§Centrum Prawa KarnegoWykonawczego
← Powrót do orzecznictwa
Orzecznictwo

Postanowienie III C 652/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 czerwca 2016 r. Sąd Okręgowy w Warszaw

Treść orzeczenia

--- STRONA 1 --- Sygn. III C 652/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 czerwca 2016 r. Sąd Okręgowy w Warszawie III Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Agnieszka Rafałko po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2016 r. w Warszawie, na rozprawie sprawy z powództwa K. D. (1) przeciwko (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. o ochronę dóbr osobistych 1. Powództwo oddala. 2. Zasądza od K. D. (1) na rzecz (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 7.560,00 (siedem tysięcy pięćset sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu. 3. Przyznaje adwokatowi M. Z. (prowadzącemu kancelarią przy ul. (...) lok.(...)w W.) wynagrodzenie za pomoc prawną udzieloną z urzędu powodowi w kwocie 1.080,00 (jeden tysiące osiemdziesiąt) złotych plus podatek VAT, której wypłacenie poleca kasie Sądu Okręgowego w Warszawie. 4. Koszty sądowe, od uiszczenia których powód został zwolniony przejmuje na rachunek Skarbu Państwa. Sygn. akt III C 652/15 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 22 września 2014 r., sprecyzowanym następnie pismem z dnia 19 stycznia 2015 r., Powód wniósł o nakazanie pozwanemu (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. usunięcia skutków naruszenia jego dóbr osobistych w postaci godności, czci, dobrego imienia i nazwiska, wizerunku, dokonanego poprzez zamieszczenie w dzienniku (...) Gazeta (...) w dniu 8 kwietnia 2009 r. nieprawdziwych i obraźliwych treści dotyczących jego osoby, a także poprzez opublikowanie jego zdjęcia, obejmującego jego twarz w dużym zbliżeniu i podpisanie go imieniem i nazwiskiem powoda, z dopiskiem „(...)”. Wniósł o zobowiązanie Pozwanego do złożenia oświadczenia w terminie najpóźniej do 14 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku, w gazecie (...), o treści: (...) spółka z o.o. wyraża głębokie ubolewanie z powodu bezprawnego naruszenia godności, czci, dobrego imienia i nazwiska oraz wizerunku K. D. (1), którego dopuszczono się poprzez zamieszczenie na łamach gazety (...) w dniu 8 kwietnia 2009 r. zdjęcia, ukazującego twarz K. D. (1) w dużym przybliżeniu, podpisanego „(...)”. Spółka przyznaje, że takie działanie było nieuprawnione i nie powinno mieć miejsca”. Powód wniósł, aby powyższe oświadczenie zostało opublikowane w gazecie (...) na pierwszej stronie, w następującej formie: zatytułowanie oświadczenia „PRZEPROSINY”, ujęcie całej treści oświadczenia w ramkę, tekst oświadczenia winien być --- STRONA 2 --- wydrukowany przy użyciu czcionki Arial, wielkości 22, kolor czcionki czarny. Oświadczenie winno być opublikowane na koszt Pozwanego, bez jakichkolwiek komentarzy, bez odniesień się do jego treści na tej samej i sąsiedniej stronie dziennika, bez sąsiedztwa jakichkolwiek innych przeprosin, bez zastosowania jakichkolwiek zabiegów formalnych i treściowych umniejszających znaczenie, rangę i powagę oświadczenia (względnie zaznaczających dystans do jego treści i formy). Ponadto wniósł o zasądzenie na jego rzecz kwoty 400.000,00 zł z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w związku z naruszeniem przez Pozwanego jego dóbr osobistych w postaci godności, czci, dobrego imienia i nazwiska, wizerunku, dokonanego przez zamieszczenie w wydawanej przez pozwanego gazecie (...) w dniu 8 kwietnia 2009 r. nieprawdziwych i obraźliwych treści dotyczących powoda, opublikowanie zdjęcia powoda, obejmującego jego twarz w dużym zbliżeniu i podpisanie go imieniem i nazwiskiem powoda z dopiskiem „(...)”