Wyrok III C 743110 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 stycznia 2011 r. Sfid OKYQEOWY W W

--- STRONA 1 --- Sygn. akt III C 743110 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 stycznia 2011 r. Sfid OKYQEOWY W Warszawie III WYdzia1 CYWi1nY W nasiqpujqcym do $1g9;£1J‘;1'£3’; Sldadziei przekazano informacieg publlvlflil '=''1°F"‘_i° dokumenlu lub w formie przetwmzoneg Przewodnicz cy: SSO Joanna Korzefi = 2! H /L .  /LO Protnkolantz sekretarz sqdowy Katarzyna Bochcnek po roz»pozna1]1rr;[g11€;(§v"f§E5;;;;;5§;;;;,3;§;;, _ Ltceré (:3 w1'c,&Q L? W dniu 1 1 stycznia 2011 r. na rozprawie, W Warszawie sprawy z powodztwa R. K. _ E 3 , przeciwko SP  Centralnemu Zarzqdowi Sluiby Wiegziennoj 0 zaplatc3 """""""""""""'}.}1i}‘é§. wnioskodawcy 1) oddala powodztwo co do kwoty 5000 Z1 (picgo tysiqcy zlotych), 2)umarza postcgpowanie co do kwoty 495000 Z1 (czterysta dziewiqédziesiqt piqé tysiqcy zlotych) 3)odstQpuje od obciq2ani»a powoda kosztami postqpowania w sprawie, 4)nieuiszczone koszty sqdowe przejmuje na rachunek Skarbu Pafistwa. Sygn. akt I I I C 743f10 _ Uzasadnienie Pozwem z dnia 6 marca 2010 roku wniesionym przeciwko Skarbowi Pafistwa Centralnemu Zarzqdowi Shlzby Wioziennej R.K. domagzd siq; zasqdzenia na swojq rzecz kwoty 500 000 Z1 tytulem zadoééuczynienia za doznanq krzywdo spowodowanai tymczasowym aresztowanicm W okresie od dnia 16 stycznia 2008 roku do dnia 20 maja 2009 roku, a takie o zasqdzenie na jcgo rzocz kosztow postopowania. W uzasadnicniu powod Wskaza1 miodzy innymi, 2e przebywal W przeludnionej celi, W ktorej nie zapewniono mu Wlaéciwych Warunkow higienicznyoh i sanitarnych, a takze zajqé kulturalno  sportowych /pozew  k. 24f. W odpowiedzi na pozew pozwany Wniosl o oddalonie powodztwa W oa1oéci oraz zasaglzenie od powoda kosztow zastopstwa. procesowego /k. 25/.  Na rozprawie W dniu 13 sierpnia 2010 roku powod cofnql powodztwo ponad kwoto 5 000 Z1, tj. co do kwoty 450 000 21 wraz ze 2.1zeczeniem sin; roszczenia W tej czqsici /k. 51]. Pozwany Wnosfl jak W odpowiedzi na pozew /k. 511’. Sqd ustalil nastopujqcy stan faktyczny. R. K. przebyWa1 W Areszoie §1edczym W P.W okresie od dnia. 16 stycznia 2008 r. do dnia 20 maja 2009 roku fbezsporne ~ pozew, odpowiedi na pozew/. Powod osadzony by} W celi o powierzchni 12 m , w zaleznoéci od okresu zdarza1o sio, Ze powierzchnia mieszkalna byla mniejsza niz 3 m na osobq. Przeciqtnie W celi osadzonych bylo 5  6 osob, zdarza1o sin; Zc okresowo przebyWa1o W niej 7 osob, taka sywacja trwala przez 3 miesiape. Dyrektor jednostki informowal sqdziego penitencj arncgo 0 fakcie przeludnienia w celach /pisma Dyrektora ZK  k. 31  35, zeznania S. C. k. 51, zeznania R.K.  k. 72/. W celach, W ktorych przebywai powod wyodrqbniony by} kqcik sanitarny, wydzielony od reszty pomieszczenia mieszkalnego écianq dzia1oWa, Wykonanq z blachy i zaopatrzony W drzwi z oécieznicq. Kqcik sanitamy nie by} przystosowany  poddwzglqgdem powierzchni  dla osédzonych o posturze i gabarytach powoda, ktéry W czasie korzystania Z niego narazony byl na niedogodnoéci. Wszystkie cele, W ktoryoh przebywafl powod wyposaione byiy standardowo, Akazdy z osadzonych miai do dyspozycji Iozko, taboret i jednq szafko. W celach znajdowal sio stol, 2; takze przybory do utrzj/mania czystoéoi, lustro, Wieszak. Sprzot kwaterunkowy i podloga parkiet byly W stanie wymagaj qcym remontu bqdi Wymiany, zaé éciany wymagzfly malowania. W kaidej z eel, W ktorych przebywal powod istniaia moiliwoéé otwierania okien, osadzeni mieli zdpommionq mozliwoéé odbywania codziennego