Postanowienie III C 415/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 czerwca 2016 r. Sąd Okręgowy w Warszaw

--- STRONA 1 --- Sygn. III C 415/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 czerwca 2016 r. Sąd Okręgowy w Warszawie III Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Ewa Jończyk Protokolant: sekretarz sądowy Ilona Lodowska po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2016 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa A. K. przeciwko Skarbowi Państwa - Centralnemu Zarządowi Służby Więziennej o ochronę dóbr osobistych I. oddala powództwo; II. odstępuje od obciążania powoda kosztami procesu; III. nieuiszczone koszty sądowe przejmuje na rachunek Skarbu Państwa. UZASADNIENIE Pozwem z dnia 29 marca 2012 r. A. K. domagał się od Skarbu Państwa – Centralnego Zarządu Służby Więziennej kwoty 100.000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę wraz z ustawowymi odsetkami oraz zasądzenia kosztów postepowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych oraz zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych w niniejszym postępowaniu /pozew – k. 2-3v akt/. W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że w trakcie odbywania przez niego kary pozbawienia wolności doszło do naruszenia jego dóbr osobistych w postaci godności i prawa do prywatności, poprzez umieszczenie powoda w celach mieszkalnych niespełniających powierzchni 3 m 2 na osobę, a także poprzez nieoddzielenie urządzeń sanitarnych od reszty pomieszczenia przeznaczonego do spania, spożywania posiłków i odpoczynku. Powód podniósł, że cele mieszkalne były brudne i zagrzybione, a przebywanie w ww. warunkach uniemożliwiało wykonywanie najprostszych czynności, powodując częste konflikty i wzrost agresji wśród więźniów, jak również ciągłe upokorzenia i poniżanie przez funkcjonariuszy służby więziennej. Powód wskazał również, że osadzono go w zakładach karnych odległych do miejsca zamieszania, co utrudniało kontakt z rodziną. Podnosił, że borykał się z ciągłym niedostatkiem środków higieny osobistej oraz brakiem dostępu do ciepłej wody i zbyt rzadkimi kąpielami. --- STRONA 2 --- Postanowieniami z dnia 30 kwietnia 2011 r. Sąd Okręgowy w Warszawie zwolnił powoda od kosztów sądowych w całości /postanowienie – k. 13 akt/ i oddalił wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu /postanowienie – k. 14 akt/. W odpowiedzi na pozew z dnia 01 czerwca 2012 r. pozwany Skarb Państwa wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa według norm przepisanych /odpowiedź na pozew – k. 18-20 akt/. Pozwany podniósł, że powód nie wskazał jednostek organizacyjnych więziennictwa, z działalnością których wiąże dochodzone roszczenia, nie wykazując również przesłanek wymaganych do zaktualizowania odpowiedzialności z tytułu naruszenie dóbr osobistych, tj. określenia, jakie dobra zostały naruszone, adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy domniemaną krzywdą i zdarzeniem sprawczym oraz niezgodności z prawem działania pozwanego. Strona pozwana podniosła ponadto zarzut nadużycia prawa podmiotowego przez powoda, uznając jego roszczenie jako sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i naruszające powszechnego poczucie sprawiedliwości społecznej, podkreślając wygórowanie wysoką kwotę zadośćuczynienia, niewspółmierną do wskazywanych naruszeń. W piśmie procesowym z dnia 23 sierpnia 2012 r. pozwany wniósł o oznaczenie pozwanego jako Skarb Państwa – dyrektorów konkretnych jednostek penitencjarnych, w jakich przebywał powód. Podniósł również zarzut przedawnienia roszczeń powoda za okres przypadający 3 lata przed dniem wniesienia pozwu, w związku z upływem 3-letniego terminu określonego w art. 422 1 § 1 k.c. /pismo procesowe – k. 53-65 akt/. Stanowiska stron w dalszym toku postępowania nie uległy zmianie. Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: A. K. w warunkach izolacji penitencjarnej przebywał z przerwami od 2008 r., a na przestrzeni ostatnich 8 lat był osadzony: • w Areszcie Śledczym w T. od dnia 07 lipca 2008 r. do dnia 22 grudnia 2008 r.; • w Zakładzie Karnym w W. – od dnia 22 grudnia 2008 r. do dnia 09 czerwca 2009 r.; • w Zakładzie Karnym w B. – od dnia 09 czerwca 2009 r. do dnia 10 stycznia 2011 r. i od dnia 05 maja 2011 r. do dnia 06 czerwca 2012 r.; • w Areszcie Śledczym w K. – od dnia 10 stycznia 2011 r. do dnia 18 stycznia 2011 r. i od dnia 29 kwietnia 2011 r. do dnia 05 maja 2011 r. ; • w Zakładzie Karnym w N. od dnia 18 stycznia 2011 r. do dnia 28 kwietnia 2011 r. /bezsporne; informacja o pobytach i orzeczeniach – k. 66 akt/. A. K. przebywał w Zakładzie Karnym w W. – od dnia 22 grudnia 2008 r. do dnia 09 czerwca 2009 r., przy czym w warunkach przeludnienia był osadzony w tym czasokresie przez 13 dni: od dnia 22 grudnia 2008 r. do dnia 23 grudnia 2008 r., od dnia 27 stycznia 2009 r. do dnia 29 stycznia 2009 r., od dnia 08 kwietnia 2009 r. do dnia 10 kwietnia 2009 r. i od dnia 21 kwietnia 2009 r. do dnia 29 kwietnia 2009 r. /notatka służbowa – k. 85 akt/. Dyrektor Zakładu Karnego wydał w tym zakresie stosowne zarządzenia /vide zarządzenie nr (...) z dnia 03 października 2008 r. – k. 98-99 akt Zarządzenie nr (...) z dnia 06 stycznia 2009 r. – k. 95 akt, zarządzenie nr (...) z dnia 01 kwietnia 2009 r. – k. 92 akt/ oraz powiadomił właściwego sędziego penitencjarnego /vide pismo – k. 90-91 akt; k. 93-94 akt; k. 96-97 akt/. Cele w jednostce penitencjarnej w W. były wyposażone standardowo, zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz. U. Nr 152, poz. 1493). Ilość sprzętu kwaterunkowego oraz sprzętu do utrzymania --- STRONA 3 --- czystości w celach mieszkalnych była zgodna z obowiązującymi przepisami. Sprzęt kwaterunkowy był w dobrym stanie technicznym, a wszystkie zgłaszane usterki bezzwłocznie usuwane były przez administrację jednostki /notatka służbowa – k. 99 akt/. Podczas pobytu powoda we wskazanej jednostce otrzymywał on środki czystości w ilościach oraz w okresach zgodnych z obowiązującymi przepisami: stosownie do treści rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych, otrzymał: mydło toaletowe, krem do golenia, nożyk do golenia, pastę do zębów, proszek do prania, 1 rolkę papieru toaletowego na miesiąc oraz szczoteczkę do zębów raz na 6 miesięcy. W razie potrzeb, możliwe było zakupienie dodatkowych środków w kantynie jednostki /zeznania świadka W. D. (1), przesłuchanego w drodze odezwy przez Sąd Rejonowy w B. w dniu 14 kwietnia 2015 r. – k. 838 akt/. W celach znajdowała się sprawna wentylacja grawitacyjna, okna były otwieralne, umożliwiając wietrzenie, jak również stwarzały możliwość korzystania ze światła dziennego /protokół z okresowej kontroli przewodów kominowych z 2008 r. i 2009 r. – k. 86-87 akt/. W każdej celi dodatkowo umieszczone zostały dwa punkty świetlne oraz jeden punkt oświetlający kącik sanitarny. Cele mieszkalne poddawane były regularnym przeglądom konserwacyjnym, a w przypadku dostrzeżenia usterek, były na bieżąco usuwane /tamże/. Do celi dostarczano bieżącą wodę zimną, a osadzeni mogli korzystać raz w tygodniu z ciepłej kąpieli. Materace, poduszki, koce i ręczniki wydawane osadzonym posiadały aktualne okresy ich użytkowania, a ich pranie odbywało się cotygodniowo /notatka służbowa – k. 99 akt/. Pawilony A i (...) Zakładu, w których przebywał powód, są nowymi budynkami oddanymi do użytkowania odpowiednio w 2006 i w 