Wyrok III C 965.110 WYROK W nvrnamu RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ Na podslawie uslawy 2 dnia e.os.2oo1 I. D amps

--- STRONA 1 --- Sygn. akt III C 965.110 WYROK W nvrnamu RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ Na podslawie uslawy 2 dnia e.os.2oo1 I. D amps‘= Dnia 20 czerwca 2011 1', do informacji pubficznej Dz. LI. 112 poz. 119B z poén. 2:11. Sad Okrqgowy w W arszawio, Wydzial III Cywilny w skladzie: przakazano Informacfe publiczna w Iormie Przowodniczqcy: SSO Ewa Witkowska dokumentu Iub w iormiefieiwononej Protokolant: Sylwia Cieélifnska  Kopcé /Q po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 201 1 r. w Warszawie, na rozprawie sprawy z powodzlwa A. K. ._ ,,,,,,, ,,,, __ przociwko Skarbowi Paflstwa  Dyrektorowi Generalnernu Sluzby Wiozicnncj III"? I “f;Z"\"5I‘¢_I ""'"I° _ QWGY 0 zaplatg (I/(,4?  §%£1L@, Cf I . oddala powodztwo; . II . odsigpuje od obciqzania powoda zwrotcm kosztow zastqpstwa procesowego na rzccz pozwanego; “F95 “'"'°5k°d3“'°Y III . nieuiszczone koszly sa_dowe przejmujc na rachunck Skarbu Pafistwa. Sygn. akt III C 965/10 UZASADNIENIE W pozwio, ktory wpfynql do tutejszego Sqdu w dniu 24 sierpnia 20101, powod A. K. wniosl 0 zasqdzenie od pozwancgo Skarbu Paflstwa  Dyrektora Gcnfiralncgo Sluzby Wiqzicnnoj w W. (wIas'.ciwa_jednosI.kQ organizaoyjnqrcprczcntujqcqpozwany Skarb Paflstwa Sa_d ustalll postanowioniom z dnia 15 wrzeénia 2010 r.  k. 14) kwoty 800.000 zI tytuicm zadoééuczyuienia za naruszenie jego débr osobistych w zwiqzku z przcbywaniem w Areszcio Sledczym (. ..) w W., w Areszcie Sledczym (. ..) oraz w Zakladzie Karnym (.. .) w W., a nadto o zasqdzenic od pozwauego na rzecz powoda kosztow procesu fiaozew  k. 24). Pozwany Skarb Pafistw  Dyrektor Generalny Sluzby Wigziennej w W. wniosf 0 oddalenie powodztwa. w caloéci oraz o zasaflzenlc od powoda na rzecz Skarbu Pafistwa  Prolcuratorii Gencralncj Skarbu Pafisrwa kosztow zastqpstwa procesowego wcdlug norm przepisanych fodpawiedz‘ na pozew  k. Q325). Sad ustalil nastgpujqcy stan faktyczny: A. K. w okrcsach: od 15 lutcgo 2005 r. do 07 listopada 2005 r., od 02 stycznia 2006 r. do 11 czerwca 2006 r. oraz od 02 wrzcénia 2009r. do 01 Iutcgo 2010 r. przebywval w Areszcie Sledczym (. .. ). Zafi w oknesach: od 12 czcrwca. 2006 r. do 29 maja 2007 r. oraz 07 Iipc£1 2010 r. do dnia vvytoozcnia powodztwa byl osadzony W Arcszoio $1:zdczyln [. . .). Ponadto W okresie 0d 29 maja 2007 1'. do 21 stycznia 2009 r. przebywal W Zakladzio Karnym f. . . ). fokofirznoié bezspoma. czgfciowo zeznania p0w0da lc. 4 748/’ We wszystkich Wskazanych wyzej jednostkach penitencjamych panowalo blizcj nicokreélone, okresowo przeludnienie. Cele W ww. jodnostkach wyposaiono byly standardowo, znqjdowaly siq w nich szaiki, stoI, stolki i l(')2l(a. Ponadto w kaidej Z nich znajdowal Sig nich W kqcik sanitarny W réiny oddziolony od roszty coli celom zapewnienia intymnoéci. W celach byla zimna woda. Natomiast z cieplej wody osadzcni mioli mozliwoéé korzystania podczas kqpioli (prysznioa), ktora byla zapowniona raz w tygodniu W laini. W WW. jednostkach pcnitcncjarnych codzienne W ustalonych 2 gory godzinaoh by} 0Iicinany doplyw prqdu do cel. Ponadto w kazdej z tychjednostkach penitencjamych AK. mial moiliwoéé