§Centrum Prawa KarnegoWykonawczego
← Powrót do orzecznictwa
Orzecznictwo

Wyrok III C 75/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 lutego 2016 r. Sąd Okręgowy w Warszawie

Treść orzeczenia

--- STRONA 1 --- Sygn. akt III C 75/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 lutego 2016 r. Sąd Okręgowy w Warszawie III Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Agnieszka Rafałko Protokolant: sekretarz sądowy Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu w dniu18 stycznia 2016 r. w Warszawie, na rozprawie sprawy z powództwa E. C. (1) przeciwko (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. o ochronę dóbr osobistych 1. (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. do opublikowania na swój koszt w dzienniku (...), na pierwszej stronie, w wytłuszczonej ramce o wymiarach co najmniej 15 cm na 10 cm, pogrubioną czcionką koloru czarnego o rozmiarze co najmniej 12 punktów typograficznych, na białym tle, oświadczenia o treści: (...) Sp. z o.o. przeprasza Panią E. C. za to, że naruszyła jej dobra osobiste w ten sposób, że opublikowała w dzienniku (...) artykuł pt. „(...)”, co spowodowało nieuzasadnione powiązanie jej osoby z opisanymi tam działaniami. (...) Sp. z o.o.” 2. W pozostałym zakresie powództwo oddala. 3. Zasądza od (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. na rzecz E. C. (1) kwotę 1.680,00 (jeden tysiąc sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zawrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sygn. akt III C 75/15 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 21 stycznia 2015 r. (data prezentaty) E. C. (1) wniosła o: 1. zobowiązanie (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. do opublikowania na swój kosz, w dzienniku (...), na pierwszej stronie w wytłuszczonej ramce o wymiarach co najmniej 15cm x 10 cm, pogrubioną czcionką koloru czarnego o rozmiarze co najmniej 12, na białym tle, oświadczenia o treści: (...) Sp. z o.o. przeprasza Panią E. C. za to, że naruszyła dobra osobiste Pani E. C. w ten sposób, że dopuściła do opublikowania w dzienniku (...) artykułu pt. „(...)”, w którym przedstawione zostały informacje ze sfery życia prywatnego dotyczące Pani E. C., a także --- STRONA 2 --- zestawienie jej danych osobowych w kontekście opisu cudzych nielegalnych działań, co spowodowało nieuzasadnione powiązanie jej osoby z tymi działaniami. Powyższe oświadczenie publikuje się w wyniku przegranego procesu sądowego. (...) Sp. z o.o.”; 2. o zobowiązanie Pozwanego do umieszczenia na swój koszt tekstu powyższych przeprosin w Internecie na stronie internetowej www.(...).pl w ramce wielkości 1/8 ekranu, standardową wielkością liter, czcionką koloru czarnego, na białym tle pod tytułem (...) Sp. z o.o. przeprasza Panią E. C.”, w terminie 24 godzin od daty uprawomocnieni się wyroku w niniejszej sprawie, na okres 7 dni; 3. o zobowiązanie Pozwanego do trwałego usunięcia ze strony internetowej www.(...).pl artykułu „(...). (...). (...)”, jak również do trwałego usunięcia imienia i pierwszych dwóch liter nazwiska Powódki z frazy kluczowej do artykułu „(...). (...). (...)” opublikowanego pod adresem internetowym http//www.