Wyrok III C 738/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 1 czerwca 2016 r. Sąd Okręgowy Warszawie

--- STRONA 1 --- Sygn. akt III C 738/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 1 czerwca 2016 r. Sąd Okręgowy Warszawie, Wydział III Cywilny Sędzia: SSO Grzegorz Chmiel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2016 r. w Warszawie której przebieg został zaprotokołowany przez Annę Przytułę sprawy z powództwa A. H. przeciwko K. P. o ochronę dóbr osobistych orzeka I. Zobowiązuje pozwaną K. P. do zamieszczenia w terminie 7 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku w 8 miejscach informacyjnych oraz na 8 tablicach korkowych znajdujących się przy wejściach garażowych w budynku położonym w W. przy ul (...),B,C,D,E,F,G oświadczenia o treści: „K. P. przeprasza A. H. za bezprawne naruszenie jej dóbr osobistych wypowiedzią wygłoszoną w dniu 20 kwietnia 2015 r. na spotkaniu Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej Rezydencja M., w której bezpodstawnie zarzuciła A. H., że jej firma realizowała na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej Rezydencja M. system kontroli dostępu, jak również iż A. H. jest nieuczciwa. K. P. wyraża głębokie ubolewanie z powodu bezprawnego naruszenia dobrego imienia A. H. i zobowiązuje się nie dokonywać naruszeń jej dóbr w przyszłości” przy czym oświadczenie to winno być umieszczone na karcie białego papieru formatu A4 czarną czcionką rozmiaru 14 i opatrzone jej podpisem. II. zobowiązuje pozwaną K. P. do wygłoszenia oświadczenia o treści wskazanej w pkt I wyroku podczas pierwszego spotkania Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej Rezydencja M. z mieszkańcami, które odbędzie się po uprawomocnieniu wyroku; III. nakazuje K. P. zapłatę kwoty 500 zł (pięćset złotych) na cel społeczny – Fundację Rozwoju (...)Z. R.; IV. w pozostałym zakresie powództwo oddala; V. zasądza od pozwanej K. P. na rzecz powódki A. H. kwotę 1.077 zł (tysiąc siedemdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu. III C 738/15 U z a s a d n i e n i e --- STRONA 2 --- wyroku z dnia 1 czerwca 2016 r. (art. 328 kpc) roszczenie Pozwem z dnia 29 czerwca 2015 r. Powódka A. H. wniosła o naprawienie szkody, która miała jej zostać wyrządzona poprzez naruszenie jej dóbr osobistych przez pozwaną K. P.. Jako sposób naprawienia szkody wskazała: • zamieszenie we wskazanych miejscach w budynku pisemnego oświadczenia o wskazanej w pozwie treści; • przeproszenie jej ustnie podczas spotkania zarządu wspólnoty mieszkaniowej Nadto wniosła o zasadzenie od pozwanej świadczenia na cel społeczny – fundację rozwoju kardiochirurgii kwoty 2.000 zł Jako podstawę faktyczną roszczenia wskazała, iż • od 8 września 2011 r. jest członkiem zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej Rezydencja M. w W.; • Jednocześnie jest członkiem zarządu i udziałowcem (...) Sp. z o.o. • Podczas spotkania Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej z mieszkańcami w dniu 20 kwietnia 2015 r. pozwana K. P. wypowiedziała stwierdzenia, iż powiązana z powódką spółka (...) realizowała usługi na rzecz wspólnoty, a zarząd działa nieuczciwie; • Informacja podana przez pozwaną jest nieprawdziwa, zaś (...) sp. z o.o. nigdy nie zrealizowała żadnego zlecenia dla wspólnoty Pozwana w odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie powództwa w całości. Zaprzeczyła, aby podczas przedmiotowego zebrania użyła stwierdzeń, iż zarząd jest nieuczciwy zaś spółka powódki realizuje zlecenia dla wspólnoty. Wskazała, iż jedynie skierowała zapytanie w tej sprawie do członków zarządu, w związku z pogłoskami jakie do niej dotarły Podstawa prawna Roszczenie powódki było wprost roszczeniem o ochronę dóbr osobistych, opartym o treść art. 24 kc, który stanowi: § 1 Ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. § 2 Jeżeli wskutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzona szkoda majątkowa, poszkodowany może żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych. Odpowiedzialność za naruszenie dobra osobistego jest zatem odpowiedzialnością na zasadzie bezprawności, przy jednoczesnym wprowadzeniu domniemania bezprawności działania naruszającego dobro osobiste. Ciężar wykazania, iż działanie naruszające dobra osobiste nie było bezprawne spoczywa zatem na osobie, która naruszenia dokonała. W aktualnym stanie nauki prawa cywilnego i orzecznictwa uznaje się przy tym, że bezprawność naruszenia dóbr osobistych jest wyłączona