Postanowienie III Ca 148/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 maja 2012 r. Sąd Okręgowy w Katowicac

--- STRONA 1 --- Sygn. akt III Ca 148/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 maja 2012 r. Sąd Okręgowy w Katowicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: SSA Barbara Król Sędziowie: SSO Irena Rykała SSR del. Bartłomiej Ogiewa (spr.) Protokolant: Iwona Świerczyńska po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2012 r. w Katowicach na rozprawie sprawy z powództwa przeciwko Skarbowi Państwa - Prezydentowi Miasta i Skarbowi Państwa - Wojewodzie o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 6 grudnia 2011r., sygn. akt I C 38/11 oddala apelację odstępując od obciążania powoda kosztami postępowania apelacyjnego. Sygn. akt III Ca 148/12 Uzasadnienie --- STRONA 2 --- Zaskarżonym wyrokiem z dnia 6 grudnia 2011 roku Sąd Rejonowy oddalił powództwo powoda, który domagał się zasądzenia od Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, kwoty 20.000,00 zł oraz odstąpił od obciążania powoda kosztami procesu. Sąd Rejonowy ustalił, że orzeczeniem z dnia 25 listopada 2009 roku Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności postanowił zaliczyć powoda do lekkiego stopnia niepełnosprawności do dnia 30 listopada 2010 roku. Powód odwołał się od tej decyzji. Orzeczeniem z dnia 28 stycznia 2010 roku w sprawie o sygn. akt WZON/9017/1/4355/09 Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie utrzymał w mocy orzeczenie z dnia 25 listopada 2009 roku Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. Od powyższego orzeczenia powód odwołał się do Sądu Rejonowego, który wyrokiem z dnia 29 lipca 2010 roku, w sprawie o sygn. akt IV U 58/10 zmienił zaskarżone orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 28 stycznia 2010 roku oraz orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 25 listopada 2009 roku w ten sposób, że zaliczył powodowi do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności okresowo do dnia 30 września 2010 roku. Decyzją z dnia 31 grudnia 2010 roku Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej po rozpatrzeniu wniosku powoda z dnia 17 grudnia 2010 roku odmówił powodowi przyznania świadczenia w postaci zasiłku stałego. Po wydaniu decyzji przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności powód nie pracował. W dniu 20 lutego 2010 roku powód zlikwidował konto emerytalne z III filaru i otrzymał kwotę 2.000 zł. Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego Sąd I instancji uznał, że powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. Powołując się na treść art. 417 § l k.c. i art. 417 1 § 2 k.c. obowiązującym w dniu wydania decyzji przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, tj. w dniu 28 stycznia 2010 roku Sąd ten stwierdził, że przesłankami odpowiedzialności odszkodowawczej są: zaistnienie szkody, działanie organu władzy publicznej noszące znamiona bezprawności oraz związek przyczynowy między tym działaniem a szkodą. Przepis art. 417 k.c. przewiduje odpowiedzialność odszkodowawczą za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym zdefiniowanym jako „niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej". Stanowi więc ogólną podstawę odpowiedzialności władz publicznych za ich władcze działania. Dla określenia odpowiedzialności odszkodowawczej władz publicznych, obok zdarzenia sprawczego konieczne jest ustalenie pozostałych przesłanek odpowiedzialności deliktowej, a więc szkody i związku przyczynowego. Przepis art. 417 k.c. nie zawiera w tej kwestii żadnej regulacji, a tym samym znajdą zastosowanie ogólne reguły dotyczące kompensaty szkody w mieniu i na osobie oraz koncepcja związku przyczynowego /art. 361 k.c. i art. 444-448 k.c./. Powód nie wykazał zdaniem Sądu Rejonowego żadnej z koniecznych przesłanek odpowiedzialności, mimo że ciężar wykazania tych przesłanek spoczywał na nim. Powód nie wskazał w toku procesu żadnych podstaw odpowiedzialności reprezentujących Skarb Państwa Prezydenta Miasta czy Wojewody. Nadto w procesie stosowania prawa wadliwe działanie organu pierwszej instancji, które zostało następnie