Wyrok III C 907f09 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 maja 20101

--- STRONA 1 --- Sygn. akt III C 907f09 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 maja 20101‘. Sqd Oktrqgowy w Warszuwie III Wydzial Cywiiny w nastr;pu_i&1C__\,'m skiadzic: Przewodniczqca 55010131113 Skolarek _ Protokolant: sekretarz sqdowy Maria Puszkarska N3 podfiifiwie usirs‘'"H 3 ‘ME 0Ot3'2rR"i F‘ 0 dm'.l§"’:G d iniorm 1*‘; Pubiicrrei Dz U I12 11°15 1193 9' F""E“' 2'“ . . . . _, I. G " I ‘ ; ,  .. .  ' 1' po rozpoznamu w dmu 26 maja 2010 r., na rozprawlc, w V1 arszavx 1c pégkgzam inimmg6:5 pubiiczmi Emma Sprflw Z pvwfidziwa M 6 dokumaniu um w iormie przezworrwei Przeciwko Skarbowi PafistwaCentra|I1}'ZarZ1'1d S1uZb}' Wifiziennfij W W. //g/Ltd)!/J 4/L,_Jfl/L _ 1' 0 odszkodowanie 300 000 2,1 ......:;.......... 1. powodztwo oddala, wgj ¢)g,(,= 2. zasqdza od powoda M. G. na rzccz Skarbu Pafistwa Centralrlcgo Zarzqdu S1uibyv\Vigzier1nej w W. kwotr; T20021 iylulem m~To10__l§_o§§§§m{_g,;;§}§|g§1wa proccsowego, 3. nieuiszczone koszty sqdowe przejmuje na rachunek Skarbu Paflstwa Sygn. akt HI C 901009 Uzasadnienic . W pozwie z dnia 30 czerwca 2006 roku zlozonym przeciwko SkarbowiPaf1slwa Cenlralnemu Zarza_dowi Sluzby Wiqziermej M. G. wniosl 0 zasadzenig na jego rzecz kwoty 300.000 21 tylulem zadoééuczynienia za naruszenie jego dob: osobistych. Swojc roszczenia powod wiaczai z przebywanicm w Areszcie Sledczyrn w L., Areszcie §1edczym w K., w Areszcic Slcdczym (. ..) w W. oraz w Arcszcic élcdczym w P., a takzc w Zakladzie Kamym w C, w Zakladzic Kamym w U., w Zakiadzie Karnym w T., w Zakladzic Karnym wL., wZak1adz1c Karnym w R. 1 w Zaldadzie Kamym w L. (pozcw k. 2,.uzupe1nier|ie pozwu  k. 67, k. 15 18). l Pozwany wniosl o oddalcnic powodztwa oraz 0 zasqdzcnic kosztow postqpowania (odpowiedi na pozew  k. 136  139). Said ustali] nastgpujqcy stan faklyczny. M. G. przebywal w nastgpujqcych jednostkach peniiencjarnycht _  w Areszcie Qlcdczym W L.  w okresach: od dnia 7 kwietnia 200? roku do clnia 25 lutcgo 2008 roku, od dnia 14 kwietnia 2008 roku do dnia 24 czerwca 2008 roku, uf dniu 28 sierpnia 2009 roku;  w Zaldadzie Kamym w C.  w okrcsic od dnia 25 lutcgo 2008 roku do dnia 14 kwiemia 2008 roku, od dnia 12 mama 2009 roku do dnia 13 sicrpnia 2009 roku;  wZak1adzie Karnym w R.  w okrosie od dnia 24 czcrwca 2008 roku do dnia 12 marca 2009 roku; '  w Zak1adzie Karnyrn w P.  w okresie od dnia 10 sierpnia 2009 roku do (11|ia26 sierpnia 2009 mku; w Arcszcic Slcdczym (. ..) w W.  w okresie od dnia 13_sicrpn1a 2009 roku do dnia 18 sierpnia 2009 roku; w Arcszcie filodczym w L.  w okresie od dnia 8 mega 2005 roku do dnia 19 maja 2005 wk, 0d dnia 26 sierpnia 2009 roku; — w Zakiadzie Kamym w L.  w okrcsic od dnia 19 maja 2006 roku do dnia 26 czcrwca 2006 roku; I  yv Areszcie 0|:xiozym w K.  w okresie ed dnia 26 czerwca 2006 roku do dnia 2 sierpnia 2006 roku; _  w Zakladzie Kamym w R.  w okrcsic od dnia 2 sicrpnia 2006 roku do dnia 8 sicrpnia 2008 roku;  wZak1adzie Karnym w H w okrcsic od dnia 8 sicrpnia 2006 roku do dnia 17 iutego 2007 roku {informacjc 0 pobytach i orzeczcniach  k. 142  149). We wskazanych jednostkach M. G. przebywal okresowo w celach, w ktérych powierzchnia rnieszkaina byla mnicjsza niz 3 mg na osobq. Cele Wyposaione by1y standardowo, w mm dia kaidego z osadznnych, Szafki, laborety oraz wspélny stol. W cclach znajdowaly sir; kagciki sanitarne oddzielona od reszty ccli. Osadzcni mieli zapcwniony dostqp do cieplcj i zimnoj wody, otrzymywali przydzEa1§.