w przypadkach, gdy: 1. gdy działanie sprawcy naruszenia było dozwolone w ramach obowiązujących przepisów prawa, 2. gdy sprawca naruszenia wykonywał służące mu prawo podmiotowe, --- STRONA 3 --- 3. gdy została wyrażona na to zgoda 4. w przypadku działania w obronie uzasadnionego interesu. Wnioski Powódka domagała się udzielenia jej ochrony dobra osobistego w postaci dobrego imienia, poprzez bezpodstawne zarzucanie jej nieuczciwego postępowania przy pełnieniu funkcji członka zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej. Do naruszenia miało dojść poprzez wypowiedzenie podczas zebrania Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej z mieszkańcami w dniu 20 kwietnia 2015 r. stwierdzeń, iż firma powódki realizowała usługi na rzecz Wspólnoty, oraz że Zarząd postępuje w związku z tym nieuczciwie. Pozwana nie zaprzeczyła tym twierdzeniom, co pozwoliło uznać je za przyznane, podnosiła jednak, iż jej wypowiedź w tym przedmiocie nie stanowiła postawienia zarzutu, lecz prośbę o ustosunkowanie się przez Zarząd do zacytowanych wypowiedzi z internetowego forum mieszkańców, w których taki zarzut został postawiony. W rezultacie spór wymagający rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej nie był sporem o to, czy doszło do naruszenia dobra osobistego powódki, a o to czy pozwana wypowiadając kwestionowane stwierdzenia działała w granicach przysługującego jej prawa podmiotowego, bądź w obronie społecznie uzasadnionego interesu. Wypowiedź sugerująca, iż powódka jako członek zarządu doprowadziła do zawarcia umowy z własną firmą jednoznacznie sugeruje bowiem postępowanie nieuczciwe, przynajmniej w zakresie konfliktu interesów i jako taka narusza dobra osobiste. Osoba pełniąca urząd lub funkcję musi zaś liczyć się z tym, że jej działalność może być krytykowana, i tak długo jak długo krytyka ta nie wykracza poza dopuszczalne ramy nie może ona domagać się ochrony naruszonych przy tej okazji dóbr osobistych. Z uwagi na to istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej miała zarówno treść wypowiedzi jak i jej okoliczności. Inaczej bowiem należało oceniać postawienie bezpośredniego zarzutu nieuczciwego postępowania, inaczej zaś prośbę o udzielenie odpowiedzi na zgłoszone zastrzeżenia. Podobnie inaczej należy oceniać wypowiedzi i pytania toczące się podczas dyskusji poświęconej ocenie działalności osoby czy organu, a inaczej taką samą wygłoszoną bez uzasadniającego ją kontekstu. To zaś, czy informacja ta jest prawdziwa ma w tym aspekcie znaczenie drugorzędne, rozpowszechnianie nawet prawdziwej informacji może bowiem naruszać dobra osobiste, jeżeli wolą pokrzywdzonego było zachowanie jej w tajemnicy bądź ograniczenie jej dostępności do ograniczonego kręgu osób. Kwestia treści jak i okoliczności wypowiedzi została w pozwie przedstawiona bardzo ogólnikowo. Wypowiedź ta nie została przytoczona, przedstawiono jedynie jej sens, który według powódki sprowadzał się do stwierdzenia przez pozwaną, iż firma powódki realizowała na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej (...) usługi w tym system kontroli dostępu, oraz że Zarząd Wspólnoty w skład którego wchodzi powódka postępuje nieuczciwie. Pozwana natomiast podniosła, iż kwestionowana przez powódkę wypowiedź padła w kontekście postawionego w trakcie dyskusji pytania, czy wśród podmiotów wykonujących usługi na rzecz Wspólnoty są spółki powiązane personalnie z członkami wspólnoty. Stwierdzenie co do możliwego udziału spółki (...) przy realizowaniu systemu kontroli dostępu miało zaś być zacytowaniem wypowiedzi zamieszczonej przez inną osobę na internetowym forum mieszkańców. Zaprzeczyła jednocześnie, aby w jej wypowiedzi padły słowa, że powódka bądź zarząd wspólnoty jest nieuczciwy. W celu ustalenia rzeczywistego przebiegu zebrania w dniu 20 kwietnia 2015 r., a w szczególności treści i kontekstu wypowiedzi pozwanej sąd przesłuchał szereg świadków zgłoszonych przez obie strony procesu. Już na wstępie wskazać jednakże należy, iż trzech ze świadków zgłoszonych przez pozwaną [k. 128], to jest D. K., P. M. i G. W. nie uczestniczyło w tym zebraniu. Świadkowie ci nie mieli zatem żadnej wiedzy na okoliczności istotne dla rozpoznania sprawy, i ograniczyli się w zasadzie do wyrażenia swego osobistego poparcia dla pozwanej. Jedynie świadek M. J. uczestniczył w tym spotkaniu, nie pamiętał jednakże jakie konkretnie słowa zostały użyte przez pozwaną, poza tym iż powódka poczuła się nimi urażona. Z konieczności