odbywania codziennego spaccru, mial takzc zapewnione opickq medyoznq. x'okoIi'czn0§cI bezspome I pomvszechnfe mane. czgéciowo zeznaniapowoda  k.4748/ Powyiszy stan faktyczny Sad ustalil w oparciu o: bozspomo twicrdzcnia stron, fakty powszechnie znane, a czqéciowo takic zoznania powoda sIuchancgo w charaktcrze strony, ktoremu zdaniern Sa_du w czqéci na1ezaIo daé wiarq. W czgéci jodnak zeznania powoda byly niew1'a.rygodno. Sqd odmowil im wiary z zakrcsic, wjakim powod \’\’SI{flZ}‘WEI, ii byl przoz caly okrcs pobytu W ww. jednostkaoh penitencjamych 0S&CIZDny W oclaoh przeludnionjfch, 26 W Arcszcic §Icdczyn1 (. . . ) Cole byly pozbawiono wontylacji, odpowiodnioj izolacji kqoika sanitamego, ii nie zawsze sprzqt kwatorunkowy znajcluj qcy SIQ W celi byl W iloéoi wystaroza_ia_Ce_j dla wszysLkioh osadzonych, a ponadto is czasami powod otrzymywal zimne posilki oraz Z0 fimkcjonariuszo sluiby wiqziennej Odnosili siq do Ofiadzonych W sposob wulgamy, ponI2aja_cy. W piorwszoj ko1cjno§cI11aIo2y zauwazyé, ii wskazane wyzej okolicznoéci, poclnoszono przoz powoda, nie znalaziy potwiordzonia w Innych dowodach czy tot w zgodnych twiordzoniacll stroll. W ocenie Sqdu mialy one na 0611.1 jcdynic wzmocnionio argulnentacji strony powodowcj ukazuj qcej zIo warunki micszkalno panujqco W przodmiotowych jcdnostkach pcnitcncjamyc.l1, ktora miala sklonié Sqclu do uwzglqdnionia powodztwa zgloszoncgo w rozpoznawancj sprawie. Ponadto czqéé 2 powyzszych okolicznoéci byta nicistotna z punku widzenia rozstrzygniocia sporu, bowicm odnosila siq generalnic do osadzonyoh, a nie bczpoércdnio do powoda. Nit: ukazywala zatom Zachowafi pozwancgo, ktore mozna by oceniao w katogoriach dzialafl naruszajqcych dobra osobiste powoda, ergo nie sq one istotne z punktu widzeniach przedmiotu ninicjszogo postgpowania. Said zwaiyl, co nastppuje: W oconio Sa_|:I1.1 powodztwo zgIoSz(:no w niniojszcj sprawic HIE zaslugiwalo no uwzglodnienio.  Zgodnio z troéciq art. 23 k.c. dobra osobistc czlowioka, jak W szczcgolnoéci zdrowie, wolnoéé, czeéé, sWoboda' sumionia, nazwisko lob pseudonfm, wizcrunck, tajomnica korespondencji, nietykalnoéé micszkania, tworczoéé naukowa, anystyczna, wynalazcza I racjonalizatorska, pozostajq pod ochronq prawa cywilnego niezaleinie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Slosownie zaé do art. 24 § 1 ten, czyje dobro osobiste zostajc zagroionc cudzym dzialanicm, mozo zqdaé zaniochania togo dzialania, chyba is nic jest one bezprawne. W razie dokonanego naruszcnia moio on takzc iqdaé, aieby osoba, ktora dopuécila siq naruszenia, dopclnila czynnoéci potrzcbnych do usuniqcia jcgo skutkow, w szczegolnoéci azeby zIo2yIa oéwiadczonic odpowiedniej treéci i W odpowiedniej formic. Na zasadach przewidzianych W kodeksie moze on takze Zqdaé zadoééuczynicnia pieniqznogo Iub zaplaty odpowicdnioj sumy pienioznej na wskazany col spoioczny. Z kolci art. 448 stanowi, It w razie naruszenia dobra osobistego sad moic przyznac’: temu, czyje dobro osobisto zostalo namszone, odpowiodniq sum; tytulcm zacioééuczynionia picniqzncgo za doznanq krzywdq lub na jego Zddanic zasqdzié odpowiedniq sumo pienigznq na wslcazany przez niogo col spolcczny, niczaloznio od Innych érodkéw pouzebnych do usunI§0ia skulkow naruszcnia. J ak wskazywal Sod Apelacyjny VVC W. w sprawio I AC3. 