Postanowienie III C 602/10 W Y R 0 K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 marca 2011 r. Sqd Okrggowy W Warsz

--- STRONA 1 --- Sygn. akt III C 602/ 10 W Y R 0 K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 marca 2011 r. Sqd Okrggowy W Warszawio Wydzial III Cywilny W sldadziez Na podstawle ustawy 2 dnia s.cs.2oa1 r. 0 dusrenie Przewodniczaccy; SS0 Agnieszka Maflak do iniurmauii pub!Icr_nej Dz. U. H2;aoz.1198_z péin. zm. _ . praakazano mformacla pubhcznq w formie _ PI‘0'E01(0lE1111. S61(1‘B’[aI‘Z SQCIOWY Alma Dflnlelflk (fQkumen|u Iub w fofmle pfzghqgfzonai po rozpoznaniu W dniu 9 rnarca 2011 r. W Warszawie L no /w)VLO,/ Spraw Z powédztwa K_ B V przeciwko Skarbowi Pafistwa Aresztowi S1edczemu(...) 0 zaplato (mi (,<io:,~%;0.4/n'cé:,o¢, Q L powédztwo Oddala; ......................... .§H;gg.%.i.6;k.6a.é;&E§......................... .. H. nie obciqza powoda kosztami postqpowania W sprawie; U6 —< ZOO L9/U»Lm/t“3’7'£( III. nieuiszczonq oplatq od pozwu w kwocie 30 000 zlotych przejmuje rachunek Skarbu Pafistwa; _ " Sygn. akt III C 602110 A . UZASADNIENIE W pozwie, ktory Wplynql do tutejszego Sqdu W dniu 21 maja 2010 r., powod K.B. Wniosl o zasqdzcnie od pozwanego Skarbu Pafistwa  Aresztu §1edczego (...) kwoty 600.000 Z1 tytuiem zadoééuczynionia za naruszenie jego débr osobistych W zwiqzku 2 urnieszozeniem go W przeludnionych celach. Powod zarzucal ponadto, i2 W trakcie pobytu w AS (. . .) W oelach panowaiy nieodpowiednie Warunki techniczne  Wentylacja nic speinizda swojej funkcji, W oelach panowala Wilgoo i byl grzyb na écianach i ploéfi na podlodzc, a zimq powod musial sypiaé W odziezy dzionnej, gdyz bylo za zimno. W celach bylo robactwo, a W nioktorych osadzonym kapala na giowo Woda z sufitu, jak osadzeni Picgtro Wyzej brali kqpie1.Nadto prod byl czasowo Wylqozany, oo uniemozliwialo zagotowanie Wody na herbato, a trzy rocizaje krat W celach ograniozaiy éwiatlo dzienne. Powod Wskazai takio na brak dostopu do opioki zdrowotnej oraz niewlaéciwo zachowanie funkojonariuszy sluzby Wioziennej W stosunku do osadzonych. Postanowioniem z dnia 2 sierpnia 2010 r. Sqd ustalil, i2 jednostlq wlaéciwq do roprezentacji Skarbu Pafistwa W niniejszej sprawie jest Dyrektor Aresztu §1edczego (. . .) W W. (postanowienie  k. 27). Pozwany Skarb PE1fiS11W& Dyrektor Aresztu $1:xdczogo (...) W W. reprezentowany przoz Prokuratorio Generalnq Wniosl 0 oddalenio powédztwa W cadoéci oraz 0 zasqdzenie od powoda zwrotu kosztow postqpowania, W tym kosztow zastopstwa prooosowogo Wedhlg norm przepisanych. W uzasadnieniu swojego stanowiska prooesowego pozwany Wskazywal na bezpodstawnoéé i nieudowodnionio Z2{dari pozwu (odpowiedi na pozew  k. 38). Sqd ustalil nastopujqcy stan faktyczny: K.B. przebyWa1W Areszoie §ledczym (...) W okresie od I6 lipca 2004 r. do 16 sierpnia 2005 r., po czym zostal przetransportowany do Aresztu $ledcZego (. . .), skqd zostal zW01niony(pismo pozwanego  k. 34). W celaoh, W ktorych przebyWa% (Wykaz eel  k. 48), okrosowo panowaio bliiej nieokreélone przeludnienie. Zaludnienie calego Aresztu wynosilo w tym okresie od 1 15,9°/0 do 122%. O przeludnieniu na biezapo infonnowano segdziego penitencj amego pismami z dnia 8 wrzeénia 2004 r. i 13 maja 2005 