Wyrok III C 698110 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia S Wrze

--- STRONA 1 --- Sygn. akt III C 698110 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia S Wrzeénia 2011 roku Sqd Okrqgowy W Warszawie, Wydzial III Cywilny W skladzie:  N:5 pmqawiq ugtauw 1 rlnia é.Qtl1.2{1fij in :1 doséifgiém Przewodniczqcy: SSO Joanna. Zielifiska d0ifl!0FmHfl11 PUbli¢ZP1@1l3>hU< 11l§i.¥?°Z'_‘ 9‘fiu5|’e‘ ' ‘ P t k 1 nt' Ew W r cl 1m1*“*a““1“mrm.“!$pL‘ mm w we‘ To 0 0 3' ' a 6 6 a _ dohumentu |ubwimrm1@1JFZ@““°"°" I p0 rozpoznanio na rozprawie W dniu 5 wrzeénia 2011 r. W Warszawle 1 Q sprawy z powodztwa P. K. ~ przeciwko Skarbowi Pafistwa  Dyrektorowi Generalnemu S1u;'zby~WiQziennej O/ll. L80» W2 p Q adres wnmsicodawclf I. powodztwo oddala, II. _0dstQpuje od obciagania powoda zwrotem kosztow zastqpstwa procesowego na rzecz Skarbu Pafistwa. Sygn. 81¢ 111 c 698/10 ' UZASADNIENIE Pozwem z dnia 17 czerwca 2010 1". powéd P. K. wniosl o zasqdzenie od pozwanego Skarbu Palistwa  Centralnego Zarzqdu Sluzby Wiegziennej kwoty 130 000 Z1 z tytulu zadoééuczynienia. W uzasadnioniu do pozwu powod Wskazai, i2 W czasie odbywania kary pozbawienia Wolnoéci zostal umieszczony W przeludnionych celach, ktore nie odp0wiada1y obowiqzujapym normom, albowiem powierzchnia celi przypadaj apa na jednego osadzonego byla mnjej sza niz 3 m2. " " Zdaniem powoda takio Warunki naruszaiy podstawowe prawa powoda i powodowaly udrqkcg fizycznq. Dodatkowo powod podniosl, i2 Warunki W jakich odbywal kart; pozbawienia Wolnoéci bylzy poluizajqce. " P02Wany Skarb Pafistwa — Dyrektor Generalny Shlzby Wiqziennej roprezentowany przez Prokuratoriq Generalnq Skarbu Pafistwa Wniosi 0 oddalenie powodztwa oraz o zasagzlzenie na rzecz Skarbu Pafistwa — Prokuratorii Generalnoj Skarbu Pafistwa kosztow postopowania Wediug norm przepisanych. Jednoczeénie pozwany Skarb P8.fiS1lWH. podniosi zarzut przedawnienia ro szczenia. Odnoénie podniesiono go zarzutu przeludnienia pozwany podniosi, it W okresie pobytu powoda W jednostkach podleglych pozwanemu, dyrektor arosztu éledczego bqdi zakiadu karnego mo g1 W éWietle art. 248 § 2 k.k.W. umieécié osadzonych na okreélony czas W Warunkach, W ktorych powierzchnia W celi przypadajapa na jednego osadzonego byla mniej sza niz przepisowe 3 m2. Jak Wskazal pozwany 0 powyzszym informowano na biczqco Sqdziego Penitencjarnego. Nadto pozwany podniosl, i2 cele W ktorych przebyWa1 powocl znajdujq siq W stanie technicznym ogolnie dobrym. Wyposazone sq W sprzqt kwaterunkowy zgodny 2 rozporzqdzeniem Ministra Sprawiedliwoéci z dnia 17 paidziernika 2003r. W sprawie Warunkow bytowych osob osadzonych W zaldadach karnych i aresztach éledczyclu’ k.2831, 6574!’: Powod ostatecznie Wskazal, i2 dochodzone pozwem zadoééuczynienic W kwocie 130 tyé. Z1 Wia_Ze sic; 2 jego pobytami W dwoch jednostkach penitencjarnych_W Areszcie 81edczym (...)  