Postanowienie III C 452/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 marca 2016 r. Sąd Okręgowy w Warszawie

--- STRONA 1 --- Sygn. akt III C 452/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 marca 2016 r. Sąd Okręgowy w Warszawie III Wydział Cywilny w następującym składzie: Przewodniczący: SSO Ewa Jończyk Protokolant: sekretarz sądowy Ilona Lodowska po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2016 r. w Warszawie, na rozprawie sprawy z powództwa A. B. przeciwko (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w W. o ochronę dóbr osobistych I. oddala powództwo; II. odstępuje od obciążania powoda kosztami procesu; III. nakazuje wypłacić z sum budżetowych Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie adwokatowi P. H. kwotę 1.560 zł (jeden tysiąc pięćset sześćdziesiąt złotych), powiększoną o należny podatek, tytułem nieopłaconych kosztów pomocy prawnej udzielonej powodowi A. B. z urzędu; IV. nieuiszczone koszty sądowe przejmuje na rachunek Skarbu Państwa. UZASADNIENIE Pozwem z dnia 27 kwietnia 2015 r. A. B. wniósł o: 1) nakazanie (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w W., aby w ciągu 24 godzin od uprawomocnienia się wyroku przeniosła ona numer telefonu powoda z sieci (...) do sieci (...), zgodnie z wnioskiem otrzymanym w dniu 30 marca 2015 r.; 2) nakazanie pozwanej, aby w terminie 7 dni od uprawomocnienia się wyroku doręczyła powodowi pisemne oświadczenie o treści: „(...) przeprasza Pana A. B. za naruszenie jego dóbr osobistych – prawa do prywatności, rozpoznawalnego po numerze, wizerunku, komunikacji, wysyłania oraz gromadzenia korespondencji SMS wskutek uniemożliwienia przeniesienia numeru (...) do sieci (...) wiosną 2015 r.”; 3) zasądzenia kwoty 8.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 21 kwietnia 2015 r. do dnia zapłaty tytułem zadośćuczynienia za uniemożliwienie przeniesienia numeru i naruszenie dóbr osobistych – korespondencji i prywatności, a w szczególności: prawa --- STRONA 2 --- do możliwości wysyłania korespondencji SMS, swobodnego komunikowania się z rodziną, przyjaciółmi i znajomymi, kontaktów naukowych; 4) zasądzenie od pozwanej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych /pozew – k. 3-3v akt/. W uzasadnieniu pozwu A. B. wskazał, że w grudniu 2013 r. przeniósł numer na kartę (...) z sieci (...) do sieci (...), zarejestrowany na jego dane. Podał, że pozwana otrzymała dane osobowe wraz z wnioskiem o przeniesieniu numeru i kserokopią paszportu, a w dniu 30 marca 2015 r. pozwana otrzymał jego wniosek o przeniesienia zarejestrowanego na dane powoda numeru w trybie przewidzianym art. 30 Dyrektywy Europejskiej nr 2002/20/WE, jednakże pomimo prawidłowo złożonego wniosku i opłacenia usługi w nowej sieci, pozwana odmówiła przeniesienia numeru /uzasadnienie pozwu – k. 3-3v akt/. Wedle powoda, takie zachowanie pozwanej naruszyło jego dobra osobiste w postaci prawa do prywatności, swobodnego komunikowania się, identyfikacji, prawa do korespondencji SMS, dlatego też w dniu 20 kwietnia 2015 r. wezwał pozwaną do dobrowolnego zaniechania dalszego naruszania dóbr osobistych i przeniesienia numeru zgodnie z żądaniem w ciągu 24 godzin, co nie wywołało żadnej reakcji pozwanego /tamże/. W dniu 27 kwietnia 2015 r. A. B. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie obrońcy z urzędu /wniosek – k. 5 akt/. Postanowieniem z dnia 24 lipca 2015 r. Referendarz Sądowy w Sądzie Okręgowym w Warszawie zwolnił powoda od kosztów sądowych w całości oraz ustanowił dla niego adwokata z urzędu /postanowienie – k. 20 akt/. W piśmie z dnia 19 lutego 2016 r. powód reprezentowany przez pełnomocnika, wskazał, że zgodnie z art. 71 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego przysługuje powodowi prawo do przeniesienia przydzielonego mu numeru telefonu do nowego dostawcy usług, a realizacja tego uprawnienia następuje w trybie Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 16 grudnia 2010 r. w sprawie warunków korzystania z uprawnień w publicznych sieciach telefonicznych /pismo procesowe – k. 106-110 akt/. Wedle powoda, przy przenoszeniu numeru telefonu z sieci (...) do sieci pozwanego podał on swoje dane osobowe na potrzeby identyfikacji jego osoby, zatem niezasadne pozostaje uzależnianie przez pozwanego możliwości przeniesienia numeru telefonu do innej sieci, od powtórnego podania tych danych i przystąpienia do Klubu (...). Powód wskazał, że źródłem wiarygodnych danych osobowych powoda był złożony przez niego wniosek o przeniesienie numeru z sieci (...) do sieci pozwanego, a jeżeli pozwany samowolnie zniszczył te dane, to sam pozbył się możliwości prawidłowego wykonywania umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych, której częścią jest wynikający z ustawy obowiązek przeniesienia numeru telefonu do innej sieci na żądanie klienta. Ponadto wskazano, że powód jest osobą młodą, prowadzącą działalność naukową i utrzymuje kontakty ze swoim środowiskiem, uczestniczy w konferencjach, zatem jego podstawowym środkiem kontaktu jest telefon o numerze, który środowisko to może powiązać z konkretną osobą. Co więcej, przeniesienie numeru telefonu do innej sieci miało duże znaczenie dla powoda, w związku z trudną sytuacją finansową, która wymagała znalezienia oferty, za którą przemawiają korzystniejsze warunki finansowe. W odpowiedzi na pozew z dnia 15 października 2015 r. (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. (zwana w dalszej części uzasadnienia „pozwaną” lub (...)), domagała się oddalenia powództwa w całości jako całkowicie bezzasadnego oraz zasądzenia kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości dwukrotności stawki minimalnej /odpowiedź na pozew – k. 31-35 akt/. Uzasadniając powyższe stanowisko pozwana wskazała, że skutki niezrealizowania przez nią wniosku o przeniesienie numeru telefonu, w związku z niedostosowaniem się przez powoda do wymogów „Regulaminu przeniesienia przydzielonego Numeru przy zmianie Dostawcy publicznie dostępnych Usług Telekomunikacyjnych”, nie wkraczały w sferę dóbr osobistych powoda. Wedle pozwanej, wskazane przez powoda prawo do prywatności nie zostało naruszone, bowiem pozwana nie dokonała ingerencji w życie prywatne, czy sprawy osobiste powoda, a jedynie w odpowiedzi na złożoną przez powoda reklamację, poinformowała go, że brak zarejestrowania się