r. (informacja  k. 48, pisma  k. 49, 50). W ceiach, W ktérych przebywai powod, Wentylacja by%a corocznie sprawdzana przez uprawnionq firmo kominiarskac oéwietlenie bylo zarowno naturalne, jak i jarzeniowe, a poW%oki malarskie écian, sufitow oraz pod%0gi poddawane byly na bieiqco konserwaoji. Temperatura W pomieszczeniach mieszkalnych dla osadzohych byla utrzymywana zgodnie Z rozporzqdzeniem Ministra Infrastruktury Z dnia 12 kwletnia 2002 r. W sprawio Warunkow technicznych, jakim powinny odpowiadaé budynki i ich usytuowanie (notatka  k. 52). W AS (...) kazcly oddziai posiadai wlasnq Iainiq (notatka  k. 51), a sprzot kwaterunkowy byl W stanie technicznym dobrym; brak drzwiozek W' szaflcaoh spowodowzmy by% Wandalizmem osadzonyoh. §rodki czystoéci oraz higienicznewydawane byly osadzonym raz W miosiapu Wg. 2glaszanych przez oddzia1oWych potrzeb (notatka  k. 53). Sprzot kwaterunkowy na wyposaioniu col zgodny byI z --- STRONA 2 --- normami zawartymi W rozporzqdzeniu Ministra Sprawiedliwosci Z dnia 17.10.2003 r. W sprawie Warunkow bytowych osob osadzonyoh W zakladach karnych i aresztach sledczych (Dz.U. nr 186, poz. 1820). Fakt otrzyrnania bielizny, poscieii i materaca osadzeni kwitowali Whsnorecznym podpisem; powod W tym zakresie nie zgtosil Zadnyoh uwag (notatka ~ k. 55). . ..PoWy:’Lszy sta11faktyczny. Sag! ustalil W oparciu o Wskazane dokmnenty. PoW6d dwukrotnie nie staWit sit; n2i'rogprawe W dn'i'u 10 grudnia 2010 r. i W dniu 9 marca 2011 r. —~ powiadomiony praWid1oWo.;PoW6dIzWo1niony zostat z AS (...) W dniu 2? lipca 2010 r. (k. 33), gdzie przebywat W dniu zIo2enia pozwu, Sqd zatem kierowal Wezwania najego adres zamieszkania. W dniu 8 marca 201 1 r. powod przyjety zostal do ZK (. . .), p0 czym przeniesiony do A0 (. . .) (k. ?'8), 0 ozym nie powiadomit Sqdu orzekajqoego W niniejszej sprawie. Informacje to Sqd uzyskal juz po Wydaniu Wyroku (pismo poWoda k.72').[ .4 . Sqd zwaiyl co nastgpuje: 0 4 W ooenie Sqdu powédztwo W niniejszej sprawie nie zastugiweflo na uwzglednienie. Zgodnie 2 treéciq art. 23 k.c. dobra osobiste czlowieka, jak W szczegolnosci zdrowie, Wolnoéé, czesé, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonirn, Wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalnosé mieszkania, tworczosé naukowa, artystyozna, Wynalazcza i raojonalizatorska, pozostajq pod ochronq prawa cywilnego niezaieznie od ochrony przewidzianej W innych przepisach. Z kolei stosownie do art. 24 § I k.c. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrorisone oudzym dzialaniem, mo2e Zqdaé zaniechania tego dzia%ania, ohyba, 2e nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia moze on takze Zqdaé, aieby osoba, ktéra dopuéofla sie naruszenia, dopelnfla czynnosci potrzebnyoh do usuniecia jego skutkow, W szozegolnosoi aieby zlotyla oswiadczenie odpowiodniej tresci i W odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianyoh W kodeksie moze on rowniei Zqdaé zadoséuczynienis pienieznego lub zaplaty odpowiedniej sumy pienieznej na Wskazany oel spoleczny Zas art. 448 k.o. stanowi, ii W razie naruszenia dobra osobistego setd mote przyznao temu, ozyje dobro osobiste zostalo namszone, odpowiedniq sumo tytulem zadoséuczynienia pienieznego za doznanq krzywde lub na jego