Wyrok III C S80E09

--- STRONA 1 --- Sygn. akt III C S80E09  WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10$; {£50,115 ggiamr 2 dnia 6.09.2001 f (1 do intgfficii publtcznei 02. u. 112 rm 1195 Sqd Okrqgowy w Warszawie, Wydziai III Cywilny w skladzie: przekazana infgrmafiifi publifiinq W FOIF Przcwodniczqcy: SSO Joanna Kruczkflwska dokumgmu lub W {Omit': przeiworzanfl Protokolant‘ Ilona Lodowska p0 rozpoznaniu w dfiiu 1 lutego 2011 r. w Warszawie, na rozprawie sprawy 2 powédztwa A. K. MM rzcciwko Skarbowi Pafislwa  D l'ekt0rowiGcneral|1en1u Sluiby Wigzicnnej """"""" ‘  Ekodawcy P . Y  . mm; nazwis<0 wmo_ I _ (W. Lanai 0 wv CQL1 0 odszkodowamc _ LL04» O1/b 1. powfidztwo oddala;  ________ ............ ~ 2. nieuiszczonc koszty sqdowe, od ktérych powéd zostal zwolniony przcjmujc na rachunek sfifléflfi T5E§¥s2\a=a; 3. zasaglz/a orfpowoda A. K. na rzecz Skarbu Pafistwa Prokuratorii Generalnej Skarbu Paristwa kwotg 3600 zi (trzy fiysiqoe szeéései zlotych} tylulcm zwtotu kosztéw zastgpstwa proccsowego. Sygn. akf Ill C 830/09 UZASADNIENIE W pozwie z dnia 5 sierpnia 2009 r. powéd A. K. wnosil 0 zasqdzenie najego rzecz od pozwanego Skarbu Pafistwa reprezentowanego przez Dyrcktora Generalnego Sluzby Wigziennej kwoty L00 000 zi (sto tysiqcy zlotycl1) tytu!em zadoééuczynienia za doznane przez niego cierpienia psychiczne i fizyczne oraz krzywdq moralnq, jakich doznal wskutek dlugotrwalego traktowsmia go w sposéb wysoce poniiajqcy i nicludzki poprzez przetrzyrnywanic go w celi wiqziennej nie spelniajegcej ustawowego warunku metrazowcgo 3 m2 na osobq, braku oddziclenia urzqdzefi sanitarnych od reszty pomieszczenia przeznaczonej do spania, odpoczynku, spozywania posilkéw, klopotami z uirzymaniem higieny osobistej. Powdd podai mkze, ate pawyzsze spowodowalo u nicgo klopoty natury psycho  fizyczncj, co przejawia sig stanami deprcsji, bezscnnoéé, zanikiem aktywwnoéci ruchowcj i problemami 2 konccntracjq. Pozwany wniésl 0 oddalcnic powédztwa i zasadzenia kosztéw postqpowania. Sad ustaiil nastgpujqcy stan faktyczuy. Powéd wiqze swojc roszczenia z kilkoma aresztami Qledczymi i zakiadami kamymi, w ktdrych przcbywal od 200|1'. W Areszcie §Iedczym (. .. )p0wéd przcb)i'wal w nastqpujqcych okresachi 9.02.200 1 r.  4.07.2001r., 10.07.2001 r,  9.0120021, 6.02.2002r.  9.0l.2003r., S.10.2003r.  16.12.2003r., 29.09200Ir.  30.03.20Dir. W trakcic tych pobyiéw powéd przcbywa! w rdznych pawilonach (...},(...) i (...) w wielu celach, w zaleznoéci od okrcsu zdarwln sig, ze powierzchnia mieszkalna byla mniejsza nii 3 ml na osobg. W pawilonie (...) i (...) cela posiadajq kqciki sanitamc murcwane, wyposaione w zaslonki Z nicprzcjrzystcgo tworzywa sztucznego, 2 osprzqgtem ccramicznym. Instalacje sanitarne cei (. ..) prawidicwe. Cele $21 wlaéciwic wentylowane i na§\vietlone. Powstanic micjscowo czasowych zagrzybiefi jest powocluwane przez samych osadzonych, ktérzy dokonujq w calach kqpieli oraz gotujq posiiki, przyczyniajap sig do nadmicrncgo wzrostu wilgotmici. Wypusazenie eel w sprzqt