Wyrok III C T33/09 VVYROK W IMIENIU RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ do i

--- STRONA 1 --- Sygn. akt III C T33/09 VVYROK W IMIENIU RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ do i‘::O?:1‘g?‘;*i@bF51E“~‘)'g 11§?}iP1‘i‘f£191fi0kn>v1ietnia 201 0 r.  . . . 1 I Ll ICING 2. . 2 _  Said Okrqgowy W Warsgawie III Wydziai Cywilny "pmZ‘:r<fiZ6n0 infeirmabjg pub1i];(;q1,i,iifirfn§_, W naswpujaccym Skladzle doraumentu Iub w fermie przetworzone} Przcwodniczqcy SSO Joanna Ziciifiska /§,&OM»/LO/LL protokolant Sylwia Cieélifiska  Kopeé EmiéliiEEiilii§i§l{_'{§i{i5'§ii5}5§§¢'éi§""""""""" p0 rozpoznaniu W dniu 12 kwietnia 20101". W Warszawie . 9’ 2 na rozprawie sprawy z powédztwa W. D. ' """"" """"""""""" przeciwko Skarbowi Pafistwa  Centralnemu Zarzacdowi Siuiby \ViQZI€l'll16j 0 zapiatq I. powédztwo oddala; . II. odstqpuje od obciagania powoda zwrotem kosztéw zastgpstwa procesowego na rzecz pozwancgo. Sygn. akt III C 733/09 UZASADNIENIE  Powéd W.D. wniésio zasqdzenie od pozwanego Skarbu Pafistwa — Centralnego Zarzqdu Siuzby, Wiqziennej w W. kwoty 7'8 000, zIotych tytuicm zadoééuczynienia za naruszenie jego débr osobistych wbbec koniecznosici odbywania kary pozbawienia wolnoéci w niegodziwych warunkach, W przeluclnionych celach, a takze z uwagi na niezapewnienie mu naleiytych warunkéw bytowych W trakcie odbywania kary pozbawienia Wolnoéci i pobytéw W réznych jednostkach penitcncjarnych.‘ Pozwany Skarb Pafistwa — Centralny Zarzqd Siuiby Wigziennej w W. Wl"1i0Si 0 oddalcnie powédztwa. W uzasadnieniu swojcgo stanowiska podniési migdzy innymi, it powéd nie Wskazai jakie konkretnie clobra Osobiste zostaiy naruszone, a dziaiania pozwanego nie byiy zawinione ani bezprawne. Nadto podniési zarzut przcdawnienia roszczenia powoda za okres 11.05.2006 r. 21.10.2006 r. /k. 3538/ Said ustaliI nastqpujapy stan faktyczny : Powéd byI osadzony W réznychjednostkach penitencjarnych. W AS W K. ocl 09.05.2006 r., nastqpnie od 11.10.2006 r. WAS'(. . .). a. 12.02.2007‘ r. W(...).DOfI'l21g3.iSIQ zadoééuczynienia W zwiqzku z Warunkami, W ktérych 0clbyWaI karq We wszystkich tych aresztach przez okres do 30 czerwca 2009 1:, W ktérych nie byiy kazdorazowo zachowane normy metrazowe 3 m na osobg. " . W Aresztach §leclczyc¥1 W K., (. . .) i (. . .), W okresie osadzenia powocia wystQp0wa%g okresowe przeludnienie dopuszczalne czasowo Wskutck zarzqdzenia Dyrektoréw tych Aresztéw i powiadomienia 0 tym svgciziego penitencjarnego. Wszystkie cele mieszkalne W tych aresztach Wyposaione byiy W sprzqt kwatcrunkowy W iloéci odpowiaclaj qcej stanowi zaludnienia deli. Urzacdzcmia sanitarne W celach podiapzone byIy do sieci ciepiej i zimnej Wocly bieiapej oraz kanalizacji. W celach zapewniona b)/Ia wentylacja. W AS W Krakbwie istnia%a moiliwoéé otwierania okien, zaé kapik sanitarny stanowil dodatkowe zamykanc Wydzieione pomieszczenie W061i. W AS (...) cele_ nr (. . .) na oclclziale (...) pawi1onu(...) oraz oele (...),(...),(...),(...),(...),(. . .) i (. . .) na ocldziale (. . .) pawilonu (. . .), W ktérych przebywai powéd byiy W dobrym stanie technicznym, przy czym kqcik sanitarny byi wydzieiony éciankq murowanq z wej éciem przesloniqtym Z8SiOi1EI Z tworzywa sztucznego. Z kolei W celach Aresztu §ledczeg0 (. . .). W ktérych powéd by~i osadzony na 0ddzia1e_(. . .),(. . .) kapik sanitarnyjest wymurowany i zaopatrzony W drzwi przesuwne, Zaé na Oddziale (. . .) kqcik sanitarny oddzielony byi’ od reszty celi parawanem. W A§ (. . .) powéd by1 osadzony w celi dwuoscjbowej 2 trzema innymi wi@iniami, m.in. D.L. przez okres od dnia I3 maja 2008 r. do dnia 25 wrzeénia 2008 r. Wentylacja byla utrudniona 2; uwagi na zabezpieczenie okien. Wystqpowaio tei miejsoowe zagrzybienie écian. Stan zdrowia powoda W okresie osadzenia by} dobry, by1 leczony na nadci§nienie, nie byi hospitalizowany. Powéd miai zagwarantowane prawo do codziennego godzinnego Spaceru. Powyzszy stan faktyczny Sqd ustalii w oparciu 0: informacje 0 pobytach i orzeczeniach /k. 6772/’, zawiadomienia /11.73, 75,76/, wyciagi z protokoiu /k. 7785, 8693, 9596/, wyjaénienia fk. 74/, zarzqdzenie /k.94;’, zeznania éwiadka’ D.L. /k.lil/, a takze zeznania powoda/k.I II112/. . Sap] zwazyi, co nast@puje: Roszczenie powodajest niezasadne. Jego podstawq prawnq stanowiq art. 24 k.c. i 448 k.c, z uwagi na powoianqprzez powoda podstawq faktycznq swojego Zqdania, w uzasadnieniu ktérego Wskazywai na zie warunki bytowe W Aresztach §ledczych w K., (. . .) i (. . .), w ktérych byi osadzony W celach niespeiniajqcych wymogu zapewnienia powicrzchni min.  3 m2 na osobq oraz przy braku oddzielenia urza.zlzefi sanitarnych od rcszty pomieszczenia i brak Wentylacji. Te Warunki bytowe w celach aresztu, zdaniem powoda ,,zachWiaiy jego godnoéciav rodziéy poczucie poniienia i up0dlenia" k. 50. I .  Zgodzié sir; trzeba z argumentami pozwu, it wymég zapewnienia przez Pafistwo godziwych warunkach oclbywania kary pozbawienia Wolnoéci jestjednym z podstawowych kanonéw nowozytnego pafistwa prawa, znaj dujapych wyraz W normach prawa miqdzynarodowego. Ciqiar dowodu, Z6 warunki W zaldadzie karnym odpowiadaiy obowiaczujatcym normom i nie doszio do naruszenia débr osobistych powoda spoczywa na stronie pozwanejf art. 6 k.c. wzw. 2 art. 24 k.c.f. _ 7 --- STRONA 2 --- W ocenie Sadu twicrdzenia powoda, co do zlych Warunkow odbywania kary, z uwagi na 'ziy stan  teohniczny pomieszczefi i przcludnienio W celach znajdujapotwierdzenie W zeznaniach przcsiuchanego W spraWie éwiadka D. L. fk.lilx’.' Wynika z nich, iz trakcie osadzenia poWoda W Areszcie Qledczym (. . .), przypadajacego na okres od dnia ‘I3 maja 2008 r. do 25. Wrzeénia 2008 r., W celach, W ktorych powéd przebywai, Wystqpowaiy sytuacje, W ktérych nie byiykazdorazowo dochowywane normy "metraZoWe” wynikajaoe