2009 r. i pomieszczenie, przeznaczone do kąpieli, znajduje się poza celami, natomiast pomieszczenia przeznaczone do załatwiania potrzeb fizjologicznych znajdowały się w celach, zabudowane i zamykane drzwiami /notatka służbowa – k. 99 akt/. Raz w miesiącu w Zakładzie przeprowadza się zabiegi dezynsekcji i deratyzacji przez wyspecjalizowaną firmę, przy czym w razie istnienia potrzeby Zakład Karny zleca tego typu czynności wedle potrzeb /notatka służbowa – k. 99 akt/. Jadłospisy dla osadzonego, sporządzane były zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 02 września 2003 r. w sprawie określania wartości dziennej normy wyżywienia, wszystkie posiłki przed opuszczeniem kuchni były kontrolowane pod względem jakości, wagi, porcji, temperatury oraz smakowitości posiłku, a posiłki wydawane osadzonemu odpowiadały normom prawidłowego żywienia i pokrywały dzienne zapotrzebowanie na energię i składniki odżywcze /zeznania świadka W. D. (1), przesłuchanego w drodze odezwy przez Sąd Rejonowy w B. w dniu 14 kwietnia 2015 r. – k. 838 akt/. W trakcie pobytu w Zakładzie osadzony nie składał żadnych skarg /notatka służbowa – k. 83 akt/. Od dnia od dnia 09 czerwca 2009 r. do dnia 10 stycznia 2011 r. i od dnia 05 maja 2011 r. do dnia 06 czerwca 2012 r. powód przebywał w Zakładzie Karnym w B. , podczas którego to pobytu występowało krótkotrwałe przeludnienie, trwające 10 dni /pismo – k. 101 akt; zeznania świadka A. B. kierownika działu kwatermistrzowskiego, przesłuchanego w trybie odezwy przez Sąd Rejonowy w B. w dniu 29 października 2015 r. – k. 822 akt/. W Zakładzie w ramach działu kwatermistrzowskiego są zatrudnieni konserwatorzy, funkcjonariusze na cały etat, którzy mając grupę osadzonych, wspólnie usuwają na bieżąco wszelkie usterki w celach mieszkalnych. Kącik sanitarny jest wyodrębniony od reszty pomieszczenia celi konstrukcją wykonaną z kątowników wypełnionych płytą paździerzową-wodoodporną, która wraz ze ścianami kąta celi stanowi prostopadłościan, wejście do kącika jest natomiast oddzielone kotarą wykonaną z grubego materiału albo zamykane drzwi /notatka służbowa – k. 102 akt; zeznania świadka A. B. kierownika działu kwatermistrzowskiego, przesłuchanego w trybie odezwy przez Sąd Rejonowy w B. w dniu 29 października 2015 r. – k. 822 akt/. Kąpiel odbywa się raz w tygodniu w łaźni ogólnej podczas której wymieniane są ręczniki i ścierka, raz na dwa tygodnie wymieniana jest pościel oraz na trzy miesiące odzież więzienna /tamże/. Cele w jednostce penitencjarnej w B. były wyposażone standardowo, zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz. U. Nr 152, poz. 1493). Ilość sprzętu kwaterunkowego oraz sprzętu do utrzymania czystości w celach mieszkalnych była zgodna z obowiązującymi przepisami. Sprzęt kwaterunkowy był w dobrym stanie technicznym, --- STRONA 4 --- a wszystkie zgłaszane usterki bezzwłocznie usuwane były przez administrację jednostki. Cele wyposażone są w miednicę, szufelkę ze zmiotką, szczotkę klozetową. Raz w miesiącu do cel wydawane są środki do utrzymania czystości pomieszczeń w postaci proszku do szorowania WC oraz płynu do mycia naczyń. W miarę zgłaszanych potrzeb, możliwe jest otrzymanie dodatkowych szmat, płynu do mycia szyb i podłogi /notatka służbowa – k. 102 akt/. W trakcie pobytu w jednostce skazany nie zgłaszał uwag co do warunków socjalno-bytowych, a w aktach osobowych powoda brak jest informacji na temat dyskryminowana skazanego przez funkcjonariuszy SW czy wulgarnego zachowania w stosunku do skazanego /notatka służbowa – k. 107 akt; zeznania świadka Ł. R., przesłuchanego w trybie odezwy przez Sąd Rejonowy w B. 28 marca 2013 r. – k. 252 akt/. W omawianym okresie powód nie był