Wyrok III C 91/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

--- STRONA 1 --- Sygn akt III C 91/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ  . ' ' 8.09.2001 . d stqpie Dma go poz.11[9gz;6in.zm._ przeknzano iniormacig pubficz'1q W 1001116 _ dckumenw tub w iurmii: przelwurzunej  Sqd Okrzgguwy W Warszawie, Wydzial III Cywilny W ________n skladzie: """""""" N imle i nazwiskojunioskudawcy Przewodniczaagcy: SSO Agnieszka Matlak Protokolantz /5<'('. (/5159/""’? CQLQ if  . .... sekretarz sqdowy Anna Damelak . adres wnioskodawcy pa rozpoznaniu W dniu 2 lutego 2011 r. w Warszawie, na rozprawie sprawy z powédztwa R.D. przeciwko Skarbowi Paristwa reprezentowanemu przez Dyrektora Aresztu §ledczego M. , Dyrektora 1§resztu §Iedczeg0 G. oraz Dyrektora Zakhadu Karnego W K. D zap1atQ Ipowéclztwo oddala; II ni_e obciqia powoda kosztami postgpowania W sprawie III nieuiszczolm ophatg ed pozwu W kwocie 5000 ziotych przejmuje na rachunek Skarbu Panstwa; IV przyznaje radcy prawnernu S.J. Wynagrodzenie w kwocic 3600 z10tych + VAT za reprezentowanie powoda z urzqdu. Sygn. akt III C 91109 UZASADNIENIE P0 ostatecznym sprecyzowaniu powédztwa, powéd R.D. Wni6s10 zasqdzenie ocl pozwanego Skarbu Panstwa reprezentowanego przez Dyrektora Aresztu §ledczeg0 M. , Dyrektora Aresztu Gledczego G. oraz Dyrektora Zaldadu Karnego W K. kwoty 100.000 21 (soliclarnie 0cl WW. stationes fisci) tytu1em zadoééuczynienia za naruszeniejego débr osobistych W zwiqzku 2 przebywaniem We Wskazanych jednostkach penitencj arnych, W ktérych nie by10 zapewnionych odpowiednich Warunkach do odbywania kary pozbawienia Wolnoéci Qvozew  k. 4, pfsmaprocesowe z a'n. 05 Imago 2009 r. Fc. 6iz dn. 22 czerwca 2009 r.  k. 9296). Pozwany Skarb Panstw reprezentowany przez Dyrektora Aresztu Sledczego M. , Dyrektora Aresztu Sledczego G. oraz Dyrektora Zaldadu Karnego W K. \’v'1'11(§S§ 0 oddalenie powédztwa W cahéci oraz 0 zasqdzenie od powoda kosztéw postgpowania, W tym kosztéw zastegpstwa procesowego Wecfiug norm przepisanych (odpowiedzi na pozew k. J516, 3234, 71 72). Sqd ustalil nastgpujqcy stan faktyczny: . RD. by1 osadzony w okresie 0d dnia 04 grudnia 2002 r. do dnia 10 czerwca 2003 r., 0d dnia 25 cze_rWca 2003 r. do dnia 20 lipoa 2004 1'. oraz 0d dnia 26 Wrzeénia 2006 r. do clnia 11 paidziernika 2006 r. W Areszcie §ledczym G. , nastqpnie W okresie od dnia 11 paidziernika 2006 r. do dnia 18 grudnia 20061. WZak1aclzie Karnym W K. oraz w okresie od dnia 18 grudnia 2006 r. do dnia 22 sierpnia 2009 r. W Areszcie §ledczym M. ./okolicznoéé bezsporna, informacja 0 pobytach powoda w Zakiadzie Karnym w K.  k. 108, kserokopia z akt osobowych powoda  k. 4964 oraz zafqczone akta osobowe p0woda/ . W powyiszych jednnstkach panowahu przeludnienie powodujqce Aokresowe przekroczenie normy 3 m2 powierzchni na jednego osadzonego. O przeludnieniu panujqcym W Zaldadzie Karnym W K. oraz W Areszéie §ledcZym G. W W., a takie 0 koniecznoéci umieszczania osadzonych w ceiach, ktérych powierzchnia przypadajqca na osobq by1a mniej sza ni2 3 m by1 poinfdrmowany, zgodnie Z obowiqzlljapymi przepisami, W1a§ciWy sqdzia penitencjarny, ktc'Jry