50 tyé. 2% oraz W _Za1<1adzie Karnym W Z.  80 tyé. 21  /k.52!. Sqd ustalil nastgpuj qcy stan faktyczny: Powod P. K. przebywai W Areszcie 8ledczym (.._.) W okresie objqtym Zqdaniom niniejszego pozwu od 22.11.2000r. do 26.07.2002r. i 0d 11.03.2005 r. do 23.06.2005 r., i ponownie zostal osadzony 28.01.2008 r. do 7.02.2008 r. ska,d zostal przetransportowany do Aresztu 81edczeg0 W G.. Powéd by/I osadzony takze W Zakladzie Kamym W Z. od 15.04.2009 r. do 08.12.2009 r. W zwiqzku z Warunkarni bytowymi Wtych jednostkach panujqcymi we Wskazanych okresach domagal sig zadoééuczynienia. W jednostkach penitencjarnych, W ktorych przebywal powod W W3/Zej Wskazanych okresach powierzchnia W celi przypadajqca na jednq osobq niejednokrotnie vvynosfla mniej niz 3 m kw. Jednakze za kazdym razem dyrektor jednostki sk%adaI informacjq do Wlaéciwego sqdziego penitencjarnego, zaé. Dyrektor Okrqgowy Sluiby Wiqziennej informowal Dyrektora Generalnogo Siuzby Wioziennej 0 zaludnieniu W podleglych jeclnostkach penitencjarnych. _ Ponadto Wskazane Wyzej jednostki p_eni_tencjarne, W ktérych pljzobywal powod byly Wizytowane przez sqdziow Wizytatorow ds. penitoncjamych, ktorzy nie dopatrzyli sir; istotnych nieprawicflowoéci. W jednostkach tych miaiy rowniei miej see kontrole (. . .). ' Wszystkie cele mioszkalne. W Areszcic Qledczym (...), W ktorym pobyty powoda. byiy najdluisze, a takze pozostalych jednostkach, W ktérych przebywal P. K., W okresie objqtym pozwem, byly Wyposaione W odpowiedni sprzqt kwaterunkowy, zgodnie Z Wymogami okrcélonymi --- STRONA 2 --- W art. 110 §. 2 k.k.W. W skiad kaidej celi Wchodzi Wydzielony, murowany i zapewniajqcy intymnosé kqcik sanitarny Wyposaiony W WC oraz dostcgp do biezapej Wody. Ponadto dostarczana osadzonym bieiizna poslcielowa i koce Wydawanc byly po upraniu. Poszczegolne cele W Zakiadzio Karnym W Z. i Aresztach §1edczych podlegaly bqdi to kapitalnym remontom tak jak W przypadku Aresztu 8'1edozego(....) bqdi o_k;‘.e_S.o_Wym zwiaczanym 2 powstalymi usterkami/k. 177;’. W 'é_rodko'W =finansoWych jakimi dysponowa1 Areszt Qledczy (...) dokonywano remontow poszczegolnychi..c'e1 1‘n'ies'Zk_aI1iyc11 W pawilonach mieszkalnych poprzez malowanie col, polozenie nowej Wykiadziny pod1ogoWej bqdi naprawie parkietu, Wymieniono i zabezpieczono gloéniki. Wykonywane shyly 'r6WnieZ prace inwestycyjne polegajqce na budowie nowych pawilonow beidi rozbudowie istniej qcych. Na terenie Aresztu 81¢zdczego (...) znajduje sio biblioteka, pole spacerowe z b01S1(181'11 do 'ko"szyk6_W,ki, a takze vprowadzone sq zajqcia kulturaino —— oéwiatowe. W Areszcio 81edczym (. . .) jest lokalny radiowqzel, studio telewizji kablowej. Wszystkie cele Aresztu posiadajq gloslniki radiowqzla oraz sq Wyposaione W gniazdo antenowo do odbioru telewizji kablowej. RadioW:;ze% emituje program W godzinach od 8.00  22.00, zaé z telewizji osadzeni mega. korzystaé calodobowo. Ponadto W ramach dzialalnoéci kulturalnej W éwietlicach oddzialowych organizowane sq turniej konkursy tematyczne i zajgcia W rarnach kulek zainteresowafi. W okresie letnim odbywajq siq zajqcia sportdwe na Wolnym powietrzu fk. 1 851'. W Zakladzie Kamym W Z., jak Wynika z protokolu z wizytacji przeprowadzonej przez Sqdziego Wizytatora W 2009 1'. /k. 3353 3'7fstWierdzono dobre Warunki socjalno — bytowe. Stwierdzono prowadzenie sukcesywnych remontéw oraz utworzenie dodatkowych col mieszkalnych aby zapobiec zjawisku przeiudnienia. W zakresie