nagradzany ani karany dyscyplinarnie, przestrzegał porządku wewnętrznego oraz regulaminu, właściwie zachowywał się wobec przełożonych, układał zgodne stosunki z innymi osadzonymi, dbał o porządek w celi mieszkalnej i higienę osobistą /projekt oceny okresowej – k. 108 akt/. Powód przebywając w Areszcie Śledczym w K. od dnia 10 stycznia 2011 r. do dnia 18 stycznia 2011 r. i od dnia 29 kwietnia 2011 r. do dnia 05 maja 2011 r. nie był osadzony w warunkach przeludnienia /historia rozmieszczenia – k. 117 akt/ Cele w jednostce penitencjarnej w K. były wyposażone standardowo, zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz. U. Nr 152, poz. 1493). Ilość sprzętu kwaterunkowego oraz sprzętu do utrzymania czystości w celach mieszkalnych była zgodna z obowiązującymi przepisami. Sprzęt kwaterunkowy był w dobrym stanie technicznym, a wszystkie zgłaszane usterki bezzwłocznie usuwane były przez administrację jednostki /zeznania świadka P. S. , złożone w dniu 17 września 2014 r. – k. 758 akt/. Osadzony osobiście podbiera składniki wyposażenia z magazynu takie jak materace czy ścierki i ma możliwość sprawdzenia ich stanu przed pokwitowaniem odbioru. W każdej celi tej jednostki penitencjarnej toalety są trwale oddzielone od reszty pomieszczenia, zamykane drzwiami, a kącik sanitarny ma niezależne oświetlenie /notatka służbowa – k. 118 akt; zeznania świadka D. I. kierownika działu kwatermistrzowskiego – złożone w dniu 17 września 2014 r. – k. 756 akt/. Skarżący miał możliwość kąpieli pod prysznicem jeden raz w tygodniu. Łaźnia, wyposażona w 18 kabin prysznicowych oddzielonych szklanymi pustakami, posiada sprawną mechaniczną wentylację oraz 5 okien /tamże/. W każdej celi mieszkalnej znajduje się umywalka z bieżącą ciepłą i zimną wodą przez całą dobę /zeznania świadka P. S. , złożone w dniu 17 września 2014 r. – k. 758 akt/. W celach jest odpowiednie ogrzewanie i wentylacja grawitacyjna. W każdej celi znajduje się grzejnik centralnego ogrzewania i kratka pionu wentylacyjnego. Areszt podłączony jest do miejskiej sieci centralnego ogrzewania, prowadzony jest stały monitoring parametrów czynnika grzewczego w węźle cieplnym. Co roku dokonywane są przeglądy kominiarskie, w których nie stwierdzano żadnych nieprawidłowości /vide protokoły – k. 121-123 akt; zeznania świadka D. I. kierownika działu kwatermistrzowskiego – złożone w dniu 17 września 2014 r. – k. 756 akt/. Podczas pobytu powoda we wskazanej jednostce otrzymywał on środki czystości w ilościach oraz w okresach zgodnych z obowiązującymi przepisami: stosownie do treści rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych, otrzymał: mydło toaletowe, krem do golenia, nożyk do golenia, pastę do zębów, proszek do prania, 1 rolkę papieru toaletowego na miesiąc oraz szczoteczkę do zębów raz na 6 miesięcy. W razie potrzeb, możliwe było zakupienie dodatkowych środków w kantynie jednostki. W Areszcie dokonuje się profilaktycznie zabiegów dezynsekcji i deratyzacji przez wyspecjalizowaną firmę. Stan sanitarny jednostki jest przedmiotem corocznych kontroli, m. in. pracowników Sanepidu /protokoły kontroli – k. 124-131 akt/. Posiłki spełniają normy wagowe i kaloryczne, gdyż każdy jadłospis jest sporządzany z należytą starannością z zachowaniem parametrów kaloryczność pow. 2600 kcal, zawartość białka 10-15%, tłuszczu do 30%, węglowodanów 50-65%, ilość warzyw powyżej 300 g /sprawozdanie z wizytacji z dnia 29-30 listopada i 01 grudnia 2010 r. – k. 132-140 akt/. --- STRONA 5 --- Podczas osadzenia powoda, nigdy nie zgłosił się on do kierownika działu kwatermistrzowskiego z uwagami lub problemami. Areszt oferuje osadzonym przebywającym na terenie jednostki możliwość korzystania z