. Powód wniósł nadto o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych (pismo k. 28-29). Zasadność swojego żądania Powód wywodził z faktu opublikowania jego wizerunku wraz z podaniem imienia i nazwiska, a przy tym opatrzenia jego zdjęcia napisem „(...)”. Dodatkowo w trakcie postępowania Powód wywodził, że na skutek przedmiotowej publikacji jego bliscy mieli problemy i żeby nie być kojarzonymi z nim zmienili nazwisko. I tak nazwisko zmienił syn Powoda i brat, a matka w wyniku przedmiotowej publikacji straciła pracę. Wskazał też, że w efekcie wszyscy w rodzinie odwrócili się od niego. Mieli pretensje, że powyższa sprawa wyszła do gazety. Powód podniósł nadto, że na skutek publikacji był szykanowany odbywając karę pozbawienia wolności przez współosadzonych, którzy znęcali się nad nim. W odpowiedzi na pozew Pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu swojego stanowiska wskazał, że brak jest podstaw do uznania, iż doszło do naruszenia dóbr osobistych Powoda, albowiem informacje na jego temat, jakie zostały podane w publikacji z dnia 8 kwietnia 2009 r. były wynikiem wyroku, który zapadł przeciwko niemu. Ponadto Pozwany argumentował, że publikacja była uzasadniona interesem społecznym, a informacje w niej zawarte były prawdziwe. Wskazał też, że publikacja została stworzona z dochowaniem należytej staranności i rzetelności dziennikarskiej (odpowiedź na pozew k. 42- 89). W dniu 20 stycznia 2016 r. Powód zmodyfikował powództwo w ten sposób, że wskazał, iż artykuł z dnia 8 kwietnia 2009 r. zatytułowany „(...)” naruszył jego wizerunek, prawo do prywatności, nazwiska oraz życia rodzinnego (pismo k 257 - 265). Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 2 listopada 2007 r., o godz. 14.24, w Ł. na ul. (...) będąc w stanie nietrzeźwości i kierując samochodem osobowym, nie mając do tego uprawnień, nie zachował szczególnej ostrożności i wykonując nieprawidłowy manewr wyprzedzania oraz znacznie przekraczając dozwoloną na tym odcinku prędkość, uderzył prawym nadwoziem swojego samochodu w lewy bok skutera kierowanego przez Ł. L., a następnie nie zatrzymując się odjechał z miejsca zdarzenia. W wyniku powyższego nieumyślnie spowodował wypadek drogowy, którego skutkiem był zgon Ł. L. z powodu masywnego urazu czaszkowo - mózgowego (postanowienie o zmianie i uzupełnieniu postanowienia o przedstawieniu zarzutów k. 176 - 177). Zdarzenie było opisywane w wielu gazetach, m.in. w dzienniku Polska the Times, czy Dzienniku (...) (artykuły k. 178, 183). Było ono również bodźcem do zorganizowania białego marszu w Ł., w którym wzięło udział ok 300 osób. Podczas marszu na ręce Wojewody została złożona petycja skierowana do Prezesa Rady Ministrów w sprawie podjęcia działań zmierzających do zaostrzenia kar dla osób wsiadających za kierownicę pod wpływem alkoholu (k. 179 - 182, 184 - 202). Wyrokiem z dnia 10 grudnia 2008 r. wydanym w sprawie VI K 49/08, Sąd Rejonowy dla Ł. - Śródmieścia w Ł. VI Wydział Karny uznał K. D. (2) za winnego m.in.: popełnienia czynu z art 177 § 2 k.k. w zw. z ar. 178 § 1 k.k. i wymierzył mu karę 9 lat pozbawienia wolności, popełnienia czynu z art. 178 a § 1 k.k. i wymierzył mu karę 1 roku pozbawienia wolności. Na podstawie art. 42 § 2 k.k. orzeczono