kwatcrunkowy jest zgodne z Obowiqzujqcymi przepisami. W Areszcie lym osadzony mial mozliwoér’: kurzysiania z zajgé kuliuralno o§wiat0wycI1 odbywajqcych siq W éwictlicy. Powéd przcbywajqc ww."wjednos£ce panitcncjarncj mial réwnicz prawn i dosigp do opicki medycznej, w tytn do lekarza psychiany, z ktdrego nie skorzystal (pismo dyrektnra ArrJsztu §1cdczcg0 {. . .) z dnia 2} grudnia 2009r. dot. Pobytu powoda w tej jednostcug sprawozdanic z \vizytar:ji przeprowadzoncj w tcj jednostce w 200511, zarzqdzcnic dyrcktora'jednostki dotyczqcc przelcroczenia norm)' powierzchni mieszkalncj na jcdnego winginia k. 5179). W Areszcie Sledczym w L, powdd przebywal od 4.07.2001  10.07.2001r. oraz 9.01.2002r.  6.0220021 W okrcsach tych powicrzchnia mieszkalna przypadajqca na jednego osadzorlcgo wynosil micj niz 3 n12. Jeieli chodzi 0 warunki bytowc to cclc byiy wyposazonc z godnic z obowiagujqcymi przepisami, kqcik sanitarny by} zabudowany, posiadz1} drzwi wejéciowe. W jcdnoswe tej A. K. mial rnoziiwoéé korzystania ze éwietlicy, biblioteki itp. {pismo dyrektora Aresztu Eflcdczcgo w L. z dnia 22 grudnia 20091". dot. Pobytu puwoda w tej jcdnostce wraz z zakgsznikami wymienionymi w tym piémie k. 16622?). W Zakiadzie Karnym W K. puwfid przebywalvdwukromie; 9.01 .2003r. 8.10.2003r. I 16. 12.2003r.  29.09.2004}. W okrcsie tym jednqstka penitcncjanla nie prowadzila dokladncgo oraz szczegéiowego ewidcncjonowania rozmicszczwia osadzouych. Jcdnakzt kazda z tel byla wyposazona w sprzq odpowiadajapy przepisom, kapik sanitarny byi oddzielony zaslonka matcriaiowq lub drzwialni przesuvvmymi, w 2.aie2nos'ci od pawilonu. Okresowo powierzchnia mieszkalna przypadajqca na jednego wiqénia byla mniejsza niz 3m 2. W jednostcc tcj powfnd mégi uczestniczyfi: w zajqciach kulturalno oéwiatowo sportowych (pismo dyrektora Aresztu §1edczcgo w L, z dnia 22 grudnia 20091 dot. Pobytu pnwnda w lej jednostce, 5 noiatek sluzbowych, 4 pislna dyrektora jednostki do sqdu penitencjarnegu dotyczqcc przckroczenia norm): powierzchni mieszkalalej na jednego wiqinia, 2 sprawozdania z lat 2005  2006 2. wizytacji przcprowadzoncj w tcj jcdnostcc k. 80165). W okresie od 30.03.200Sr. do 25.06.2008r. powéd by! osadzony w Zakladzic karnym we W.. Zdarzaio sig; , 2c w omawiancj jednostce powbd byl osadwny w calach przeludnionych, jednakze zgodnie 2: art. 248 kkw. Zdarzado sig réwnicz, iz okresowo warurlki le byly zdenyduwanie lepszc. Cele posiadzfiy kqciki sanitame wydzielone trwa¥a_ Scianq wyposaione w urzqdzenia sanitarna, spmgt kwaterunkowy byl zgodny z obowia_zuja5:ymi przepisarni. Dostqp do zajqc’: kulturaino  oéwiatowych byi udostqpniony. Ponadto w latach 2005 20081‘. powéd A.i<. by% uczniem liceum ogélnoksztaksqcego, ktére ukoflczyl [pismo dyrektora Zakladu kamego we W. z dnia 22 grudnia 2009r. dot. Pobytu powoda w tcj jednostce, notatka siuzbowaz 17 gfudnia 20091:, wykaz pomieszczefi, w ktérych przebywal powfacl, 16 pism dyrektora jcdnoslki do sa_du penitencjarnego clotyczqcych przekroczenia normy powierzchni mieszkaknej na jcdncgo wiginia, 3 prolokoly 2 wizytacji 2 lat 2006  20091", 4 sprawozdania. z wizytacji (...) Satdu (...) z lat 2005 2008:, 4 prolokoiy okresowej kontroii przewodéw kominowych k. 228286). Dd 26.06.20OSr. do I8.03.20I0r. powéd przebywal w Arcszcie Sledczym (...), w réinych okrcsach W pawilonie (...) i [...]