abonenta w sieci (...) może skutkować odmową przyjęcia wniosku. W procesie przenoszenia numeru telefonu do sieci pozwanej klient miał możliwość dokonania jednoczesnej rejestracji jako abonent na jego dane wskazane we wniosku, powód nie skorzystał jednak z tej możliwości, wobec czego jego dane zostały, po upływie 12 miesięcy, usunięte zgodnie z art. 180a ust. 1 pkt 1 Prawa telekomunikacyjnego oraz art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych. Wedle pozwanej, to właśnie dbałość o zachowanie prawa do prywatności powoda spowodowały, że usunęła ona dane osobowe abonenta. Podała, że --- STRONA 3 --- bez dokonania rejestracji jako abonenta w sieci pozwanej, nie jest możliwe zrealizowanie wniosku o przeniesienie numeru telefonu do jakiekolwiek innej sieci dostawcy usług telekomunikacyjnych. Strona pozwana wskazała, że powód nie wskazał, w jaki sposób zagrożony został jego wizerunek wskutek braku przeniesienia numeru telefonu, jak również nie wykazał zagrożenia czy naruszenia prawa do swobodnego komunikowania się, bowiem numer telefonu nie został wyłączony, ani też zawieszony, a powód cały czas ma możliwość używania numeru telefonu. Wedle pozwanej, jej działania nie były działania bezprawnymi, a podjęte jedynie w tramach obowiązującego porządku prawnego. Pismem procesowym z dnia 18 marca 2016 r. pozwana wskazała, że powód składając doń wniosek o przeniesienie numeru z sieci (...) do sieci (...) powierzył przetwarzanie danych osobowych wyłączenie w celu wykonania tego zlecenia, zatem nie mogły one być przetwarzane na potrzeby identyfikacji powoda w celu przeniesienia numeru /pismo – k. 122-125 akt/. Wedle pozwanej, miała ona ustawowy obowiązek zniszczenia wszystkich danych związanych z przeniesieniem numeru powoda do pozwanej z sieci (...), w związku z celem tego powierzenia. Powód nie mógł liczyć na przeniesienie numeru, gdyż nie był zarejestrowanym przez pozwaną użytkownikiem końcowym w rozumieniu art. 60 ust. 1 a Prawa telekomunikacyjnego. Do momentu podania danych osobowych pozwanemu za pomocą rejestracji w klubie (...), pozwana nie może dysponować i nie dysponuje danymi osobowymi powoda, pozwalającymi na zrealizowanie usługi przeniesienia numeru. Stanowiska stron w dalszym toku postępowania nie uległy zmianie. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: A. B. posiadał telefon na kartę z numerem (...) od roku 2002 /zeznania powoda – protokół rozprawy z dnia 18 marca 2016 r. – k. 129 akt; adnotacje pisemne – 127-128 akt/. Początkowo był abonentem sieci (...), następnie w grudniu 2013 r. przeniósł numer na kartę do sieci (...), podając przy tym podstawowe dane osobiste, takie jak nazwisko i imię, adres zameldowania i adres korespondencyjny, NIP, REGON oraz przedkładając ksero dowodu osobistego, a także podpisując oświadczenie o „wyrażeniu zgody na przetwarzanie swoich danych osobowych dla celów realizacji procesu przeniesienia numeru” /wzór wniosku o przeniesienie numeru abonenta do sieci (...) – k. 119-120 akt/. Po przeszło 1,5 rocznej realizacji kontraktu, wskazując na wysokie koszty eksploatacji i znalezienie oferty korzystniejszej finansowo, A. B. postanowił przenieść swój numer do sieci (...). Złożył w tym celu stosowny wniosek, który (...) otrzymała od (...) w dniu 30 marca 2015 r. Pozwana nie wyraziła zgody na przeniesienie numeru, wskazując, że przeniesienie numeru jest możliwe jedynie po przystąpieniu do Klubu (...) /zeznania powoda – protokół rozprawy z dnia 18 marca 2016 r. – k. 129 akt; adnotacje pisemne – 127-128 akt/. Zgodnie bowiem z treścią § 4 ust. 5 lit. a Regulaminu przenoszenia przydzielonego Numeru przy zmianie Dostawcy publicznie dostępnych Usług Telekomunikacyjnych, brak jest możliwości rozwiązania umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych z przeniesieniem przydzielonego Abonentowi numeru telefonicznego może nastąpić w przypadku braku rejestracji danych Abonenta w (...) /regulamin –k. 61-67 akt/. W związku z powyższym, w dniu 20 kwietnia 2015 r. powód złożył telefoniczną reklamację, w której wezwał do dobrowolnego przeniesienia swojego numeru telefonu do sieci (...), zgodnie ze złożonym uprzednio wnioskiem, w terminie 24 godzin od momentu złożenia reklamacji oraz wezwał do zaniechania naruszenia jego dóbr osobistych / rejestracja reklamacji – k. 4 akt; przyjęcie reklamacji – k. 13 akt/. Do dnia dzisiejszego powód jest aktywnym abonentem sieci (...) /wydruk z systemu pozwanej dotyczący numeru powoda i wniosków o przeniesienie numeru złożonych w 2015 r. – k. 126 akt/. Powyższy stan faktyczny został ustalony na podstawie powołanych wyżej dowodów, które obdarzył atrybutem wiary. Podstawę ustaleń faktycznych stanowiły przede wszystkim dowody z innych środków dowodowych i ich kserokopie, które Sąd obdarzył atrybutem wiary, albowiem nie były one kwestionowane przez strony co do ich autentyczności i prawdziwości, a w wypadku kserokopii, co do ich zgodności z oryginałem. Sąd dopuścił i przeprowadził dowody w tym zakresie w postaci: reklamacji powoda i jednocześnie wezwania do usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych /k. 4 akt/ oraz przyjęcia reklamacji /k. 13 akt/ na okoliczność kierowania takiego wezwania i jego przyjęcia przez pozwaną, wydruku z systemu konta powoda i wskazaniami doładowań /k. 45-46 akt/ na okoliczność danych posiadanych przez stronę pozwaną, oferty (...) /k. 117 akt/ i (...) /k. 118 akt/ na okoliczność tego, jakiej treści wniosek obowiązuje w zakresie przeniesienia numeru, danych powoda sieci komórkowej /k. 116 akt/, wzoru wniosku o przeniesienie numeru abonenta, jakim posługuje się pozwany /k. 119-120 akt/ oraz wydruku z systemu pozwanego --- STRONA 4 --- dotyczącego numeru powoda i wniosków o przeniesienie numeru złożonych w 2015 r. /k. 126 akt/. Na okoliczność warunków korzystania z sieci (...), Sąd dopuścił dowód w postaci regulaminów – Regulaminu świadczenia usług telekomunikacyjnych przez (...) /k. 47-60 akt/ oraz Regulaminu przenoszenia przydzielonego Numeru przy zmianie Dostawcy publicznie dostępnych Usług Telekomunikacyjnych /k. 61-67 akt/. W związku z trwającym w niniejszej sprawie sporem, Sąd dokonał wnikliwej oceny wiarygodności zeznań powoda. Sąd dał wiarę zeznaniom A. B. /protokół rozprawy z dnia 18 marca 2016 r. – k. 129 akt; adnotacje pisemne – 127-128 akt/ w zakresie, w jakim zeznania te znajdowały potwierdzenie w zebranym w sprawie materiale dowodowym, jak również były bezsporne pomiędzy stronami. Sąd ocenił jako wiarygodne treść zeznań powoda dotyczących sposobu realizacji umów w poszczególnych sieciach komórkowych, albowiem pozostawały w zgodności z innymi środkami dowodowymi, jakie Sąd obdarzył atrybutem wiary. Jako szczere, a tym samym wiarygodne, Sąd ocenił zeznania powoda, w których wskazywał, że nie stać go obecnie na to, aby utrzymywać numer w aktywności. Sąd uznał natomiast za niewiarygodne zeznania powoda, w których podawał, że na skutek braku uwzględnienia jego wniosku o przeniesienie numeru znacznemu pogorszeniu uległy jego kontakty ze znajomymi oraz z rodziną, albowiem z ustalonego stanu faktycznego wynika, iż numer telefoniczny wciąż jest aktywny i powód może wykonywać wszelkie czynności niezbędne do komunikacji. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Powództwo nie jest zasadne i, jako takie, nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Stosownie do art. 24 § 1 k.c. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Zaś art. 448 k.c. stanowi, iż w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Biorąc pod uwagę brzmienie powyższych przepisów prawnych w pierwszej kolejności Sąd dokonał analizy, czy w ogóle doszło do naruszenia dóbr osobistych, a następnie – czy działania pozwanego miały charakter bezprawny. W tym kontekście warto podkreślić, że doktryna i judykatura stoją zgodnie na stanowisku, że przy ocenie naruszenia dobra osobistego należy posługiwać się kryteriami o charakterze obiektywnym, nie zaś kierować się jedynie subiektywnymi odczuciami osoby występującej o przyznanie ochrony. Przykładowo Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 26 października 2001 r. (V CKN 195/01, Lex nr 53107) stwierdził, że ocena, czy cześć człowieka została zagrożona bądź naruszona, musi być dokonana przy stosowaniu kryteriów obiektywnych. Istotne jest bowiem nie subiektywne odczucie osoby żądającej ochrony prawnej, ale obiektywna reakcja opinii publicznej. Jak słusznie zauważył Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 8 maja 2009 r. (sygn. akt VI ACa 1242/08) nie każdy przypadek dyskomfortu psychicznego spowodowany bezprawnym zachowaniem się innej osoby, jest wystarczającą podstawą do poszukiwania ochrony sądowej dóbr osobistych, bowiem należy mieć na uwadze również zobiektywizowaną ocenę zewnętrzną. Konieczne jest także zachowanie proporcji oraz umiaru i nie może nadużywać instrumentów prawnych właściwych tej ochronie do przypadków drobnych, opierających się w głównej mierze na subiektywnych odczuciach zainteresowanego, gdyż taki sposób postępowania prowadziłby do deprecjonowania samego przedmiotu ochrony. Zgodnie z treścią art. 6 k.c. oraz 232 k.p.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Należy przy tym pamiętać, że twierdzenie istotnej dla sprawy okoliczności powinno być udowodnione przez stronę, która to twierdzenie zgłasza (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 listopada 2001 r., I PKN 660/00). Ochrona przewidziana w przepisie art. 24 k.c. jest uzależniona od spełnienia dwóch przesłanek, tj. zagrożenia lub naruszenia dobra osobistego oraz bezprawności działania osoby naruszającej cudze dobro. W zakresie ochrony dóbr osobistych istnieje specyficzny rozkład ciężaru dowodu, z uwagi --- STRONA 5 --- na domniemanie bezprawności naruszenia dobra osobistego (art. 24 § 1 k.c.). Domniemanie to podlega obaleniu przez wykazanie uprawnienia do określonego działania. Kto zatem twierdzi, że naruszono jego dobro osobiste, nie musi wykazywać bezprawności (art. 6 k.c.), nie zwalnia go to jednak od obowiązku wykazania, że do naruszenia (zagrożenia) dobra osobistego faktycznie doszło. Powód musi więc jedynie dowieść naruszenia jego dobra osobistego, pozwany natomiast musi wykazać przesłanki egzoneracyjne. Przesłanka bezprawności ujmowana jest i musi być szeroko; za bezprawne uznaje się każde zachowanie sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego. Bezprawne jest każde działanie naruszające dobra osobiste, jeżeli nie zachodzi żadna z okoliczności usprawiedliwiająca takie działanie. Do okoliczności, które mogą wyłączać bezprawność działania zalicza się: działanie w ramach porządku prawnego, czyli dozwolone przez obowiązujące przepisy prawa, działanie związane z wykonywaniem prawa podmiotowego, działanie za zgodą pokrzywdzonego oraz działanie w obronie uzasadnionego interesu społecznego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19.10.1089 r II CR 419/89 OSPiKA 190/11-12/377). W świetle powyższych analiz uznać należy, że przywołany przepis art. 24 § 1 k.c. nie uprawnia do automatycznego przypisania pozwanej odpowiedzialności jedynie za naruszenie dóbr osobistych powoda. Konieczne jest dokonanie oceny, czy zachowanie pozwanej było bezprawne. W ocenie Sądu, ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, aby doszło do naruszenia wskazanych dóbr osobistych powoda, jak również by działania strony pozwanej nosiły znamiona ogólnie rozumianej bezprawności. Powód wskazywał, że wskutek działań pozwanego doszło do naruszenia jego prawa do wizerunku. W świetle przepisu art. 23 k.c. wizerunek ujmowany jest jako podobizna, portret, wizualne odzwierciedlenie osoby, a przedmiotem ochrony gwarantowanej w powołanym przepisie rozumie się „skonkretyzowane ustalenie obrazu fizycznego człowieka, zdatne do zwielokrotniania i do rozpowszechniania” (tak T. Grzeszczak, Reklama a ochrona dóbr osobistych (Naruszenie dóbr osobistych wykorzystywanych w reklamie żyjących osób fizycznych, PPH 2000, nr 2, s. 10). W judykaturze przyjmuje się, że „Wizerunek, poza dostrzegalnymi dla otoczenia cechami fizycznymi, tworzącymi wygląd danej jednostki i pozwalającymi – jak się określa – na jej identyfikację wśród innych ludzi może obejmować dodatkowe utrwalone elementy związane z wykonywanym zawodem jak charakteryzacja, ubiór, sposób poruszania się i kontaktowania z otoczeniem” / vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 maja 2004 r., II CK 330/03, niepubl./. Obok pojęcia wizerunku, czyli konkretyzacji obrazu fizycznego (jego ustalenie) zdatnej do rozpowszechniania (wizerunek jest przedmiotem obrotu, a jego synonimem jest podobizna) rozróżnia się pojęcie obrazu fizycznego (wygląd człowieka), czyli atrybut jego