wobec K. D. (2) środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na kres 10 lat (wyrok k. 232 - 233). Następnie Sąd Okręgowy w Ł., wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2009 r. wydanym na skutek rozpoznania apelacji, zmienił pkt. 3 wyroku Sądu Rejonowego i orzekł zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na zawsze oraz na podstawie art 50 k.k. orzekł o podaniu wyroku do publicznej wiadomości poprzez umieszczenie informacji o treści orzeczenia na tablicy ogłoszeń Wydziału Komunikacji Urzędu Miasta Ł. przez okres dwóch miesięcy (wyrok k. 235 - 236). --- STRONA 3 --- Postępowanie przed Sądem Okręgowym w Ł. toczyło się przy zachowaniu jawności rozprawy, w obecności mediów, m.in. M. S. z dziennika (...) ( protokół rozprawy apelacyjnej k. 253, 255 -256). W dniu 8 kwietnia 2009 r. w Gazecie (...) w wydaniu (...) opublikowano artykuł pt. „(...)” W przedmiotowym artykule napisano, że K. D. (1) został skazany na 9 lat więzienia za zabicie 15 letniego Ł. L.. Napisano, że K. D. (1) będąc kompletnie pijany spowodował śmiertelny wypadek. W przedmiotowym artykule wskazano, że do tragedii doszło w listopadzie 2007 r., kiedy K. D. (1) nie mając prawa jazdy kierował F. (...), mając blisko dwa promile w organizmie. Opisano przebieg wypadku, jaki spowodował K. D. (1). Wskazano też, że zbiegł on z miejsca wypadku, a 15 - letni Ł. poniósł śmierć na miejscu. W artykule wskazano, jakiego wymiaru kary domagał się Prokurator, opisano stanowisko oskarżonego i jego obrońcy. Powołano się również na wyrok sądu pierwszej instancji oraz na wyrok sądu drugiej instancji. Podniesiono również, że na mocy wyroku Sądu Okręgowego, wyrok jaki zapadł w stosunku do Powoda został podany do publicznej wiadomości i przez dwa miesiące ma wisieć na tablicy ogłoszeń (...) wydziału komunikacji. Przedmiotowa publikacja została opatrzona zdjęciem Powoda z zasłoniętymi czarnym paskiem oczami (artykuł k. 169). Zapadły przeciwko Powodowi wyrok Sądu Rejonowego dla Ł. był podany do publicznej wiadomości poprzez wywieszenie go na tablicy ogłoszeń Wydziału Praw Jazdy i Rejestracji Pojazdów Urzędu Miasta Ł., w okresie od 29 maja 2009 r. do 29 lipca 2009 r. (pismo k. 145). Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o przywołane powyżej dokumenty oraz zeznania Powoda złożone na rozprawie w dniu 24 marca 2016 r., którym Sąd jedynie częściowo dał wiarę, negując je co do skutków, jakie w życiu Powoda spowodowała sporna publikacja. Sąd zważył co następuje : Powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 24 k.c., dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Zgodnie z treścią art. 24 § 1 k.c., ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia dobra osobistego może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności, ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Rozpoznając sprawę o ochronę dóbr osobistych Sąd orzekający powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, a dopiero w przypadku pozytywnej odpowiedzi ustalić, czy działanie pozwanego było bezprawne. Dowód, że dobro osobiste zostało zagrożone lub naruszone, ciąży na osobie poszukującej ochrony prawnej na podstawie art. 24 k.c. Natomiast na tym, kto podjął działanie zagrażające dobru osobistemu innej osoby lub naruszające to dobro, spoczywa ciężar dowodu, że nie było ono bezprawne (por. wyrok SN z dnia 17.06.2004 r., SN V CK 609/03). Bezspornym jest, że w dniu 8 kwietnia 2009 r. opublikowano artykuł