z art. 110 § 2 k.k,, cele pozbawione byiy mozliwoéoi Wentylacji, a kacik sanitarny byi Wygrodzony jedynie kotara. Zeznania te koreluja z zeznaniami powoda przesiuchanego W charakterze strony, ktory dodatkowo zwrocii uvvage; na zie osiwietlenie celi fk. ill112]. "Zeznaniom powoda Sad dai WiB.l’Q W czrgéci, W ktorej Wskazuje na przeludnienie W celach, oraz i2 panowaiy zie Warunki W postaci braku Wentyiacji. Okolicznoéé, ii powod odbywai czqéciowo karg W takich Warunkach Sad uznai za udowodniona zeznaniami powoda, ktore co do faktu notorycznego przeludnienia W ceiach zostaly potwierdzone zeznaniami WW. éwiadka. Naleiy stanowczo podkreélié, i2 niezapewnienie przez Pafistwo osadzonym jednostkach penitencjarnych minimalnych norm powierzchniowych nie mote byé stanem, ktory zasiuguje na aprobatq. Obecnie obwiazujace W tym Wzglqdzie sajui i takjednymi najbardziej rygorystycznych W krajach europejskich, a i tak Pafistwo niejest W stanie zapewnié ich prze strzegania, co Wynika nie tyiko niedoinwestowania samego systemu penitencjamego, ale takze odejécia przez ustawodawcq od stosunkowo liberalnego modelu polityki karnej, ktorego przej awem byiy obowiazujape od 1997 r. nowc kodyfikacje karne. Zgodnie zaé 2 zaioieniami, ktorymi kierowai sir; ustawodawca przy uchwaianiu nowych kodyfikacji kamych,kary izolacyj ne miaiy byé stosowane przez sady W ostatecznoéci i to te2 bhgdne jak siq péiniej okazaio zaiozenie, rzutowaio na okreélenie normy metrazowej najednego osadzonego W wymiarze trzech metréw kwadratowych zaé tej normy, co zgodnie 2 art. 248 § 2 k.k.W. i aktow Wykonawczych miaio stanowié wyjatek W rzeczywistoéci Wielu zakiadow kamych, W tym Aresztu 8ledczeg0 W K., (. . .) i (. . .), W ktorych przebywai powod, stawaio six; niechlubna reguia, Ni::Wa.tp1iWie zatem osadzenie powoda W takich Warunkach stanowilo naruszenie jego godnoéci oraz prawa do prywatnoéci, ktore cywilizowane pafistwo W sposob odpowiedni (odbywanie kary izolacyjnej immanentnie poiaczone jest z ograniczeniem prywatnoéci) Winno zapewnié takze osobom pozbawiony Wolnoéci. Powyzsze dobra osobiste powoda nie. zostaiyjcdnak naruszone dziaianiami, ktore to dziaiania stanowié by mialy indywiduainie skierowanq przeciwko powodowi re]gres']§. Sam powod przyznai, i2 niedogodnoéoi, ktore go spotkaiy W zwiqzku z odbywaniem kary, W takimsamym stopniu dotyczyiy innych osadzonych. Rownici z zeznafi siwiadka nie Wynika, aby Warunki to same W sobie byiy forma represji osadzonych, tym Wobec powoda. Wobeo przeludnienia W celach stosowano takze czqste rotacje Wiqéniow, W tym powoda, pomiqdzy celami przepeinionymi i celami, W ktorych byia zachowana norma metraiowa. Powod okresowo przebywai W celach odnowionych i 0 dobrym standardzie. Pamigtaé przy tym nalezy, it A8 (. . .), W ktorej powod przebywai od grudnia 200'?