(...).pl/(...).html; 4. zasądzenie od Pozwanego kwoty 50.000,00 zł. tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych, płatnej na jej rzecz wciągu 14 dni od dnia uprawomocnienia się orzeczenie wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty; 5. o zasądzenie od Pozwanego kosztów procesu według norma przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu pozwu Powódka wskazała, że artykuł przedstawia ją w jednoznacznie negatywnym świetle, jako osobę należącą do gangu kelnerów, biorącą udział w procederze nagrywania polityków, co w sposób rażący narusza jej dobra osobiste, takie jak dobre imię, cześć, prywatność, wizerunek. W konsekwencji tej publikacji została zwolniona z pracy. Obecnie ma problemy ze znalezieniem pracy zgodnie z posiadanym doświadczeniem, jest w złej kondycji psychicznej, ma poczucie rozpoznawalności w branży zawodowej, wśród znajomych i w otoczeniu sąsiedztwa, została wyrzucona poza nawias społeczny, utraciła szereg znajomości. Ciągle boryka się z następstwami publikacji (pozew). W odpowiedzi na pozew z dnia 11 marca 2015 r. (data prezentaty) pozwany (...) Sp. z o.o. wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego (odpowiedź na pozew k. 72 i nast.). W uzasadnieniu swojego stanowiska podniósł, że: 1. nie doszło do naruszenia dóbr osobistych Powódki, ani tym bardziej do bezprawnego i zawinionego naruszenia tych dóbr; 2. sporne artykuły zostały sporządzone i opublikowane w celu ochrony ważnego interesu społecznego, celem zapewniani realizacji funkcji informacyjnej prasy w demokratycznym państwie prawa, 3. zadaniem Pozwanego było poinformowanie społeczeństwa o stanie postępowania przygotowawczego; 4. prasa jako czwarta władza korzysta z wolności słowa, a w jej ramach z prawa do krytyki, 5. dziennikarz ma prawo do prezentacji zjawisk podlegających nagannej ocenie, 6. informacje zawarte w artykule są prawdziwe, 7. wizerunek Powódki został przedstawiony w sposób uniemożliwiający jej rozpoznawalność, --- STRONA 3 --- 8. brak podstaw do żądania udzielenia ochrony o charakterze majątkowym. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 25 czerwca 2014 r. w dzienniku (...) został opublikowany artykuł prasowy pod tytułem „(...)”. W artykule zostały podane imiona i pierwsze litery nazwiska Ł. N., jego brata D. N., Powódki, jako dziewczyny D. N. oraz Pawła D. Dodatkowo zostało wskazane miejsce pracy każdej z przywołanych osób. Dalej, pod wytłuszczonych nagłówkiem „Zorganizowana grupa” została podana informacja z powołaniem się na źródło w osobach funkcjonariuszy, że cała czwórka ściśle współpracowała ze sobą. Dalej następuje stwierdzenie, że nie jest wykluczone, iż wszyscy otrzymają zarzut działania w zorganizowanej grupie przestępczej. Następnie został pokrótce opisywany proceder nagrywania W artykule zostało też opublikowane zdjęcie przedstawiające postać Powódki wraz z jej partnerem. Twarze postaci zostały zamazane (artykuł k. 21, 22-23). Artykuł ukazał się również na stronie internetowej www.(...).pl, aczkolwiek pod innym tytułem (protokół z czynności k. 24-25, artykuł k. 26-35). Autor artykułu uzyskał informacje od bliżej nieokreślonych osób, związanych z organami ścigania, a nadto bazował na powszechnie dostępnych informacjach, zawartych w innych publikacjach (zeznania świadków M. R. k. 247v-248, M. W. k. 247v). Z ustaleń poczynionych w trakcie postępowania prowadzonego przez Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego wynikało, że E. C. (1) pozostaje w nieformalnym związku z D. N., bratem Ł. N.. Jest zatrudniona w (...), gdzie dochodziło do nagrywania polityków (notatka k. 209-210). Przeszukanie miejsca zamieszkania Ł. N. przeprowadzone w tej samej dacie doprowadziło do ustalenia, że na miejscu czynności była obecna E. C. (1), jako współlokator mieszkania (protokół k. 211-219). Powódka przesłuchiwana