akcept0Wa1 pow)/Zszat sytuacjq. Dziahlnoéé Zaldadu Karnego W K. W roku 2005 i 2006 by1a oceniania pozytywnie przez sqdziego penitencjar11eg0./bicolicznoéé bezsporna, pismcz Zakfadu Kamego w K oraz Areszru §ledczego G. do sqdu penitencjarnego abtycztgce przeiudnienia — k. 1822 1' 44, sprawozdanie z wizytacji Zakiadu Karnego w K —k. I I 71l8/ l --- STRONA 2 --- Cele, W ktorych przebyWa1 R.D., W WW. jednostkach penitenejarnyeh Wyposaione by1y standardowo. Znajdowaly sie W nieh ioika, szafki oraz stoliki i taborety. Wyposaienie to by%o zgodne 2 przepisami rozporzagclzenia Ministra Sprawiedliwoéoi z dnia 1'1 paidziernika 2003 r. W sprawie Warunkow bytowyeh osob osadzonyeh W zaldadach karnych i aresztaoh éleclczych. Poza tym znajd0Wa1 sie nioh W kzgcik sanitarny Wyposaiony W secles i umywalke, kapik ten b_y1. oddzielony od reszty oeii oelern zapewnienia intymnoéci. W Zak1adzie Karnym W K. prZejjro'Wac_1_ione ' b}/{Hy sygtemetyeznie kontrole przewodow kominowych, ktére kofiezyly sie Wynikiem pozytywnym;W pI‘ZB(1fl‘l"101lOW'_yC.1‘l jednostkach penitencjarnych mo2liWo§é kqpieli (prysznica) by1a zapewniona raz W tygodniu. Osedzeni otrzymywaii zgodnie z ustalonymi rozporzagdzeniem Ministra Sprawiedliwoéci przydziaiy érodkow czystoéoi "i erodkow lhligienicznych. Ponadto R.D. mia1 moiliwoéé odbywania codziennego spaoeru, korzystania zajeé kulturalno oéwiatowych i sportowych. I tak na przyldad W Zaldadzie Karny W K. od maja do Wrzeénia byie moiiiwoéé ne éwieiym powietrzu W siatkowke czy koszykowke, byla tam rowniei siiownia, biblioteka i kilka éwietlic, W ktérych moina byio graé W tenisa stoiowego czy oglqdaé telewizje. Ponadto moina by1o nauczyé sic; \V1I6jj6dI10STC6 podstaw obshigi komputera czy tei uczestniczyé W ko1ach zainteresowazi, takichjak ko1k0 brydzowe czy szachowe. Dodatkowo RD. mia’; zapewniony dostep do opieki medycznej oraz 1:i0s1ug religijnych. Nadto W Zak1ad Karny W K. W miare swoich moiliwoéci, spelnia1 proéby osadzonych zwiqzane ze zmianq cei. Z tej praktyki skorzystsfi takie R.D., ktorego proéba Z dnia 09 listopada 2006 r. o umieszczenie go W innej celi 2 uwagi na obawy dotyczape jego bezpieczefistwa ze strony innych osadzon}/ch z.osta1a uwzgledniona. / okoficznoéé bezspoma, zeznania éwiad1:.:5w: A.D.  1c 179180 z'P.C.  k. 181182, protokoly z 1contr01:'przewoa’éw komfnowych — 1c. 454 7, dokurnentacjafomgraficzna  1c 112113, proéba —k. 1 15/ Powyiszy stan faktyczny Sad ustalil W oparciu 0: bezsporne twierdzenia stron, fakty powszechnie znane, Wskazane Wyzej dokumenty oraz czeéeiowo o zeznania éwiadkow A.D.i P.C._ , ktorym zdaniem Sqdu nale2a1o daé Wiare, bowiem byiy one spojne i logiczne, a ponadto znajdowaiy potwierdzenie W innyeh Wiarygodnych dowodach zgromadzonyeh W sprawie.  