‘ r. zo staia wybudowana W czasach, gdy obwiazywaiy cai'koWicic inne standardy socj ai no  sanitame dia Wiqiniéw i pod obowiazujace W poprzednich okresach standardy Wiezienia te byiy projektowane. Dostosowanie tych budynkéw do standardu sanitarnego, W ktoryrn W kazdcj celi bqdzie oddzieiny, W peini Wentylowany Wqzei sanitamy, musi byé roz%oZone W czasie. Natychmiastowe dostosowanie budynkow do takich wymogow Wymaga przeprowadzenia skomplikowanych prac remontowych, ktére sq spowalniane W zwiazku 2 koniecznoécia ich rotaoyj nego prowadzenia (na czas remontu Wyiqczanajest zazwyczaj z eksploatacji tylko czeéé budynku). Powod nie Wykazai, aby byi traktowany Winny sposéb, niz pozostali osadzeni. Miai przydzielone osobne idzko a W celach, W ktorych powod przcbywai, zawsze Wydzielone byiy muszle klozetowe badi zasioniote czqéciowo kotara badi zasioniqte czrgéciowo kotara badi stanowiace osobne pomieszczenia. Parniqtaé przy tym nalezy, Ze nie istnieja przepisy normujqcc sposob Wydzielenia kacika sanitamego, a zatem za niekomfortowe, lecz zapewniajace minimum intymnoéci naleiy uznaé przysioniqcie go czc;§ci0W0 kotara. Zdaniem Sqdu 0 niegodziwoéci Warunkéw, W ktérych powod obywai karq pozbawienia Wolnoéci, nie mote stanowié celi (czqéciowe zagrzybienie écian). Z doéwiadczcnia Zyciowego Wynika bowicm, E2 W nieodlegiej przeszioéci, ktéra rozciaga sieg takic na okres osadzenia powoda W zakiadach karnych 0d I980 r., wicle do Zyozenia pozostawiaia takze estctyka szpitali umiejscowionych W przedwojennych budynkach, czy tez innych zakiadach zdrowotnych W ktorych paojenci byli i sq ieczeni stacjonarnic. Nawet Zaé Warunki W tzw. nowoozesnych szpitalach W porownaniu ze standardowymi Warunkami ze szpitali w krajach Europu Zachodniej Wskazywaiy na Wieloletnie zapoinienia. To co bowiem na Zachodziejest standardcm (np. dwuosobowe sale z_ peinym Wqziem sanitamym) W Warunkach panuj acych W publicznej siuzbie zdrowia jeszcze obccnie uchodzi za niespotykany komfon. Przychyiajac siq WIQC do stanowiska powoda uznaé by WIQC nalezaio, i2 takio przewaiajaca rzesza pacjentow W naszym inaju byia Ieczona lub jest nadal leczona W uwiaczajacych ludzkiej godnoéci Warunkachy Maj ac zatem, na uwadze Wynik przeprowadzoncgo przez Sad postqgpowania dowodowego oraz . uwiglqdniajac caioksztait okolicznoéci sprawy, brak byio faodstaw do zasadzenia na rzecz powodajakiejkolwiek kwoty zadoééuozynienia za naruszenie jego dobr osobistych, ktofe Wiazaio siec z Warunkami odbywania kary. W orzeczniotwie Sadu Najwyiszcgo ugruntowany jest poglad, zgodnie Z ktérym Sad nie ma obowiazku zasadzania zadoééuczynienia naWet W przypadku naruszenie débr osobistych (por. Wyrok SN; dnia 19.04.2006 r., I1 PK 245f05 OSNP 200.7178;’ 101). Podstawowym kryterium decydujacym o mozliwoéci zasadzenie zadoééuczynienie --- STRONA 3 --- Winien byé m.in. stopien Winy naruszyciela; rodzaj naruszonego dobra oraz poozucie pokrzywdzenia poszkodowanego. Zatem o