C1ZiEt1&Il'10§(§ kulturalno oswiatowej zwrocono uwagq na mozliwoéé rozwijania zainteresowafi W kolach oraz mozliwoéé korzystania 2 biblioteki. Powod W Zakladzie Karnym W Z. nie przebywal W eel:Ich o znizonej nonnie mctraiowej na jednego \V1QiI11fl, za wyjqtkiem celi nr (...), W ktorej byi osadzony od 15.04.2009 r. do 5.06.2009 r. informacja fk. 327/ Powyzszy stan faktyczny Sqd ustalil W oparciu o ziozone do akt sprawy dokumenty, niekwestionowane przez Zadnq ze stron, a takie zeznania powoda. Sqd zwazyl, co nastqpuje: ' " ' Roszozenie powoda jest niezasadne. logo podstawg prawnac stanovvia. art. 24 k.c. i 448 k.c., z uwagi na powolana. przez powoda. podstawq faktycznq swojego Zqdania, W uzasadnieniu ktorego Wskazywai na zie Warunki W okresie od 22.11.2000r. do 26.0'7.2002r. i od 11.03.2005 r. do 23.06.2005 r., w Areszcie 81edczym (...) oraz W Zakladzie Karnym W Z., W ktorym zostal osadzony W celach niespelniajqcych Wymogu zapewnienia powierzohni min.  3 mg na osobq oraz przy braku oddziclonia urzqdzefi sanitarnych od reszty pomieszczenia. Te Warunki bytowe W celach arcsztow i zakladow karnych, zdaniem powoda, naruszyly jego prawo do humanitarnego traktowania i uzasadniajqzapiatq zadoééuczynienia W kwocie 130 000 Z1. Zgodzié sir; trzeba z argumentami pozwu, i2 Wymog zapewnienia przez Pafistwo godziwych Warunkow odbywania kary pozbawienia Wolnosci jest jednym z podstawowych kannonow nowoiytnego pafistwa prawa, znajdujqcych Wyraz W normach prawa miodzynarodowego. Ciqiar dowodu, Ze Warunki W zakladzie karnym odpowiadaiy obowiqzujqcym normom i nie doszlo do naruszenia dobr osobistych powoda spoczywa na stronie pozwanej fart. 6 W ZW. Z art. 24 k.c.f. W ocenie Sqdu, twierdzenia poWocia zeznania  /k. 42 8429/’, co do zlych Warunkow odbywania kary, z uwagi na ziy stan techniczny pomieszczcfi i przeludnienie W celach WW. jednostek penitencjarnych nie znajdujq potwierdzenia W materials dowodowym zgromadzonym W sprawie. Z dokumentacji zamczonej do odpowiedzi na pozew oraz pisma pozwanego z dnia 30.12.2010 r., wynika, i2 W okresie osadzenia powoda, tj. od listopada 2000 1'. osadzenie powioda czasowo W celach Aresztu §1edczego (...) i Zakiadu Karnego W Z. bez zachowania norm nastqpowako sporadycznie, zaé stan cel nie budzii zastrzeiefi W zwiaczku z prowadzonymi Wizytacjami. Dowéd protokoiy 2 Wizytacji Aresztu Sledczego (...) oraz W Zakiadzie Kamym W Z.~ /’k. 174197, 201226, 33S347:’. Sposob odbywania kary przez powoda nie miai charakteru indywidualnie skierowanej przeciwko powodowi rcpresji. Pamiqtaé naleiy, iz WW. jednostki penitencjarne, W ktorych powod przebywah byly sukcesywnie remontowane, a Warunld odbywania W nich ka1y ulegiy W 0S1I8.'[l'J.1II1 okresie znaczapej poprawie. W ra._n1ach érodkow finansowych jakimi dyspofiowal Areszt 81edczy (....) W 2005 r. przeprowadzono adaptacjq pawilonu (...) na potrzeby ksztaicenia osadzonych , Wykonano pole spacerowe z boiskiem do koszykowki i remont oddzialu (...)'