. Okrcsowo wystqpowalo tu przcludnlienic cel. Kqciki sanitarne w oddzialc (...) byly oddzielone od ccli parawanem, zaé w Oddziale (._.) wymurowane i zaopatrzone w drzwi przcsuwne. Ponadto cele caly wyposazone w sprzqt kwaterunkowy zgodnie 2 obowia_zuja_cymi przcpisami. P0 zloieniu przez powoda niniejszego pozwu, zostai on przcniesiony do ueli, w ktérej przybywai oprécz niego jcszczc jedcn, wiqzicfl. Wéwczas wanmki bytowc poprawily siq. Nadia Sad ustalil, ii A. K. przebym.=ajqc w powyzszych arcsztacll éleclczych i zakladach karny nie zglaszal skarg i zazalcfi co do warurlkéw b)vt0\=\ych panujqcych w celi, nie zglaszal mz wnioskéw 0 przeniesierlie do irmej celi Lzeznania powoda k. 320321}. A . Po\.\yzszy stan feiktyczny Sqd ustalil w oparci 0 powolane wyzej, znajdujqcc siq w aklach sprawy dokumenty, oraz W oparciu 0 zeznania éwiadkéw A. M, (k. 344) i Ai D. (k. 268 369}, Z. K.(k. 367 368) a Lakze w oparciu 0 zcznania powoda A. K. (k. 310321). .  Sqd da¥ wiarg zcznaniom éwiaclka Z. K., funkcjunariusza Sluiby Wigziennej, ktéry zloty} zeznania W spuséb wywazony i obieklywny. Jego zeznania znajclujq potwierdzcnic w zlozonych do akt dukumentach W postaci m.in. --- STRONA 2 --- protokolow z wizytacji przeprowadzonych przez sodziowpenitencjarnych i notatek sporzqdzonych przez funkcjonariuszy Siuib)' Wioziennej. _ Sqcl uznai zasadniczo za wiarygodne zeznania fiwiadkow A. M. i A. D. a takze powoda w zakresie dotyczqcym fiowierzchni micszkalnojprzypadajqcej najeclnego osadzonego. Niewiarygodne natomiast saw occnie Sqdu zeznania wfw odnoénie braku wydzielenia kqcika sanitarnego. Powyzszc nie znajduje potwierdzonia 2 zebranym materials dowoclowym.  ' .  Sqd "oddalii wniosek powoda o dopnszczcnic dowodu z opinii biegiych psychiatry i psychologa na okolicznosic’: uSta1ei1ia=wplywL1 i_zo_|_acji wioziennej w warunkach przeiudnienia na zdrowic psychiczne pownda, albowiem A, K, nigdy nic lcczyl sir; psychiatrycznie i me korzystal z wizyt u psychoioga. Nigdy nie zgiaszai potrzeby skorzystania 2 pomocy lcl_<a_r_s_l§i_ej w trakoie przebywania wjcdnostkach penitencjamych, chef: taka_ mozliwoéé miai. S'|1d'.z\1'aZyI'c'o nastgpujc. V W ocenic Sqdu powodztwo nie zasiuguj evha uwzglqdnienic. Zgodnie 2 art. 23 k.c. dobra osobiste cziowieka, jak w szczegolnoéci zdrowie, wolnoéé, czcéé, swoboda sumienia (...) pozostujq pod ochrona prawa cywilncgo, niezalcznie od ochrony przewidziancj w innych przepisach. Z koiei art. 448 k.c._ przéwidiije, iz w razie naruszema dobra osobistcgo sa_d mole przyznaé temu czyje dobro zostaio naruszone, odpowiedniqsumq tytulem zadoééuczynicnia pieniqzncgo za doznanq krzywdg iub na jego zaglanie zasqdzic’: odpow'iedniq sumo picniodzy na wskazany przez mega