1150f06 (wyrok z do. 24.07.2003 r., OSAW 2008/4/l 10) W przypadku naruszenia débr 0S0biSt}‘ch bozprawnym dzialauiern sprawcy pokrzywdzoncmu przede wszystkim przyshxgujq érodki 0 charakterzc nicmajqtkowym przcwidziane w art. 24 k.c, a W wypadku gdy dzIaIanIe11aruszy cielqjest takzc zawinione érodki o charakterzc majqtkowym, 0 ktérych stanowi art. 448 k.c. Przy czym warto zwrocié uwago, iz obydwa roszczenia majqcharaktcr samodzielny i pokrzywdzonomu przysiuguje prawo ich wyboru, lecz sqdowi pozostawionajesl ocena celowoéci przyznania ochrony w zqdanej formie, jego adckwatnoéci do rodzaju naruszoncgo dobra, a przede wszyslkim rozmiaru doznanej krzywdy. Przy zqdaniu przyznania odpowiodniej sumy tytulem zadoééuczynionia na rzecz pokrzywdzonego podstawowym krytarium oceny sqdu winien byé rozmiar ujemnych nastgpstw w sferze psychiczncj pokrzywdzonego, bowiem celem przyznania ochrony w formic maja_tkowe_j jest zrckompcnsowanifi I ziagodzonie doznanej krzywdy moralnej. Z tych 1:62 wzglqddw sad jest zobowiqzany ustalié zakres cierpiefi pokrzywdzonego, a przy ocenie tej przeslanki nie moio abstrahowaé od wszyslkich okolicznoéci towarzyszqcycI1 powstaniu krzywdy. Znikomoéé ujelnnych nastgpstw moie byd podstawq oddalenia powédztwa 0 przyznanie zadoééuczynienia na rzecz polcrzywdzonego. Przechodzqc na grunt przedmiotowej sprawy w piclwszcj kolcjnoéci naIezaIo zatem ustalié czy I jakic dobra osobisto powoda zostaly naruszone przez jednostki pcnitcncjarno, ktorc reprezentuje pozwany jako organ nadrzodny. W tym kontekécie warto podkreélié, ze zarowno W piémicnnictwicjak i w judykaturze uuwalone jest stanowisko, zgodnie z ktérym przy occnic zaisinionia naruszenia dobra osobistcgo nalciy poslugiwaé sig kryteriami nétury obiektywnej, nie zaé jcdynic subiektyv'nymi odczuciami osoby wystopujqcej o przyznanie ochrony. Na przyldad Sqd Najwyzszy W wyroku z dnia 26 paidzicmika 2001 r. (V CKN 195/01, LEX nr 53107] stwiordzil, is ocena, czy czeéé cziowieka zostaia zagrozona bqdi naruszona, musi byo dokonana przy stosowaniu loytcriéw obicktywnych. Istotne jest bowicm nic subiektywnc odczucie osoby Zqdajqcej ochrony prawnej, ale obiektywna reakcja opinii publicznoj. Ponadto nic kazdy przypaclek dyskomfortu psychiczncgo, jak 2a11wa2yI Sqd Apelacyjny w W. (uzasadniollio wyroku 2 dn. 08.05.2009 r. w sprawie VIAC9. 1242108), spowodowany bczprawnym zacllowaniem SIQ innej osoby, jost \\')’SIal'CZ3_iE[Cq_pCIdSI€1W2}_ do pCl5ZLlI(iW£ll‘II& ochrony sqdowcj débr osobistych, bowiem naleiy mieé na uwadze rownici zobioktywizowauq occur; zewmgtrznq. Koniccznc jest rownioi zachowanio proporcji oraz ulniaru I nic moi:: naduiywaé instrumentow prawnych wiaéciwych tcj ochronio do przypadkow drobnych, opieraj QC}/ch siq W giownoj miorzo na subicktywnych odczuciach zaintoresowanogo, gdyz taki sposob postqpowania prowadzilby do deprecjonowania samcgo przodmiotu ochrony. ' W ninicjszej sprawie powod uzasadniajqc swoje Zzgdanie wskazai, ze oéadzono go w przoludnionych I zaniedbanych celach, niczapcwolajqcych intymnoéci przy wykonywanych czynnoéciach higienicznych, odpowiedniej wentylacji, oéwietlenia, posflkow oraz zajgé kulturalno oéwiatowych i sportowych, a dodatkowo funkojonariuszc nio odnosili sio do