Spaooru, otrzymywali trzy posiiki dziennie spflniajqce Wymogi co do odpowiedniej wartoéci odzywczej i odpowiednio kaloryczne. Wszyscy osadzeni Wyposazeni byli W materialy higieniczne,pos§oio1,' koc, rqczniki. Rqczniki I koco Wydawane osadzonym zazwyczaj nie byly rzeczami nowymi i nosily élady uprzedniego uzytkowania, przed Wydaniem osadzonym podlegaly --- STRONA 2 --- praniu chemicznemu. Zmiana bielizny poécielowej odbywala sie co dwa tygodnie, 1Qcznikow co tydziefi. W celi, W ktorej przebywal powod zainstalowany by1 prywatny odbiornil<_ telewizyjny, osadzeni mieli mozliwoéé odbioru programow telewizyj nych. Cele ogrzewane byly poprzez system centralnego ogrzewania, ka2da_'z 1'_1_ich _je_st zzazopatgzona __W_1<a1oryfer. W Zakladzie Karnym W P. regularnie przeprowadzana jest dezynfekoja :i dera_tyz'aeja'. W jednostce penitencjarnej dziala éwietlica, jednak osadzeni tymczasowo aresztowani nie rnajq do niej oiqg1ego' dostepu. Osadzeni majq takie dostep do biblioteki. R.K. mial zapewnionq wlasoiwq opieke I‘116£1)’CZ1“18[, Wykonano u niego badania diagnostyczne, przepissno i zaopatrzono W niezbedn_e_1ekarst_wa. Osadzeni mieli ciqgly dostep do biezqcej zimnej Wody, 1az W tygodniu zapewniano im mozliwosé k2§1p'ie1i"W cieplej wodzie /sprawozdanie z wizytacji  k. 39 140 v., zeznania S.C.  k. 52, zeznania K. G.  Ic. 70, zeznania T. Z.  k. 71, Zeznania R. K. k. 72  T3/.  1 Powod nie zglaszal skarg i zazalefi co do warunkow bytowych panujapych W celi, nie zglaszal tez Wnioskow 0 przeniesienie do innej celi /zeznania T.Z.  k. 71/. ' _ Powyiszych ustalefi faktycznych Sqd dokonal na podstawie dokumentéw zgromadzonych Wbktach sprawy /k.31  41/, ktorych’ treéé i Wiarygodnosé nie zostaia zakwestionowana przez Zadnq ze stron. Podstawq czynionych ustalefi byly tez zeznania éwiadkow S.C. /k.51/, K. G. /k. 70 71/ i T.Z. /k. 71/. Zeznania éwiadkow K. G. i T. Z. znajdujq potwierdzenie W dokumentach w postaci sprawozdania 2 \V1ZY1IE:lCj1 i pism Dyrektora Zakladu Karnego. Wszysoy trzej éwiadkowie W wiarygodny sposéb zeznali na okolicznosé Warunkow bytowych panujqcyeh W Zaldadzie Kamym W P.. Potwierdzili fakt przeludnienia panujapego W celach, stan zaopatrzenia kwaterunkowego, a takze to, i2 cela W ktorej przebywal powod wymagada przeprowadzenia remontu, miedzy innymi z uwagi na koniecznosé Wymiany zniszczonej podiogi. Zasadniczo jako wiarygodne naieialo uznaé zeznania powoda /k. 72  73/, gdyz sq spojne z zoznaniami pozostalych éwiadkow. ' Sqd zwazyh co nastepuje. W oeenie Sqdu powodztwo nie zasluguje na uwzglednienie. Zgodnie z art. 23 1<.c. dobra osobiste czlowieka, jak W szczegolnoéci zdrowie, Wolnosé, czeso, swoboda sumienia (...) pozostajq pod ochrona prawa cywilnego, niezaleznie od oohrony przewidzianej W innych przepisach. Z kolei art. 448 k.c. przewiduje, i2 W razie naruszenia dobra osobistego sqd moie przyznaé temu czyje dobro zostalo naruszone, odpowiedniq sums; tytu1em zadoééuczyfiienia pienieznego za doznanq krzywde lub na jego Zqdallie zasqdzié odpowiedniq sumo pieniedzy na Wskazany przez niego eel spoleczny niezaleznie od innych érodkow potrzebnych do usuniecia skutkow naruszenia. W pierwszej kolejnoéoi Wymaga Wiec rozwazeniavokolicznoéé czy i jakie dobra osobiste powoda zostaly naruszone. Uzasadniajap Zqdanie powod Wskazal, Ze osadzono go W przeludnionych celach i nie zapewniono Wlaéeiwyoh Warunkow sanitarnohigienioznych, zajeo kulturalno  oéwiatowych i sportowyoh. Powod podniosl, i2 z uwagi na nieodpowiednie oéwietlenie doszlo u niego do ‘0S1E1b16I11& Wzroku i bolu oczu /k. 2  3/. W