tożsamości. Przedmiotem naruszenia lub eksploatacji jest zawsze konkretny wizerunek, ale pośrednio i obraz fizyczny. To, co potocznie nazywane jest naruszeniem prawa osobistego do wizerunku, w praktyce oznacza naruszenie innego dobra (czci, prywatności, kultu pamięci osoby zmarłej, persony) tyle, że za pośrednictwem wizerunku (gdy dochodzi do jego utrwalenia, rozpowszechniania, zniekształcania), albo naruszenie samych interesów majątkowych portretowanego. Przesłanką determinującą ochronę dobra osobistego, jakim jest wizerunek jest rozpoznawalność, czyli możliwość przypisania utrwalonemu obrazowi takich cech, które pozwalają na identyfikację osoby tzw. rozpoznawalność w ujęciu bezpośrednim. Niewątpliwym jednak jest, że zachodzi jurydyczna odmienność poszczególnych dóbr osobistych, zwłaszcza że wizerunek, jako niezależne dobro osobiste, wymieniany jest w katalogu art. 23 k.c. oraz w art. 81 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631 z późn. zm.). Nie ulega wątpliwości, że każdy podmiot, który od lat posługuje się tym samym numerem telefonu, zapewnia sobie tym samym pewną rozpoznawalność rozumianą jako posiadanie określonego kręgu osób, które za pomocą wyświetlonego i zapisanego numeru potrafią zidentyfikować osobę do nich telefonującą. W ocenie Sądu, wskazywane przez powoda naruszenie prawa do wizerunku w postaci braku możliwości rozpoznawania go po numerze telefonu nie ma racji bytu, z uwagi na fakt, iż w dalszym ciągu jego status jako abonenta jest aktywny. Dodatkowo powód ma niczym nieskrępowaną możliwość korzystania z dotychczasowego numeru telefonu, wykonywania połączeń i wiadomości tekstowych oraz ich otrzymywania. Powód wskazywał, że na skutek zaniechania pozwanej w zakresie realizacji jego prawa do przeniesienia numeru telefonu doszło do naruszenia prawa do prywatności, jak również prawo do korespondencji oraz swobodnego komunikowania się. Zdaniem Sądu, konstytucyjnie zagwarantowana wolność i ochrona komunikowania się, wyrażona w art. 49 Konstytucji RP zawiera w sobie także ochronę korespondencji. Sfera prywatności życia jako odrębne dobro prawne podlega obecnie ochronie w większości współczesnych systemów prawnych, przy czym określenie zakresu znaczeniowego omawianego prawa wywołuje wątpliwości zarówno w doktrynie, --- STRONA 6 --- jak i w orzecznictwie. Z bogatego orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, odnoszącego się do art. 8 Europejskiej Karty Praw Człowieka. W sprawie P. v. Z., wyrok z 29 kwietnia 2002 r., skarga nr 2346/02 , Trybunał przyjął, że na pojęcie prawa do życia prywatnego składa się na fizyczną i psychologiczno-psychiczną integralność osoby i może odnosić się także do fizycznej i społecznej tożsamości jednostki, przy czym Trybunał w kolejnym orzeczeniu V. O. przeciwko B. podkreślił, że prawo to obejmuje uprawnienie i prawo do życia w sposób zgodny z wolą danej jednostki i bez rozgłosu. Poszanowanie życia prywatnego zawiera także prawo do nawiązywania i rozwijania kontaktów z innymi ludźmi . Orzecznictwo w omawianej kwestii jest bardzo bogate i odgrywa ważną rolę w kwestii wykładni przepisów dotyczących ochrony prawa do życia prywatnego /zob. art. 7 Kartu Praw Podstawowych Unii Europejskiej: „Poszanowanie życia prywatnego i rodzinnego. Każdy ma prawo do poszanowania swego życia prywatnego i rodzinnego, domu i komunikowania się.”/. Jednostka ma prawo swobodnego komunikowania się i nawiązywania kontaktu z innymi osobami, niezależnie od środka porozumiewania się. Prawo to nawiązuje jednocześnie do prawa wolności wypowiedzi i wyrażania opinii. Obejmuje ono także wolność posiadania poglądów oraz otrzymywania i przekazywania informacji i idei /por. K.W. Kubiński, Ochrona życia prywatnego człowieka, Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, 1993, z. 1, s. 65 i n./. Wskazany wyżej sposób ujęcia prywatności i komunikacji umożliwia analizę, czy w niniejszej sprawie doszło do naruszenia prawa osobistości powoda. Nie sposób jednakże w tym kontekście abstrahować od unormowań dotyczących rynku telekomunikacyjnego i kwestii gwarancji ochrony danych osobowych. Aby wesprzeć otwarcie rynku telekomunikacji na konkurencję, Unia Europejska przyjęła ramy regulacyjne dotyczące łączności elektronicznej odpowiadające postępowi technologicznemu i zgodne z wymogami rynku. W tym celu przyjęto dyrektywę ramowa 2002/21/WE z dnia 07 marca 2002 r. miała przede wszystkim na celu: wzmocnienie konkurencji w sektorze łączności elektronicznej, zachęcanie do inwestycji, wspieranie wolności wyboru konsumentów i umożliwienie im czerpania korzyści z innowacyjnych usług, jakości i niższych stawek. Ten akt prawny określił zadania krajowych organów regulacyjnych, jak również zasady, na podstawie których prowadzą one swoje działania, przy czym jej postanowienia nie uchybiają wymogom określonym w przepisach prawa krajowego zgodnie z prawem wspólnotowym ani w przepisach prawa wspólnotowego dotyczących usług świadczonych przy użyciu sieci i usług łączności elektronicznej (art.1 ust. 2). Dyrektywa stanowi część pakietu telekomunikacyjnego przyjętego w 2002 r. i zmienionego w 2009 r. w celu uwzględnienia szybkiego rozwoju tego sektora. Pakiet ten obejmuje cztery szczegółowe dyrektywy regulujące określone aspekty łączności elektronicznej, jak również dwa rozporządzenia: • rozporządzenie 1211/2009 ustanawiające Organ Europejskich Regulatorów Łączności Elektronicznej (BEREC), • rozporządzenie (UE) nr 531/2012 w sprawie roamingu w publicznych sieciach łączności ruchomej, • dyrektywę 2002/20/WE, czyli dyrektywę o zezwoleniach, • dyrektywę 2002/19/WE, czyli dyrektywę o dostępie, • dyrektywę 2002/58/WE, czyli dyrektywę o prywatności i łączności elektronicznej, wedle której dostawcy usług łączności elektronicznej muszą zabezpieczyć swoje usługi przynajmniej: zapewniając, że dane osobowe dostępne są wyłącznie dla uprawnionych osób, chroniąc dane osobowe przed zniszczeniem, utratą lub przypadkową zmianą oraz przed innym bezprawnym lub nieupoważnionym przetwarzaniem, zapewniając wdrażanie polityki bezpieczeństwa dotyczącej przetwarzania danych osobowych. Artykuł 5 ust. 3 dyrektywy, dotyczący poufności w komunikacji stanowi, że Państwa Członkowskie zapewniają, że korzystanie z sieci łączności elektronicznej w celu przechowywania informacji lub uzyskania dostępu do informacji