Wyrok III C 96UfD9 Dnia 27 lipca 2011 WYROK W IMIENIU RQECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

--- STRONA 1 --- Sygn. akt III C 96UfD9 Dnia 27 lipca 2011 WYROK W IMIENIU RQECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ '_ Na odsiawie ‘Maw? 2 ma afigmm L 0 dosmpie Sqd Okrqgowy W Warszawle Wydz:aI III Cywllny w skladzle 11astQPuJQ°Yg)1;fii§macii pubiicmg Dz. l_J. 112 pox. 1196 z péin. Im pzzekazano infarmaflifi Qubhclna W i°”“_"‘* dokumenlu 1ub w tormne przetwnrlvflel (3 1' /3/5»M:>/''fl<e.?rf€€.......... Przewodniczqcy: SSO Agnieszka Matlak Protokolantz  praktykant Justyna Wigier (LU. C3061 "7 ' d ' 221' 2011 . W ' 'e s ra 2 20 rozpoznafmu w n1u 1poa r W 8I'SZ3WI6 na rozprawn p Wy pQ6_ ZED oswno <1 awe? Oat przeciwko Skarbowi Pafistwa Aresztowi Siedczemu (. . .) 0 odszkoclowanie L Powédztwo oddalag I II. Nie obciaja powoda kosztami postqpowania W sprawie; Ill. Przyznaje adw. L. H. 2 sum Skarbu Pafistwa Kasy Sqdu Okrqgowego w Warszawie wynagrodzenie W kwocie 3600 (trzv tvsiace szeééset) zIotvch + VAT za reprezentowanie nowoda z urzedu. --- STRONA 2 --- Sygn. akt III C 960f09 UZASADNIENIE _ W pozwie, ktory Wpiynqi do tutejszego Sqdu W dniu 27 sierpnia 2009 r., powod P.G. Wniosir 0 zasétdzenio ocl pozwancgo Skzirbu Pafistwa  Aresztu dledczego (...) kwoty 100.000 2% tytuiem zadoééuczynienia za naruszenie jego dozbr osobistych W zwiqzku z umieszczeniem go W przeludnionych celaoh W txakcie tymczasowego aresztowania". W skutek umieszczenia W przeludnionych celach, zdaniem Powoda, pozbawiono go p_ra_Wa do intymnoéci, ktéremu towarzyszy zie samopoczucie psychiczne. Powocl zarzuoai ponadto, ii W trakoie pobytu= W Arészcie dledczym W celach panowaiy nieodpowiednie Warunki techniczne  W oknach znajdowaiy siq przesiony okienne tzw. blendy, przez co Wentylacja nie speiniaia swojej funkcji, W oelach b'rakoWa'io.ciepi_ej Wody, Wskutekczego Powéd musi siq myé i praé W zimnej Wodzie, ciepiq Wodag zapewniano tylko raz W tygodniu podczas kqpieli W Iaini. Powod twierdzii takie, is byi pozbawiony prqdu kilka godzin dziennie, ajedzenie byio nieurozmaicone i czqsto nieéwieie (pozew  k. 4). . Powod Wskazywai takie na nastqpujqce niedogodnoéci: brak érodkéw sanitarnych, wyposaienie celi tyiko W jednq miskq, ktora siuzyia zarowno do mycia siq, jak sprzagtania, suszenie ubrafi na iézku, przez co ubrania gniiy, zie oéwietlenie w celi, od ktorego psul siq wzrok, niedostarczanie prasy przez caly pobyt. W areszcie, brak telewizora W ceii, likwidacjag éwietlicy, zbyt maiy i nieposprzapany plac do spacerow. Powod twierdzii takie, Ze byi nieodpowiednio traktowany przez wychowawcg oddziaiu i funkcjonariuszy siuiby Wiegziennej, z ktérymi trudno byio sir; skontaktowaé oraz Ze otrzymywai mniej sze porcje Zywieniowe nii mu przysiugiwaiy. Ponadto pomimo pisemnych i ustnych prééb nie zapewniono Powodowi pracy. Powod skariyi sing takze na Zia; opiekg medycznq psychologicznq i psychiatrycznaL W Areszcie §ledczym (...), txvierdzqc, 2e podczas pobytu W areszcie nabawii sio powaznych béléw brzucha a nie zapewniono mu gastroskopii, lekarz przyjrnowai pacj entow tyiko W poniedziaiki, czasami VVIQC trzeba byio czekaé kilka dni na jakiekolwiek leki, a po samookaleczeniach nie zapewniono mu odpowiedniej opieki psychiatry i psychoioga _ Ponadto Powod stwierdzil, Z6 przebywai on W celi z osobami zaraionymi HCV, 0 czym nikt go nie powiadomii (zeznania Powoda  