trakcie skiadania Z6ZIlB.fl przed Sqdem powod oéwiadczyl, 2e W Areszcie éledczym W P. miai zapewnionq wlaéciwa, opieke medycznqi odpowiednie wyzywienie. Dolegliwoéci ze strony narzqdu wzroku spowodowane zaé by1y dymem papierosowym, przy czym powod zeznal, Ze sam rovmiez pa1i1 papierosy /k. 73/, Powod przyznai te2, Ze osadzonym zapewniano wymienianq cyklicznie bielizne poécielowq 1 reczniki. Okolicznoéé, ii powod odbywal srodek W postaci tymczasowego aresztowania W przeludnionych celach Sqd uzna1 za udowodnionq zeznaniami swiadkow dokumentaojq przedstawionq przez pozwanego, ktozy zresztq nie kWestionowaI powyiszego. faktu. Potwierdzonym zeznaniami swiodkow i powoda faktem jest tez, Ze cela, W ktorej przebywal powod wymagada remontu: m.in. Wymiany podlogi i malowania soian, 21esztaLta.1<ie prace zosta1y przeprowadzone juz po zwolnjeniu powoda 2 jednostki. Jako niewajrpliwy nalezalo uznaé fakt W postaoi niedogodnosci towarzyszagzych korzystaniu z kapika sanitarnego W celi z uwagi na jego zbyt ma1aL powierzchnie. Zdaniem Sqdu nie zapewnienie przez Pafistwo osadzonym W jednostkach penitenojarnyeh rninimalnyoh‘norm powierzcllmiowych oraz odpowiednich Warunkow w zakresie higieny i ozystosci nie moze byé stanem, ktory zasluguje na aprobate.NieWa;cp1iWie zatem osadzenie powoda W celaoh --- STRONA 3 --- nadmiernie przeludnionych, W Warunkach nie zapeumiajqcyeh wygody przy Wykonywanyoh czynnosciach higienioznyoh stanowi naruszenie dobr osobistyoh powoda W postaoi jego godnosci. Powyzszego nie mozna jednak traktowaé jako aktu represji skierowanego indywidualnie przeciwko powodowi. Jak bowiem Wynika z doiapzonej do akt sprawy dokumentacji niedogodnosoi, ktore spotkaiy powoda w zwlqzku Hz odbywaniem kary W takim samym stopniu dotyczyly innych osadzonych. Warunki te zas byly takie jak W danej sytuacji i W danym czasie mogia optymalnie zapewnié administracja zaldadu. Pomimo uznania, iZ Warunki W ktorych byl osadzony powod naruszyiy jego godnosé i prawo do prywatnosci, to gradacja tyoh naruszefi nie przybrala jednak takiej formy, W ktorej mozna by podzielié twierdzenie powoda o osadzeniu go w niegodziwych, nieludzkioh warunkach, co dopiero W ocenie Sqdu uzasadnialoby Zqdanie zasqdzenia zadoééuczynienia. W tym miej sou nalezy zwrocié uwage, Ze pomimo Wskazanych WyZ6j niedogodnosci powod mial zapewnione miejsce do spania, bezpiatnq opieke medycznq, odpowiednie Wyzywienie, dostep  oczywiscie W ograniczonym zakresie  do zaj ed kulturalnooéwiatowych, moiliwosé odbioru programow telewizyjnych, dostep do biblioteki, codziermych spacerow /nawét jesli odbywaiy sie godzinach porannyoh/. W miare mozliwosci administracja jednostki penitencjarnej zapewniala tez osadzonym, W tym powodowi odpowiednie zaj ecia spoftowe. Powod podniosi zarzuty dotyczqce rodzaju i czestotliwosci tyoh zajeé. Jednak nie nalezy zapominao, Ze powod obj Qty by1 rygorami obowiaczujacoymi W stosunku do osob tymczasowo aresztowanych, majqcymi zabezpieczyé prawidlowy tok postepowania karnego, a ponadto mozliwosé organizowania takich zajeé by1a ograniczona i1oscia_ osadzonych i zapieczem jednostki penitencjarnej. Kolildudujap, powod miai zatem lepsze Warunki nit znaozna czesé osob przebywaj qcyeh na Wolnosoi, ktore, W przeciwiefistwie do powoda, respektujq normy prawa karnego, a ktore czesto bez swojej Winy Zyjq W niedostatku i ubostwie. Sqd meriti podziela poglqd Wyrazony przez Sqd Najwyiszy W Wyroku z dnia 2 paidziernika 2007r. II CSK 269/07, zgodnie z ktorym samo osadzenie w przeludnionej oeli nie jest Wystarczajagoa podstawq do