przechowanej na terminalu abonenta lub użytkownika jest dozwolone wyłącznie pod warunkiem, że abonent lub użytkownik otrzyma jasną i wyczerpującą informację zgodnie z dyrektywą 95/46/WE, między innymi o celach przetwarzania, oraz zostanie zaoferowane mu prawo do odmówienia zgody na takie przetwarzanie przez kontrolera danych. Nie stanowi to przeszkody dla technicznego przechowywania danych lub dostępu do danych jedynie w celu wykonania lub ułatwiania transmisji komunikatu za pośrednictwem sieci łączności elektronicznej lub gdy jest to szczególnie niezbędne w celu dostarczania usługi społeczeństwa informacyjnego, wyraźnie zażądanej przez abonenta lub użytkownika. Dane o ruchu dotyczące abonentów i użytkowników przetwarzane i przechowywane przez dostawcę publicznej sieci --- STRONA 7 --- łączności lub publicznie dostępnych usług łączności elektronicznej muszą zostać usunięte lub uczynione anonimowymi, gdy nie są już potrzebne do celów transmisji komunikatu (art. 6 ust. 1). Z kolei dyrektywa 2002/22/WE, o usłudze powszechnej, na podstawie której zostało zagwarantowane prawo konsumenta do zmiany operatora telefonii stacjonarnej lub komórkowej w ciągu jednego dnia roboczego przy zachowaniu dotychczasowego numeru telefonu. Zgodnie z jej pkt 40, przenoszenie numeru jest kluczowym czynnikiem ułatwiającym podejmowanie wyborów przez konsumentów oraz skuteczną konkurencję w konkurencyjnym środowisku telekomunikacyjnym w ten sposób, że użytkownicy końcowi, którzy sobie tego zażyczą, powinni mieć możliwość zachowania numeru/numerów w publicznej sieci telefonicznej niezależnie od tego, która organizacja świadczy usługę. Niniejsza dyrektywa nie obejmuje zapewnienia tej usługi dodatkowej w przypadku połączeń z publiczną siecią telefoniczną między numerami stacjonarnymi i niestacjonarnymi, przy czym Państwa Członkowskie mogą zastosować przepisy dotyczące przenoszenia numerów między sieciami stacjonarnymi i komórkowymi. Przenoszenie numerów znacznie wzrasta w przypadku, gdy istnieje przejrzysta informacja o taryfach, zarówno dla użytkowników końcowych, którzy przenoszą swój numer, jak i dla tych użytkowników końcowych, którzy dzwonią do tych, którzy przenieśli swoje numery. Dyrektywa ta statuuje obowiązek dla krajowych organów regulacyjnych, tam gdzie to jest możliwe, zapewnienia odpowiedniej przejrzystości taryf, jako części wprowadzania przenoszenia numerów (pkt 41). Najbardziej istotny, z punktu widzenia gwarancji prawa do przenoszenia numerów jest art. 30 ust. 1, z którego wynika, że Państwa Członkowskie zapewniają, aby wszyscy, którzy sobie tego życzą, abonenci publicznie dostępnych usług telefonicznych, włączając usługi komórkowe, mogli zachować swój numer(y) niezależnie od przedsiębiorstwa zapewniającego usługę: a) w przypadku numerów geograficznych, w określonym miejscu; b) w przypadku numerów niegeograficznych, w dowolnym miejscu, poza przenoszeniem numerów między sieciami zapewniającymi usługi stacjonarne i sieciami komórkowymi. Zobowiązanie wynikające z unijnych dyrektyw zostało wprost przeniesione do polskiego porządku prawnego - art. 71 ust. 1 ustawy Prawo telekomunikacyjne („Abonent będący stroną umowy z dostawcą usług, w której przydzielany jest abonentowi numer z planu numeracji krajowej dla publicznych sieci telekomunikacyjnych, może żądać przy zmianie dostawcy usług przeniesienia przydzielonego numeru do istniejącej sieci operatora na: 1) obszarze geograficznym - w przypadku numerów geograficznych; 2) terenie całego kraju - w przypadku numerów niegeograficznych”). Z cyt. wyżej przepisu wynika, że podstawowym warunkiem przeniesienia numeru jest posiadanie przez użytkownika uprawnień do numeru telefonicznego. W celu przeniesienia danego numeru do innej sieci muszą być spełnione trzy podstawowe warunki: (1) konieczne jest uzyskanie potwierdzenia technicznych możliwości przyjęcia numeru przez operatora, do którego numer ma być przeniesiony (biorca), (2) uzgodnienie warunków rozwiązania umowy u aktualnego operatora i (3) podpisanie umowy z dostawcą usług, do którego jest przenoszony numer (biorcą) /tak: M. Rogalski, K. Kawałek, Prawo komunikacyjne – Komentarz, LEX 2010/. Przeniesienie numeru do sieci innego operatora oznacza konieczność wymiany karty SIM, czyli karty mikroprocesowej niezbędnej do korzystania z usług danego dostawcy usług telekomunikacyjnych). Możliwość zachowania nie wyklucza konieczności zawarcia umowy z nowym operatorem i ustalenia nowych warunków, na których abonent lub użytkownik będzie korzystał ze świadczonych usług telekomunikacyjnych. Uprawnienie w zakresie zachowania danego numeru przy zmianie operatora przysługuje zarówno abonentom sieci ruchomej, jak i abonentom sieci stacjonarnych. Uprawnienie to przysługuje także użytkownikom końcowym usługi przedpłaconej. Z usług przedpłaconych korzysta użytkownik, a więc podmiot korzystający z publicznie dostępnej usługi telekomunikacyjnej lub żądający świadczenia takiej usługi (art. 2 pkt 49 Prawa telekomunikacyjnego). Pojęcie abonenta (art. 2 pkt 1 Prawa telekomunikacyjnego) obejmuje nie tylko użytkowników posiadających umowę o świadczenie usług telekomunikacyjnych zawartą w formie pisemnej, ale także użytkowników, którzy korzystają z usług nie w oparciu o umowę zawartą w formie pisemnej, ale w oparciu o umowę zawartą poprzez dokonanie czynności faktycznej, np. użytkownicy usług przedpłaconych. --- STRONA 8 --- Nie ulega wątpliwości, że A. B. był abonentem strony pozwanej na wspomnianych zasadach. System ten polega na przedpłatach za wykonane usługi (opłata jest pobierana z góry), dlatego też wymaga on systematycznego uzupełniania (doładowania) konta (np. przez zakup kuponu papierowego lub elektronicznego, on-line przez Internet, bankomat, terminal płatniczy, rachunek bankowy) w okresie ważności konta oraz przedłużania daty jego ważności przy pomocy kuponów papierowych i elektronicznych oraz doładowań elektronicznych. Opłaty za wykonane usługi są automatycznie, na bieżąco odejmowane z konta. Oprócz możliwości wykonywania i odbierania połączeń, wysyłania i odbierania SMS-ów i MMS-ów oraz transmisji danych, system umożliwiał mu korzystanie z określonych usług dodatkowych, a częstotliwość korzystania z poszczególnych usług pozwanego pozostawała wyłącznie w sferze decyzyjnej klienta. W świetle powołanych wyżej unormowań niewątpliwym