w charakterze świadka w tym dniu potwierdziła swoje zatrudnienie w (...). Potwierdziła wspólne zamieszkiwanie z D. N. i jego bratem Ł.. Zaprzeczyła uczestnictwu swojemu bądź D. N. w nagrywaniu (protokół przesłuchania k. 220-224). Przesłuchany w tej samej dacie D. N. zeznał, że pracował w (...) do sierpnia 2013 r., przy czym nigdy nie zajmował się obsługą gości (...). Pracował na poziomie, do którego mieli dostęp wszyscy goście. Potwierdził wspólne zamieszkiwanie z Powódką i bratem Ł. N. (protokół przesłuchania k. 225-227). W dniu 23 czerwca 2014 r. został przesłuchany świadek Ł. N., który w sposób szczegółowy podał okoliczności powstawania nagrań i osoby mające z tym związek. Zanegował udział w tym brat D. i jego dziewczyny E. C. (1) (zeznania świadka k. 228-239). W tym samym dniu została sporządzona notatka urzędowa z rozmowy z K. L., biorącym udział w procederze, który zanegował udział w nim Powódki. Wysnuł domniemanie, że jako dziewczyna brata Ł. N. mogła o tym wiedzieć. Wprost wskazał, że nie ma jednak wiedzy na ten temat (notatka k. 240-243). Pismem z dnia 27 czerwca 2014 r. E. C. (1) została wypowiedziana umowa o pracę, z dniem 31 lipca 2014 r. Jak przyczynę podano brak zaufania uniemożliwiający dalszą współpracę, spowodowany bliskimi kontaktami z osobami podejrzewanymi o nielegalny podsłuch i rejestrację rozmów gości restauracji (...) (wypowiedzenie k. 36). Pismem z dnia 19 listopada 2014 r. E. C. (2) wezwała Pozwanego do zaprzestania naruszania jej dób osobistych i zapłaty zadośćuczynienia w kwocie 50.000,00 zł. (pismo z załącznikiem i dowodem nadania k. 39-52). Pismem z dnia 10 grudnia 2014 r. Pozwany odmówił zapłaty (pismo 53-55). Sprawa podsłuchów, zwana (...) odbiła się bardzo szerokim echem medialnym. Była szeroko opisywana w publikacjach prasowych oraz komentowana na łamach radia i telewizji. I tak publikacje prasowe znalazły się w (...).pl, (...).pl, (...).pl, (...).pl, (...).pl, (...).pl, (...).pl, (...).pl (publikacje k. 111-147). Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. --- STRONA 4 --- Sąd Najwyższy w uzasadnieniu do uchwały z dnia 16 lipca 1993 r. (I PZP 28/93) przyjął, że uznanie, czy mamy do czynienia z dobrem osobistym zależy od wielu czynników oraz, że pojęcie to należy odnosić do określonego poziomu rozwoju technologicznego i cywilizacyjnego, a także przyjętych w społeczeństwie zasad moralnych i prawnych, istniejącego rodzaju stosunków społecznych, gospodarczych czy nawet politycznych. Zgodnie z art. 24 k.c. poszkodowanemu przysługują stosowne roszczenia wymienione w przepisie. Ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Ochrona przewidziana w przytoczonym przepisie jest uzależniona od spełnienia dwóch przesłanek, a mianowicie: zagrożenia lub naruszenia dobra osobistego osoby fizycznej oraz bezprawności działania osoby naruszającej cudze dobro. Pierwszą z tych przesłanek musi wykazać osoba żądająca ochrony, natomiast ciężar wykazania, że określone zachowanie nie może być uznane za bezprawne, spoczywa na osobie, która dopuściła się naruszenia. Przesłanka bezprawności ujmowana jest przy tym szeroko, za bezprawne bowiem uznaje się każde zachowanie sprzeczne z obowiązującymi przepisami oraz z zasadami współżycia społecznego. W wyroku z dnia 19 października 1989 r., II CR 419/89, Sąd Najwyższy wyjaśnił, że za bezprawne uważa się każde działanie naruszające dobro osobiste, jeżeli nie zachodzi żadna szczególna okoliczność usprawiedliwiająca takie działanie, oraz że do okoliczności