Zqdanie zasqdzié odpowiedniq surne pienie2nq na Wskazany przez niego cel spo%eczny, niezaleinie od innych srodkow potrzebnych do usuniecia skutkow naruszenia. Przepis art. 445 § 3 k.o. stosuje sie. Jak stusznie WskazyWa1 Sqd Apelaoyjny We W. W sprawie I ACa 1 1S0r’06 (Wyrok z dn. 24.07.2008 r., OSAW 2008/4/I 10) W przypadku naruszenia dobr osobistyoh bezprawnym cIzia1a.niem sprawcy pokrzywdzonemu przede Wszystkim przyslugujq srodki o charakterze niemajqtkowym przewidziane W art. 24 k.c, a w przypadku gdy dzialanie naruszyciela jest takze zawinione srodki o charakterze majqtkowym, oktoryoh stanowi art. 448 k.o. Przy czym Warto zwrocié uwage, i2 obydwa roszczenia majet charakter samodzielny i pokrzywdzonemu przyshlguje prawo ich Wyboru, ale sqdowi pozostawiona jest ocena oelowosoi przyznania ochrony W Zqdanej forrnie, jego adekwatnosoi do rodzaju naruszonego dobra, a przede Wszystkim rozmiaru doznanej krzywdy. Przy Zqdaniu przyznania odpowiedniej sumy tytulem zadoséuczynienia na rzeoz pokrzywdzonego podstawowym kryterium oceny sqdu Winien bye rozmiar ujemnyoh nastepstw W sferze psychicznej pokrzywdzonego bowiem celem przyznania oohrony W formie majagkowej jest zrekompensowanie i zlagodzenie doznanej krzywdy rnoralnej. Z tyoh tez Wzgledow sqd jest zobowiqzany ustalié zakres cierpiefi pokrzywdzonego, a przy ocenie tej przeslanki nie mote abstrahowaé od Wszystkich okolicznosci towarzyszapych powstaniu krzywdy. Znikomoéé ujemnych nastepstw moze byé podstawq oddalenia powodztwa o przyznanie zadoééuczynienia na rzecz pokrzywdzonego. 4 Przechodzap na grunt niniej szej sprawy W pierwszej kolejnosci nalezato zatem ustalié czy i jakie dobra osobiste Powoda zostaty naruszone przez Wskazanq przez niego jednostke pelfitencjarnq. W tym kontekécie Warto podkreslié, Ze zarowno W cloktrynie jak i w judykaturze utrwalone jest stanowisko, zgodnie 2 ktorym przy ooenie zaistnienia naruszenia dobra osobistego nalezy poslugiwaé siq kryteriami natury obiektywnej, nie zas jedynie subiektywnymi odozuoiami osoby Wystepuj qcej 0 przyznanie oohrony Sqd Najwyzszy W Wyroku z dnia 26 paidziernika 2001 r. (V CKN 195/01, LEX nr 53107) stwierdzil, Ze ocena, czy czeéé czlowieka zostala zagroiona bqdi naruszona, musi bye dokonana przy stosowaniut kryteriow obiektywnych. Istotne jest boWiem_ nie subiektywne odczucie osoby Zqdajqcej ochrony prawnej, ale obiektywna reakcja opinii publicznej. Ponadto nie kazdy przypadek dyskomfortu psychicznego, jak to zauWa2y% Sqd Apelacyjny w W. 2 --- STRONA 3 --- (uzasadnienie wyroku z dn. 08.05.2009 r. W sprawie VI AC3. 1242:08), spowodowany bezprawnym zaohowaniem sie innej osoby, jest vvystarczajagq pOdSt&WQ do poszukiwania ochrony sagiowej dobr osobistych, bowiem nalezy mieé na uwadze rowniei zobiektywizowanq ooene zewmetrznq. Konieczne jest takie zachowanie proporcji oraz umiaru i nie moze naduzywaé instrumentow prawnyoh Wiasciwych tej ochronie do przypadkéw drobnych, opieraja,oych sie W giownej mierze na subiektywnych odozuoiaoh zainteresowanego, gdyi taki sposob postepowania prowadziiby do depreoj onowania sarnego przedmiotu ochrony. W przedmiotowej sprawie powéd uzasadniajqc swoje Zqdanie WS1(21ZE1i, Ze osadzono go W przeludnionych, zaniedbanych i Zle