zatem Sąd musiał oprzeć się o treść zeznań świadków strony powodowej. Na podstawie zeznań tych świadków, a w szczególności zeznań E. K., J. T., K. K. i M. N. można ustalić, iż przedmiotowe spotkanie nie było formalnym zebraniem wspólnoty, a spotkaniem członków zarządu z zainteresowanymi mieszkańcami. Przedmiotem tego spotkania miało być wyjaśnienie/omówienie pewnych kwestii związanych z zarządzaniem wspólnotą, co do których część mieszkańców zgłaszała zastrzeżenia pod adresem zarządu. Podczas omawiania szczegółowych zastrzeżeń zgłoszonych przez M. J., i udzielania na nie odpowiedzi przez członków zarządu pozwana wtrąciła się do dyskusji stawiając zarzut, iż prace na rzecz Wspólnoty są wykonywane przez firmy członków zarządu, w tym także przez firmę powódki. Wypowiedź ta, w ocenie świadków, była bez związku z omawianym aktualnie tematem i miała charakter stwierdzenia, --- STRONA 4 --- nie zaś pytania. Pozwana miała także wprost odmówić przeproszenia powódki po tym, jak ona zwróciła jej uwagę na niewłaściwość takiego stwierdzenia. Podobnie także przedstawiła całą sytuację powódka, składając zeznanie w charakterze strony. Na tej podstawie przyjąć należało, iż zachowanie pozwanej naruszało dobra osobiste powódki w postaci godności i dobrego imienia, stanowiło bowiem wprost zarzut, iż wykorzystuje ona swą pozycję jako członka zarządu Wspólnoty dla własnych celów, to jest pozyskania zleceń dla własnej firmy. Zarzut taki był zaś równoznaczny co najmniej z zarzutem dopuszczenia do poważnego konfliktu interesów, a nawet z zarzutem działania na szkodę Wspólnoty. Jednocześnie okoliczności jego postawienia nie pozwalają przyjąć, iż postawienie go stanowiło realizację prawa powódki do kontroli zarządu wspólnoty mieszkaniowej. Czym innym jest bowiem zgłoszenie prośby o wyjaśnienie, czy taki konflikt interesów ma miejsce, a czym innym postawienie wprost zarzutu dopuszczenia się go, połączonego ze stwierdzeniem, iż cały zarząd postępuje nieuczciwie. Pozwana dopuściła się zatem bezprawnego naruszenia dóbr osobistych powódki, co uprawnia powódkę do żądania usunięcia skutków owego naruszenia. Roszczenie powódki obejmowało żądanie nakazania pozwanej zamieszczenia na tablicach informacyjnych nieruchomości oświadczenia – przeprosin o wskazanej w pozwie treści, jak również wygłoszenie tego oświadczenia podczas spotkania Zarządu Wspólnoty z mieszkańcami. Wniosła także o zasądzenie od pozwanej kwoty 2.000 zł na wskazany cel społeczny – Fundację (...). Żądane przez powódkę remedia mieszczą się zatem w granicach zakreślonych art. 24 §1 kc. Odpowiadają one także rodzajowi naruszenia dobra osobistego, a w szczególności nie są nadmierne w stosunku do rozmiaru naruszenia, ani do jego zasięgu. Żądane przez powódkę oświadczenie ma być bowiem opublikowane w sposób zwyczajowo przyjęty przy komunikowaniu informacji członkom wspólnoty mieszkaniowej. Roszczenie o zasądzenie kwoty na wskazany cel społeczny realizować zaś będzie penalny i prewencyjny charakter rozstrzygnięcia stanowiąc odczuwalną uciążliwość dla pozwanej oraz przestrogę, iż prawo do wolności wypowiedzi nie uprawnia do stawiania publicznie zarzutów drugiej osobie. Sąd obniżył jednakże wysokość owego świadczenia z 2.000 zł do 500 zł. Rozmiar doznanej przez powódkę krzywdy, waga naruszenia dobra osobistego oraz okoliczności, w jakich to nastąpiło nie uzasadnia bowiem nakładania na pozwaną obowiązku zapłaty tak wysokiej kwoty. Przyjmując penalny charakter tego rodzaju świadczenia baczyć bowiem należy, by było ono adekwatne do rozmiaru dokonanego naruszenia. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w sentencji wyroku Uzasadnienie orzeczenia o kosztach postępowania O kosztach procesu Sąd orzekł w oparciu o treść art.98 kpc w zw. z art.99 kpc, mając na uwadze, iż powództwo zostało uwzględnione w zasadzie w całości, co oznacza, iż pozwana powinna być potraktowana jako strona która w całości przegrała sprawę. Wysokość kosztów procesu została ustalona w oparciu o §11 ust 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie […] zgodnie z którym w wypadku roszczeni o ochronę dóbr osobistych wysokość stawki minimalnej wynagrodzenia pełnomocnika wynosi 360 zł. Do kwoty tej doliczyć należało dalsze 17 zł stanowiące zwrot kosztów poniesionej przez pozwanego opłaty skarbowej od pełnomocnictwa procesowego, oraz 700 zł uiszczonej opłaty od pozwu, co łącznie dało kwotę 1077 zł i taką też kwotę Sąd zasądził od pozwanej na rzecz powódki.