Postanowienie III Ca 226/16 POSTANOWIENIE Dnia 8 czerwca 2016r. Sąd Okręgowy w Nowym Sączu

--- STRONA 1 --- Sygn. akt III Ca 226/16 POSTANOWIENIE Dnia 8 czerwca 2016r. Sąd Okręgowy w Nowym Sączu, Wydział III Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia SO Mieczysław H. Kamiński Sędzia SO Ewa Adamczyk Sędzia SO Tomasz Białka (sprawozdawca) Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Burnagiel po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2016r. w Nowym Sączu na rozprawie sprawy z wniosku M. B. (1), F. W. przy uczestnictwie J. P. o zezwolenie na dokonanie czynności na skutek apelacji wnioskodawczyni M. B. (1) od postanowienia Sądu Rejonowego w Zakopanem z dnia 11 lutego 2016r., sygn. akt I Ns 572/13 p o s t a n a w i a : uchylić pkt II, III, IV i V zaskarżonego postanowienia i w tym zakresie sprawę przekazać Sądowi Rejonowemu w Zakopanem do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania apelacyjnego. Tomasz Białka Mieczysław H. Kamiński Ewa Adamczyk sygn. akt III Ca 226/16 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 11 lutego 2016r. (sygn. akt I Ns 572/13) Sąd Rejonowy w Zakopanem w sprawie z wniosku M. B. (1) i F. W. z udziałem J. P. o zezwolenie na dokonanie czynności upoważnił M. B. (1) do wykonania na jej koszt prac ziemno-budowalnych w budynku położonym przy ul. (...) na dz. ewid. (...) - w pomieszczeniu oznaczonym w opinii biegłego K. S. z lipca 2014r. symbolem (...), a położonym w piwnicy tego budynku polegającym na pogłębieniu owej piwnicy do głębokości 190 cm oraz wykonanie schodów wewnętrznych w piwnicy pokonujących różnicę wysokości ze 160 cm do poziomu pogłębionej piwnicy – 190 cm w sposób opisany w opinii biegłej A. B. (1) z lipca 2015r. (pkt I), dalej idące żądanie wniosku oddalił (pkt II), przyznał biegłej A. B. (1) wynagrodzenie w kwocie 236,98 zł tytułem wartości VAT za wykonaną opinię w maju 2015r. (pkt III), zasądził od wnioskodawczyni M. B. (1) na rzecz Skarbu Państwa – Kasy Sądu Rejonowego w Zakopanem kwotę 1.778,53 zł tytułem zwrotu wyłożonych wydatków (pkt IV) a pozostałe koszty postępowania zniósł (pkt V). --- STRONA 2 --- Sąd Rejonowy ustalił, że strony zamieszkują w budynku mieszkalnym położonym w Z. przy ul. (...), usytuowanym na dz. ewid. nr(...) objętej KW nr (...). Prawo własności przedmiotowej nieruchomości ujawnione jest na rzecz wnioskodawczyń F. W. (19/60 części) i M. B. (1), widniejącej w odpisie z księgi wieczystej również pod panieńskim nazwiskiem (...), w 16/60 udziału oraz na rzecz uczestniczki J. P., która jest współwłaścicielką nieruchomości łącznie w 25/60 części. Jest to budynek parterowy z dwoma kondygnacjami poddasza. Więźba dachowa jest drewniana. Na kondygnacji pierwszego poddasza znajdują się balkony o konstrukcji drewnianej. Budynek został wpisany do gminnej ewidencji zabytków. Uczestniczka J. P. zajmuje na parterze dwa pokoje oraz dwie łazienki, a nadto trzy pokoje z kuchnią, werandą i łazienką na I piętrze. Wnioskodawczyni M. B. (1) i jej syn M. B. (2) zajmują dwa pokoje z łazienką na piętrze budynku oraz dwa pokoje, kuchnię i łazienkę na jego poddaszu. Wnioskodawczyni F. W. zajmuje lokal na parterze składający się z trzech pokoi, kuchni i łazienki. Według zamierzeń wnioskodawczyń do pokoju na poddaszu zajmowanego przez syna wnioskodawczyni M. B. (1) miałby przylegać projektowany taras. Z kolei w piwnicach budynku wnioskodawczynie zamierzały wykonać remont tych pomieszczeń wraz z dociepleniem ścian od wewnątrz i obniżeniem posadzki. Wnioskowane przez strony inwestycje co do remontu piwnic oraz wykonania tarasu na piętrze budynku są możliwe do przeprowadzenia, jednak wymagają uzyskania pozwolenia na przebudowę budynku na podstawie przygotowanego