k. 82  83). Pozwany Skarb Pafistwa  Areszt §iedczy (...) Wniési 0 oddalenie powédziwa W caioéci oraz 0 zasagzlzenie od powoda zwrotu kosztow postqpowania, W tym kosztéw zastqpstwa procesowego Wediug norm przepisanych. W uzasadnieniu swojego stanowiska procesowego Pozwany Wskazywai na bezpodstawnoéé poWodz1:Wa(odpoWied2 na pozew  k. 49  52). Sad ustalil nastgpujqcy stan faktyczny: P. G. przebywai W Areszcie §Iedczym (...) W okresie od dnia 10 grudnia 2008 r. do dnia I0 kwietnia 2009 r., od dnia 29 kwietnia 2009 r. do dnia 27 maja 2009 r. i od dnia 22 lipca 2009 r. do dniauwniesienia pozwu (k. 4 i 49). We WSI(21Zfll"l6j wyiej jednostce panowaio blizej nieokreélone, okresowe przeluclnienie. Cele W WW. areszcie slledczym Wyposaione byiy standardowo. Wyposaienie byio bowiem zgodne 2 przepisarni rozporzqdzenia Ministra Sprawiedliwoéci z dnia 17 paidziernika 2003 r. W sprawie Warunkéw bytowych osob osadzonyoh W zakiadach karnych i aresztach éledczych. Ponadto W celach znajdowaiy siq kqciki sanitarne, oddzieione od reszty ccli ceiem zapewnienia intymnoéci. W ceiach byia zimna Woda, moiliwoéé kqpieli (prysznica) byia zapewniona raz W tygodniu W Iaini. Buclynki, W ktorych przebywai osadzony speiniaiy przewidziane prawern normy zapewniajap odpowiedni dopiyw powietrza oraz Wéfit}/IflCjQ. W pawilonaoh rnieszkalnych zamontowany jest zespé} went}/lacyjny. Stosowanie przesion i siatek W otworach okiennyohjcst zgodne z Wymogami technicznymi i ochronnymi. Osadzeni nie byli takie pozbawieni prqdu, gdyz zgodnie z zarzqdzeniem Wewnqtrznym dyrektora aresztu w okreélonych godzinach nastqpowaio wyiqczenie napiocia W gniaizdach Wtykowych umoiliwiajape pobér energii elektrycznej. Osadzeni otrzymywali zgodnie z ustalonymi rozporzqdzeniem Ministra Sprawiedliwoéci przydzialy érodkéw czystoéci i érodkéw higienicznych. W jednostkach penitenojarnych nie ma obowiqzku izolowania od pozostaiych osadzonych oséb chorych na Zoitaczko typu C (HCV) czy zakaionych wirusem HIV. Powéd, podobnie jak inni osadzeni, mia} moiliwoéé odbywania oodziennego godiinnego spaceru. Zapewniony byi dostqp do opieki medycznej. O wystqplljqcym W Areszcie dledczym (...) przejudnieniu informowani byli sqdziowie penitencjarni, a Wyznaczenia dodatkowych miej so zakwaterowania dokonywane byiy zarzqdzeniami Wewnagtrznymi (R. 5 5  60). Powyiszy stan faktyczny Sqd ustalil W oparciu 0: bezsporne twierdzenia stron, fakty powszechnie znane, zeznania powoda siuchanego W charakterze strony (k. 82  83), zeznania éwiadkéw (k. 222  223 i k. 248  249). Sgd zwaiyl co nastgpuje: --- STRONA 3 --- W ocenie Sqdu powodztwo W niniej szej sprawie nie zasiugiwaio na uwzglednienie. Zgodnie Z treéeiq art. 23 k.c. dobra osobiste cziowieka, jak W szczegolnosei zdrowie, Wolnosé, czeéé, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, Wizerunek, tajenmiea korespondencji, nietykalnoéé mieszkania, tworezoéé naukowa, artystyozna, Wynalazoza i racjonalizatorska, pozostajq pod ochrone prawa cywilnego niezaleznie od oehrony przewidzianej W innych przepisaoh. Z koiei stosownie do art. 24 § I ten, ozyje dobro osobiste zostaje zagroione cudzym dziaianiem, moie iqdaé zaniechania tego dziaiania, chyba 2e niejest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia moze on takie Zqdaé, aieby osoba, ktora dopuéciia sie naruszenia, dopeiniia ezynnoéci potrzebnych do usuniecia jego skutkow, W szezegolnosci aieby zioiyia oéwiadozenie