pt. „(...)”, który został opatrzony zdjęciem Powoda. Pomimo tego Powód nie wykazał w niniejszym postępowaniu, iż doszło do naruszenia jego dóbr osobistych w postaci prawa do wizerunku, prywatności, nazwiska oraz życia rodzinnego. Wizerunek rozumiany jako wytwór materialny, który za pomocą środków plastycznych przedstawia rozpoznawalną podobiznę osoby jest jednym z dóbr osobistych wprost wymienionym w ustawie. Zgodnie z art. 81 § 1 ustawy Prawo autorskie, rozpowszechnianie wizerunku wymaga zezwolenia osoby na nim przedstawionej. W braku wyraźnego zastrzeżenia zezwolenie nie jest wymagane, jeżeli osoba ta otrzymała umówioną zapłatę za pozowanie. Natomiast § 2 cytowanego artykułu stanowi, że zezwolenia nie wymaga rozpowszechnianie wizerunku: 1. --- STRONA 4 --- osoby powszechnie znanej, jeżeli wizerunek wykonano w związku z pełnieniem przez nią funkcji publicznych, w szczególności politycznych, społecznych, zawodowych, 2. osoby stanowiącej jedynie szczegół całości takiej jak zgromadzenie, krajobraz, publiczna impreza. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż Powód nie udzielił zezwolenia na rozpowszechnianie jego wizerunku. Pozwana zaś nie wykazała, jakoby w tej sprawie zaistniała którakolwiek z przesłanek ekskulpacyjnych określonych w art. 81 ustawy Prawo autorskie. W tym miejscu należy zauważyć, iż przesłanką determinującą ochronę dobra osobistego jakim jest wizerunek jest rozpoznawalność, czyli możliwość przypisania samemu utworowi takich cech, które pozwalają na identyfikację osoby, tzw. rozpoznawalność w ujęciu bezpośrednim. W przypadku rozpoznawalności pośredniej, z jaką mamy do czynienia w niniejszej sprawie, dochodzi do rozpoznania danej osoby w oparciu o dołączone do jej podobizny wskazówki, czy inne dane umożliwiające identyfikację. Natomiast w przypadku bezpośredniej rozpoznawalności elementem poddawanym analizie jest wyłącznie samo zdjęcie (rysunek), w oderwaniu od kontekstu, w jakim został przedstawiony. Przyjęcie za słuszną koncepcji rozpoznawalności pośredniej prowadziłoby do sytuacji, w której fotografia danej osoby musiałaby być analizowana pod kątem możliwości identyfikacji tej ostatniej w kontekście całego otoczenia, co prowadziłoby do ograniczenia wolności prasy. Za przyjęciem koncepcji bezpośredniej rozpoznawalności przemawia również pogląd prezentowany w orzecznictwie, w tym w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 27 lutego 2003 r. (sygn. IV CKN 1819/00), podzielanym przez Sąd orzekający w niniejszej sprawie, w którym Sąd Najwyższy opowiedział się za koncepcją rozpoznawalności w ujęciu wąskim, to jest bezpośrednim. Wskazał, iż o naruszeniu prawa osobistego w postaci wizerunku osoby fizycznej (art. 23 k.c.) można by mówić wówczas, gdyby opublikowana w prasie fotografia (bez zgody osoby sfotografowanej) wykonana była w sposób umożliwiający rozpoznanie tej osoby /…/. Rozpoznawalność (możliwość identyfikacji osoby fizycznej) na opublikowanej w prasie fotografii musi mieć charakter bardziej uniwersalny (powszechny) w dwojakim przynajmniej znaczeniu. Po pierwsze, nie mogłaby się ograniczać tylko do wąskiego kręgu osób najbliższych i znajomych rozpoznanej osoby. Po wtóre, źródłem takiego rozpoznania powinien być już sam sposób fotograficznego ujęcia, pozwalający na identyfikację (ustalenie tożsamości) osoby sfotografowanej. W pozostałych wypadkach należałoby przyjmować brak możliwości rozpoznania (identyfikacji) osoby sfotografowanej. W opinii Sądu orzekającego