Wyrok III C 70/10

--- STRONA 1 --- Sygn. }'=1ktIII C 7011 0 W Y R O K W ]1\/IIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POI.SKIEJ ' Dnia 26 paidziernika 201 0 roku Said Okrqgowy W Warszawie , Wydziai Ill Cywilny W skiadzie: Przewodniczapy : S$@Q;J¢9g1niea1dii§.m_rzéfifi $1E92991H‘éE Protokolant: sokretarz SELdoW}’ Katarzyna Bochenek  do inifi" publglfia w {mm po rozpoznaniu W dniu 26 paidziornika 2010r. w Warszawie na rozprawie sprawy pdokumemu gub W igrmie przetwurzunei 2 powédztwa K. B. ,A’4.',aC>l»Jfl/O/I/'1 pI‘ZBC1Wk0 SP — Dyrektorowi Generalnemu Shlzby WIQZIBHHQ] o zapiato  I We i mwisiw w,mk.,daw;y Q 1. oddala powodztwo; /ul Lfloaia/Modal, q 2. odstqpuje od oboiagania K. B. kosztami postgpowaniaw sprawie. ________________________  S)/gfl. akt III C 70/10 adtes wnloskudawcy UZASADNIENIE Pozwem z dnia 18 stycznia 20101". wniesionym przeciwko SP  Centralnemu Zarzzgdowi Siuzby Wioziennej W W. K. B. domagai sio zasagizenia na swojq rzeoz zadoééuczynienia W kwocie 500000 21. W uzasadnioniu powod Wskazai, to W Areszcie §Iedczym (. . .) przebywai W celi nie spehiiajapej warunkéw mieszkalnych i normy 3 m. kw. na osobq. Cola byia zawilgocona, a klepki na podiodze powyrywane. K. B. wskazai, ze podobne Warunki panowaky takie W Areszcie §ledczym (...), Areszcie §1edczym (...) i Zakiadzie Karnym w C.. Powéd podniési, Ze przebywanie W powyiszych Warunkaoh poWodoWa1o u niego bole giowy, trudno§ci z zasypianiem, zaburzenia trawienia oraz depresjq i akty agresji (pozew k. 2). Pozwany W odpowiedzi na pozew Wniosi 0 oddalenie powodztwa i zasqdzenie zwrotu kosztow postqpowania. W uzasadnieniu Wskazai, Ze roszczenie powodajest W znacznej czoéci przedawnione. Nadto Wskazai, ze dziaianie pozwanego polegajape na osadzeniu powoda W celi 0 powierzchni mniejszej niZ 3 III. kw. przypadajapej najednogo skazanego nie nosi znamion bezpravmoéci (dowodz odpowiedé na pozew k. 2529). Sqd Okrcggowy ustalil nastgpujqcy stan faktyczny: A ' Po raz piorwszy powod zostai pozbawiony Wolnoéci W okresie od 26 paédziomika 2004r. do 27 stycznia 2006r. Przobywai Wowczas W Areszcie §ledczym (...) (26 X 2004r.  15.03.2005r.) oraz Areszcie §ledczym (...) (15.03.2005r. 26 styoznia 2006r.). Ponownio zatrzymano go W dniu 30 sierpnia. 2006r. i osadzono W Aroszoio glodczym (. . .), skqd W dniu 1.5 styoznia 20071‘. przetransportowano go do Arosztu §1edczego W K., W ktérym przebywai do 10 lipoa 2007r. W okresie od 10 Eipca 2007r. do 6 lutogo 200 Sr. osadzono go W Zakiadzie Karnym W C., skqd przetransportowano go do Aresztu §lodozogo ((...). Przobywai W nim do 21 lutego 2008r. Z Arosztu $1edczego (...) K. B. zostal przetransportowany do Aresztu Slodozogo (. . .), gdzie przebywai do 1'? paidziernika 20081‘. W Areszoio §lodczym (. . .) powod przebywai od 15 marca 2005r. do 27 stycznia 2006r. Kolejny pobyt W Areszoie Siedozym (...) poWod rozpoczqi W dniu 7’ stycznia 200912, skqd W dniu 21 paidziemika 2009r. przewieziono go do Zakiadu Karnogo W K., gdzie nadal pozostaje (dowod: informaojo o pobytach i orzeczeniach k. 3034, zeznania poWoda k. 67). We Wskazanyoh jednostkaoh penitencjarnych, z Wyjqtkiem Zakiadu Kamego W K. i Zakladzie Karnym W C., nio byia zachowana norma 3 m. kw. najednego osadzonogo. Powocl miai zapewliionq 1noZliWo§é uczestniczonia W zajociach kulturalnooéwiatowych i sportowych. Przed osadzeniom W aroszcie powod samodzielnio zajmowai lokal komunalny W W. o powierzchni 36 m. kw. z toaletq na korytarzu. K. B. przod pozbawieniem Wolnoéoi pracowai dorywczo. W trakcie odbywania kary nie pracowa1(dowod: zeznania powoda k. 6?