projektu budowlanego. Zakres robót związanych z planowaną przez wnioskodawczynie inwestycją w pomieszczeniach piwnicznych polegać miałaby na obniżeniu posadzki w piwnicy celem uzyskania wysokości w świetle około 220 cm oraz przebudowie schodów zewnętrznych. Z kolei zakres robót związanych z inwestycją na piętrze budynku polegać miałby na wykonaniu wspornikowego balkonu dostępnego z pomieszczenia poddasza o wymiarach do 160 cm (wysięgu) i szerokości około 400 cm i wykonaniu w miejscu okna drzwi balkonowych. W. wspornikowego balkonu dostępnego z pomieszczenia oznaczonego symbolem (...) w opinii biegłego K. S. z lipca 2014 r. nie jest możliwe bez ingerencji w konstrukcję budynku, a w szczególności w strop znajdujący się nad pomieszczeniami (...)Słupy, które stanowiłyby oparcie dla konstrukcji wsporczej dla przedmiotowego balkonu, naruszałyby okapy dachów znajdujących się w obrębie pomieszczenia(...) oraz konstrukcję balkonów dostępnych z pomieszczenia(...). W tym stanie rzeczy Sąd Rejonowy uznał, że wniosek należało częściowo uwzględnić. Powołując się na treść art. 199 k.c. wskazał, iż w zakresie upoważnienia do wykonania robót polegających na obniżeniu posadzki w piwnicy, jak również wykonaniu wspornikowego balkonu dostępnego z pomieszczenia poddasza i wykonaniu w miejscu okna drzwi balkonowych bez wątpienia występuje czynność przekraczająca zwykły zarząd rzeczą. Ponadto z ustaleń Sądu wynika, że pomiędzy współwłaścicielami nie doszło do porozumienia w zakresie wyrażenia zgody na dokonanie tych czynności. W ocenie Sądu I instancji w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy i po rozważeniu interesów każdego ze współwłaścicieli budynku wniosek zasługuje na uwzględnienie w zakresie inwestycji związanej z pomieszczeniami piwnicznymi, zaś w zakresie inwestycji związanej z rozbudową tarasu na piętrze budynku wniosek należało zdaniem Sądu Rejonowego oddalić, gdyż czynności tej od samego początku postępowania sprzeciwiała się uczestniczka. Biorąc więc to pod uwagę, jak i ingerencję w substancję budynku, Sąd Rejonowy doszedł do przekonania, iż wskazana czynność nie będzie gospodarczo użyteczna i nie będzie z oczywistych względów służyć korzystnie wszystkim współwłaścicielom, a co najmniej nie naruszać ich interesów, dlatego w wniosek w tym zakresie oddalił. O kosztach Sąd I instancji orzekł na podstawie art. 520 § 1 k.p.c. W pkt III postanowienia Sąd przyznał biegłej A. B. (1) wynagrodzenie w kwocie 236,98 zł tytułem wynagrodzenia, w pkt IV zasądził od wnioskodawczyni M. B. (1) na rzecz Skarbu Państwa – kasy Sądu Rejonowego w Zakopanem kwotę 1.778,53 zł tytułem zwrotu wyłożonych wydatków. Pozostałe koszty wzajemnie zniósł. Powyższe postanowienie w zakresie pkt II, III, IV i V zaskarżyła wnioskodawczyni M. B. (1) apelacją, w której zarzuciła: 1. naruszenie art. 199 k.c. przez nieudzielenie zgody na wybudowanie balkonu wychodzącego z jej mieszkania, który w żaden sposób nie ingerowałby --- STRONA 3 --- w zabudowaną część uczestniczki wg opinii biegłego K. S. (2) wówczas, gdy zostałoby to wykonane w całości na koszt wnioskodawczyni, 2. naruszenie art. 233 k.p.c. w zw. z art. 328 § 2 k.p.c. polegające na błędnym przyjęciu, że wolą wnioskodawczyni jest, aby uczestniczka J. P. partycypowała w kosztach budowy balkonu, wówczas gdy z protokołu rozprawy z dnia 11 lutego 2016r. oraz z pisma z dnia 14 sierpnia 2013r. wynika kontekst wypowiedzi wnioskodawczyni, iż całość inwestycji polegającą na montażu balkonu zostanie wykonana na koszt jej, jak i jej syna M. B. (2), zaś jeżeli J. P. będzie chciała wzmocnić swoją konstrukcję dachu i jego pokrycie w celach bezpieczeństwa, wówczas koszty tej naprawy będą pokrywane po połowie – co skutkowało oddaleniem