Sod zwaiyl co nastsgpuje:  W ocenie Sqdu powodztwo zgioszone W niniejszej sprawie nie zas{"ugiWa1o na uwzglecinienie. Zgodnie z treéoiq art. 23 k.c. dobra osobiste cz1owieka, jak W szczegolnoéci zclrowie, Wolnoéé, ozeéé, swoboda surnienia, nazwisko lub pseudonim, Wizerunek, tqjemnica kotespondencji, nietykalnoéé mieszkania, tworczoéé naukowa, arlystyczna, Wynalazcza i racjonalizatorska, pozostajq pod ochronq prawa eywilnego niezaleznie od ochrony przewiclzianej W innych przepisach. Stosownie do treéci art. 24 § 1 k.c. ten, ezyje dobro osobiste zostaje zagroione cudzym dziaianiem, mote Zqdaé zaniechania tego dzia1ania, ohyba Ze nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia mote on takie Zqdaé, aieby osoba, ktora dopuécfla sie naruszenia, dope1ni1a czynnoéci potrzebnyeh do usuniecia jego skutkow, W szczegoinoéci azeby z1oZy1a oéwiadezenie odpowiedniej treéci i W odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych W kodeksie mote on réwniei Zqclaé zadoééuozynienia pienieZnego lub zap1a1y odpowiedniej sumy pienieginej na Wskazany eel spo1eczny. Natomiast art. 448 k.c. stanowi, ii W razie naruszenia dobra osobistego sqd moze przyznaé temu, czyje dobro osobiste zosta1o naruszone, odpowiedniq sume tytu1em zadoééuczynienia pienieinego za doznanq krzywde lob na jego Zqdanie zasqdzié odpowiednieg sume pienieinqna Wskazany przez niego cel spoieczny, niezaleznie ocl innych érodkéw potrzebnych do usuniecia skutkéw naruszenia. Przepis art. 445 § 3 stosuje sie. Jak shlsznie Wskazywai Sqd Apelaoyjny We Wroc1awiu W sprawie I ACa 1150/06 (wyrok 2» dn. 24.07.2008 r., OSAW 2008/4/1 10) W przypadku naruszenia dobr osobistych bezprawnym dzia1aniem sprawcy pokrzywdzonemu przede Wszystkim pirzyshigujsc érodki o charakterze niemajqtkowym przewidziane W art. 24 k.c, a W przypadku gdy dziaianie naruszyciela jest takie zawinione  érodki o eharakterze maj qtkowym, 0 ktérych stanowi art. 448 k.c_Przy czym warto zwrécié uwage, i2 obydwa roszczenia majq eharakter samodzieiny i pokrzywdzonemu przysiuguje prawo ich Wyboru, ale sqdowi pozostawiona jest oeena eelowoéci przyznania ochrony W Zqdanej formie, jego adekwatnoéci do rodzaju naruezonego dobra, a przede Wszystkim rozmiaru doznanej krzywdy. Przy Zqdaniu przyznania odpowiedniej sumy tytu1em zadoéouozynienia na rzecz pokrzywdzonego podstawowym kryterium oceny sqdu winien byé rozmiar ujemnych nastepstw W sferze psyehicznej pokrzywdzonego bowiem celem przyznania ochrony W formic mqjqtkowej jest zrekompensowanie i zhigodzenie doznanej krzywdy moralnej. Z tych teilwzigledéw sqd jest zobowiqzany ustalié zakres oierpiefi pokrzywdzonego, a przy ocenie tej przesianki nie mote abstrahowaé od Wezystkich okolioznosici towarzyszagzych powstaniu krzywdy. Znikomoée ujernnych nastepstw moze bye podstawz1 oddalenia powodztwa o przyznenie zadoééuezynienia na rzeez pokrzywclzonego. . '  --- STRONA 3 --- Przeohodzao na grunt rozpatrywanej sprawy W pierwszej kolejnoéei naleiaio zatem ustalié czy ijakie dobra osobiste powoda zostaiy naruszone przez pozwanego reprezentowanego przez WW. jednostki penitencjarne. W tyln kontekécie Warto podkreélié, Ze zaréwno W doktrynie jak i W judykaturze utrwalone jest stanowisko, zgodnie z ktérym przy oeenie zaistnienia naruszenia dobra osobistego naleizy pos%ugiWaé sie kryteriarni natury obiektywnej, nie zaé jedynie subiektywnymi odozuciami osoby Wystepujqcej 0 przyznanie ochrony. Sad Najw}/Zszy W Wyroku 2 dnia 26 paidziernika 2001 r. (V CKN 195/01, LEX nr 53107) stwierdzii, 