— protokol z Wizytacji przeprowadzonej W 2005 r. przez Sqdziego Wizytatora /k. 174197:’. _ _ . _ W roku 2009r._zako1iczono rcmont.paWilonu mieszkalnego (...), przeprowadzono remont (...) W pawilonie mieszkalnym (...). Ponadto W ramach srodkow finansowych dokonywano remontow --- STRONA 3 --- poszczegolnych cel mieszkalnych W pawilonach rnieszkalnych poprzez rnalowanie cel, poiozenie nowej wykiadziny podlogowej bqdi naprawie parkietu, naprawiono parkiety, Wymieniono spluczki oraz wymieniono i zabezpieczono gloéniki. Wykonano rowniez kompleksowy remont sprzetu kwaterunkowego W zaadoptowanych celach protokol z Wizytacji przeprowadzonej W 2008 r. przez Sedziego Wizytatora fk. 201226/. W Zakladzie Karnyrn W Z., jak Wynika z protokolu  / k. 33 5347/, podjeto dzialania, aby zapewnié osadzonym Wy1'nagana_ powierzchnie, przy czym powod pozostawai W tej jednostce W Warunkach przeludnienia przez okres od 15.04.2009 r. do 5.06.2009 r. informaoja fk. 327/. Naruszenie dobra osobistego powoda tj. jego godnosci i prawa do intymnoéci przez umieszczenie go okresowo. W celi niespeliiiajapej norm metrazowych nie oznacza koniecznosci uwzglednienia Zqdania zasqdzenia zadoséuczynienia. Ustalenie, iZ umieszczenie powoda W przeludnionych celach moglo stanowié naruszenie jego godnosci i prawa do prywatnoéci, nie oznacza jednak, zdaniern Sqdu, konieeznosci uwzglednienia Zqdania zasaglzenia zadoééuczynienia. Podstawq odmowy jego przyznania moze byé np. nieznaczny rozmiar krzywdy, przebaczenie sprawcy, czy tez niewlaéciwe zachowanie poszkodowanego. Decyzja o zasqdzeniu zadoééuczynienia winna bye rowniez poprzedzona zbadaniem nasilenia ziej woli naruszyciela i celowosci zastosowania srddka W postaci przyznania tytulem zadoséuczynienia kwoty pienieznej /wyrok z dnia 12 grudnia 2002 r. V CKN 1581/‘00, OSNC 2004!4r’53f. Jednostki Wskazane ostatecznie przez powoda zostaiy Wybudowane W czasach, gdy obwiqzywaly caikowicie inne standardy socjalno  sanitarne dla Wieéniow i pod obowiqzujqce W poprzednich okresach standardy byty projektowane. Dostosowanie tych budynkow do standardu sanitarnego, W ktorym W kazdej celi bedzie oddzielny, W pelni Wentylowany Wezei sanitarny, musi byé rozlozone W ozasie. Natychmiastowe dostosowanie budynkow do takich Wymogow Wymaga przeprowadzenia skomplikowanych prac remontowych, ktore sq spowalniane W zwiqzku z koniecznosciq ich rotacyjnego prowadzenia (na czas remontu Wyiqczana jest zazwyczaj z eksploatacji tylko czesé budynku).  Zdaniem Sqdu o niegodziwosci Warunkow, W ktorych powod obywal kare pozbawienia Wolnoéci, nie mote stanowié Wygiqd estetyczny celi czy zly stan techniczny. Z doswiadczenia Zyciowego Sqdu Wynika bowiem, i2 W nieodleglej przesziosci, ktora rozciqga sie takze na okres osadzenia powoda W zaldadach karnych, Wiele do Zyczenia pozostawiala takze estetyka szpitali umiejscowionych W przedwoj ennych budynkach, czy teZ innych zakladach zdrowotnych, W ktoryoh pacj enci byli i sq leczeni stacjonarnie. Nawet zaé Warunki W tzw. nowoczesnych szpitalach W porownaniu ze standardowymi Warunkami ze szpitali W krajach Europu Zachodniej Wskazywaly na Wieioletnie zapoinienia. To co bowiem n'a Zachodzie jest standardem (np. dwuosobowe sale z pehlym WQZi61I1 sanitarnym) W Warunkach panujqoych W publioznej sluzbie zdrowia jeszcze obeonie uchodzi za niespotykany