Powód nie wykazał, aby doszło do naruszenia jego wizerunku. Powód nie jest osobą powszechnie znaną. Tym samym fakt opublikowania jego zdjęcia nie prowadzi do konstatacji, że doszło do rozpoznania Powoda przez szerokie grono odbiorców. Na opublikowanym zdjęciu widoczna jest jedynie postura Powoda. Oczy zostały zasłonięte czarnym paskiem. Faktem jest, że po przedmiotowej publikacji osoby z najbliższego grona Powoda mogły wiedzieć, że dotyczy ona jego osoby. Wiedzy takiej jak wskazuje doświadczenie nie mogły posiadać jednak osoby postronne, nie znające Powoda. Osoby te, jeżeli faktycznie dokonywały identyfikacji powoda, to przede wszystkim poprzez treść przedmiotowego artykułu, danych w nim zawartych dotyczących przebiegu wypadku i jego skutków. Okoliczności wypadku były bowiem szeroko opisywane przez media. Ponadto po wypadku jaki spowodował Powód w Ł. zorganizowano biały marsz, a także złożono petycję dotyczącą zaostrzenia kar dla kierowców prowadzących pod wpływem alkoholu. Powód nie będąc osobą powszechnie znaną nie funkcjonuje w świadomości zbiorowego odbiorcy w taki sposób, aby łatwo było zidentyfikować jego twarz, czy zarys sylwetki. Na samej fotografii brak jest zaś jakichkolwiek znaków szczególnych w postaci ubioru, fryzury, znamion, tatuaży, pozy fotografowanego, tła czy miejsca, w którym fotografia powstała, czy też napisów, które umożliwiłyby identyfikację Powoda. Na zdjęciu twarz Powoda jest częściowo zasłonięta i nie ma na nim charakterystycznych cech. W ocenie Sądu o braku personalnej anonimowości opublikowanej w prasie fotografii Powoda jako osoby fizycznej przesądziły wskazane na fotografii jego dane osobowe oraz informacje zawarte w samym artykule, nie zaś samo zdjęcie. Brak jest więc podstaw do uznania, że doszło do naruszenia wizerunku Powoda. W toku postępowania Powód podnosił co prawda, że po przedmiotowej publikacji był rozpoznawalny, że współosadzeni rozpoznali jego osobę, przez co był szykanowany i znęcano się nad nim. Niemniej okoliczności te pozostały jedynie w sferze twierdzeń. Powód, pomimo obowiązku wynikającego z art. 6 k.c. nie wykazał, aby rzeczywiście tak było. Istniała możliwość zwrócenia się do jednostek penitencjarnych o nadesłanie niezbędnej dokumentacji w tym zakresie. Nie można również w ocenie Sądu uznać, jakoby na skutek spornej publikacji doszło do naruszenia prawa do prywatności Powoda. Prawo do prywatności nie znalazło się wprost wymienione w katalogu art. 23 k.c., jednakże zarówno orzecznictwo jak i doktryna wskazują na nie jako jedno z dóbr osobistych. "otwarty katalog dóbr osobistych (art. 23 i art. 24) obejmuje także dobra osobiste związane ze sferą życia prywatnego”, „za dobro osobiste uznawana jest sfera życia prywatnego” (tak SN w wyroku z dnia 18 stycznia --- STRONA 5 --- 1984 r. I CR 400/83). Sąd Najwyższy wskazał też, że katalog dóbr osobistych obejmuje również sferę życia rodzinnego, strefę intymności. Ochrona w tym zakresie może odnosić się do wypadków ujawnienia faktów z życia osobistego i rodzinnego, nadużywania uzyskanych informacji, zbierania w drodze prywatnych wywiadów informacji i ocen ze sfery intymności, aby je opublikować lub w inny sposób rozgłaszać. Prawo do prywatności obejmuje wszelkie wartości człowieka jako osoby, w tym ciało, osobowość i jej przymioty, życie człowieka i sfery jego działalności oraz stosunki z innymi osobami. Prawo do prywatności obejmuje w szczególności zdarzenia związane z życiem rodzinnym, stanem