Wyposazonyoh celach, brak bylo dostepu do shlzby zdrowia, a funkoj onariusze siuzby wieziennej odnosili sie do osadzonych W niewtaéciwy sposob. Zgodnie Z tresciq art. 6 k.c. cieiar Wykazania faktu spoozywa na osobie, ktora Z faktu tego WyW_’0C1Zi skutki prawne. . W ocenie Sqdu powod nie Wykazal, i2 podnoszone przez niego okolicznoéci zaistnialy i naruszyly jego dobra osobiste. Zebrany W sprawie materiai dowodowy nie Wykazat, aby W celach, W ktorych przebywai powod, permanentnie panowalo przeludnienie. Takze twierdzenia powoda dotyczape zlyoh warunkow technicznych, braku dostepu do siuiby Zdrowia i zachowania funkcjonariuszy nie zostaiy potwierdzone Zadnym innym materiaiem dowodowym. Powod bowiem nie tylko nie ziozyt wnioskow dowodowych, ale takze nie powiaclomii Sqdu orzekaj apego o pobycie W ZK i A8 (. . .), co uniemoiliwito skuteozne zawiadomienie go o terminie rozpravqr lub doprowadzenie celem ziozenia zeznafi. Nawet, gdyby daé Wiare twierdzeniom powoda i uznaé, i2 W£11‘1.lI‘J1{1 W ktorych by} osadzony naruszyly jego godnosé i prawo do prywatnosci, to gradacja tyoh naruszefi nie przybraia jednak takiej formy, W ktorej mozna by. podzielié twierdzenie powoda 0 osadzeniu go W niegodziwych Warunkach, co dopiero W ooenie Sqdu uzasadnialoby Zqdanie zasstdzenia zadoséuozynienia. W tym miej sou naleiy zwrooié uwage, Ze pomimo wskazanyoh WyZ6j niedogodnosoi powod mial zapewnione miejsce do spania, bezptatna, opieke medyczns, otrzymywat positki o odpowiedniej Wartosci odzywczej. Mial zatem lepsze Warunki ni2 znaozna czeéé osob przebywajqoych na Wolnosci, ktore, W przeciwieiistwie do powoda, respektujq normy prawa kamego, a ktore czesto bez swojej Winy zyjq W niedostatku i ubostwie. S'a,d podziela poglqd Wyraiony przez Sa,d Najwyiszy W Wyroku z dnia 2 paidziernika 20071‘. II CSK 269107, zgodnie z ktorym samo osadzenie W_ przeludnionej oeli nie jest Wystarozajsgza podstawa, do uwzglednienia Zztdania zasetdzenia zadoséuczynienia. Takze W orzeozeniaoh ETPC, najozesciej ZVVI‘3CEiI10 uwage na zte Warunki sanitarne, niehigienicznoso i brak prywatnosci przy korzystaniu z urza,dze1§ sanitarnych, permanentnq niemozliwoso zaspokojenia potrzeby snu spowodowana, niewystarczajapq ilosciq loiek jak i nieustannie zapalonym swiatiem ozy panujqcym haiasem, niedostateczne oswietlenie unielnozliwiajqoe ozytanie, zta, Wentylaoje , Waruilki prowadzqoe do rozprzestrzeniania sie chorob bqdi brak moztiwosoi ieozenia. Trybunai uwzgledniat skurnulowany efekt tych Warunkow, a takze specyficzne zarzuty podnoszone przez skarzapych. Sqd Najwyzszy W Wyroku Z dnia 28 lutego 200'?r. nie uzaleznii mozliwosoi zasetdzenia zadoséuozynienia od potwierdzenia faktu osadzenia W Warunkach metraiowwch odbiegaj etcych od norm Wskazanej W art. I10 § 2 k.k.W. Moiliwosé taka zostala bowiem poletozona z jednoczesnym naruszeniern takich podstawowych standardow jak zapewnienie kazdemu osadzonemu oddzielnego miejsca do spania albo oddzielenia Wezla sanitamego od ogolnej przestrzeni celi. W niniej szej zas sprawie brak bylo podstaw do przyjecia, i2 powéd w takich Warunkach odbywal kare pozbawienia wolnosci. ’ j Zdaniern Sacdu o niegodziwosci Warunkow, W ktoryoh powod odbywai kare pozbawienia Wolnosoi nie mo2e stanowié