* érodkéw czystoéci iérodkow higienicznych. W celach znajdowa1y sh; okna zabczpicczone kratarni, w razie poirzsby rnozna bylo je uchyiaé (bezspome  odpowiedi na pozow  k. 138). . M. G. mial mozliwoéf: odbywania codzicnnych spaccrow oraz korzystania 2. zajqé kulturahm  oéwiatowych i Sportowych w wigkszoslci jcdnosiek pcnitcncjarnyrzh, W ktérych by} osadzony. Wyjqtkjem by{Zak1ad Karny w L., w ktorym nic bylo éwictlicy oddziafowej {bezsguorm>, pozew, pisma uz1|p::1niaja_oc pozcw). M. G. cicrpi na luszczyco, oty1o§c':, zaburzcnia rytmu scrca. W w1cku(...) lat przcbyi zawal scrca(dokume|'11aCja medyczna  k. 20  22). _ Sad zwairyl, co n:!Sli;pl.tj&‘. Bezspornym w niniejszej sprawie byl fakt pr1.e1J)/\¢\'ania przez powoda na terenie kilku jednostck pcnitcncjamych polozonych na terenie kraju oraz przeludnicnia ccl w tychzc jcdnostkach. Powyzsze okoiicznoéoi powod przywo1a1 w treéci swego pozwu, nic byly one kwcstionowanc przez strong pozwanq. Ninisjszym pozwem powod dochodzii zadoééuczynicnia picnigzncgo za naruszenie jego dobr osnbislych, jakimi sq zdrowic, godnoéé, prawo do prywatnoéci. Zrodla rlaruszenia swoich dobr osobistych powod upatrywal W przebywaniu w celach nie spelniajqcych wymogow metraiow},'ch, braku wlaéoiwego wyposaienia cal, braku w1aSciv~.'ego wyzywicnia, braku prawidlowego funkcjonowania kantyny wiqziennej, braku udpowiednich zajoé kulturalno  oéwiatowych, braku wlaS'ciwe_i opicki med§,rcz|1c_i, braku w{aéci\wch warunkniwsanitarnych, braku dostqpu do aktow prawnych, braku wiaéciwych warunkéw do odbywania spacerow, braku dostqpu do biblioieki (k. 15 v.  18). W ocenis Sqdu niniejsze powodztwo jest niezasadne i Jake takie podiega oddaleniu. Zgodnie z art. 23 k.c. dobra osobiste czlowieka, jak W szczegolnoéci zdrowie, wolnoéé, czeéé, swoboda sumienia (...) pozostqiq pod ochrona prawa cywilnego, niezaleznie ed ochrony przewidzianej w innych przepisach, Z koiei art. 448 kc. przewiduje, iz w razic naruszenia dobra osobisiego sqd mote przyznaé temu czyje dobro wstafo naruszonc, odpowicdniqsumg tytulem zadoééuczynicnia picniqznego za d0ZIlflTl8_1(IZ}’WdQlUb na jego 2a_clanie zasqdzio or1powiednia_ sum; p1en1Qdzy na wskazany przez niego eel spole<:2.ny niezaleznle od innych érodkow potrzcbnych do usunigcia skutkow naruszenia. Wobcc trcéci powyzszych przcpisow w picrwszcj kolcjnoéci nalczalo ustalié, czy i jakie dobra osobiste powoda zostaly naruszone przezjednostki peniiencjarne, ktorc rcprezcntuje pozwany jako organ nadrzgdny. I Odnoszqc siq do irodha naruszenia dobr osobistych powoda w postaci braku xviaéoiwego dostgpu do zajgé. kuituralno  oéwiatowyci1 stwicrdzié naleiy, co naslqpuje. W tresici pisma procesowego 2 dnia 29 [ipca 2008 roku (k, I7)p0w1§d wskazal, zejedynie w Areszcic Sledczym w