wyłączających bezprawność zalicza się: działanie w ramach porządku prawnego, tj. działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy prawa, wykonywanie prawa podmiotowego, zgodę pokrzywdzonego (ale z zastrzeżeniem uchylenia jej skuteczności w niektórych przypadkach) oraz działanie w obronie uzasadnionego interesu. W doktrynie i orzecznictwie przyjęto pogląd, iż przy ocenie, czy zostało naruszone dobro osobiste decydują kryteria obiektywne, a nie subiektywne odczucia osoby żądającej ochrony prawnej. Kryteria obiektywne pozwalające stwierdzić, czy i w jakim ewentualnie zakresie zostały naruszone dobra osobiste, opierają się na tzw. opinii publicznej będącej odzwierciedleniem poglądów powszechnie przyjętych i uznania, iż materiał przedstawiony przez pozwanego, a dotyczący spraw powoda nosi znamiona bezprawności. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że artykuł będący przedmiotem niniejszego postępowania narusza dobra osobiste powódki E. C. (1) w postaci godności w szeroko rozumianym znaczeniu oraz prawa do prywatności. Dobra osobiste uregulowano w art. 5 Konstytucji RP, który wymienia wolności i prawa człowieka i obywatela, oraz w art. 30 Konstytucji RP, wskazującym na fundamentalne znaczenie przyrodzonej, niezbywalnej i nienaruszalnej godności człowieka, która stanowi źródło tych wolności i praw człowieka i obywatela. W dalszych przepisach Konstytucji (art. 41, 47-53) wskazano kolejne dobra osobiste, a mianowicie: w art. 41 - nietykalność osobistą i wolność osobistą; w art. 47 - ochronę życia prywatnego, życia rodzinnego, czci, dobrego imienia oraz decydowania o swoim życiu osobistym; w art. 49 - wolność i ochronę tajemnicy komunikowania się; w art. 50 - nienaruszalność mieszkania (pomieszczenia lub pojazdu); w art. 52 - wolność poruszania się. Przepis art. 53 Konstytucji RP wyraża wolność sumienia i religii, a art. 54 - wolność myśli, która polega na wolności wyrażania swoich poglądów oraz pozyskiwania i rozpowszechniania informacji. Cześć człowieka obejmuje dwa aspekty: dobre imię (cześć zewnętrzna) i godność (cześć wewnętrzna). Konkretyzuje się w poczuciu własnej wartości człowieka i oczekiwaniu szacunku ze strony innych ludzi. W obu tych aspektach doszło do naruszenia czci Powódki. Sporny artykuł został opatrzony tytułem „(...)”, który sam w sobie stanowi bardzo mocny, nie pozostawiający wątpliwości przekaz. Stanowi tło całego artykułu, poprzez które odczytuje się pozostałą jego treść. Zapada w pamięci, przekłada się na używany w powszechnym obiegu slogan. Czytelnik już na początku wyrabia sobie przekonanie, że jego bohaterowie to członkowie gangu. Przekonanie to wzmacnia wstęp do artykułu opisujący pracę m. in. Powódki z klientami. Następnie zostały przytoczone dane miejsca pracy i zajmowanego stanowiska Powódki, poprzedzone zdaniem wskazującym na skutek w postaci niemalże obalenia rządu. W dalszej części następuje informacja dotycząca prawdopodobnego działania w zorganizowanej grupie przestępczej i odniesienie do pogrążenia nagraniami czołowych polityków oraz do procedury nagrywania. Tak skonstruowany artykuł w sposób oczywisty pośród bohaterów afery plasuje Powódkę. Nie pozostawia wątpliwości co do tego, że była ona jedną z osób nagrywających rozmowy polityków. W związku z tym nie sposób podzielić stanowiska Pozwanego, że artykuł nie dotyczy wprost Powódki. --- STRONA 5 --- Zgodnie z definicją słownika języka polskiego PWN, gang to zorganizowana grupa przestępcza. Zgodnie z definicją prezentowaną w W., gang to