odpowiedniej treéci i W odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych W kodeksie mote on rowniei Zztdaé zadoséuczynienia pienieznego lub zaplaty odpowiedniej sumy pienieznej na Wskazany eel spoieczny. Zaé art. 448 stanowi, it W razie naruszenia dobra osobistego sqd mote przyznaé temu, ozyje dobro osobiste zostaio naruszone, odpowiedniq sume tytuiem zadoééuczynienia pienieznego za doznanq krzywde lub na jego Zqdanie zasqdzié odpowiedniq sume pienieinq na wskazany przez niego eel spoieczny, niezaleznie od innych srodkow potrzebnych do usuniecia skutkow naruszenia. Przepis art. 445 § 3 stosuje sie. Jak siusznie Wskazywai Sad Apelac}/j11y We W. w sprawie I ACa 1150/06 (wyrok z cln. 24.07.2008 r., OSAW 2p08/4/110) W przypadku naruszenia dobr osobistych bezprawnym dziaianiem sprawcy pokrzywdzonemu przede wszystkim przysiugujet érodki o charakterze niemajqtkowym przewidziane W art. 24 k.c, a W przypadku gdy dziaianie naruszyciela jest takze zawinione sirodki o charakterze majqtkowym, o ktorych stanowi art. 448 k.e. Przy czym warto zwrocié uwage, ii obydwa. roszczenia majq charakter samodzieiny i pokrzywdzonemu przystuguje prawo ioh wyboru, ale sqdowi pozostawionajest ocena celowoéci przyznania ochrony W Zqdanej forrnie, jego adekwatnoéoi do rodzaju naruszonego dobra, a przede Wszystkim rozmiaru doznanej krzywdy. Przy Zqdaniu przyznania odpowiedniej sumy tytuiem zadoééuezynienia na rzeez pokrzywdzonego podstawowym kryterium oeeny sqdu Winien byé rozrniar ujemnych nastepstw W sferze psychicznej pokrzywdzonego bowiem eelem przyznania oehrony W formie majqtkowej jest zrekompensowanie i ziagodzenie doznanej krzywdy moralnej. Z tyoh tei Wzgledow sqd jest zobowiqzany ustalié zakres cierpiefi pokrzywdzonego, a przy ocenie tej przesianki nie moie abstrahowaé od Wszystkich okolicznoéci towarzyszqeych powstaniu krzywdy. Znikomosé ujemnyoh nastepstw moie byé podstawq oddalenia powodztwa o przyznanie zadosiéuczynienia na rzecz pokrzywdzonego. Przechodzags na grunt niniejszej sprawy W pierwszej kolejnoéci naleiaio zatem ustalié ezy ijakie dobra osobiste Powoda zostaiy naruszone przez Areszt Sleclczy (...). W tym kontekéoie Warto podkreélié, Ze zarowno W doktrynie jak i W judykaturze utrwaione jest stanowisko, zgodnie z ktorym przy ocenie zaistnienia naruszenia dobra osobistego naleiy posiugiwaé sie kryteriami natury obiektywnej, nie zas jedynie subiektywnymi odezuciarni osoby Wystepuj qoej o przyznanie ochrony. Sqd Najwyiszy W Wyroku 2 dnia 26 paidziernika 2001 r. (V CKN 195f01, LEX nr 53107) stwierdzii, Ze ocena, czy czesé cziowieka zostaia zagroiona bqdi naruszona, musi bye dokonana przy stosowaniu kryteriow obiektywnyeh. Istotne jest bowiem nie subiektywne odezucie osoby Zzyiiajqcej oehrony prawnej, ale obiektywna reakcja opinii publicznej. Ponadto nie kaidy przypadek dyskomfortu psyohieznego, jak to zauwaiyi Said Apelacyjny W W. (uzasadnienie Wyroku z dn. 08.05.2009 1'. W sprawie VI AC8. i242f08), spowodowany bezprawnym zachowaniem sie innej osoby, jest \\ystarozajqee podstawq do poszukiwania ochrony sagiowej dobr osobistych, 'ooWiem naleiy mieé na uwadze rowniei zobiektywizowanzt ocene zewnetrznq. Konieczne jest takie zaehowanie proporoji oraz umiaru i nie mote naduzywaé instrumentow prawnyeh Wiaseiwych tej ochronie do przypadkow drobnyeh, opierajqcyeh sie W giownej mierze na subiektywnych odczueiaeh zainteresowanego, gdyi taki sposob