uwzglednienia Zqdania zasqdzenia zadoééuczynienia. TakZe W orzeozeniach ETPC najczesciej zwraoano uwage na zie Warunki sanitarne, niehigiellioznosé i brak prywatnosci przy korzystaniu z urzqdzefl sanitarnych, permallentnq niemozliwosé zaspokojenia potrzeby snu spowodowanq niewystarozaj qoqilosoiqlozek jak i nieustarmie zapalonym éwiatlem czy panujqcym halasem, niedostateczne oswietlenie uiiiemoiliwiajagze czytanie, zhzj Wentylacje, Warunki prowadzqce do rozprzestrzeniania sie ohorob bqdi brak mozliwosci leezenia. Trybunai uWzg1ednia1 skumulowany efekt tych Warunkdw, a takie specyficzne zarzuty podnoszone przez skarzqoych. Zdaniem Sqdu powod popeiniajap przestepstwo musial liozyé sie z tym, ii kare za swoj czyn bqdi srodek zapobiegawczy W postaci tymczasowego aresztowania bedzie odby'Wa1 W Wiezieniu, W ktoryrn z oczywistych wzgledow nie ma komfoflu. Rowniez Sqd Najwyzszy W Wyroku z dnia 28 lutego 2007r. nie uzaleznii mozliwosoi zasqdzenia zadoséuczynienia od potwierdzenia faktu osadzenia W Warunkach metraiowych odbiegajqoyoh od norm wskazanej W art. ll0 § 2 k.k.W. Mozliwoéé taka zostala bowiem poiapzona z jednoczesnyrn naruszeniem takich podstawowych standardow jak zapewnienie kaidemu osadzonemu oddzielnego miejsca do spania albo oddzielenia WQZ121 sanitarnego od ogolnej przestrzeni celi. W niniejszej zas sprawie brak bylo podstaw do przyjecia, iz powod W takich Warunkach odbywai érodek zapobiegawczy W postaci tymczasowego aresztowania. Reasumuj qo, zdaniem Sqdu brak j est podstaw do zasqdzenia na rzecz powodajakiejkolwiek kwoty zadosiéuczynienia za naruszenie jego dobr osobistycli, ktore wiqza1o sie z_ Warunkami odbywania tymozasowego aresztowania. W orzeczniotwie Sqdu Najwyiszego ugruntowany jest poglqd, zgodnie z ktorym sag! nie ma obowiqzku zasqdzenia zadoééuczynienia W kazdym przypadku naruszenia dobr osobistych (por. Wyrok SN z dnia 19.04.2006r. II PK. 245/05 OSN1? 2007/78/101). Zasatdzenlie zadoséuczynienia ma zatem charakter fakultatywny i od oceny sqdu opartej na analizie okolicznosei konkretnej sprawy zalezy przyznanie pokrzywdzonemu oohrony W tej formic (vide wyrok SA W spr. I ACa 833/06). Podstawowym kryterium deoydujqcym o mozliwosci zasadzenia zadoséuozynienia Winien bye m.in. stopiefi Winy naruszyciela, rodzaj nafuszonego dobra orai poczucie pokrzywdzenia poszkodowanego. W Wyroku Sqdu --- STRONA 4 --- Najwyzszego z dnia 12.12.2002r. V CKN 1531/00 Wskaza11ota1<z'e, i2 decyzja o zasqdzeniu zadoéeuezynienia Winna bye poprzedzona takze zbadaniem nasilenia. zlej Woli naruszyciela i celowosci zastosowania {ego srodka. Odnoszap sie do kwestii Winy to tq przeshnke odpowiedzialnosci za niezapewnienie osadzonyrn Wanmkew metraiowyeh zgodnych z art. 110 § 2 k.k.W. upatrywae nalezy poza jednostke organizacyjnad ktera bezposrednio odpowiada za warunki W jakich powed odbywai kare. Jednostka ta pomimo przepemienia, nie mote odmowie przyjqcia skazanego, a gospodarke finansowq prowadzi W oparciu o prawo budzetowe. O kosztach sqdoxvych rozstrzygnieto na podstawie arc. 102 k.p.c, zgodnie z brzmieniem, kterego W Wypadkach szczegolnie luzasadnionych sad moze zasqdzie od strony przegrywajscej tylko czeée kosztow albo nie obciagae je .W:ogo1e kosztami. Powyzszy przepis ustanawia zasade slusznosei, bedded odstepstwem od zasady odpowiedzialnosci za wynik procesu. Nie konkretyzuje on pojecia ,,wypadkeW szczegelnie uzasadnionych", pozostajatc ich kwalifikacje, przy uwzglednieniu caioksztattu okolicznosci danej sprawy, Sqdowi (orzeczenie SN z dnia 20 grudnia 1973r., II CZ 210/73, niepubk). >