wieloczłonowa, hierarchiczna struktura, której celem jest prowadzenie ciągłej działalności przestępczej i czerpanie z niej zysków. Znaczenie i wydźwięk tego słowa są jednoznacznie negatywne i przywołują tak samo jednoznaczne wyobrażenie na temat definiowanego nim zjawiska. Tytuł spornego artykułu wskazuje, że Powódka należy do tak zorganizowanej grupy przestępczej. Zdaniem Sądu w sposób oczywisty artykuł narusza dobre imię Powódki, czyniąc z niej członka zorganizowanej grupy przestępczej, pozbawiając ją przymiotu człowieka prowadzącego normalny tryb życia, funkcjonującego zgodnie z obowiązującym prawem. Artykuł ten godzi również w godność Powódki, pozbawiając ją szacunku, jakiego zgodnie z naturalnie przynależnymi prawa mogła oczekiwać od innych. Artykuł narusza również prawo do prywatności Powódki. Rozwinięcie przywoływanych powyżej postanowień Konstytucji RP w zakresie prawa do prywatności znajduje się choćby w prawie prasowym. Według art. 14 ust. 6 Prawa prasowego, nie wolno bez zgody osoby zainteresowanej publikować informacji oraz danych dotyczących prywatnej sfery życia, chyba że wiąże się to bezpośrednio z działalnością publiczną danej osoby. Prywatność człowieka obejmuje w szczególności zdarzenia związane z życiem rodzinnym, seksualnym, stanem zdrowia, przeszłością, sytuacją majątkową, w tym także uzyskiwanymi dochodami (vide uchwała składu 7 sędziów SN z dnia 16 lipca 1993 r., I PZP 28/93). Artykuł wskazuje, że Powódka jest dziewczyną D. N., brata Łukasza N. I. ta nie tylko ujawnia dane z życia prywatnego Powódki, ale też utwierdza czytelnika w przekonaniu, że działanie opisywanych osób miało charakter zorganizowany, w racji chociażby tego, że trzy osoby pozostawały w relacji pokrewieństwa i partnerstwa. Oczywistym jest, że działalność Powódki nawet nie ocierała się o kwestie publiczne, a co za tym idzie brak było podstaw do ujawniania takiej okoliczności. Ocena, czy nastąpiło naruszenia dobra osobistego, nie może być dokonywana według miary indywidualnej osoby, która żąda ochrony prawnej z tego tytułu. Istotna w tym zakresie jest obiektywna reakcja opinii publicznej (tak SN w wyroku z dnia 05.04.2002 r., II CKN 953/00, z dnia 26.10.2001 r., V CKN 195/01). Ocena spornego artykułu przedstawiona powyżej została dokonana przy użyciu miary zobiektywizowanej. Nadmienić należy, że jednoznaczny jego wydźwięk powoduje, że ocena subiektywna Powódki i obiektywna, według miary przeciętnego czytelnika, odbiorcy, pokrywają się. Sąd nie podzielił natomiast twierdzenia pozwu, że sporny artykuł naruszył prawo Powódki do wizerunku, które stanowi integralną część prawa do prywatności. Wizerunek to dostrzegalne, fizyczne cechy człowieka, tworzące jego wygląd i pozwalające na identyfikację osoby wśród innych ludzi (E. Wojnicka, Prawo do wizerunku w ustawodawstwie polskim, ZNUJ PWiOWI 1990, z. 56, s. 107). Wizerunek należy ujmować szeroko i obejmować tym pojęciem również inne, poza anatomicznymi, elementy identyfikujące, jak okulary, fryzurę, ubiór, rekwizyt, o ile tylko, wraz z innymi cechami, są one dla tej osoby charakterystyczne (J. Barta, R. Markiewicz, Wokół prawa do wizerunku, ZNUJ PWiOWI 2002, z. 80, s. 12). Wizerunek musi zawsze umożliwiać rozpoznanie osoby. Naruszenie wizerunku polega na jego utrwalaniu, przekształcaniu lub rozpowszechnianiu. Sąd orzekający w niniejszej sprawie całkowicie podziela stanowisko wyrażone w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 27 lutego 2003 r., IV CKN 1819/00, zgodnie z którym „naruszenie