s.c.), to pozbawione podstaw prawnych było rozstrzygnięcie zawarte w pkt III ppkt. b,c i d wyroku. Art. 98 § 1 k.p.c. przewiduje bowiem możliwość zwrotu kosztów jedynie pomiędzy przeciwnikami sporu. Za przeciwników nie można zaś uznać występujących po tej samej stronie pozwanych, czy interwenienta. Od reguły tej istnieje wyjątek przewidziany w art. 194 § 1 k.p.c., który stanowił podstawę wezwania, na wniosek Województwa (...), do udziału w sprawie w charakterze pozwanych M. S. i Miasta G.. Zgodnie z tym przepisem osoba wezwana do udziału w sprawie na wniosek pozwanego może domagać się zwrotu kosztów wyłącznie od pozwanego, jeżeli okaże się, że wniosek był bezzasadny. Pozwani M. S. i Miasto G. nie domagali się jednak zasądzenia kosztów od Województwa (...), lecz od powoda (zob. odpowiedzi na pozew k. 159 i 228). W przypadku interwenienta ubocznego obowiązuje zaś regulacja z art. 107 k.p.c., która nie upoważnia do rozstrzygnięcia przyjętego przez Sąd Rejonowy. W związku z powyższym Sąd Okręgowy dokonał częściowej zmiany rozstrzygnięcia o kosztach procesu w oparciu o art. 386 § 1 k.p.c., a w pozostałym zakresie apelację oddalił na podstawie art. 385 k.p.c. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 100 k.p.c. stosując zasadę odpowiedzialności za wynik procesu. Wobec tego zasądzono od apelacyjnego na rzecz powoda poniesione przez niego koszty postępowania apelacyjnego. Wysokość wynagrodzenia powoda ustalono na podstawie § 2 pkt 4 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1804). Było to skutkiem tego, że apelacje zostały uwzględnione jedynie w niewielkim zakresie i to takim, który nie dotyczył powoda. Pozostałe wnioski należało uznać za niezasadne. Zdaniem Sądu Okręgowego stanowisko Miasta G. nie przyczyniło się w istotny sposób do rozpoznania apelacji. Poza tym Miasto było w pewnym stopniu odpowiedzialne za to, że sytuacja prawna spornego terenu nie była jasna. W takim wypadku domaganiu się zasądzenia zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego przez tego pozwanego sprzeciwiały się zasady słuszności. (...)