‘). " Powyiszyoh ustalefi Said dokonai na podstawie materialu dowodowego przytoczoliego przy poszozogolnych fragmentach stanu faktyozrlego, W tym dowodaoh z dokumentow, ktolj/ch strony nie kwestionowaly. Sqd Okreggowy zwaiyl co nastopujez _ Powodztwo nio zasiuguje na uwzglodnienio. . Zgodnie z art. 23 kc dobra osobiste oziowieka, jak W szozegolnoéci zdrowie, Wolnoéé, ozoéé, swoboda sumienia (...) pozostajq pod ochronq prawa oywilnego, niezaleinie 0d ochrony przewidzianoj W innych przepisach. Z koloi art. 24 § I zdanie 3 przewiduj e, Ze ten czyje dobro osobiste zosinlo naruszone mote Zqdaé zadoééuczynienia piE>1‘l1QZIl€gO lub zaplaty odpowiedniej sumy pienioinej na eel spoieozny. Moiliwoéé zasaadzaznia zadoééuozynienia pienizginego W przypadku naruszenia dobra osobistego przewiduje art. 448 k.o., zgodnie z ktorym W razie naruszenia dobra osobistego said moie przyznaé temu, czyje dobro osobiste zostaio naruszone, odpowiedniq sumo pieniqznq tytulem zacloééuczynienia pienigznego za doznanq krzywdq lub najego Zqdanie zasqdzié odpowiedniq sumo pi6niQZ11q na Wskazany przez niego cel spoieczny, niezaleinie od innych érodkow potrzehnych do usuniocia skutkéw naruszenia. _ _ W pierwszej kolejnoéci Wymaga WiQC rozwazenia okolicznoéé czy i jakie dobra osobiste powoda zostaly naruszone. A Uzasadniajqc Zegdanie powod Wskazai jedynie, Ze osadzono go W przeludnionych izawilgooonych celach, co powodowaio myéli samoboj oze, bole giowy, trudnoéci z zasypianiem. K.B. podniosi, is zmuszenie go do spania przoz 23 godziny i przebywania W ciasnocie byio niewyobrazalnym stresem i cierpieniem, stanowiio naruszonio art. 77 i 91 Konstytucji oraz Europojskioj Konwencji o Ochronie praw Cziowieka. Obowiagok poszanowania i ochrony godnoéoi ludzkiej powinien byé realizowany przez Wiadze pubiiczne Aprzede Wszystkim tam, gdzie _Pa1istWo dziaia W ramacll imperiurn, roalizujap swoje zadania reprosyjne, ktorych Wykonanie nie moze prowadzié do Wiokszogo ograniczania praW oziowieka i jego godnoéci, ni2 to Wynika z zadafi oohronnych i celu Zastosowanego sirodka. Zapewnienio przoz Pafistwo godziwych Warunkow odbywania _ kary pozbawienia wolnoéoi jest jednym 2 podstawowych Wyrnagafi domokratyoznogo Pafistwa prawa, znflj duj apym wyraz W normach prawa micgdzynarodowogo. Wynika to Wprost 2 art. 10 ust. lratyfikowanego przoz Polsko Micgdzynarodowego Paktu Praw Osobistyoh i Publioznych 2 dnia 19 grudnia 1.9961‘. i z art. 3 Europoj skioj Konwencji Praziw Cziowioka i Podstawowych Wolnoéci z dnia 4 grudnia 1950r. stanowiqcych, 2e kazda --- STRONA 2 --- osoba pozbawiona Wolnoéci bedzie traktowana W sposob humanitaniy, 2 poszanowaniern przyrodzonej godnoéci oziowieka. Sad Najwyzszy W Wyroku 2 dnia 28 lutego 20071‘. wyrazii pogiad, fee odbywanie kary pozbawienia WO1l't0§Ci W przeludnionych oelach, z nieoddzielona toaleta i Weziem sanitarnym, przy braku zapewnienia Wszystkim osadzonym osobnego miej soa do spania moie s_tanoWio przejaw poniiajacego traktowania, prowadzacego do naruszenia godnoéci osob pozbawionych Wolnoéci (V CSK 431106). Sad Najwyiszy W przywoianym orzeczeniu Wskazai, Ze takich Warunkow nie moinauznaé za uzasadnioriyi riormalny element kary pozbawienia Wolnoéoi, co wynika takze z art. 1 10 kkW W ktorym ustawodawca zawari Wymogi dotyozace Warunkow bytowych W celach mieszkainych i Wskazai, Ze powierzchnia przypadajaca._na skazanego nie mote byé