prawa do wizerunku osoby fizycznej (art. 23 k.c.) następowałoby wówczas, gdyby opublikowana w prasie bez zgody tej osoby fotografia wykonana była w sposób umożliwiający identyfikację tej osoby". Tymczasem zdjęcie Powódki wykorzystane na potrzeby artykułu nie pozwala na jej identyfikację. Jest to możliwe jedynie w kręgu najbliższej rodziny i znajomych, co z kolei nie może przesądzać o naruszeniu prawa Powódki do wizerunku. Twarz Powódki została zasłonięta pikselami, czyniąc ją całkowicie nieczytelną. Zwłaszcza, że nie nosi ona żadnych znamion charakterystycznych. Również fryzura nie jest charakterystyczna. Jest właściwa wielu kobietom. Nie można przy tym pominąć, że fryzury podlegają zmianie, a co za tym idzie nie identyfikują oznaczonej osoby w sposób trwały. Pozwany w toku postępowania podnosił, że dane przytoczone w artykule są zgodne z prawdą, a co za tym idzie Powódce nie przysługuje ochrona prawna. W ocenie Sądu konfrontacja tego zarzutu z materiałem dowodowym przedłożonym przez samego --- STRONA 6 --- Pozwanego, pochodzącym z postępowania przygotowawczego, na które to źródło powoływała się świadek M. R., nakazuje odmówić mu racji. Cytowany powyżej materiał dowodowy w postaci zeznań świadków Ł. N., D. N., E. C. (1), notatek urzędowych, w tym z rozmowy z K. L., nie wskazują na jakikolwiek udział w procederze Powódki. Wręcz przeciwnie. Zatem z dużą ostrożnością należy podejść do zeznań świadków M. R. i M. W., iż otrzymali od organów ścigania informacje o udziale Powódki w procederze, a zwłaszcza o udziale w zorganizowanej grupie. Należy w tym miejscu raz jeszcze podkreślić, że sporny materiał prasowy nie traktuje w sposób oględny o czynnościach prowadzonych z udziałem Powódki, o ustaleniach prowadzonych w stosunku do niej. W sposób kategoryczny przedstawia ją jako osobę zamieszaną w aferę podsłuchową, na równi z innymi osobami. Z zeznań przesłuchanych, przywoływanych powyżej świadków wynika, że autor czerpał materiał również z ogólnodostępnych informacji pojawiających się w mediach, również w prasie. Tymczasem treść artykułu nie wskazuje na jakiekolwiek przedruki z innych źródeł, nie odwołuje się do nich. Zawiera kategoryczne sformułowania, stanowiące wypowiedź dziennikarza sporządzającego artykuł. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że autor artykułu nie dochował należytej staranności i rzetelności przy zbieraniu i wykorzystywaniu materiałów prasowych, wymaganych od niego zgodnie z art. 12 Prawa prasowego. Zgodnie z kolejnym zarzutem pozwanego, sporne artykuły zostały sporządzone i opublikowane w celu ochrony ważnego interesu społecznego, celem zapewniania realizacji funkcji informacyjnej prasy w demokratycznym państwie prawa. Ich zadaniem było poinformowanie społeczeństwa o stanie postępowanie przygotowawczego. Nie sposób zanegować ogromnej roli mediów w życiu społeczeństwa, realizującej się poprzez informowanie go różnorakich zdarzeniach, korzystającej z wolności słowa. Niemniej jednak rola ta nie może być realizowana w sposób bezwzględny, z pogwałceniem praw osób trzecich. Owa rola i wolność słowa podlegają ograniczeniom wprost uregulowanym przepisami prawa, w tym dotyczącym ochrony dób osobistych. Jak wskazał Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 23.02.2015 r. (VI ACa 478/14), z którym należy zgodzić w całości, publikowanie informacji o nieprawidłowych zjawiskach w życiu publicznym jest pożądane i zgodne z interesem społecznym. Rzecz jednak w tym, że patologie, nawet najbardziej