zdrowia, przeszłością, sytuacją majątkową, w tym także uzyskiwanymi dochodami (por. uchwała składu 7 sędziów SN z dnia 16 lipca 1993 r., I PZP 28/93). Fakt naruszenia tego dobra osobistego Powód utożsamiał z podaniem przez Pozwanego do informacji publicznej okoliczności skazania go wyrokiem. Co prawda dane dotyczące skazania wyrokiem karnym należy zakwalifikować jako fakty ze sfery prywatnej, zwłaszcza zważywszy, że w świetle ustawy z 26 czerwca 2014 r. o ochronie danych osobowych są to dane podlegające szczególnej ochronie, tzw. dane wrażliwe. Jednakże nie ma podstaw do przyjęcia, iż Pozwany naruszył prawo Powoda do prywatności. Takowe mogłoby nastąpić jedynie w przypadku naruszenia przez Pozwanego art. 13 ust. 2 i 3 Prawa prasowego, zgodnie z którym nie wolno publikować w prasie danych osobowych i wizerunku osób, przeciwko którym toczy się postępowanie przygotowawcze lub sądowe, jak również danych osobowych i wizerunku świadków, pokrzywdzonych i poszkodowanych, chyba że osoby te wyrażą na to zgodę. Od zasady tej jest jeden wyjątek. Właściwy prokurator lub sąd może bowiem zezwolić, ze względu na ważny interes społeczny, na ujawnienie danych osobowych i wizerunku osób, przeciwko którym toczy się postępowanie przygotowawcze lub sądowe. W niniejszej sprawienie informacje co do skazania Powoda wyrokiem zostały podane po prawomocnym zakończeniu postępowania (vide data wyroku sądu II instancji). Na tym etapie Powód nie miał już statusu osoby, przeciwko której toczy się postępowanie przygotowawcze lub sądowe, albowiem postępowanie to zostało zakończone. Nie była więc wymagana zgoda prokuratora czy sądu na publikowanie informacji dotyczących zapadłego wyroku. Wyrażony w art. 13 ust. 2 prawa prasowego zakaz publikowania w prasie danych osobowych i wizerunku osób, przeciwko którym toczy się postępowanie przygotowawcze lub sądowe przestaje obowiązywać, gdy ze względu na ważny interes społeczny właściwy prokurator lub sąd zezwoli na upublicznienie ich wizerunku lub danych osobowych. Ma to miejsce zwłaszcza w szczególnie bulwersujących opinię publiczną sprawach. Jak wskazano powyżej, wypadek jaki spowodował Powód wywołał nie tylko zainteresowanie mediów, ale również lokalnej społeczności. Jak ustalono postępowanie przed Sądem Okręgowym w Ł. toczyło się z udziałem mediów, zaś wydany w sprawie powoda wyrok został podany do publicznej widomości poprzez wywieszenie go na okres dwóch miesięcy na tablicy ogłoszeń Wydziału Komunikacji Urzędu miasta Ł.. Sprawa wypadku do jakiego doszło i za który Powód został prawomocnie skazany była ważka dla społeczeństwa. O powyższym świadczą nie tylko wspomniane publikacje prasowe, biały marsz, ale również zainteresowanie mediów rozstrzygnięciem, jakie zostało wydane w niniejszej sprawie. Powyższe było również podstawą do podania wyroku do publicznej wiadomości. Jak wskazał Sąd Okręgowy w Ł. w uzasadnieniu wyroku: „Sąd Okręgowy w Ł. uznał również za konieczne, dla wzmocnienia społecznego oddziaływania kary na potencjalnych sprawców wypadków drogowych oraz realizacji celów zapobiegawczych i wychowawczych wobec oskarżonego, podanie na podstawie art. 50 k.k. wyroku do publicznej wiadomości”, „umieszczenie takiej informacji winno uzmysłowić osobom starającym się o uzyskanie prawa jazdy konieczność przestrzegania prawa o ruchu drogowym, a zwłaszcza o konieczności zachowania trzeźwości podczas prowadzenia pojazdów” (vide k. 251 akt). Powód w toku postępowania wskazywał, że Sąd Okręgowy podał