osadzonych z odpowicdnim szacunkiem, co naruszylo jego dobraosobistc W postaci goduoéci oraz prawa (I0 intymnoéci i prywamoéci. _ Zgodnie z Lreécia_ art. 6 k. c. oraz art. 232 k.p. c." cigzor udowodnienia faktu spoczywa na osobie, ktora 2 togo faktu wywodzi skutki prawn::. Jak podkre§IaI Sod Najwyiszy twicrdzcnio Isfiotncj dlo sprawy okolicznoéci powinno byé udowodnione przez strong I0 twiordzcnic zgIaszaj:1ca_{u"yrok SN z clnia 22 listopada --- STRONA 2 --- 2001, IPKN 6601’00), Zatem to na powodzie spoczywal ciqiar dowodu Z zalcresie wykazarlia przytaczanych przez siebie cIziaIa1'1 jednostek penitencjamych, W ktorych~.upatruje on naruszenia _dobr.os_obistych, udowodnienia krzywdy, jakq W swojej ocenie poniosk. Powod w przedmiotowej sprawie nie sprostal jednak temu ob0WIqZ1<0WI'.;'Zdar_1Iem Sqdugoie u_dowqdnil=on tych okolicznoéci. J ak juz wyzej podnoszono Sad nie dal wiary czeéoiowo zeznaniom powoda, W zakresie w jakim wskazyvvaion'na_dziaIm1ia .ww. jednostek penitencj arnych, ktore naruszafy jego dobra osobiste w postaci godnoéci czy prawa do intymnoéci. Powod natomiast pie przedstawit.iacInyclr"Inny.oI1dowodow na poparcie swoich twierdzefi w tym przedmiocie, na wykazanie, I2 powoiywane przez niego dzIaIanIa pozwanego (a doldadnie podIegIyc11 mu jednostek penitencjamych) faktycznie miaiy miejsce. W tym miejscu nalezy podkreélié, iz wprawdzie powod wnioskowal o przeprowadzenie wskazanych W pozwie dowodéw, jednakze mimo wezwania Sa_du nie przedstawfl on okolicznosci na jakie zostaly te wnioski dowodowe zIo2Io1Ie,*?co‘vt' ko'nseIcw'encji rodzilo koniecznoéé ich pominiecia (por. k. 27). Ponadto naleiy podnieéé, iz zawnioskowane przez powoda dowody moglybyjedynie przedstawié generalnq sytuacje panujqcq w jednostkach penitencjarnych, 2 ktorych dziaIa1no§cIa_ wiqie siq dochodzone aktualnie roszczenic, a zatem niebylyby one istotne  w_ rozumi_eni_u_ a11._22_7 I<.p.c.  z punku widzenia dokonania ustalefi czy rzeczywiécie doszlo do naruszenia dobr osobistych powoda przez strong pozwanq. ’W tymkontekécie warto rowniez zwrocio uwage na to, Ze chociaz powszechnie wiadomym jest, iz w jednostkach penitencjamyoh na terenie kraju panuje okresowe pxzeludnienie, to jednak powod nie udowodnil, 2e akurat w celach, w ktorych on przebywal w danych okresach takie pmeludnienie wystepowalo. Sqd bowiem, jak wyzej wskazano, nie dal Wiary zeznaniom powoda sluchanego w charakterze strony, 2e przez caIy okres osadzenia go w przedmiotowych jednostkach penitencjamych od 2005 r.  przebywal on W przeludnionych celach. Powszechnq praktykq Zaldadéw karnych I aresztow életlczych jest bowiem ,,p1‘Zesuwanie" Osadzorlych pomiedzy celami tak, aby mimo panujqcego w jednostce generalnie przeludnienia, osadzeni nie przebywali permanentnie w celach niezapewniajqcych im powierzchni przynajmniej 3 m . Reasumujqc, W ocenie Sqdu powdd nie udowodnil swojego roszczenia, dlatego tez powédztwo zgloszone w niniejszej sprawie nalezaio oddalié (vide pkt I tenoru wyroku). Na marginesie nalezy jeszcze Zauwazyé, I2 gdyby nawet przyj Q0 twierdzenia powoda za prawdziwe i uznaé, ze faktycznie warunki w ktorych by} osadzony powdd naruszaly jego dobra osobiste w postaci godnosci, prawa do prywatnoéci i intymnosci, to i tak zdaniem Sqdu skafa tego