2e ooena, czy czeéé eziowieka zosta1a zagroiona bacli naruszona, musi byé dokonana przy stosowaniu kryteriow obiektywnyeh. Istotne jest bowiem nie subiektywne odczucie osoby Zadajacej oohrony prawnej, ale obiektywna reakeja opinii publieznej. Ponadto nie kaidy przypadek dyskomfortu psyohioznego, jak to zauWaiyI Sad Apelacyjny W Warszawie (uzasadnienie Wyroku z dn. 08.05.2009 r. W sprawie VI ACa 1242/08), spowodowany bezprawnym zaohowaniem. sie innej osoby, jest Wystarczajaca podstawa do poszukiwania ochrony saclowej dobr osobistych, bowiem nalety mieé na uwadze réwniei zobiektywizowana ooene zewnetrzna. Konieczne jest takze zachowanie proporcji oraz umiaru i nie mote naduzywaé instrumentéw prawnych Wiaéciwych tej ochronie do przypadkéw drobnych, opieraj acych sie W gtéwnej mierze na subiektywnych» odczuciach zainteresowanego, gdyz taki sposéb postepowania prowadziiby do deprecj onowania samego przedmiotu ochrony. W przedmiotowej sprawie powéd uzasadniajqc swoje zadanie wskazai, ie osadzono go W przeludnionych i zaniedbanych celaoh, niezapewniajacych odpowiedniej Went}/lacji, oéwietlenia, bieiacej Wody, a dociatkowo by1 on osadzony z osobami chorymi na Wirusowe zapaienie Watroby, co naruszyio jego dobra osobiste W postaoi godnoéci. Zgodnie 2 treécia art. 6 k.c. oraz 232 k.p.c. cieiar udowodnienizl. faktu spoczywa na osobie, ktora 2 tego faktu Wqywodzi skutki prawne. Naieiy przy tym pamietaé, Ze twierdzenie istotnej dla sprawy okolieznoéoi powinno bye udowodnione przez strone to twierdzenie zgéaszaj aca (wyrok SN z dnia 22 listopada 2001.1 PKN 660100). Zatem to na powodzie spoczywai ciezar dowodu W zakresie wykazania przytaczanyoh przez siebie dziaiafi jednostek penitenejarnych, W ktérych upatruje naruszenia dobr osobistyeh, udowodnienia krzywdy, jaka W swojej ocenie poni6s1. Zdaniem Sadu powod W przednfiiotowej sprawie nie sprostai ternu obowiazkowi, nie udowodnii on boWiem WW. okolicznoéoi. PoW6d, mime kieroW"anych do niego wezwan na rozprawe eelern przesiuohania go W charakterze strony, nie staWi1 sie na niej, aby potwierdzié swoirni zeznaniami twierdzenia zaWarte W pozwie (por. k. 183, 214215). Ponadto strona poWodoWa, mimo kilkukrotnyoh Wezwafi, nie podaia stosownych danyoh osobowych Wnioskowanych s',WiadkoW, co.i1np1ikoWa1o niemoznoéé dopuszczenia doWodu z ioh zeznafi i W konsekwenoji rodziio konieoznoéo pominieoia tyohie doWodoW (yide k. 203, 131, 134, 189, 194 i 195). Reasulnujae, naleiaio zatem przyjaé, 2e poW6d nie przedstawii 2adnych dowodéw na poparcie sWoich twierdzefi tyozaeyeh sicg naru szenia przez pozwanego jego ddbr osobistych i powstania jakiejkoiwiek krzywdy, na Wykazanie, ii powoi)/Wane przez niego dziaiania pozwanego faktycznie mialy miejsoe. W' tym miejscu Warto jeszcze zwrocié uwage na fakt, Ze chociai powszeclmie Wiadomym jest, ii W jednostkach penitencjarnyeh na terenie kraju panuje okresowe przeludnienie, to jednak poW6d nie udowodnii, 2e akurat W celach, W ktorych on przebywai W danyoh okresach takie przeiudnienie Wystepowaio. W aktaeh niniejszej sprawy nie ma Zadnego dowodu, ktoryby pozwalai na taka konkiuzje. Wobec poWyZsz.ego'Sa.d