wyrok do publicznej wiadomości jedynie w określony sposób, poprzez wywieszenie go na okres dwóch miesięcy we wskazanym miejscu. W ocenie Sądu sposób publikacji wyroku do publicznej wiadomości nie stanowi o ograniczeniu publikacji, ma charakter wyłącznie techniczny. Teoretycznie z wyrokiem mógłby zapoznać się każdy, gdyby pofatygował się, choćby tylko w tym celu do Urzędu miasta Ł.. Nie zmienia to faktu, że Sąd Okręgowy w Ł. poprzez swój wyrok dokonał „przełamania” prawa do prywatności Powoda, z czego skorzystał Pozwany. Nie ostał się również zarzut naruszenia dobra osobistego Powoda w postaci prawa do życia w rodzinie. Uzasadniając zasadność roszczenia w tym zakresie Powód wskazywał, że rodzina się go wyrzekła, jego matka straciła pracę, a także że z uwagi na publikację pozwanego jego syn i brat musieli zmienić nazwisko. Tak jak w przypadku naruszenia prawa do wizerunku, tak również w niniejszym przypadku przywołać należy art. 6 k.c. i skutki braku aktywności Powoda w zakresie wykazania, że doszło do naruszenia jego dobra osobistego. Powód nie wykazał w niniejszym postępowaniu, aby okoliczności na jakie się powoływał faktycznie zaistniały. Złożona kserokopia wyroku Sądu Rejonowego dla Ł. – Śródmieścia w Ł. VII Wydziału Rodzinnego i Nieletnich z dnia 27 stycznia 2016 r. (k. 281), potwierdza jedynie, że rzeczywiście syn Powoda nosi inne nazwisko, jednakże to nie prowadzi do konstatacji, że nastąpiło --- STRONA 6 --- to wskutek publikacji Pozwanego. Z powyższego orzeczenia nie wynika, w jakiej dacie doszło do zmiany nazwiska syna Powoda. Okoliczność ta nie pozwala na przyjęcie związku przyczynowego pomiędzy publikacją Pozwanego a zmianą nazwiska. Sąd nie wyklucza, że rodzina Powoda odsunęła się od niego i zerwała z nim wszelkie kontakty. Nie jednak z powodu publikacji, tylko trybu życia Powoda i jego karalności. Wyrok o jakim napisał Pozwany nie był pierwszym wyrokiem karnym jaki zapadł w stosunku do Powoda. K. D. (1) był już uprzednio karany. Wyrokiem Sądu Rejonowego dla Ł. – Śródmieścia w Ł. wydanym w sprawie VI K 943/02, został skazany za czyn z art. 209 § 1 k.k. oraz wyrokiem Sądu Rejonowego dla Ł. – Widzewa w Ł. w sprawie III K 938/02 za czyny z art. 291 k.k. i art. 217 § 1 k.k. (uzasadnienie wyroku w sprawie IV K49/08 K. 227). Zasadności swojego roszczenia Powód uzasadniał również tym, że w odniesieniu do jego osoby użyto słowa „(...)”. Wskazać należy, że takowe słowo wbrew twierdzeniom Powoda nie pada w publikacji Pozwanego z 8 kwietnia 2009 r. Nie znajduje się również opisie zdjęcia. Zarzut ten okazał się gołosłowny. Już z racji podniesionych powyżej okoliczności roszczenie Powoda nie zasługiwało na uwzględnienie. Odnosząc się jednakże do kwestii bezprawności wskazać należy, co następuje. Artykuł 24 § 1 k.c. konstruuje ochronę naruszonych dóbr osobistych opartą o domniemanie bezprawności. Bezprawność jest kategorią obiektywną i polega na sprzeczności z prawem lub z zasadami współżycia społecznego. Za bezprawne uważa się każde działanie naruszające dobra osobiste, o ile nie zachodzi żadna ze szczególnych okoliczności usprawiedliwiających tego typu działanie. Okoliczności takie obejmują działanie w ramach porządku prawnego, wykonywanie prawa podmiotowego, zgodę pokrzywdzonego oraz działanie w obronie uzasadnionego interesu. Działanie w ramach porządku prawnego, podjęte w obronie uzasadnionego interesu społecznego, stanowi okoliczność wyłączającą bezprawność działania naruszyciela (por. wyrok