skorygowane przez instancję odwoławczą, nie może być automatycznie kwalifikowane jako działanie bezprawne, rodzące obowiązek odszkodowawczy. Powołując się na treść art. 24 ust. 2 --- STRONA 3 --- ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych, w zakresie, w jakim stanowi, że w wypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (tak też Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 23 października 2007r., w sprawie o sygn. akt P 28/07). Z faktu, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej nie wypłacił powodowi zasiłków nie można czynić odpowiedzialnym Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta czy Skarbu Państwa - Wojewody. Nadto podstawową przesłanką odpowiedzialności jest stwierdzenie niezgodnego z prawem działania lub zaniechania tego podmiotu przy wykonywaniu czynności. Powód wskazał, że złożył wniosek do MOPS w dniu 17 grudnia 2010 roku, gdzie po rozpatrzeniu wniosku w dniu 31 grudnia 2010 roku odmówiono mu przyznania świadczenia w postaci zasiłku stałego. Powód wskazał, że na kwotę 20.000,00 zł, której zasądzenia się domaga, składa się kwota zasiłku, jakiego nie otrzymał z MOPS oraz strata ubezpieczenia w III filarze. Zgodnie z ogólną regułą dowodową, wyrażoną w art. 6 k.c. na powodzie spoczywał obowiązek wykazania szkody i bezpośredniego związku przyczynowego. Nie można stwierdzić, że zwykłym następstwem nie otrzymania przez powoda zasiłków z MOPS jest likwidacja konta emerytalnego. W związku z powyższym na mocy art. 417 § l k.c. w zw. z art. 361 k.c. powództwo oddalono. O kosztach orzeczono na mocy art. 102 k.p.c. zgodnie z którym Sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Apelację od powyższego wyroku złożył powód zarzucając, że całą winę ponosi Wojewódzki Zespół Orzekania o Niepełnosprawności, tj. za pozbawienie powoda stałych zasiłków oraz innych przywilejów, jak korzystanie z miejsc parkingowych dla inwalidów. Gdyby powód został poddany badaniom przez specjalistę ortopedii, to diagnoza miałaby inne brzmienie i od grudnia 2009 roku powód mógłby korzystać z przywilejów wynikających z umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. A zatem w zespołach do spraw orzekania doszło do narażenia powoda na utratę zdrowia. Powyższe potwierdza opinia biegłego lekarza, sądowego. W związku z powyższym powód podtrzymał żądanie zasądzenia 20.000 zł tytułem zadośćuczynienia za utratę zdrowia. Pozwany Skarb Państwa — reprezentowany przez Prezydenta Miasta w odpowiedzi na apelację wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania apelacyjnego, z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego. Uzasadniając swoje stanowisko podniósł, że rozstrzygnięcie Sądu I instancji należy uznać za zasadne, natomiast apelacja powoda jest całkowicie pozbawiona podstaw. Powód nie odniósł się w swej apelacji ani do zarzutów strony pozwanej, ani do argumentacji przedstawionej przez Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku, ograniczając się jedynie do przytoczenia kolejnych irrelewantnych z punktu widzenia niniejszej sprawy informacji. Pozwany Skarb Państwa — reprezentowany przez Wojewodę, w odpowiedzi na apelację wniósł o jej odrzucenie w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym według norm przepisanych, --- STRONA 4 --- ewentualnie o oddalenie apelacji powoda w całości i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym według norm przepisanych. W uzasadnieniu podniósł, że wyrok Sądu Rejonowego, Wydział I Cywilny jest prawidłowy, zgodny z prawem oraz oparty na przestawionych dowodach. Apelacja powoda nie zasługuje na uwzględnienie albowiem w jej treści powód nie przedstawił ani nie uzasadnił zarzutów odnośnie wyroku z dnia 6 grudnia 2011 roku, a ponadto nie wskazał o co wnosi. W związku z powyższym, należy uznać, iż apelacja wniesiona przez powoda nie wypełnia wymogów formalnych, o których mowa w art. 368 k.p.c. i jako taka zasługuje na odrzucenie w całości. Z ostrożności procesowej strona pozwana wniosła o oddalenie apelacji w całości jako oczywiście bezzasadnej. W tym zakresie strona pozwana podtrzymała w całości twierdzenia i zarzuty zawarte w dotychczasowych pismach procesowych. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja powoda jako niezasadna nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd Okręgowy aprobuje ustalenia faktyczne oraz rozważania prawne poczynione w niniejszej sprawie przez Sąd Rejonowy i uznaje je za własne. Przystępując do rozpoznania zarzutów apelacji strony powodowej Sąd Odwoławczy stwierdza, że apelacja nie zarzuca de facto naruszenia przepisów proceduralnych w zakresie oceny dowodów /art. 233 k.p.c. w zw. z art. 230 k.p.c./, a stanowi jedynie własną wizję przebiegu zdarzeń i ich ocenę. Każda zaś subiektywna ocena dokonywana przez stronę w warunkach rozbieżnych twierdzeń i dowodów, uwzględniająca dążenie do narzucenia Sądowi orzekającemu własnych ocen, korzystnych dla prezentowanego w procesie stanowiska i oczekiwanej treści rozstrzygnięcia jako taka nie może stanowić wyłącznej podstawy wiążących ustaleń sądu. Zasadą orzekania jest bowiem zachowanie samodzielności i niezależności sądu meriti w ustaleniu i wyciągnięciu wniosków istotnych z punktu widzenia prawa materialnego /tak: wyr. Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 2 grudnia 2010 roku, sygn. V ACa 382/10, Lex nr 785494; por. wyr. Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 31 maja 2011 roku, sygn. IAca 195/11/. Z analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd I instancji wynika, że w sprawie chodzi o naprawienie szkody wyrządzonej powodowi na skutek decyzji Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 28 stycznia 2010 roku o ustaleniu lekkiego stopnia niepełnosprawności, zmienionej w toku postępowania instancyjnego wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 29 lipca 2010 roku, sygn. IV U 58/10. Nie ulega też wątpliwości, że podstawą odpowiedzialności pozwanego Skarbu Państwa, jak wskazał Sąd Rejonowy, jest art. 4171 § 2 k.c. w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania decyzji. Zgodnie z jego treścią jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej. Odnosi się to również do. wypadku, gdy prawomocne orzeczenie lub ostateczna decyzja zostały wydane na podstawie aktu normatywnego niezgodnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą. , --- STRONA 5 --- Słusznie zatem Sąd Rejonowy wskazał jakie przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej winien był zgodnie z art. 6 k.c. w zw. z art. 232 k.p.c. wykazać powód, by jego powództwo mogło zostać uwzględnione. Skoro zaś zgodnie z zasadami kontradyktoryjności nie przedstawił dowodów na prawdziwość, swoich twierdzeń, zatem ponosi konsekwencje swojego procesowego zaniechania. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem judykatury nie ma bowiem podstaw do przyjęcia stanowiska, że każde orzeczenie lub decyzja uchylona w toku instancji może być uznana w rozumieniu tych przepisów za niezgodną z prawem i tym samym rodzić odpowiedzialność odszkodowawczą. Odmienna ocena godziłaby w zasadę instancyjności. postępowania, ponadto mogłaby prowadzić do rozbieżnych rozstrzygnięć w toku instancji i w procesie odszkodowawczym /por. wyrok Sądu Najwyższego z 28 marca 2007 roku, sygn. II CSK 523/06, Lex nr 253425; tak też Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 30 maja 2003 roku, sygn.. IIICZP 34/03, niepubl. Niezależnie od powyższego należy podnieść, że niezgodność orzeczenia z prawem, powodująca odpowiedzialność odszkodowawczą państwa, musi polegać na oczywistej obrazie prawa. Nie jest nią natomiast wybór jednej z możliwych interpretacji przepisów prawa, choćby a posteriori okazała, się nieprawidłowa. Niezgodność prawomocnego orzeczenia z prawem może wynikać tylko z oczywistych błędów, spowodowanych rażącym naruszeniem zasad wykładni lub stosowania prawa. Orzeczenie niezgodne z prawem, to orzeczenie niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i nie podlegającymi różnej wykładni przepisami, z ogólnie przyjętymi standardami rozstrzygnięć albo wydane w wyniku szczególnie rażąco błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa, które jest oczywiste i nie wymaga głębszej analizy prawniczej. Niezgodność z prawem rodząca odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa musi. zatem mieć charakter kwalifikowany, elementarny i oczywisty, tylko bowiem w takim przypadku orzeczeniu można przypisać cechy bezprawności /tak: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 czerwca 2010 roku, sygn. IV CNP 114/09, Lex nr 603894/. Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy stwierdza, że wydanie nieprawomocnych orzeczeń przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, a następnie przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, które zostały zmienione w postępowanie odwoławczym przez sąd na korzyść powoda w zakresie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, nie mogą automatycznie stanowić podstawy roszczeń odszkodowawczych. Brak bezprawności po stronie Skarbu Państwa przez którą należy rozumieć naruszenie przez władzę publiczną przepisów prawa, które stanowiłoby warunek konieczny powstania szkody i którego normalnym następstwem w danych okolicznościach byłoby powstanie szkody, musiało skutkować oddaleniem powództwa przez Sąd Rejonowy jako bezzasadnego i z tych samym względów podniesione zarzuty apelacji nie mogły odnieść skutku. Jednocześnie zarzuty apelacji związane z pozbawieniem powoda uprawnień i korzyści wynikających z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności na skutek odmowy wypłaty zasiłku przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej nie mogą w tym wypadku skutkować odpowiedzialnością stationes fisci Skarbu Państwa, tym bardziej, że kompetencja w zakresie przyznawanie zasiłków stałych leży w gestii gmin jako zadanie własne / stationes muncipii / a nie organów administracji rządowej /art. 17 ust. l pkt. 19 ustawy o pomocy społecznej/. --- STRONA 6 --- Powód oznaczył stronę pozwaną jako Skarb Państwa, a rzeczą Sądu I instancji było ustalenie z działalnością jakiej jednostki organizacyjnej związane jest roszczenie pozwu. Gdy stroną w procesie jest Skarb Państwa, prawidłowe oznaczenie strony pozwanej powinno zawierać określenie "Skarb Państwa" i wskazywać właściwą państwową jednostkę organizacyjną, z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie. Obowiązek właściwego oznaczenia strony pozwanej spoczywa na powodzie, jednakże w praktyce za ukształtowany uważany jest pogląd, iż sąd orzekający winien czuwać nad tym, by Skarb Państwa był reprezentowany w procesie przez właściwą jednostkę /tak: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2001 roku, sygn. III CKN 295/00, Lex nr 52382! Skoro powód powoływał się na decyzję Wojewódzkiego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności, zatem z mocy art. 6a ust. 4 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz orzekania o niepełnosprawności /Dz. U. z 2011 roku Nr 127 póz. 721 ze zm./ to Wojewoda winien występować jako reprezentujący stronę pozwaną. Niezrozumiałym było wzywanie do sprawy w charakterze strony pozwanej Skarbu Państwa po raz kolejny postanowieniem z dnia 9 czerwca 2011 roku. Pozostaje to jednak bez wpływu na trafność rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego. Reasumując bezpodstawność zarzutów zawartych w apelacji powoda w powiązaniu z analizą omówionych powyżej okoliczności i przepisów prawa skutkuje na podstawie art. 385 k.p.c. oddaleniem apelacji. O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy orzekł co do zasady -w oparciu o przepis art. 102 k.p.c. odstępując od obciążania powoda od kosztów postępowania apelacyjnego z uwagi na fakt, że w ocenie Sądu Okręgowego na płaszczyźnie rozpoznawanej sprawy zostały spełnione przesłanki uzasadniające zastosowanie tejże normy prawnej. W okolicznościach sprawy powód mógł pozostawać bowiem w uzasadnionym przekonaniu, iż wysuwane przez niego żądanie pozostaje w pełni zasadne i zostanie przez Sąd uwzględnione /por. wyrok Sądu Najwyższego z 1.10.1974, sygn. II PR 207/74, Lex nr 7595; postanowienie Sądu Najwyższego z 04.07.1974, sygn. 7 CZ 88/74; wyrok Sądu Najwyższego z 04.04.1968, sygn. II PR l OS/68/. Dodatkowo za odstąpieniem od obciążenia powoda kosztami procesu przemawia jego stan majątkowy, gdyż powód nie osiąga żadnych dochodów, w konsekwencji obciążenie go kosztami procesu byłoby dla niego nazbyt dotkliwe.