eel spoleczny niezalcznie od innych §rodkow potrzebnych do usuniocia skutkow naruszenia. W pierwszej kolejnoéci wymaga wiec rozwazenia okolicznoéé czy i jakie dobra osobiste powoda zostaiy naruszone. Uzasadnigiqc zqdanie powod wskazal, is osaclzono go wp1'2eEudnio11yc11 celach i nic zapewniono wiaéciwych warunkow sanitamohigienicznych. Okolicznoéé, i2 powod przebywai w przeludnionych celach Sa_d uznal za udowodnionq zeznaniami éwiadkow i dokumentacjq przedstawiong przez pozwancgo, ktory zresztq nie kwestionowai powyzszego faktu. Brak oddziclenia kqcika sanitarnego od pozostalego pomieszczenia nie zostal przez powoda udowodniony. Zaéjak wynika z zeznafi Z. K. osadzeni ocl czasu kiedy zaczgli skladaé pozwy 0 odszkodowanie, sami zrywali zasionki oddzielajape czgéé sanitarna, Byio to naprawiane a za dwa dni sytuacja sig powtarzaia (k. 368). Zdaniem Sqdu nie zapewnienie przez Paflstwo osadzonym w jednostkach penitencjamych minimainych norm powicrzchniowych oraz odpowiadnich wamnkoww zakrcsic higieny i czystoéci nie mo2e byo stanem, ktéry zaslugujc na aprobatg. Ni:wa_tpliwie zatem osadzenie powoda w celach nadmicmic przeludnionych, stanowi naruszcnie dobr osobistych powoda w postaci jcgo godnoéci. Powyzszcgo nic moina jednak traklowaé jako aktu rcpnesji skicrowancgo indywidualnie przeciwko powodowi, Jak bowiem wynika 2 dolqcioncj do akt sprawy dokumentacji niedogodnoéci, ktore spotkaiy powoda w zwiqzku z odbywanicm kary w takim samym stopniu dotyczyly innych osadzonych. Warunki to zaé byly takie jak w danej sytuacji i w danym czasic mogla optymalnic zapewnié administracja zakiadu. Pomimo uznania, iz warunki w ktorych by} osadzony powod naruszyiy jego godnoéc’: i prawo do prywatnoéci, to gradacja tych naruszcfi nie przybrala jednak takiej forrny, w ktorej rnozna by podziclié twicrdzcnic powoda o osadzeniu go w niegodziwych, nieiudzkich warunkach, co dopicro w ocenic Sqdu uzasadniaioby Zqdanie zasaplzenia zadoééuczynienia. W tym miejscu nalc:2); zwrocié uwagg, size pomirno wskazanych wy2e_i niedogodnoéci powod miai zapcwnionc miejsce do spania, bezpiatnq opiekq medycznq odpowicdnie \wzywiei1ie, dostqp  oczywiécie w ograniczonym zakresic  do zajqi: kulmralnooéwiatoviryclt, moiliwoéé odbioru programow tclewizyjnych, dostqp do biblioteki, coclziennych spacerow lnawct jcsili odbywaiy sir; godzinach porannychf, W miaio mozliwoslci administracja jednostki pcnitcncjamej zapevmiala tez osadzonym, w tym powodowi odpowicdnie zajgcia sgzortowo. Konkludujqc, powod mial zatem lepsze warunki nii znaczna czqéo osob przebywajqcych na wolnoéci, ktore, W przeciwiefistwio do powoda, respektujq normy prawa kamego, a ktore czosto bez Swojej winy zyjzi w nicdostatku i ubostwic. Sa_d meriti podziola poglqd wyrazony przez Sa_d Najwyiszy w wyroku 2. dnia 2 paidziemika 2007r, II CSK 269."07, zgodnie 2 ktorym samo osadzenie w przcludnionej ccii nie jest wystarczajqca podslawq do uwzglqdnicnia Zqdania zasa_dzcnia zadoééuczynienia. Takio w orzeczeniach ETPC najczgéciej zvwacano uwagq na zic