komfort. Przychylajatc sie Wiec do stanowiska powoda uznaé by Wiec naleialo, i2 takze przewaiajqca rzesza pacjentow naszym kraju byla leczona iub jest nadal Ieczona W uwiaczajapycll ludzkiej godnosici Warunkach. Maj etc na uwadze stanowisko Sqdu Najwyzszego Wyrazone W uchwale skladu 7 sqdziow SN z dnia 18.10.2011 r. sygn. akt III CZP 25/11, zgodnie Z ktorym umieszczenia osoby pozbawionej Wolnosci W celi o powierzchni przypadajqcej na osadzonego mniejszej 1112 3 m2 mote stanowié Wystarozaj eyed przesmnke stwierdzenia I naruszenia jej dobr osobistych. Sqd z uwagi na wynik przeprowadzonego postepowania dowodowego oraz uwzgiedniajqc catoksztait okolicznoéci sprawy, nie znalazl podstaw do zasqdzenia na rzecz powoda jakiejkolwiek kwoty z tytulu zadoééuczynienia za naruszenie jego dobr osobistych, ktore Wiqzalo siq z warunkami odbywania kary. W orzecznictwie Sqdu Najwyzsszego ugruntowany jest bowiem poglqd, zgodnie z ktorym Sqd nie ma obowiqzku zasqdzania zadoééuczynienia W kazdym przypadku naruszenie dobr osobistych (por. Wyrok SN z dnia 19.04.2006 r., I1 PK 245/05 OSNP 2007/78/1.01). Podstawowym kryterium decydujapym o mozliwoéci zaszgdzenia zadosiéuczynienia winien byé m.in. stopiefi winy naruszyciela; rodzaj naruszonego dobra oraz poczucie pokrzywdzenia poszkodowanego. Powod nie Wykazal, aby jego dolegliwosci psychiczne, Wynikajqce z pobytu W przeludnionych celach, uzasadnialy Wysoki stopiefi pokrzywdzenia. Zdaniern Sacdu za przyznaniem powodowi kwoty pienieinej tytulem rekompensaty za naruszenie dobr osobistych nie przemawia ani stopiefi nasilenia dolegliwoéci odczuwanych przez powoda W zwiqzku Z przebywaniem W zatioczonej oeii, ani dzialania stroiiy pozwanej dokladajqcej starafl W celu zmniej szenia odozuwanego przez powoda dyskomfortu. W ooenie Sa.du,_ o mozliwosci zasqdzenia zadoééuczynienia decydowaé teZ powinna ocena stopnia pokrz)/Wdzenia, ktorego doznaia osoba. Zqdajqca ochrony prawnej. Inaczej bowiem naleiy ocenié stopiefi i to nawet subiektywnej Wrafzliwoéci osoby, ktora dotychczas nie byia poddana takim --- STRONA 4 --- czynnikom stresogennym jak osadzenie W zakiadzie karnym, nit osoby, ktéra odbywala pozbawienia Wolnosci. W tej zas materii W stosunku do powoda naiezy zauwazyé, it Warunki W jednostkach penitenej arnych, W ktorych przebywal jui nieprzerwanie poczawszy od 2000 r. byly mu juz doskonale znane i obecne poczucie pokrzywdzenia zwiazanego z Warunkami odbywania. kary nie jest znaczne, skoro byio akeeptowane, tak samo jak przez innych Wspolwieiniow. ' Odnoszac sie do..:kWestii W11'1.y1IO ta przeslankaodpowiedzialnosci za niezapewnienie osadzonym Warunkow metrazowyoh zgodnych z art. 110 § 2 k.k.W. upatrywaé nalezy poza jednostkami organizacyjnymi, ktore bezposrednio odpowiadaly za Warunki W jakich powod odbywal kare. Jednostki te, pomimo przepeinienia nie moga, odmowié przyjecia skazanego, a gospodarke finansowa prowadzaw opiciu o prawo budzetowe. W dzialaniach tych jednostek trudno Wiec W ogole mowié o zlej Woli, a co dopiero o jakimé stopniowaniu nasilenia tego zjawiska. Niedofinansowanie Wieziennictwa, tak jak Wielu innych aspektow publicznej dziaialnosci Pafistwa, W