było, że operator powinien zapewnić przenoszalność numeru służącego do korzystania z usług stacjonarnych w przypadku, gdy powód dokonał wyboru innego operatora usług stacjonarnych. W przypadku, gdy postanowienia regulaminu świadczenia danej usługi nie przewidują w tym zakresie postanowień szczegółowych, zastosowanie będą miały przepisy Prawa telekomunikacyjnego oraz rozdziału 4 rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 17 czerwca 2009 r. w sprawie warunków korzystania z uprawnień w publicznych sieciach telefonicznych (Dz. U. Nr 97, poz. 810). Pozwana (...) uregulowała tę kwestię w zaakceptowanym przez powoda regulaminie. Zgodnie z treścią § 4 ust. 5 lit. a Regulaminu przenoszenia przydzielonego Numeru przy zmianie Dostawcy publicznie dostępnych Usług Telekomunikacyjnych, brak jest możliwości rozwiązania umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych z przeniesieniem przydzielonego Abonentowi numeru telefonicznego w sytuacji braku rejestracji danych Abonenta w (...) /regulamin – k. 61-67 akt/. Dane osobowe podane przez pozwanego we wniosku o rejestrację w sieci komórkowej mogły być wykorzystywane przez (...) wyłącznie dla potrzeb realizacji przeniesienia numeru, a przekazanie tych danych przez klienta nie stanowiło udostępniania danych, o których mowa w art. 60a Prawa telekomunikacyjnego /§ 2 pkt 25 Regulaminu – k. 65 akt/. W procesie przenoszenia numeru telefonu do sieci pozwanej klient miał możliwość dokonania jednoczesnej rejestracji jako abonent na jego dane wskazane we wniosku, powód nie skorzystał jednak z tej możliwości, wobec czego jego dane zostały, po upływie 12 miesięcy, skasowane zgodnie z art. 180a ust. 1 pkt 1 Prawa telekomunikacyjnego. Pozwany stworzył możliwość uzyskania tych danych ponownie poprzez zarejestrowanie się klienta w klubie (...), czego powód nie chciał dokonać, wskazując, że nie chce w ten sposób realizować swojego prawa do stowarzyszania się, jak też powołując się na ugruntowaną praktykę innych operatorów telefonicznych działających na rynku krajowych, u których nie istnieją podobne kluby. Zdaniem Sądu, przytoczone działanie (...) /która miała przecież obowiązek gwarancji zachowania tych praw powoda/ zmierzało w istocie do ochrony danych osobowych powoda, niemniej jednak strona pozwana odmawiała powodowi przysługującego mu uprawnienia jako klientowi w systemie pre-paid, przyjmując tym samym wykładnię sprzeczną z treścią art. 71 Prawa telekomunikacyjnego, która nie została przez Sąd orzekający zaaprobowana. Jednocześnie pozwana nie zagwarantowała w swoim regulaminie mechanizmu, który pozwalałby na posłużenie się danymi osobowymi klienta /bez naruszenia się na zarzut pogwałcenia norm wynikających z przepisów dotyczących ochrony danych osobowych/ bądź umożliwiałby ich sprawne zdobycie, bez konieczności rejestracji w klubie. W tym kontekście omawiane postanowienia regulaminu, godzące w wolność powoda do stowarzyszania się, jak również uzależniające od przynależności do Klubu (...) przeniesienie numeru telefonu /a więc w istocie wykluczenie tej możliwości, przy braku rejestracji w klubie/, należy uznać za klauzulę sprzeczną z przepisem art. 71 ust. 1 ustawy Prawo telekomunikacyjne i jako takie – za nieważne w świetle treści art. 58 § 1 k.c. Wskazać w tym miejscu należy, że powód nie wskazywał naruszenia tego dobra osobistego, jednakże wedle Sądu brak istnienia mechanizmu, pozwalającego na realizację wskazanego prawa, powoduje w konsekwencji ograniczenie prawnie chronionych uprawnień użytkownika sieci i niejako wymusza zastosowanie do przeniesienia numeru przepisów rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 17 czerwca 2009 r. w sprawie warunków korzystania z uprawnień w publicznych sieciach telefonicznych (Dz. U. Nr 97, poz. 810). Zgodnie z treścią § 10 ust. 1 rozporządzenia, Abonent będący stroną umowy z dostawcą usług zapewniającym przyłączenie do stacjonarnej lub ruchomej publicznej sieci telefonicznej, w celu realizacji uprawnienia, o którym mowa w art. 71 ust. 1 ustawy, występuje z wnioskiem w formie pisemnej do nowego dostawcy usług o przeniesienie przydzielonego numeru do tego dostawcy, zwanego dalej „nowym dostawcą”, a termin na rozpatrzenie przez nowego dostawcę --- STRONA 9 --- wniosku, o którym mowa w ust. 1, z zastrzeżeniem ust. 12, wynosi odpowiednio: (1) 6 godzin roboczych, gdy abonent będący stroną umowy z dostawcą usług zapewniającym przyłączenie do ruchomej publicznej sieci telefonicznej składa wniosek osobiście w jednostce organizacyjnej nowego dostawcy; (2) 1 dzień roboczy, gdy abonent będący stroną umowy z dostawcą usług zapewniającym przyłączenie do stacjonarnej publicznej sieci telefonicznej składa wniosek osobiście w jednostce organizacyjnej nowego dostawcy; (3) 3 dni robocze, gdy abonent będący stroną umowy z dostawcą usług zapewniającym przyłączenie do ruchomej publicznej sieci telefonicznej składa wniosek w inny sposób niż określony w pkt 1; (4) 14 dni roboczych, gdy abonent będący stroną umowy z dostawcą usług zapewniającym przyłączenie do stacjonarnej publicznej sieci telefonicznej składa wniosek w inny sposób niż określony w pkt 2. Stosownie do treści ust. 7 omawianego paragrafu, przeniesienie numeru, na wyraźne żądanie abonenta zawarte w oświadczeniu, następuje nie później niż w terminie: (1) 1 dnia roboczego - w przypadku abonentów będących stroną umowy z dostawcą usług zapewniającym przyłączenie do ruchomej publicznej sieci telefonicznej lub (2) 7 dni roboczych - w przypadku abonentów będących stroną umowy z dostawcą usług zapewniającym przyłączenie do stacjonarnej publicznej sieci telefonicznej - od dnia zawarcia umowy, o której mowa w ust. 5, albo w późniejszym terminie w trakcie trwania dotychczasowej umowy, wskazanym przez abonenta. W ocenie Sądu realizacja omawianych uprawnień powinna nastąpić w świetle reguł odpowiedzialności pozwanego za wynikanie zobowiązania zgodnie z treścią art. 354 § 1 k.c. i w konsekwencji reguł odpowiedzialności kontraktowej, na podstawie art. 471 i n. k.c., a nie na podstawie reguł dotyczących ochrony dóbr osobistych. Powód dochodził realizacji swoich praw wskazując na naruszenie jego dóbr osobistych. Środkiem ochrony tychże dóbr nie może być natomiast zobowiązanie pozwanego, aby w ciągu 24 godzin przeniósł numer powoda do sieci (...), mając na uwadze to, że powód