takie nieodpowiednie wyposaienie i zaniedbanie cel, na ktdre powoluje sie powod, tym bardziej, Ze stan cel nie Wynika z zawinienia jednostek penitencjamych, ktére W ramaoh przyznawanych srodkow finansowyoh imoiliwosci dokonujq remontow pawilonow i dbaja, o zwiekszenie komfortu osadzonych, a jedynie z braku funduszy. Reasmnujqo, zdaniem Sqdu brak jest podstaw do zasqdzenia na rzecz powoda jakiejkolwiek kwoty zadoséuozynienia za naruszenie jego dobr osobistych, ktore wiqzalo sie 2 Warunkami odbywania kary  z uwagi na nieudowodnienie roszozenia, jak r6_Wni<:2, brak przeslabek do zasqdzetuia zadoséuczynienia. W orzeoznictwie Sqdu Najwyzszego ugruntowany jest poglqd, zgodnie Z ktoryrn --- STRONA 4 --- sqd nie ma obowiagku zasqdzenia zadoséuczynienia W kaidyrn przypadku naruszenia dobr osobistych (por. Wyrok SN Z dnia 19.04.2006r. II PK 245.305 OSNP 2007f7 8:’101). Zasqdzenie zadoséuozynienia ma zatem cha.rakter'faku1taty"wny i od oceny sqdu opartej na analizie okolicznosoi konkretnej sprawy zaieiy przyznanie pokrzywdzonemu oohrony W tej formie (vide Wyrok SA W spr. I ACa 833/06). Podstawowym kryterium deoydujqcym o mozliwosci zasqdzenia zadoséuczynienia Winien bye min. stopiefi Winy naruszyoiela, rodzaj naruszonego dobra oraz poczucie pokrzywdzenia poszkodowanego. W Wyroku Sa,du Najwyzszego z dnia 12.12.2002r. V CKN 1581/00 Wskazano takze, ii decyzja o zasqdzeniu zadoséuczynienia Winna byé poprzedzona takze zbadaniem nasilenia zlej Woli naruszyciela i celowosci zastosowania tego srodka. Odnoszap sie do kwestii Winy to to przeslanke odpowiedzialnosci za niezapewnienie osadzonym Warunkow metraiowych zgodnyoh z art. 110 § 2 k.k.w. upatrywaé naleiy poza jednostkq organizacyjnq, ktora bezposrednio odpowiada za Warunki W jakich powod odbywai kare. Jednostka ta pomimo przepelnienia, nie moze odmowié przyjecia osoby tymczasowo aresztowanej, a gospodarke finansowqproWadza,W oparciu o prawo budzetowe. Faktem jest, i2 art. 248 § 2 k.k.W. pozwalal na umieszczenie osadzonych W Warunkach, W ktorjtch powierzchnia W celi na jednq osobe Wynosi mniej nit 3 m kw jedynie na ozas okreslony, a W praktyce stan przeludnienia 061W niektoiych okresach byl perrnanentny. Nie wynikato to jednak z zawinionego dzialania jednostek penitencjarnych, tylko z ogolnego stanu gospodarczego i finansowego Wieziennictwa W Polsee. Bezspornym jest, it niedofinansowane jest nie tylko wieziennictwo W Polsce, ale rowniez inne dziedziny publicznej dziatalnosci, m.in. sluzba zdrowia. Sytuacja siuzby zdrowia i osob hospitalizowanych jest niejednokrotnie duio gorsza niz sytuaoja osadzonych, ktorzy W takim poiozeniu znaIe2':1i sie Z Wi8.S116_j Woli, na skutek popelniania przestepstw. Naruszenie dobr osobistyoh powoda nie Wynika Z naceehowanego Zia, Wola‘ dzialania podmiotu odpowiedzialnego za Warunki W ktoiych powod przebywai, Iecz z sytuacji finansowej naszego Paiistwa i W ooenie Sqdu zasqdzenie zadosouczynienia na rzecz powoda byioby sprzeczne powszechnym poozuoiem sprawiedliwosci (zob. takze Wyrok SA we W. z dnia 6.12.2007 r., I ACa 4991107). ' Z powyzszych Wzgledow orzeozono jak W sentencji Wyroku. O kosztach satdowych 2 uwagi na sytuaeje materialnq powoda rozstrzygnieto na podstawie art. 102 k.p.c. 4 .