postepowania prowadziiby do deprecj onowania samego przedmiotu oohrony. ~ W przedmiotowej sprawie powéd uzasadniajap swoje Zsgdanie Wskazal, Ze osadzono go W przeludnionyeh i ile Wyposaionyeh eelaoh, pozbawionych ciepiej Wody, prqdu przez kilka godzin dziennie, a dodatkowo zachowanie funkcjonariuszy byio nieodpowiednie. Zgodnie z tresciq art. 6 k.o. cieiar Wykazania faktu spoczywa na osobie, ktéra z faktu tego wywodzi skutki prawne. W ocenie Sqdu powod nie wykazal ponad wszelkq wqtpiiwoéé, i2 podnoszone przez niego okolicznoéci zaistniaiy i naruszyiy jego dobra osobiste. Powoiani przez powoda éwiadkowie (T.F.  k. 222223 i S.L.  k. 248249) nie potwierdzili, aby W celi permanentnie panowaio przeiudnienie, a informacje o ziym traktowaniu powoda przez funkcj onariuszy stuzby Wieziennej pochodziiy wyiqcznie od powoda (vide  sw. F.  k. 222). Co do metrazu eel  sw. F. twierdzii, i2 W celi o pow. 10 m kw byly 3 ioika, natomiast éw. L. nie pamietai metraiu oeli (zezn. éw. L.  k. 249). Takie twierdzenia powoda dotyczqce ziego stanu zdrowia i nie podejmowetnia przez pozwanego dziaiafi W tej kwestii nie zostaiy potwierdzone Zadnym innym materiaiem dowodowyin. Nawet, gdyby uznaé, ii Warunki W ktorych byi osadzony powod naruszyiy jego godnosé i praWo do prywatnosci, to gradaoja tych naruszefi nie przybraia jednak takiej formy; W ktorei mozna by podzielié twierdzenie poWoda o osadzeniu go W niegodziwyeh, nieludzkich Warunkaoh, oo dopiero W ocenie Sqdu --- STRONA 4 --- uzasadniaioby Zqdanie zasqdzenia zadoseuezynienia. W tym miejseu naleiy zwroeié uwage, Ze pomimo Wskazanyeh wyizej niedogodnosei powod miai zapewnione miejsee do spania, bezpiatnq opieke rnedyeznzt otrzymywai posiiki o odpowiedniej Wartoéei odiywezej. Miai zatem lepsze Warunki nii znaezna ezese osob przebywajqeyeh na Wolnosei, ktore, W przeciwiefistwie do powoda, respektujq norrny prawa karnego, a ktore ezesto bez sWojej Winy Zyjqw niedostatku i ubéstwie. Sqd podziela poglqd Wyraiony przez Sqd Najwyiszy W Wyroku Z dnia 1 paidziernika 2007r. II CSK 269107, zgodnie z ktorym same osadzenie W przeludnionej eeli nie jest Wystarezajapq podstawq do uwzglednienia Zqdania zasqdzenia zadoséuezynienia. Takie W orzeezeniaeh ETPC, najezesciej zwracano uwage na zie Warunki sanitame, niehigienieznose i brak prywatnoéei przy korzystaniu z urzatdzefi sanitarnyeh, pennanentnq niemoiliwosé zaspokojenia potrzeby snu spowodowana; nie“/ystarezajaceac iloéeiq Ioiekjak i nieustannie zapaionym swiattem ezy panujapym haiasem, niedostateezne oswietienie uniemozliwiajqee czytanie, Z121 wentylacje , warunki prowadzetce do rozprzestrzeniania sie ehorob bqdi brak mozliwosei leezenia. Trybunai uwzgledniat skumulowany efekt tyeh Warunkow, a takie speeyfiezne zarzuty podnoszone przez skariqcyeh. Said Najwyzszy W Wyroku z dnia 28 Iutego 2007r. nie uzaleinit mozliwosei zasqdzenia zadoééuczynienia od potwierdzenia faktu osadzenia W Warunkach metrazowych odbiegajapych od norm wskazanej W art. 110~;.