SO we Wrocławiu z dnia 13 maj 2014r., IC 1777/12). Zgodnie z art. 12 ustawy z dnia 26.01.1984 r. Prawo prasowe, dziennikarz jest obowiązany zachować szczególną staranność i rzetelność przy zbieraniu i wykorzystaniu materiałów prasowych, zwłaszcza sprawdzić zgodność z prawdą uzyskanych wiadomości lub podać ich źródło. Odnośnie sformułowania „szczególną staranność” podnosi się, że ustawodawca domaga się od dziennikarzy staranności wyjątkowej, specjalnej, nieprzeciętnej, a nawet większej od tej, która jest normalnie oczekiwana w obrocie cywilnoprawnym. Efektem tego jest uznanie, że nawet prawdziwość informacji zawartych w materiale prasowym nie zawsze wyłącza bezprawność działania dziennikarza, istotne znaczenie mają bowiem właściwa forma i sposób ujęcia wypowiedzi dziennikarskiej (wyrok SN z dnia 27 lutego 2003 r., IV CKN 1846/00). W ocenie Sądu brak jest podstaw do przyjęcia, iż działania Pozwanego były bezprawne. Treści zawarte w przedmiotowej publikacji polegały na zrelacjonowaniu procesu, podaniu faktów co do zapadłego przeciwko Powodowi wyroku. Treść artykułu była zgodna z treścią zapadłego wyroku karnego. Mając na uwadze czyn jakiego dopuścił się Powód, Pozwany miał nie tylko prawo ale i obowiązek informowania społeczeństwa o sprawie. Miała ona znaczenie nie tylko dla lokalnej społeczności, ale z racji problemu wpisywała się w ogólną krytykę zjawiska czy wręcz plagi społecznej polegającej na kierowaniu pojazdami pod wpływem alkoholu i konsekwencji takiego zachowania. Proces Powoda odbywał się przy obecności prasy, był na bieżąco relacjonowany, komentowany i odbijał się echem wśród lokalnej społeczności. Dlatego społecznie ważne było podanie do publicznej wiadomości wyroku jaki zapadł przeciwko Powodowi, z podaniem jego imienia i nazwiska, w sytuacji, gdy naruszył on wszelkie obowiązujące zasady i prawa dotyczące poruszania się w ruchu drogowym. W ocenie Sądu podanie danych osobowych powoda było słuszne z punktu widzenia interesu społecznego. Zanonimizowanie danych dotyczący Powoda w publikacji nie wywołałoby pożądanego efektu, tj. nie przyczyniłoby się do odstraszania potencjalnych sprawców, napiętnowania takiego zachowania. Jedną z ról prasy jest działanie w interesie społecznym. Orzecznictwo i literatura stoją na stanowisku, że podawanie faktów prawdziwych nie może być przez sąd zakazane, zwłaszcza w sytuacji, gdy ich rozpowszechnianie leży w interesie społecznym (por. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 grudnia 1978 r. I CR 424/78, wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 23 grudnia 2014 r. I ACa 933/14). Działanie zaś w imię interesu społecznego wyłącza bezprawność działania. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w pkt. I wyroku. Treść pkt. 2 wyroku uzasadnia art. 98 § 1 k.p.c. --- STRONA 7 --- O kosztach w pkt. 3 orzeczono w oparciu o § 2 ust. 2 i 3 w zw. z § 11 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Rozstrzygnięcie zawarte w pkt. 4 wyroku uzasadnia art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.

Słowa kluczowe

#orzeczenie#Postanowienie#Sąd Okręgowy w Warszawie#III C 652/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 czerwca 2016 r. Sąd Okręgowy w Warszaw#art. 42 § 2 k.k.#art. 24 k.c.#art. 24 § 1 k.c.#art. 81 § 1 ustawy#art. 81 ustawy#art. 23 k.c.#art. 6 k.c.#art. 13 ust.#art. 13 ust. 2 prawa#art. 50 k.k.#art. 209 § 1 k.k.#art. 291 k.k.#art. 217 § 1 k.k.#art. 12 ustawy#art. 98 § 1 k.p.c.#art. 113 ust. 1 ustawy