nie da1 wiary twierdzeniom powoda, jakoby przez caiy okres osadzenia go W przedmiotowych jednostkaoh penitencjarnych przebywat on W przeludniollych celach. W tym kontekéeie Warto takze nadmienié, ii; powszechna praktyka zaktadéw karnych i aresztow éledczych jest ,,przesuWanie" osadzonych pomiedzy celami tak, aby mimo pantljacego W jednostce generalnie przeludnienia, osadzeni nie przebywali permanentnie w oelach niezapewniaj acych im powierzchni przynajmniej 3 ml. Podsumowujac, W ocenie Sadu powéd nie udowodnii swojego roszczenia, dlatego tez powédztwo zgioszone W niniejszej sprawie naleZaIo oddaiié (vide pkt I wyroku). O kosztaeh przedmiotowego postepowania natomiast Sad orzeki W oparciu 0 przepis art. 102 k.p.c. bowiem powod jako osoba do niedawna pozbawiona Wolnoéci pozostawai bez staiego dochodu, ajak Wynika ze zioionego przez niego oéwiadczenia 0 stanie majatkowym (k. 78.) nie posiada on rowniei majajku z ktérego pozwany mégiby sie zaspokoié W przypadku zasadzenia najego rzecz kosztéw zastepstwa procesowego. .' W pkt III sentencji wyroku Sad nieuiszczone koszty sadowe przejajr na raohunek Skarbu Pafistwa, bowiem powod byi czeéciowo zwolniony na mocy postanowieniaz dnia 11 lutego 2009 r. (k. 10) od kosztow sadowyoh (por. art. 100 ust. I i art. 1 13 ustawy z dnia 28 lipoa 2005 r. o kosztach sqdowych W sprawach eywiiliyoh). . Z koiei przyznanie radoy prawnemu S.J. wynagrodzenia za reprezentowania poWoda z urzedu miaio opareie W § 2 W zW. z § 6 pkt 6 i § 15 rozporzadzenia Ministra Sprawiedliwoéoi Z dnia 28 Wrzeénia 2002 r. W sprawie opiat za czynnoéci rade6W prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Pafistwa kosztow pomocy prawnej udzielonej przez radce prawnego urzedu (Dz.U. z 2002 r.,'Nr 163, poz. 1349 ze zm.). --- STRONA 4 --- Choeiai W zwiaczku z oddaleniem powodztwa W niniejszej sprawie sposéb sformuiowania zg1oszonego roszczenie jest nieistotny, Sad czuje sie W obowiazku zaznaozyé na marginesie, 12 rnaterialnoprawna konstrukeja zakiadajapa jednolitoéé Skarbu Panstwa, jako osoby prawnej, Wywiera W snferze przepisow proeedurainych ten skutek, Ze niezaleinie od Wieioéci Wskazanych W pozwie czy orzeczeniu sadowyrn pafistwowych jednostek organ izaoyj nych lub ich organow, 2. ktorych dziaialnoécia wiqie sie dochodzone roszezenie, strona pozwana zawsze jest Skarb Panstwa a nie Wskazanejednostki (tak m.in. Sad Najwyzszy W wyroku 2 17.03.2010 r. W sprawie II CSK 393109, LEX nr 602681). A zatern choéby za Skarb Pafistwa dziakinia podejmowaiy trzy jednostki, jak W niniej szej sprawie, to nadal pozwanym byi tylkojeden podmiot, tj. Skarb Par’1stwa.Nie by1oby Wiec moiliwoéei ani zasadzenie roszczenia od kilku jednostek soiidarnie (tak jak wnosii petnomocnik powoda) ani tei rozdzielenie mieclzy taki jednostki zasadzonej kwoty. Ewentualne pozytywne orzeczenie nie mog10 rowniez mieé dwoistego charakteru, tj. zawieraé rozstrzygniecia o uwzglednieniu roszczenia W stosunku do jednej jednostki organizacyj nej Skarbu Pafistwa i oddaleniu W stosunku do innych jednostek (vide wyrok Sadu Apelacyj nego W Poznaniu W sprawie I ACa 1931/04, LEX nr175168). . .‘ 1'