nie precyzował żądania pozwu, jako powództwa o ukształtowanie istniejącego pomiędzy stronami stosunku prawnego, a jedynie – formułował to żądanie jako środek ochrony dóbr osobistych. W świetle treści art. 321 § 1 k.p.c. wydanie rozstrzygnięcia uwzględniającego żądanie pozwu, w oparciu o inną podstawę faktyczną, aniżeli powód przywoływał w toku niniejszego procesu, dotyczyłoby przedmiotu nieobjętego żądaniem pozwu. Powód domagał się nadto od pozwanej na podstawie art. 24 § 1 k.c. złożenia oświadczenia odpowiedniej treści. Jak już wcześniej wskazano w wyniku zaniechania przez pozwanego realizacji uprawnienia do przeniesienia numeru doszło do naruszenia łączącej strony więzi obligacyjnej. Nie ulega jednakże wątpliwości, że nie każdy wypadek niewykonania czy nienależytego wykonania zobowiązania może być uznany jednocześnie za działanie bezprawne. W orzecznictwie i doktrynie wskazuje się, że zachowanie polegające na nienależytym wykonaniu zobowiązania może być jednocześnie ujmowane jako zachowanie bezprawne w rozumieniu treści przepisu art. 24 k.c. Przyjmuje się, że zachowanie takie musi być sprzeczne nie tylko z umową, ale także z przepisami prawa i zasadami współżycia społecznego, którego wynikiem jest naruszenie dóbr osobistych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 grudnia 2004 r. II CK 300/04, OSP 2006/2/20). Innymi słowy – naruszenie dóbr osobistych musi być następstwem takiego działania lub zaniechania sprawcy, które stanowi samoistne, tzn. niezależne od zakresu istniejącego zobowiązania, naruszenie ogólnie obowiązującego przepisu prawa bądź zasad współżycia społecznego. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby naruszenie dóbr osobistych powoda było wynikiem działania niezależnego od zakresu istniejącego zobowiązania, a wręcz przeciwnie – powód podkreślał, że na skutek nie przeniesienia przez pozwanego numeru telefonu do innej sieci ponosi on wyższe opłaty, powołał się zatem na względy wyłącznie finansowe, godzące w jego interes majątkowy. W tym kontekście, wykazywanie szkody na majątku nie może być uznane za naruszenie jakiegokolwiek dobra osobistego. Z tego też względu żądanie zmierzające do złożenia przez pozwanego przeprosin Sąd uznał za niezasadne. Powyższe analizy znajdują również odniesienie do żądania przez powoda ochrony majątkowej dóbr osobistych. Podkreślić należy, że polski system dopuszcza, w treści art. 443 k.c., wynikającą z jednego zdarzenia prawotwórczego odpowiedzialność zarówno kontraktową, jak i deliktową, z tym że – o czym należy pamiętać - przepis ten dopuszcza zbieg dwóch roszczeń o odmiennych podstawach prawnych, a nie możliwości stosowania różnych podstaw prawnych w odniesieniu do jednego roszczenia. Zbieg odpowiedzialności zachodzi wówczas, gdy dłużnik nie tylko nie wykonuje lub nienależycie wykonuje swoje zobowiązania umowne, lecz jednocześnie narusza nakaz lub zakaz zobowiązujący go niezależnie od istniejącego pomiędzy stronami stosunku prawnego. Jego postępowanie ma wówczas charakter deliktu cywilnego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 1964 r., II CR 540/63, OSNCP 1965, nr 2, poz. 32). Jeśli jednak nawet roszczenia z obu reżimów odpowiedzialności wzajemnie by się wykluczały, wówczas poszkodowany po zaspokojeniu swych roszczeń np. z umowy może (jak w sytuacji odnoszącej się do powoda) wystąpić z roszczeniem deliktowym o zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę (z art. 448 k.c.) i wówczas sąd musi zastosować całość reguł odpowiedzialności deliktowej (zob. M. Nesterowicz, Zadośćuczynienie --- STRONA 10 --- pieniężne ex contractu i przy zbiegu z odpowiedzialnością ex delicto, PiP 2007, z. 1, poz. 20; odmiennie M. Safjan (w:) Kodeks cywilny, s. 1419), a w piśmiennictwie przedmiotu wskazuje się również na dopuszczalność uwzględnienia roszczenia o wypłatę odpowiedniej kwoty tytułem zadośćuczynienia w przypadku szkody na osobie o charakterze niemajątkowym, niezależnie od przyjętego reżimu odpowiedzialności i bez konieczności odwoływania się do ewentualnego zbiegu podstaw (por. M. Serwach, Przesłanki odpowiedzialności cywilnej lekarza za szkodę wyrządzoną pacjentowi w orzecznictwie sądów polskich, PiM 2006, nr 4, s. 10; por. także K. Warzecha, Glosa do wyroku SN z dnia 17 grudnia 2004 r., II CK 300/04, Palestra 2007, z. 1-2, s. 324; K. Zacharzewski, Glosa do wyroku SN z dnia 15 lutego 2008 r., I CSK 358/07, Glosa 2009, nr 2, s. 66). W niniejszej sprawie powód, powołując się na istnienie pomiędzy stronami stosunku zobowiązaniowego (umowa o świadczenie usług telekomunikacyjnych), dochodził roszczenia w ramach odpowiedzialności deliktowej. Natomiast w świetle treści art. 71b ustawy Prawo telekomunikacyjne, w przypadku niedotrzymania terminu do przeniesienia numeru, o którym mowa w art. 71 cytowanej wyżej ustawy /który ma następować nie później niż w terminie 1 dnia roboczego od dnia wskazanego w umowie o świadczenie publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych z przeniesieniem przydzielonego numeru jako dnia rozpoczęcia świadczenia usług przez nowego dostawcę usług/, abonentowi przysługuje od dotychczasowego dostawcy usług jednorazowe odszkodowanie za każdy dzień zwłoki w wysokości 1/4 sumy opłat miesięcznych liczonej według rachunków z ostatnich trzech okresów rozliczeniowych, a w przypadku abonentów usługi przedpłaconej w wysokości 1/4 sumy wartości doładowań konta z ostatnich trzech miesięcy, chyba że brak możliwości realizacji przeniesienia numeru nastąpił z przyczyn leżących po stronie systemu, o którym mowa w art. 78 ust. 4 Prawa telekomunikacyjnego, a w przypadku gdy opóźnienie w przeniesieniu numeru nastąpiło z przyczyn nieleżących po stronie dotychczasowego dostawcy usług, przysługuje mu zwrot wypłaconego odszkodowania lub jego części od podmiotu, z winy którego nastąpiło opóźnienie. Naprawienie szkody niemajątkowej w drodze zadośćuczynienia pieniężnego może być stosowane jedynie wyjątkowo, a w każdym razie zasada pełnej kompensacji szkody nie wymaga przyznania zadośćuczynienia w każdym wypadku wystąpienia krzywdy. Stanowisko takie znajduje częściowo oparcie w wykładni językowej kodeksu cywilnego, a zwłaszcza art. 24 § 1 zd. 3 k.c., gdzie użyto zwrotu „na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego”. Podkreślić należy, że w polskim prawie cywilnym zadośćuczynienie pieniężne