tym przede Wszystkim dzialafi podejmowanych na rzecz osob nie naruszajacych porzadku prawnego (sluzba zdrowia, szkolnictwo, opieka) jest efektem Wieloletnich zaszlosci determinowanych poprzednimi spolecznymi Warunkami ustrojowymi i odczuwalnyrni jeszcze skutkami transformacji sytemu spotecznoekonomicznego. W takich zas realiach zasadzenie na rzecz powoda zadoséuczynienia za naruszenie jego dobr osobistych, ktore nie Wynikaio 2 celowego nacechowanego zla wola dzialania podmiotu odpowiedzialnego za Warunki odbywania kary, lezaloby W sprzecznosci z powszechnym poczuciem sprawiedliwosci, od ozego nie moina abstrahowaé przy orzekaniu o zadoséuczynieniu. Nalezy tez podniesé, Ze powod odbyWa1 kare pozbawienia Wolnosci i to nie jedyna, jak wynika to choéby z Wykazu jednostek, W ktorych przebywal. Powod kilkakrotnie na przestrzeni ostatnich 7 lat Z uwagi na popeiniane przez niego czyny kierowany byi do roinych jednostek penitencjarnych. Mia} orzekane koiejne kary pozbawienia Wolnosci. Powod juz po pierwszym odbyciu kary czy zatrzymaniu go W Warunkach najakie obeonie sie skariy i ktore uwaza, za nieludzkie i poniiajace, wiedziai o nich, a mimo to popelnial kolejne przestepstwa majac swiadomoéé nieuchronnoéci kolejnej kary i powrotu do tychie Warunkow. Powod zatem poprzez swoje Wlasne dzialania powodowal  nieuchronnoéé poddawania jego samego Warunkom jakie uznawai za nieludzkie i ponizajaoe. Maj ac pow)/Zsze na uwadze, Sad oddalii roszozenie powoda. Powyisze uzasadniaio orzeczenie jak W pkt. I Wyroku. ' Sad nie uwzglednil r6WnieZ Wniosku pozwanego Skarbu Pafistwa o przyznanie od powoda kosztow zastepstwa prooesowego posilkujae sie art. 102 k.p.c. Wskazaé naleiy, ii art. 102 k.p.e. stanowi odstepstwo od ogolnej zasady odpowiedzialnosci za Wynik procesu ustanawiajap zasade siusznosci, ktora Wymaga do swego zastosowania Wystapienia Wyjatkowyoh okoiicznoéci, a ktore Winny byé rozpoznane przy uwzglednieniu caioksztaitu okolicznoéci danej sprawy. Przeslankq do zastosowania art. 102 k.p.c. jest nie tylko przebieg postepowania, ale rowniez kwestie dotyczace stanu majatkowego i sytuacji Zyciowej strony, ktora z przedmiotowego zwolnienia moze skorzystaé. Sama sytuacja ekonomiczna strony przegrywajacej, jak podkreéla sie W literaturze, nawet tak niekorzystna, Ze strona bez uszczerbku dla utrzymania Wlasnego i czionkow rodziny nie bylaby W stanie poniesé kosztow, nie stanowi podstawy zwolnienia na podstawie art 102 k.p.c. od obowiazku zwrotu kosztow przeciwnikowi, chyba Ze na rzecz tej strony przemawiaja dalsze szczegolne okolicznosci, ktore same moglyby byé niewystarczajape, 16¢; Iacznie z trudna sytuacja ekonomiczna Wyczerpujq znamiona wypadku szczegolnie uzasadnionego. Analizujac sytuacje materialna i zyciowa powoda, ~Sa.d doszedl do przekonania, i2 malo prawdopodobnym jest aby od czasu kiedy Sad rozpoznawal Wniosek powoda o zwolnienie od kosztow sadowych, W ktorym zwoiniono powoda od kosztow sadowych W calosci jego sytuacja materialna ulegla poprawie. Zdaniem Sadu uiszczenie przez powoda na rzecz. pelnomocnika pozwanego kwoty 3 600 Z1, byioby zbyt daleko idacym obciageniem finansowym dia powoda. '