wniosku w tym zakresie przez Sąd I instancji, 3. naruszenie art. 286 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. w zw. z art. 232 k.p.c. w zw. z art. 328 § 2 k.p.c. polegające na niedopuszczeniu dowodu z konfrontacji biegłych K. S. (2) i A. B. (1) na okoliczność rozbieżności wniosków wynikających z obu opinii, bowiem K. S. (2) dopuszcza możliwość wykonania całkowicie niezależnego konstrukcyjnie balkonu, zaś A. B. (1) wskazywała, że słupy, które stanowiłyby oparcie dla konstrukcji wsporczej dla przedmiotowego balkonu, naruszałyby okapy dachów znajdujących się w obrębie pomieszczenia (...) oraz konstrukcję balkonów dostępnych z pomieszczenia (...) – przy czym apelująca wskazała, że konstrukcja zabudowy balkonu należącego do części przynależnej uczestniczce została zabudowana za zgodą F. W. i M. B. (1), więc na obecnym etapie nie powinna to być okoliczność ograniczająca możliwości wnioskodawczyni przyjmując, że argumentacja biegłej A. B. (1) jest wadliwa, czego Sąd nie wyjaśnił, 4. naruszenie art. 520 k.p.c. w zw. z art. 98 § 1, 2 i 3 k.p.c. przez obciążenie kosztami postępowania jedynie wnioskodawczyni, wówczas gdy w punkcie I postanowienia Sąd przyznał rację wnioskodawczyni, która wykazała, że ugodowo chciała załatwić spór, zaś J. P. oszukała Sąd w zakresie posiadanych przez siebie możliwości finansowych. Wskazując na powyższe zarzuty apelująca wniosła o zmianę zaskarżonego orzeczenia przez wyrażenie zgody na wykonanie balkonu przez wnioskodawczynię na jej koszt, ewentualnie o zwrot sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. Wnioskodawczyni wniosła nadto o zasądzenie od uczestniczki na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych lub według spisu kosztów za I i II instancję. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja jest skuteczna. Zaskarżone postanowienie należało uchylić. Zgodnie z treścią art. 199 k.c., do rozporządzania rzeczą wspólną oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu, potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. W braku takiej zgody współwłaściciele, których udziały wynoszą co najmniej połowę, mogą żądać rozstrzygnięcia przez sąd, który orzeknie mając na względzie cel zamierzonej czynności oraz interesy wszystkich współwłaścicieli. Jest rzeczą niesporną, i nie budzi też wątpliwości Sądu Okręgowego, że charakter czynności objętej wnioskiem przekracza zakres zwykłego zarządu nieruchomością wspólną. W takim razie ocena zasadności wniosku winna być dokonywana pod względem celu zamierzonej czynności oraz interesów wszystkich współwłaścicieli. Sąd Rejonowy w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia stwierdził, że z uwagi na brak zgody uczestniczki J. P. na rozbudowę tarasu na piętrze budynku, jak i ingerencję w substancję budynku, czynność ta nie będzie gospodarczo użyteczna, jak również że sporna inwestycja nie będzie służyć korzystnie wszystkim współwłaścicielom. Takiej oceny Sąd Okręgowy nie podziela przede wszystkim z tego względu, że wskazywane przez Sąd I instancji okoliczności celu gospodarczej użyteczności nie przekreślają. W szczególności znaczenia takiego nie ma brak zgody wszystkich właścicieli na dokonanie czynności. Przecież właśnie jej brak jest przesłanką stosowania przepisu art. 199 k.c. --- STRONA 4 --- W wyniku przeprowadzonych w sprawie opinii biegłych inwestycji, którą planuje zrealizować wnioskodawczyni, nie da się przeprowadzić bez ingerencji w konstrukcję budynku. Biegła A. B. (1) stwierdziła, że wykonanie wspornikowego balkonu dostępnego z pomieszczenia nr (...) nie jest możliwe bez naruszania tej konstrukcji budynku, która przypada na uczestniczkę, tj. pomieszczeń(...) i (...). W obrębie pomieszczenia (...) (gdzie znajduje się