L. nie min! dosfqpu do éwietl icy oddziatowcj. Jak przyznai w treéci tego pisma osadzeni mieli zapewniony dostqp do korzystania z bibiioteki, Fakl, 2e bibliotcka nie byia nalczycic wyposazona oraz nie zapewniala dostgpu na najnowszyoh publikacji nie éwiadczy jeszcze 0 pozbawieniu powoda do formy rozrywki intcicktuainej jakq jest czylanie ksia_z'ek i prasy. Funkcjonujapc na tcrenic pozosta1yc|1jed|1o5tek |:|cnitcncjari1yc|1 éwietlicc oddziaiowc zapemlizjq osadzonym m0Zliw0§;¢ odpowiedniego zagospodarowania czasu. lako w zadcn sposob nic udowodnionc na[eZa1o potraktowaé twicrdzcnia powoda, ii '  I doszlo do r1arusze|1ia dobra osobistcgo w postaci jego zdrowia. W tym micjscu wskazaé nalezy,ii: zgodnie z treéciqart. 6 kc cigzar udowodnicnia faktu spoczywa na osobie, ktora z faktu tcgo vxywodzi skutki prawns. Konstrukcja normy art. 24 kc przewiduje ochronq jedyhic przcd bezprawnym naruszeniem dobra osobiszego, wprowadzajqc w tym zakresie domnie|nanic owcj br:zpraWno§‘ci. Na tic powyzszego przcpisu powoda nic obciqza udowodnienic faktow wykazujq_cy<:h bezprawnoéé dziaiania pozwancgo. Na powodz1e_iako uprawnionym spoczywa.0bowia;zek wykazania d2i_a1afl'naruszajqcych jego dobro osobistc iub zagraZajqcyc|1tcmu dobru, zaé |Jozwar1y w oelu uwolnienia siq od odpowicdzialnoéci, musi wykazaé przcs1anki braku bczprawhoéci swcgo dzialania. Z zcznafi powoda ziozonyoh podczas rozprawy w dniu 9 grudnia 2009 roku (k. 1?9)wynika, i2 pogorszcnia stanu zdrowia powod upatrujc W 1dopoiach 21': wzrokiem i siuchcm, 'a takie w dolegliwoéciach w postaci luszozycy i ncrwicy. Wskazar’: jednak --- STRONA 2 --- nalezy, Ze powod w zadon sposob nie wykaza1 zwiqzku przyczynowego pomiodzy doleg1iwos'ciami, na ktore cierpi a faktem ich powstania w wyniku przebywania w jednostkach penitcncjarnych. Przedc wszystkim powod nio udowod|1i1, Ze nerwica 1 depresja sa_ \=vy121czr|ym wynikiom zachowania funkcjonariuszy s1uz wigziennych oraz, Z0 k1opoty zdrowotnc zc wzrokiem, s_1ur_:hem, kr_Qgos1upcm sq spowodowane pobytami wjcdnostkach penitcncjamych. Przeciwnic, wtreéci swoich zeznafr powod przyznal, Ze klopoty ze sluchcm mogq byél 1'1_}'»nilriem boj1<i, w ktorej bral udzial na terenic zakladu kamego (k. 178  I79). Nadto, Sqdowi wiadomo 2 urzqdu, ze w katdej jednostce penitencjarncj istnicjqpunkty opiekj medyoznej oraz oddzia1y' przystosowane do zapewnienia stosowncj opieki 1 leczenia. Swoich twierdzcfi o braku dostqpu do lckow I opieki medycznej powod _nie 'popar1 zadnymi_ dowodam_i. 'Z_ toga wzglqdu w occnic Sqdu powéd nie udowodnil, j akoby doszlo do naruszcniajego dobra osobistego W postaci jego zdrowia. .1 ako nic zna:iduja5:e_ polqyoi; Izc_czy§\515_1o§c1_r1o|c2alo potraktowaf: twierdzcniapowoda 0 braku dostgpu do aktow prawnych. Wskazaénalely, 23 Zarowno w treéci pgzwu, jak j w kolejhych pismachprocesowych (R.13, k. 14  14 v.) powod popieral swoje Zqdania i wnioski przywoiujqc treéé przcpisow prawnych zawartych w kodcksic cywilnym, kodeksie postqpowania cywilnego, kodeksie karnym wykonawczy, Konwcncji Praw Cz1owieka. Powod powolywal sio takze na opracowania naukowe, strony internetowe i orzeczenia Sqd_u_Naj.