warunki sanitarne, niehigienicznoslé i brak prywatnoéci przy korzyslaniu z urzqdzefi Sanitarnych, pormancntnq nicmozliwoéé zaspokojenia potrzcby snu spowodowanqniemvystarczqiqcqiloéciqlozekjak i nicustannic zapalonym éwiatiom Izzy panujqcym haiasem, niedoslatccznc oéwietlenic u1'Ii€lI10Z1iWiaj€1_CB czytanie, 21:1 wentylacjg, warunki prowadzqcc do rozprzestrzeniania siq chorob bqdi brak moiliwosici leczenia. Trybunal uwzglqdnial roszczcnia w przypadku skumulowanych zlych warunkow, a nie ich pojcdynczych uchybiefi. Zdanicm Sqdu powod popeiniajaj; przestgpslwo musiai liczyé sio 2 tym, i2 karo za swoj czyn ba_di érodek zapobicgawczy w postaci lymczasowego aresztowania bgdzic odbywai w wigzieniu, w ktérym z oczywistych wzglodow nie ma komforru. Rovmici Sqd Najwyiszy w wyroku z dnia 28 lutcgo 20071". nie uzaleinii mozliwoéci zasqdzcnia zadoééuczynicnia od potwierdzenia faktu osadzenia w warurikach mctrazowych odbiegaja_cych od norm wskazancj w art. I 10 § 2 k.k.w. Mozliwoéé taka zostaia bowiem polapzona zjednoczesnyrn naruszenicm takich podstawowych standardow jak zapewnienie kazdemu osadzoncmu oddziclncgo miejsca do spania albo oddziclenia wgzla sanitarnego ocl ogolnej przcstrzcni col i. W niniejszej zaé sprawie brak byio podktaw do przyjqcia, i2 powod w takich warunkach przebywal w wyzirj opisanych jednostkach penitencjamych. Reasumujqc, zdaniem Sa_du brak jest podstaw do zasqdzenia na rzecz powoda jakicjkolwiek kwoty zadoééuczynienia za naruszenie jego dobr osobistych, ktore wia_zaIo sio z warunkami w jakich przehywal w jcdnostkach pcnitcncjamych. W orzecznictwie Sqdu Najwyiszcgo ugruntowany jest pogiqd, zgodnie z ktorym sqd nic ma obowiqzku zasqdzenia zadoééuczynienia w kazdym przypadku naruszenia dobr osobistych (por. wyrok SN z dnia 19.0‘i.2006r, II PK 245.»'05 OSNP 2007/78/101). Zasqdzenie zadoééuczynicnia ma zatcm charakter fakultalywny i od oceny sqdu opartcj na analizie okol icznoéci konkretnej sprawy zalezy przyznanie pokrzywdzonernu ochrony w tej formic (vide wyrok SA w spr. I ACa 833106). Poclstawowym kryterium decydujqcym o mozliwoéci zasa_dzenia zadoééuczynienia winien byé m.in. stopief: winy naruszyciela, rodzaj naruszonego dobra oraz poczucie pokrzywdzenia poszkodowanego. W wyroku Sqdu Najwyzszego 7. clnia 12. 12.20021’. V CKN 158!/00 wskazano takze, ii decyzja o zasgdzeniu zacloééuczynienia winna byé poprzedzona takze zbadaniem nasilenia zicj woli naruszyciela i celowoéci zastosowania tego érodka. Odnoszqc siq do kwestii winy to tq przeslankq odpowiedzialnoéci za niezapewnienie osadzonym warunkdw metrazowych zgodnych z art. 110 § 2 k.k. w. upatrywaé nalezy poza jednostkq organizacyjnq, ktora bezpoérednio odpowiada za warunki wjakich powod odbywai karo. Iednostka ta pomimo przcpclnicnia, nie mom odmowié przyjqcia skazancgo, a gospociark; finansowq prowadzi w oparciu o prawo budietowc.  O kosztach olzeczono na podstawic art. 98 k.p.c. Vi‘ zw. z art. I I ustawy z dnia 8 lipca 200Sr. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Paristwa. A