weranda) słupy, które stanowiłyby oparcie dla konstrukcji wsporczej balkonu naruszałyby okapy dachów. Przeprowadzone postępowanie dowodowe nie pozwala jednak na ustalenie, z czym konkretnie ta ingerencja miałaby się wiązać i w jaki sposób naruszałaby prawa uczestniczki związane z zajmowanymi pomieszczeniami. Nie wiadomo zresztą, w jaki sposób pomieszczenia zajmowane przez nią są wykorzystywane. Sąd Rejonowy nie ustalił nadto, jak prace, które ewentualnie miałyby być prowadzone, wpływałyby na użytkowanie tych pomieszczeń bądź ich funkcjonalność, ani czy zaburzałyby sposób korzystania z nich i w jakim stopniu. Sąd I instancji stwierdził, że ingerencja w konstrukcję samego budynku, jak też w w/w pomieszczenia w jakiś sposób naruszy interesy uczestniczki, ale nie ustalił, na czym to naruszenie dokładnie będzie polegało. Nie jest to wystarczające do oddalenia wniosku. W świetle cytowanego art. 199 k.c. konieczne jest rozważenie celu zamierzonej czynności oraz interesów wszystkich współwłaścicieli. Potencjalnie osiągnięcie celu wskazanego we wniosku jest możliwe do zaakceptowania. Zrealizowanie tych zamierzeń może zwiększyć funkcjonalność pomieszczeń zajmowanych przez wnioskodawczynię. Leży to niewątpliwie w interesie wnioskodawczyni. Być może prace te zwiększyłyby wartość całej nieruchomości, co może być z korzyścią dla wszystkich właścicieli. Zasadność wniosku w takim wypadku zależy zatem od rozważenia czy uciążliwości związane z wykonywaniem prac są tak duże, że sprzeciwiałoby się to tej inwestycji. Ustaleń we wskazanym zakresie brak, co jest też związane z bierną postawą wnioskodawczyń. Nie oferowały one bowiem w tej kwestii żadnych wniosków dowodowych. Pomimo, że w trakcie poszczególnych czynności podejmowanych w toku postępowania przedstawiciele wnioskodawczyń uczestniczyli, to nie domagali się przeprowadzenia konkretnych dowodów. Nawet podczas prowadzonych oględzin nieruchomości nie zaglądnięto do pomieszczeń uczestniczki, których miałyby dotyczyć prace. Żadna ze stron nie pytała też biegłego, z czym planowane prace będą się wiązały, ani na czym wspomniana w opinii A. B. ingerencja miałaby polegać. Niemniej jednak przepis art. 199 k.c. stanowi, że to sąd orzeknie o dokonaniu spornej czynności. Zważywszy jeszcze na to, że sprawa toczy się w postępowaniu nieprocesowym, to stwierdzić należy, że wspomniane okoliczności winny być rozważane z urzędu. W takim wypadku można mówić o tym, że Sąd I instancji nie rozpoznał istoty sprawy. Nie jest bowiem jasne, co w przedmiotowych pomieszczeniach się znajduje i jak są one użytkowane. Zaskarżone postanowienie nie poddaje się kontroli merytorycznej właśnie z uwagi na brak ustaleń w tym zakresie. Zachodzi też konieczność powtórzenia postępowania dowodowego w całości. Konieczne będzie bowiem przesłuchanie stron i zasięgnięcie opinii biegłych, a być może także przeprowadzenie oględzin. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy uzupełni postępowanie dowodowe, przeprowadzając na nowo dowód z opinii biegłego w celu wyjaśnienia, z czym wiąże się przewidywana ingerencja w pomieszczenia zajmowane przez uczestniczkę w trakcie realizacji inwestycji związanej z rozbudową tarasu na piętrze budynku. Konieczne jest też przeprowadzenie dowodu z zeznań choćby jednego ze współwłaścicieli na okoliczność ustalenia, jak wykorzystywane są pomieszczenia uczestniczki, w które ingerowałyby planowane prace. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego Sąd dokona ponownie pełnych ustaleń faktycznych, oceni wszystkie zebrane dowody zgodnie z wymogami art. 233 k.p.c. oraz orzeknie co do istoty sprawy. Mając powyższe na względzie, Sąd Okręgowy na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji. (...) (...)