\\'yzszcgo. Powyzsze jednoznacznie wskazuje, Zc powod mim‘ dostzp do treéci akiow prawnych i orzecznioiwa sadow. Dkolicznoéé, it powod odbywa1 karo w przcludnionych cclachjest w ninicjszcj sprawic bczspoma, zosta1a przyznanalprzez pozwancgo. Zdaniem Sqdu nie zapewnienic przez Pafistwo osadzonym w jcdnostkach pcnitencjarnych minimalnych norm powierzchnimvych nie mote byé stanem, ktory zasiuguje na aprobato. Niewqtpliwie zalem osadzcnic M. G. w celach nadmiemie'prze1ddn1ooyc1'1,W warunkach nic zapcwniajagzych intymnoéci przy w§rkonywanych czynnoéciach higienicznych stanowi naruszcnic dobr osohistych powoda W postaci jego godnoéci. Povxj/Zszego nic moina jednak traktowaé jako aktu represji skierowanego indywidualnie przeciwko powodowi. Niedogodnoéci, ktore spotkaiy powoda w zwiqzku z odbywaniem kary w takim samym stopniu doty¢zy1y innych osadzonych. Warunki te zafi byiy takie, jak w danej sytuacji mog1a optymainie zapewrridz administracja areszw. Pomimo uznania, iz warunki, w ktérych byi osadzony powod naruszy1yjeg0 godnoéé I prawo do prywatnoéci, to gradacja tych naruszefr nie przybrahjednak takiej formy, w ktérej rnoina by podzielié twierdzenie powoda 0 osadzcniu go w nicgodziwych, nieludzkich warunkach, co dopiero w ocenie Sa_du uzasadniéfioby zqdanie zasqdzerria zadoééuczynienia. W tym miejscu naiezy zwrocié uwagg, Ze pomimo wskazanych wyzej niedogodnoéci powod miat zapewnione miejsce do spania, bezplatne wyzywicnie, bczplatnq opieko medycznq (zapewnia jqkazda 2 jednostek penitencjamych na terenie kraju), dostrgp do éw1et1icy i bibiiotek, ktore funkcjonujq w wiqkszoéci jcdnostek pcnitcncjarnych na tercnie kraju, dostop do programow radio“‘o~tclewizyjn§'ch. Mia! zatem lepsze warunki nii znaczna czqéé osob przebywajapych na wofnoéci, ktorc, w przeciwiefistwie do powoda, respcktujs; normy prawn karnego, a ktorc czqsto bez swojej winy iyjq w niedostatku i ubostwic, czqsto bez szans na znalczienic wlasncgo Iokum. Sqd meriti podzieia poglqd myrazony przez Sad Najwyiszy w wyroku z dnia 2 paidziemika 2007r. I1 CSK 269107, zgodnie z ktorym samo osadzcnic w przeludnionz:_i ce1i nie jest wystarczaja_ca podstawq do uwzglqdnicnia 2a_dania zasqdzcnia zadoééuczynicnia. Takic w orzcczoniach Europejskiego Trybuna1u Praw Cz1owieka najczoéciej zwracano uwagq na zfe warunki sanitamc, niBhig1¢niCZI10§f: i brak prywatnoéci przy korzystaniu z urzadzefi sanitamych, permancntnq nierr|oz1 iwoéé zaspokojenia potrzehy snu spov.*o:Iowan:1 niewystarczajqcq iloéciq lozek jak i nieustannie zapa1onym éwiatlem czy panujapym hafasem, niedostateczne oéwietlenie uniomoiliwiajqce czytanie, 215. wentylacjq, warunki prowadzqcc do rozprzcstrzcniania sio chorob bqdi brak mozliwoéci ieczcnia. Trybunal uwzglodnial skumulowany efeki 1}"ch warunkow, a takze spccyficzne zarzuty podnoszone przez skariqcych. ' ' Zdaniem Sa_du powod popelniajap przestgpstwo musiai liczyé 51¢ z tym, ii karq za swoj czyn bgdzie odbywal w wigizieniu, w ktorym z oczywistych wzglqdow nie ma kornfortu. Nadto, jak wynika Z informacji o pobytach 1 orzeczcniach (k. 144  I49) powod ki1kL|krotnic by] skazywany na karrg pozbawienia wolnoéci za