naganne, należy ujawniać i opisywać we właściwy sposób, w tym między innymi zgodnie z zasadami rzetelnego dziennikarstwa skodyfikowanymi w ustawie z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe. Poczyniona powyżej analiza dotycząca stanu postępowania przygotowawczego nakazuje stwierdzić, że sporne publikacje nie zmierzały do zrealizowania swojej roli informacyjnej. Dane przytoczone w spornej publikacji rozbiegają się z ustaleniami w tamtym okresie z postępowania przygotowawczego. Zdaniem Sąd publikacja miała charakter raczej podchwycenia tematu medialnego, zainteresowania czytelników swoim wydawnictwem, zapewnienia sobie wysokiej poczytności. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że Pozwany nie wykazał bezprawności swojego działania, ani poprzez wykazanie prawdziwości faktów, ani też poprzez wskazanie uzasadnionego interesu społecznego, który uzasadniałby tego rodzaju działanie. Z racji tego powództwo co do zasadny należało uznać za słuszne. Stąd Sąd w pkt. 1 wyroku nakazał Pozwanemu przeproszenie Powódki w wydaniu tzw. papierowym. Sąd dokonał korekty redakcyjnej przeprosin sformułowanych w petitum pozwu, mając na uwadze ich zawiłą konstrukcję i przytoczenie sformułowań zbędnych dla uzyskania celu postępowania, zamazujących obraz przeprosin. Zdaniem Sądu treść przeprosin w takiej postaci jak w wyroku w sposób właściwy i jednocześnie wystarczający usunie skutki dokonanego naruszenia. Posłuży temu niewątpliwie forma techniczna przeprosin, polegająca na obowiązku umieszczenia ich na pierwszej stronie, w ramce o wskazanych wymiarach. Mając na uwadze format wydania gazety, przeprosiny w takiej postaci należy uznać za adekwatne do formy naruszenia. Zaznaczyć należy, że sporny artykuł został dodatkowo opatrzony rzucającym się w oczy tytułem i zdjęciem. Co do zasady słuszne było również żądanie przedstawione w pkt. II petitum pozwu, dotyczące umieszczenia przeprosin na stronie internetowej. Sąd oddalił je jednak z uwagi na niemożność weryfikacji danych dotyczących formatu przeprosin. Zgodnie z żądaniem przeprosiny miałyby ukazać się w ramce o wielkości 1/8 ekranu. Takie sformułowanie nie pozwala na określenie wielkości owej ramki, z racji zróżnicowania parametrów technicznych ekranów. Roszczenie powinno wskazywać na wielkość w odniesieniu do publikacji ukazującej się po otwarciu strony internetowej. Sąd oddalił również roszczenie w zakresie trwałego usunięcia artykułu ze strony internetowej, mając na uwadze okoliczność, że publikacja dotyczy nie tylko Powódki, ale też innych osób. Zatem nałożenie na Pozwanego obowiązku usunięcia całego artykułu --- STRONA 7 --- stanowiłoby nieadekwatną reakcję na naruszenie dobra osobistego Powódki. W ocenie Sądu nie było podstaw również do trwałego usunięcia imienia i pierwszych liter nazwiska Powódki. Artykuł ma obecnie charakter wyłącznie archiwalny. Nadto podlega konfrontacji z faktami, które nastąpiły później, choćby z tym, że Powódka uzyskała ochronę prawną w niniejszym postępowaniu. Zgodnie z art. 448 k.c., w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Odpowiedzialność przewidziana w przywołanym przepisie oparta jest wyłącznie na zasadzie winy, aczkolwiek niezależnie od jej stopnia (zob. wyr. SN z 11.12.2013 r., IV CSK 188/13). Takie stanowisko nie wynika wprawdzie bezpośrednio z brzmienia komentowanego przepisu, ale jest konsekwencją przyjętej funkcji celowościowej instytucji uregulowanej w omawianym przepisie. Co istotne, zadośćuczynienie ma charakter fakultatywny, zależy