naruszenia nie przxbrala takiej formy, ktora wedlug Sqdu uzasadnIaIaby zasqdzenie zadoééuczynienia, czy w ktorej mozna byhaby mowié o niegodziwych, nieludzkich warunkach, jak wskazyWaIa strona powodowa. Sod meriti w PCIDI podziela poglagd wyraiony przez Sqd Najwyzszy W wyroku z dnia 2 paidziernikfl 200?r. W sprawie II CSK 2691107, zgodnie z ktorym samo osadzenie w przeludnionej celi nie jest wystaxczajqca podstawq do uwzglednienia zqdania zasqdzenia zadoééuczynienia. Zarowno w orzecznictwie krajowym jak I w orzeczeniach Europejskiego Trybunalu Praw Czlowieka podkreélano, ie zasadnoéé przyznania stronie zadoseuczynienia ma miejsce dopiero w sytuaeji Wystapienia skumulowanego efektu zkych wamnkow, a takze specyficznc zarzuty podnoszone przez skariqcych. Taka sytuacja zaé nie wystepuje na tle pnzedmiotowej spravuy. Warto w tym miejseu zwtécié uwago, iz W judykaturze ugruntowany jest poglqd, zgodnie z ktorym sad nie ma obowiqzku zasqdzenia zadoééuczynienia w Icazdym przypadku naruszenia dobr osobistych (wyrok Sqclu Najwyzszego z dnia 19.04.2006r., II PK 2451105, OSNP 20021’?Sf 101). Zasqdzenie zadoééuczynienia ma oharakter fakultatywny i od oceny sqdu opartej na analizie okolicznoéci konkretnej sprawy zalezy przyznanie pokrzywdzonemu ochrony W tej fonnie (pot. wyrok Sqdu Apelacyjnego w sprawie I ACa 833/06). Podstawowym kryterium decydujapym o mozliwoéci zasqdzenia zadoééuczynienia powinien byé m.in. stopiefl winy naruszyciela, rodzq naruszonego dobra oraz poczucic pokrzywdzenia poszkodowanego, W vwroku Sa_du Najwyzszego z dnia 12. 12.2002r. w sprawie V CKN lS81f00  wskazano, ii decyzja o zasqdzeniu zadoééuczynienia Winna bye poprzedzona takze zbadaniem nasilenia zlej woli naruszyciela i celowoéci zastosowania tego érodka. Odnoszqc sie do kwestii Winy, to to przeslanke odpowiedzialnoslci za niezapewnienie osadzonym warunkow metrazowych zgodnych z art. 110 § 2 k.k.w. upatrywaé nalezy poza jednostkami organizacyjnymi, ktore bezposrednio odpowiada za warunki w jakich powod odbywaI karo. Jednostki te bowiem pomimo przepeinienia, nie mogly odmowié przyj eoia skazanego. Wario tei pamietao, 1'2 gospodarka przedmiotowych jednostek penitencjarnych oparta jest na ustawie budietowej, u zatem érodki, ktorymi one dysponujq majq byé przeznaczane precyzyjnie na cele, na ktore je otrzymano I W wysokoslei, ktorej one some nie okreélajq, Zatem nic mozna na gruneie przedmiotowej sprawy mowié o winie iadnej 2: jednostek penitencjarnych, W Ictéryeh by} osadzony powod. Powyzsze dodatkowo przemawialo za oddaleniem powédztwa. O kosztach postqpowania natomiast Sod orzeld w oparciu o pl‘26[JiS art. 102 k.p.c, bowicm powodjako osoba pozbawiona wolnoéci obecnie nie osiaga zadnych dochodow, a jak wynika ze zlozonego przez niego oéwiadczenia o stanie majqtkowym (k. 912) nie posiada on rowniei iadnego majqtku z ktorego pozwany moglby sie zaspokoié W przypadku zasqdzenia na jego rzecz kosztow zastepstwa procesowego. . W pkt III sentencji wyroku Sqd nieuiszczone koszty sqdowe przejql na rachunek Skarbu Paristwa, bowiern powod byl zwolniony na mocy postanowienia Z dnia 17 grudnia 2009 r. (k. I2) od kosztow sqdowych (pot. art. I00 ust. l i art. l 13 ustawy 2 dnia 23 Iipca 2005 r. o kosztach SE1_CIOW)'CI‘1 w sprawach cywilnych).