popdniane przestqpstwa, a zatcm hyl éwiadomy warunkow panujapych w zak1adach pcnitcncjarnych. Rownicz Sa_d Naj\Ayzszy w wyroku Z dnia 28 lutego 2007:‘. nie uzaleinfl mozfiwoéci zasqdzcnia zadoééuczynienia ocl potwiardzenia faktu osadzenia w warunkach metrazowych odbiegajapych od norm wskazanej wart. I 10 § 2 k.k.w. Mozliwoéé taka zostala bowiem polapzona z jednoczesnym naruszeniem takich podstawowych standardowjak zapewnienio kaidcmu osadzoncmu oddzieinego miejsca do spania atbo oddzielerpia woz1a sanitarncgo od ogolncj przestrzeni ccli. W niniejszej zaé sprawie brak bylo podstaw do przyjqcia, iz powod w takich warunkach odbywal kar; pozbawicnia wolnoéci. Reasumujqc, zdanicm Sqdu brak jest podstaw do zasqdzenia na rzecz powoda jakicjkolwiek kwoty zadoéouczynicnia za naruszenie jego dobr osobistych, 1ctbre wiqza1‘o 511; 2 warunkarni odbywania kary. W orzenznictwie Sqdu Najwyiszcgo ugruntowany jest poglqd, zgodnie z ktolym sad nie ma obowiqzku zasqdzerlia zadosléuczynicnia w kazdym przypadku naruszcnia dobr osobistych (por. wyrok SN z dnia l9.04.2006r. ll PK 245105 OSNP 200??? 83101 ). Zasqdzenio zadoééuczynienia rna zatem charakter fakultatywny i od oceny sqdu oparlej na analizie okoiicznoéci konkretnaj sprawy zalezy przyznanie pokrzywdzonemu ochrony w tej formie [vide wyrok SA w spr. TACa 833106). Podstawowym kryterium decydujqcym o mozfiwofici zasadzenia zadoééuczynienia winien byé min. siopicfi win§' naruszycicla, rodzaj naruszoncgo dobra oraz poczucie pokrzywdzenia poszkodowanego. W wyroku Sqdu Najwyzszego 2 dnia 12.12.2002r. V CKN I58l£00 wskazano takzc, 12 dccyzja o zasqdzcniu zadoééuczynicnia winna byr’; poprzedzona takze zbadaniem nasilenia zlej woli naruszycieia i celowoisci zastosowania tego érodka. Odnoszqc siQ do kwestii winy to tq przesianko odpowiedzialnoéci za niezapevmicnic osadzonym warunkéw metraiowych zgodnych z art. 110 § 2 k.k.w. uparrywaf: nualezy poza jcdnostkami organizacyjnymi, ktorc bczpoérednio odpowiadajq za warunki W jakich powod odbywai karg. Jednostki te pomimo przepeinienia, nie mogq odrnowif; przyjacia skazanego, a gospodarko fir1ansowa_ prowadza_ w oparciu o prawo budzetowe. O kosztach sqdowych r0zstrzygni1{,to rla podstawic art. 102 k.p.c, zgodnie z brzmieniem, ktorego w wypadkach szczegolnie uzasadnionych sad mozc zasqdzif: od strony przegn/waja,cej tylko czcgrlci kosztéw albo nie obciqzaé jr: w ogole kosztami. Powyzszy przcpis ustanawia zasado slusznoéci, bqdqcq odstopstwem od zasady odpowiedzialnofici za wynik procesu. Nie konkretyzuje on pojgcia ,,wypadkow szczegoinie uzasadnionyclf‘, pozostajqc ich kwalifikacjc, IJTZ}' l.1\:\'7.g1@dni6niu cahoksztaftu okolicznoéci dancj sprawy, Sqdowi (orzcczenic SN z dnia 20 grudnia 19T3r., IICZ 2103113, niepubl.) O kosztach zastgpslwa procesowcgo rozstrzygniqto na podstawie art. 98 kpc w zw. 1 § 6 pkt 7 rozporzqdzenia Ministra Sprawiedliwoéci z dnia 28 wrzeénia 2002 r. w sprawie opiat z_a ozynnoécf radcow prawnych oraz ponoszcnia przcz Skarb Paflstwa kosztbw nieoplaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcg prawnego uslanowionego 2 urzgdu (D2. U. z 2002 r., nr 163, poz. 1349 ze 2111.).