§ 2 k.k.W. Moiliwosé taka zostaia bowiem poiqezona z jednoezesnym naruszeniem takich podstawowyeh standardow jak zapewnienie kazdemu osadzonemu oddzielnego miejsea do spania albo oddzielenia Wezia sanitarnego od ogolnej przestrzeni celi. W niniejszej zas sprawie brak byio podstaw do przyjeeia, ii powod W takich Warunkaeh odbyWa1 kare pozbawienia Wolnosei. Zdaniem Sqdu o niegodziwosei Warunkéw, W ktoryeh, powod odbywai kare pozbawienia Wolnosei nie mote stanowie takie nieodpowiednie Wyposaienie eel na ktéry powoiuje sie powod, zgodne Z przepisami, tym bardziej, Ze stan eel nie wynika z zawinieniajednostek penitenejarnyeh, ktore W ramaeh przyznawanyeh érodkow finansowyeh i moiliwosei dokonujagemontow pawilonow i dbajq o zwiekszenie kornfortu osadzonyeh. Naleiy takie zauwaiye, 2e W jednostkaeh penitencjarnych nie ma oboWia_2.ku izolowania  od pozostaiyeh osadzonyeh osob ehoryeh na Zoltaezke typu C (HCV), ezy zakaionyeh Wirusem HIV. Reasumujqe, zdaniem Sqdu brak jest podstaw do zasqdzenia na rzeez powoda jakiejkolwiek kwoty zadoséuezynienia za naruszenie jego dobr osobistyeh, ktore Wia_za1o sie z Warunkami odbywania kary  z uwagi na nieudowodnienie roszezenia, jak rowniei, gdyby nawet przyjagé, IZ roszezenie zostaio udowodnione, brak przesianek do zasatdzenia zadoseuezynienia. W orzeeznietwie Sqdu Najwyiszego ugruntowany jest poglzid, zgodnie 2 ktorym sqd nie ma obowiqzku zasqdzenia zadoséuezynienia W kaidym przypadku naruszenia dobr osobistyeh (por. Wyrok SN z dnia 19.04.2006r. II PK 245f05 OSNP 2007:’? 8! 101). Zasqclzenie zadoseuezynienia ma zatern eharakter fakultatywny i od oeeny seidu opartej na analizie okolieznosei konkretnej sprawy zaieiy przyznanie pokrzywdzonemu oehrony W tej formie (vide Wyrok SA W spr. I ACa 833f06). Podstawowyrn kryterium deeydujsteym o mozliwosei zasqdzenia zadoseuezynienia Winien byé 1"n.in. stopiefi Winy naruszyeiela, rodzaj naruszonego dobra oraz poezucie pokrzywdzenia poszkodowanego. W Wyroku Segdu Najwyiszego Z dnia 12.12.2002r. VCKN 1581/00 Wskazano takie, i2 deeyzja o zasetdzeniu zadoséuezynienia Winna bye poprzedzona takie zbadaniem nasilenia ztej woli naruszyciela i eelowosei zastosowania tego srodka. Odnoszqe sie do kwestii Winy to to przestanke odpowiedzialnosei za niezapewnienie osadzonyrn Warunkow metrazowyeh zgodnych z art. 1 10 § 2 k.k.W. upatrywaé nalezy pozajednostkq organizaeyjnad ktora bezposrednio odpowiada za Warunki Wjakich powéd odbywat kare. Jednostka ta pomimo przepeinienia, nie mote oclmowié przyjeeia osoby tymezasowo aresztowzmej, a gospodarke finansowq proWadza_ W opareiu o prawo budietowe. Faktemjest, it art. 248 § 2 k.k.W. pozwalat na umieszezenie osadzonyeh W Warunkaeh, W ktoryeh powierzehnia W celi najednq osobe Wynosi mniej nii 3 m kw jedynie na ezas okreslony, a W praktyee stan przeludnienia eel byi permanentny. Nie wynikaio to jednak z zawinionego dziaiania jednostek penitenejarnych, tylko z ogolnego stanu gospodarezego i finansowego Wieziennietwa W Polsce. Bezspornym jest, ii niedofinnsowane jest nie tylko Wieziennietwo W Polsce, ale rowniez inne dziedziny publicznej dziaialnoéci, rn.in. sluzba. zdrowia. Sytuacja siuiby zdrowia i osob hospitalizowanych jest niejednokrotnie duio gorsza niz sytuaeja osadzonyeh, ktérzy, W takim poioieniu znaleili sie z Wiasnej woli, na skutek popeiniania przestepstw. Naruszenie débr osobistyeh powoda nie wynika 2 naeeehowanego 212; Wolq dziaiania podmiotu odpowiedzialnego za warunki W ktéryeh powod przebywai, leez z sytuaeji finansowej naszego_Pa1‘1stwa i W ocenie Sqdu zas@dzeni_e zadoséuezynienia na rzecz powoda byioby sprzeezne powszeehnym poczueiem sprawiedliwoéei (zob. takie Wyrok SA We Wroeiawiu z dnia 6.12.2007 r., I ACa 499f07). . Z powyzszyeh Wzgledow orzeezono jak W sentencji wyroku. 0 kosztaeh sqdowyeh rozstrzygnieto na j>odst:;1Wie ert. 102 k.p.e. '