mniejsza nit 3 m2 , eele musza bye Wyposaione W odpowiedni sprzet zapewniajaccy skazanemu osobne miejsce do spania i odpowiednie Warunki higieny, dostateczny dopiyw powietrza oraz odpowiednia temperature i oéwietlenia. Tyiko W szczegolnie uzasadnionych przypadkaoh okreélonych W art. 248 kkw i przy zachowaniu odpowiedniego trybu moie dojéé do ograniozenia Wielkoéci powierzohni celi na jednego skazanego, poniiej 3 in 2, ale tylko na ozas ograniczony. T1'ybuna1Konstytucyjny Wyrokiem z dnia 26 maja 2008r. uznai jednak, Ze przepis art. 248 par I kkw jest niezgodny z art. 40, art. 41 ust. 4, i art. 2 Konstytucji RP, oraz niejest niezgodny Z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Przyjai, Ze przepis wymieniony W czqéci I Wyroku traci moo oboWiazujaca_ z upiywem 18 miesiecy od dniaogioszenia wyroku W Dzienniku Ustaw Rzeczypospoiitej Polskiej (SK 25/07. OTK  A z 200 Sr. NR 4 poz. 62, Dz. U. 2 2008r. Nr 96 poz. 62). W uzasadnienia orzeczenia Trybunai uznai, Ze nadmierne zageszczenie W celi moze byé kwalifikowane samo W sobiejako niehumanitarne, a w razie wyjatkowej kumuiacji niedogodnoéci, naWetja.ko~tort11ra. Trybunai odwoiai sie rowniei do miedzynarodowego orzecznictwa, ktore pojawiio sie na tle nieiiumanitarnego odbywania kary pozbawienia Wolnoéci. Wskazai miedzy irmymi na zakaz. tortur oraz okrutnego, nieludzkiego lub poniiajacego traktowania. Traktowanie nieludzkie zostaio okreélone jako zie traktowanie, ktére jest stosowane nieprzerwanie przez dhiiszy czas i spowodowaio u ofiary obraienia eiaia lub intensywne cierpienia fizyozne lub psychiczne. ETPC uzn ai miqdzy innymi, Ze diugotrwaie przebywanie w przepeinionych celach W Warunkaoh uwiaczajacych ludzkiej godnoéei stanowi naruszenie ludzkiej godnoéci, jednakie podkreélii, 2e cierpienia i poniienie musza wykraczaé poza nieunikniony ich element zwiazany z dana forma, zgodnego 2 prawem traktowania lub karania. Ooeniajao Warunki uwiezienia Trybunai uwzglqdniai skumulowany efekt tych Warunkow, a takie specyfiozne zarzuty podnoszone przez skarzacyoh. Warunki na ktére skariyli sie wieiniowie nie ograniczaiy sie jedynie do samego nieprzestrzegania metraiu. Przenoszac powyzsze rozwaiania na grunt przedmiotowej sprawy Sad uznai, Ze powodztwo nie zasluguje na uwzglednienie. W ocenie Saclu powod nie udowodnii, 2e kare pozbawienia Wolnoéci, We wskazanychjednostkach penitencj arnych odbywat W Warunkach nieludzkich, uwiaczajacych jego godnoéci. Pozwany nie zaprzeczyl okolicznoéci, aby W jednostkach penitencjarnych W ktorych osadzony by} K. B. panowaio przeludnienie, ograniczyi sie jedynie do stwierdzenia, Ze osadzenia W takich Warunkach nie mozna traktowaé jako bezprawnego. W ocenie Sadu powod nie udowodnii jednak tego, Ze na skutek przeiudnienia pomiedzy Wieiniami dochodziio do napieé i konfliktow, co pogarszaioby ich stan psychiczny, W tym ijego, a zatem, ze skutki przeludnienia miaiy upokarzajapy Wplyw na j ego osobe. Stwierdzenie powoda zawarte W pozwie, i2 przebywanie W przeludnionej celi Wywoiaio u niego bole giowy, depresje, czy myéli sarnoboj cze Sad uznai za goiosiowne, nie poparte Zadnymi dowodami, choéby W postaci dokumentaoji lekarskiej. K. B. nie zgiosii na to okolicznoéé Zadnych Wnioskow dowodowych. Wreszeie za nieiogiczne Sad uznai stwierdzenie powoda, Ze przebywai W ciasnocie przez 23 godziny, z wyiaczeniem spaoeru, skoro 2 jego zeznari Wynika, Ze zapewniono mu mozliwosié udziaiu W zajqciach ko i sportowych. Z powyzszego wynika, Ze nie mogi