przysługuje w przypadku szkód wyrządzonych czynem niedozwolonym (art. 444–448 k.c.). Brak jest natomiast ogólnej podstawy prawnej żądania zadośćuczynienia pieniężnego za szkodę niemajątkową wyrządzoną niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem zobowiązania. Przepisy odnoszące się do odpowiedzialności umownej (art. 471 i n. k.c.) przewidują bowiem jedynie rekompensatę szkód majątkowych. Jak wynika z treści stanowiska Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, zawartego w treści publikacji „Uwagi o stwierdzonych nieprawidłowościach i lukach w prawie” / Warszawa 2015 r., s. 7 – 8/, istnieje konieczność rozważenia wprowadzenia do kodeksu cywilnego ogólnej podstawy dla roszczenia o zadośćuczynienie pieniężne w ramach odpowiedzialności kontraktowej . W tym samym kierunku postępują prace Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego. W ramach naprawienia szkody niemajątkowej ex contractu przewiduje się możliwość domagania się przez wierzyciela naprawienia szkody niemajątkowej wynikłej z naruszenia zobowiązania, gdy jest to usprawiedliwione właściwością zobowiązania zmierzającego do zaspokojenia niemajątkowego interesu wierzyciela. W „Zielonej księdze” przedstawiającej „optymalną wizję” kodeksu cywilnego znajduje się dopiero postulat wprowadzenia zadośćuczynienia za krzywdę z tytułu odpowiedzialności kontraktowej. Z uwagi na to, że obecnie brak jest prawnych podstaw do zasądzenia na rzecz powoda zadośćuczynienia, żądanie pozwu w tym zakresie Sąd uznał za niezasadne. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w pkt I sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów procesu uzasadnia treść przepisu art. 102 k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 zd. 1 k.p.c. Zgodnie z ostatnim z powołanych przepisów Sąd obowiązany jest w orzeczeniu kończącym postępowanie orzec o jego kosztach. Stosując reguły słuszności określone w art. 102 k.p.c., Sąd Okręgowy uznał, że w niniejszej sprawie należy odstąpić od reguły odpowiedzialności za wynik procesu, wyrażonej w przepisie art. 98 k.p.c. Z treści powołanego wyżej przepisu art. 102 k.p.c. wynika możliwość odstąpienia od obowiązku obciążania strony przegrywającej proces w sytuacjach szczególnie uzasadnionych, która pozostawia sądowi orzekającemu swobodę oceny, czy fakty związane z przebiegiem procesu, jak i dotyczące sytuacji życiowej strony stanowią podstawę do nie obciążania jej kosztami procesu. Do pierwszych zaliczane są sytuacje wynikające z charakteru żądania poddanego --- STRONA 11 --- rozstrzygnięciu, jego znaczenia dla strony czy subiektywnego przekonania strony o zasadności roszczeń. Drugie natomiast wyznacza sytuacja majątkowa i życiowa strony, z tym zastrzeżeniem, że niewystarczające jest powoływanie się jedynie na trudną sytuację majątkową. Całokształt okoliczności, które mogłyby uzasadniać zastosowanie tego przepisu powinny być ocenione z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego (tak: wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 11 kwietnia 2014 r., sygn. akt I ACa 9/14). Z informacji uzyskanych przez Sąd wynika, że A. B. kończy doktorat z fizyki i od dnia 30 marca 2009 r. do dnia dzisiejszego jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w G., bez prawa do zasiłku /zaświadczenie z dnia 07 stycznia 2015 r. – k. 6 akt/, zatem jego sytuację finansową bez wątpienia można uznać za trudną. W ocenie Sądu charakter dochodzonego przez powoda roszczenia – o ochronę dóbr osobistych, jego subiektywne przekonanie o zasadności roszczenia, jak również nieugięta postawa pozwanego /pomimo tego, iż powód wykazał chęć ugodowego zakończenia procesu, pełnomocnik pozwanego oświadczył, że nie widzi takiej możliwości – rozprawa z dnia 12 stycznia 2016 r. – k. 86 akt, adnotacje pisemne – k. 84-85v akt/ stanowią okoliczności, przemawiające za uznaniem wyjątkowości przypadku powoda i orzeczenie, jak w pkt II sentencji wyroku. Nieuiszczone koszty sądowe Sąd przejął na rachunek Skarbu Państwa (pkt IV sentencji wyroku), bowiem na mocy postanowienia z dnia 24 lipca 2015 r. Referendarz Sądowy zwolnił powoda od kosztów sądowych w całości, a brak było podstaw do obciążenia tymi kosztami pozwanego, który proces wygrał. Postanowieniem Sądu Okręgowego w Warszawie, wydanym w sprawie niniejszej w dniu 24 lipca 2015 r., ustanowiono dla powoda pełnomocnika z urzędu /postanowienie – k. 20 akt/, którym został wyznaczony przez Okręgową Radę Adwokacką w W. adwokat P. H. /pismo ORA z dnia 10 września 2015 r. – k. 24 akt/. W toku sprawy reprezentował on powoda podczas rozpraw, toczących się przed tut. Sądem, jak również składał pisma procesowe. W piśmie z dnia 22 lutego 2016 r., jak również na ostatniej rozprawie, adwokat wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego, oświadczając, iż nie zostały one uiszczone ani w całości, ani w części /wniosek – k. 106 akt/. Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188), koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ponosi Skarb Państwa. Stosownie zaś do treści § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn. Dz. U. Nr 2013, 461), koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych oraz niezbędne, udokumentowane wydatki adwokata. Zgodnie z powyższym rozporządzeniem, stawka minimalna w sprawach o ochronę dóbr osobistych i ochronę praw autorskich wynosi 360 zł /§ 11.1. pkt 2 /, natomiast stawka minimalna przy wartości przedmiotu sprawy powyżej 5.000 zł do 10.000 zł —wynosi 1.200 zł /§ 6 pkt 4/. Należy też zwrócić uwagę, że z § 2 ust. 1 tego rozporządzenia wynika, że zasądzając opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, Sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie adwokat z urzędu ustanowiony dla powoda zapoznał się z aktami sprawy, sporządził pismo procesowe będące w istocie odpowiedzią na pozew oraz należycie reprezentował jego interesy podczas rozpraw. W ocenie Sądu za powyższe czynności niewątpliwie pełnomocnikowi należne jest wynagrodzenie w wysokości jednokrotności stawki minimalnej, szczególnie mając na względzie niewielki jego wkład w wyjaśnienie sprawy niniejszej. Powyższe uzasadnia przyznanie mu wynagrodzenia obliczonego na podstawie cytowanych powyżej przepisów. Wskazaną kwotę, na podstawie § 2 ust. 3 cytowanego rozporządzenia, powiększono o należny podatek od towarów i usług.