moiliwoéoi zasadzenia zadoééuczynienia deoydowaé tez powinna ooona stopnia pokrzywdzenia, ktorego doznaia osoba Zadajaca ochrony prawnej. Inaozej bowiem naloiy ocenié stopien i to nawet subiektywnej Wrailiwoéci osoby, ktora dotychczas nie byia poddana takim czynnikom strosogennym jak osadzenie W zakiadzie karnym, ni2 osoby, ktora odbywaiajui karo pozbawienia Wolnoéci. W tej zaé matorii W stosunku do powoda zaobserwowaé mozna, ii Warunki Wjednostkaoh penitencjarnych, W ktorych przebywaijuz od maja 2006 r. byiy mu znano i obocne poczucio pokrzywdzenia zwiqzancgo z warunkami odbywania kaxy niojest znaczne, skoro byio akceptowane. Z kolei W Wyroku Z dnia 12 grudnia 2002 r. V CKN l58U00, OSNC 2004;’4r’53 Wskazano tal<z'e, ii decyzja 0 zasadzeniu zadoééuczynienia Winna byé poprzedzona takze zbadaniem nasilenia ziej Woli naruszyciela i celowoéci zastosowania tego érodka. Odnoszac sic; do kwestii Winy to ta przesianka odpowiedzialnoéci za niozapewnienio osadzonym Warunkow metrazowych zgodnych 2 art. 110 § 2 k.k.W. upatrywaé nalezy. poza jednostkami organizacyjnymi, ktore bezpoérednio odpowiadaty za warunki wjakich powod odbywai karq. Jednostki te, pomimo przepcinienia nie moga, odméwié przyjqoia skazanego. C0 WiQC6jj6dI1OSti<i te W ceiu zapewnia najlepszych z mozliwych warunkow metrazowych podejmowaly wszeikie dziaiania, ktore lezaly W ich gestii. W dziaianiach tych jodnostek trudno WiQC W ogole méwié 0 ziej woli, a co dopiero 0 jakimé stopnidwaniu nasilenia tego zjawiska. Brak naiezytego dofinansowania WIQZI6I1I1iOILW'3., W ocenie Sadu, nie moze byé takze uznany za przoj aw ziej Woii Ustawodawcy. Niedofinansowanie wiqziennictwa, tak jak Wielu innych aspektow publicznej dziaialnoéci Pafistwa, W tym przede Wszystkim dziaiari podejmowanych na rzecz osob nie naruszajacych porzadku prawnogo (siuzba zdrowia, szkolnictwo, opieka spoieczna) jest efektcm Wiololetnich zaszioéci determinowanych poprzednimi Warunkami ustrojowymi i odczuwalnymi jeszcze skutkami transformacji systemu spoieczno  ekonomioznogo. W takich zaé realiach zasadzenie na rzcoz powoda zadoééuczynienia za ' naruszonio jcgo dobr osobistych, ktére nie Wynikaio z cclowcgo naooohowanego 21:21 Wola dziaiania podmiotu odpowiedzialnego za Warunki odbywania kary, leiaioby W’ sprzeczno§ci 2 powszeohnym poczuciem sprawiedliwoéci, od czego nie mozna abstrahowaé przy orzekaniu 0 zadoééuozynieniu. Warunki, Wjakich powod odbywai karq, co zreszta zostaio przez niego przyznane, byiy takie same jak dla innych Wiqiniow, niomogiy byé WiQC one formajakiojkolwiok ind}/Widualnej dyskryminacji. Warunki te byiy natomiast o takim standardzie, jaki na obecnym etapie mo21iWo§oi finansowyoh Panstwa moina bylo zapewnié. Z powyzszych wzglodow nalezaio oddalié powodztwo, ktore nadto W czqéci ulegio przcdawnieniu tj. za okres sprzed 30.06.2006 r. O kosztach rozstrzygniqto na rnooy art. 102 kpc.