przebywao W celi przez prawie caia dobe. Ponadto nie rnozna uznaé, Ze toierowanie przez pozwanego przebywania W przeludnionych celach byio dziaianiem bezprawnym . Bezprawnoéé uchyla bowiem obowiazujacy Wowczas przepis art. 248 par l kkw zgodnie 2 ktorym W Wypadkach szczegoinie uzasadnionych dyrektor aresztu éledczego lub zakiadu karnego moie umieécié osadzonych na czas okreélony W Waruilkach, W ktorych powierzcimia W celi przypadajaca na jedna osobe wynosi mniej nit 3m2 . Deiikt ma miejsce tylko Wtedy, gdy orzeczenie T1)/bunaiu Konstytueyjnego ma charakter retroaktywny, tj. znajduje zastosowanie do zdarzefi sprzed Wejécia W Zycie orzeczenia TI‘)/bL1nE1i’l1. Zgodnie z art. 110 kkw skazanego osadza sie W celi mieszkalnej Wieioosobowej iub jednoosobowej, ktore Wyposaia sit; W odpowiedni sprzet kwaterunkowy zapewniajacy skazanemu osobne miejsce do spania, odpowiednie Warunki higieny, dostateczny dopiyw powietrza i odpowiednia przy porze roku temperature wedlug norm dla pomieszczefi mieszkalnych, a takze oéwietlenie odpowiednie do czytania i Wykonywania pracy. Sad uznai za nieudowodnione twierdzenia powoda jakoby pozwany naruszyi powyzsze przepisy i nie zapewnii mu odpowiednich érodkow higieny. Zdaniem Sadu powod popehiiajac przestepstwo musiai liczyé sis; z tym, iz karq za swoj czyn begclzie odbywai W Wiezieniu, W ktorym z oczywistych wzgledow nie ma komfortu. Podkreélié naleiy, iz powéd mial éwiadomoéé ograniczeri wynikajacych z odbywania kary pozbawienia wolnoéci, a mimo tego po wykonaniu jednej kary, popeiniai kolejne przestqpstwa, co wiazaio sing z ponownym osadzeniem W areszcie éiedczym czy zakladzie karnym. Reasumuj ac, zdaniem Sa_du brak jest podstaw do zasadzenia na rzecz powodajakiejkoiwiek kwoty zadoééuczynienia za naruszenie jego dobr osobistych, ktore wiazaio sie z warunkami odbywania kary. W orzecznictwie Sadu Najwyzszego ugnlntowany jest poglad, zgodnie z ktorym sad nie ma obowiqzku zasadzenia zadoééuczynienia W kazdym przypadku naruszenia dobr osobistych (pot. Wyrok SN z dnia l9.04.2006r. Ii PK 245/05 OSNP 2007!?8/101). W wyroku Sadu Najxvyiszego z dnia 12.12.2002r. V CKN 158 U00 Wskazano takze, i2 decyzja 0 zasadzeniu zadoééuczynienia Winna byé poprzedzona takze zbadaniem nasilenia ziej Woli naruszyciela i ceiowoéci zastosowania tego érodka. Odnoszac sie do kwestii Winy to ta przesianke odpowiedziainoéci za niezapewnienie osadzonym Warunkow metrazowych zgoclnych z art. 110 § 2 k.k.W. upatrywaé nalezy poza jednostkq organizacyjnad ktora bezpoérednio odpowiada za wanmki wjakich powod odbywai kare. Jednostka ta pomimo przepeinienia, nie mote odmowié przyjecia skazanego, a gospodarke finansowa proWadzi w oparciu o prawo budzetowe. _  Zdaniem Sadu roszczenie powoda stoi rowniez W sprzeoznoéci z zasadami wspoizycia spoieeznego. W tego typu sprawach nie mozna bowiem abstrahowaé od reaiiow spoieczno ekonomicznych panujacych W Polsce. Zdaniem Sadu chociazby sytuacja siuizby zdrowia i osob hospitaiizowanych jest czgsto, pod Wzgledem bytowym, gorsza niz wieiniow, W tym i powoda, ktoiy W WiQZ1Bl'lil.1 znalazf sie na skutek popehiienia przestepstwa, niejako z W:iElSl'1E1_j Woli. Majap na uwadze powyisze Sad uznai, Ze roszczenie powoda jest nieuzasadnione. ' ' ' O kosztach postepowania orzeezono na podstawie art. 102 kpc majac na uwadze przede Wszystkim Wzgledy natury podmiotowej zwiazane z sytuacja zyciowai finansowa powocla,'ktore zadecydowaiy 0 wczeéniejszym zwolnieniu go od kosztow sadowych W caioéci.