od uznania Sądu, znajdującego oparcie w okolicznościach sprawy. Przedstawiona powyżej ocena staranności i rzetelności w gromadzeniu materiału prasowego, rozbieżna z ustaleniami postępowania przygotowawczego w ówczesnym jego stadium, pozwala przesądzić winę Pozwanego w naruszeniu dóbr osobistych E. C. (1). Jest to wina w postaci co najmniej niedbalstwa we właściwym zgromadzeniu materiału i ich weryfikacji, a nadto w postaci niewłaściwego przedstawienia rzeczywistego stanu rzeczy. Pomimo powyższego Sąd oddalił powództwo w zakresie żądania zapłaty zadośćuczynienia, mając na uwadze poniższe. Ustawodawca poza wskazaniem, iż kwota przyznana tytułem zadośćuczynienia winna być wymierna w stosunku do powstałej szkody, nie wskazuje innych zasad ustalenia jej wysokości. Bogate orzecznictwo Sądu Najwyższego w tym zakresie wskazuje natomiast, iż przy ustaleniu wysokości zadośćuczynienia należy mieć na uwadze całokształt okoliczności sprawy, zwłaszcza rozmiar doznanej krzywdy, nieodwracalność następstw naruszenia dób osobistych, stopień doznanych cierpień. Rolą zadośćuczynienia jest bowiem złagodzenie doznanej niewymiernej krzywdy poprzez wypłacenie odpowiedniej sumy w stosunku do doznanej krzywdy. Ustalenie jej wysokości powinno być, jak wielokrotnie wskazywał Sąd Najwyższy, dokonane w ramach rozsądnych granic, odpowiadających aktualnym warunkom i sytuacji majątkowej społeczeństwa, przy uwzględnieniu, iż wysokość zadośćuczynienia musi przedstawiać ekonomicznie odczuwalną wartość. Materiał dowodowy zaoferowany przez Powódkę nie pozwolił na poczynienie tego rodzaju ustaleń. Powódka nie wnosiła o przeprowadzenie dowodu z jej zeznań w charakterze strony, nie stawiła się na żaden z terminów rozpraw, nie przedstawiła Sądowi ani zakresu doznanej krzywdy, ani jej intensywności ani skutków publikacji dla jej życia. Wszystko to zostało pozostawione domysłowi Sądu, pozostając poza zakresem dowodzenia. Jedynym namacalnym dowodem mogącym świadczyć o skutkach publikacji jest złożone do akt sprawy wypowiedzenie umowy o pracę (k. 36). Mając na uwadze fakt podnoszony przez Pozwanego, iż sprawa odbiła się szerokim zainteresowaniem medialnym, była przedmiotem licznym publikacji (w tym przedłożonych przez Pozwanego, a przywołanych we wcześniejszej części uzasadnienia), nie sposób stwierdzić, na ile sporna publikacja miała związek z wypowiedzeniem umowy Powódce, a na ile spowodowały to bądź miały na to wpływ inne publikacje i czynności prowadzone przez organy ścigania. Powódka nie wykazała tej okoliczności. Mając na uwadze powyższe Sąd oddalił roszczenie Powódki w tym zakresie, uznając je za nieweryfikowalne. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 100 k.p.c., rozdzielając je stosunkowo pomiędzy stronami. Pozwany został obciążony obowiązkiem zwrotu na rzecz Powódki kosztów związanych z opłatą od pozwu w części, w jakiej powództwo zostało uwzględnione w kwocie 600,00 zł. oraz kosztów związanych z wynagrodzeniem pełnomocnika w potrójnej stawce, zgodnie z § 2 i § 11 ust. 1 pkt. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat cza czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Słowa kluczowe

#orzeczenie#Wyrok#Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 23.02.2015 r. (VI ACa 478/14)#III C 75/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 lutego 2016 r. Sąd Okręgowy w Warszawie#art. 23 k.c.#art. 24 k.c.#art. 5 Konstytucji#art. 30 Konstytucji#art. 53 Konstytucji#art. 14 ust. 6 Prawa#art. 12 Prawa#art. 448 k.c.#art. 100 k.p.c.