organizowanych zajęć i propozycji aktywności, m., in. tematyczne zajęcia psychoedukacyjne, zajęcia rekreacyjne i świetlicowe. Organizowane są również spotkania religijne. Osadzeni mogą korzystać z dostępnego księgozbioru biblioteki, areszt prenumeruje nadto codzienne prasę i prowadzi radiowęzeł /notatka służbowa – k. 120 akt; zeznania świadka P. S. , złożone w dniu 17 września 2014 r. – k. 758 akt/. Od dnia 18 stycznia 2011 r. do dnia 28 kwietnia 2011 r. powód przebywał w Zakładzie Karnym w N. i podczas wskazanego okresu nie znajdował się w celi mieszkalnej, w której powierzchnia przypadająca na jednego osadzonego była mniejsza od obowiązującego normatywu 3m 2 na osobę /wykaz pomieszczeń – k. 152-155 akt/. Powód przebywał w rym czasie na oddziale terapeutycznym, gdzie codziennie uczestniczył w zajęciach grupowych oraz indywidualnych konsultacjach /ocena końcowa – k. 174 akt; zeznania świadka J. K. specjalistę działu terapeutycznego – przesłuchany 27 sierpnia 2014 r. – k. 701 akt/. Codziennie mógł on korzystać z godzinnego spaceru, a w godzinach 09:00-13:00 oraz 15:00-18:00 uczestniczyć w zajęciach organizowanych w świetlicy, spędzał więc większość czasu poza celą mieszkalna /pismo – k. 175-181 akt/. Cele, w których przebywał powód posiadały zabudowane kabiny ustępowe, wydzielone za pomocą ścianek i drzwi z wentylacją grawitacyjną. W każdej celi znajdowała się nadto umywalka w bieżącą ciepłą i zimną wodą oraz uchylne okno zapewniające odpowiedni dostęp świeżego powietrza oraz światła /notatka służbowa – k. 161 akt; zeznania świadka P. J. kierownika działu kwatermistrzowskiego – przesłuchany 27 sierpnia 2014 r. – k. 698 akt/. Cele oświetlane były za pomocą świetlówek, których natężenie było zgodne z obowiązującymi normami. Powód raz w tygodniu mógł korzystać z ciepłej kąpieli w łaźni więziennej, w której znajdują się 24 stanowiska z prysznicami, przy czym z kąpieli korzysta jednorazowo 20 skazanych /sprawozdania z wizytacji prowadzonej w okresie od dnia 15 do dnia 30 grudnia 2010 r. – k. 156-159 akt/. Żywienie osadzonych odbywa się zgodnie z regułą trzech posiłków dziennie, w tym jednego gorącego. Obiad wydawany jest w postaci posiłku dwudaniowego. Z przyrządzanych posiłków każdorazowo pobierana jest przez lekarza próba smakowała w celu określenia walorów smakowych i jakościowych serwowanych dań oraz ich zgodności z przewidzianym na dany dzień jadłospisem / notatka służbowa – k. 165 akt; zeznania świadka P. J. kierownika działu kwatermistrzowskiego – przesłuchany 27 sierpnia 2014 r. – k. 698 akt/. Z degustacji sporządzona jest notatka – brak jest natomiast zapisów negatywnych w 2011 r. /tamże/. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych dowodów, które obdarzył atrybutem wiary. Na obdarzenie wiarą zasługiwały dowody z dokumentów, w tym z dokumentów urzędowych, które zostały sporządzone przez uprawnione organy, w zakresie ustawowo przyznanych im prerogatyw, w przepisanej prawem formie. Sąd dokonał ustaleń również na podstawie osobowego źródła dowodowego, który częściowo został obdarzony atrybutem wiary. Sąd dał wiarę zeznaniom świadków W. D. (2) i Ł. R. /przesłuchanym w dniu 28 marca 2013 r. przez Sąd Rejonowy w B. – k. 251-252 akt/ jedynie w części, a mianowicie w zakresie, w którym znajdowały one swoje potwierdzenie w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Na ocenę zdarzeń, których obserwatorem byli świadkowie, niewątpliwie wpływał także fakt osadzenia z powodem w tej samej celi mieszkalnej i przebywanie w jego towarzystwie, co dyskwalifikowało ich moc dowodową, w zakresie w jakim podawali oni okoliczności, nieznajdujące potwierdzenia w dowodach z dokumentów. Sąd pominął tą część zeznań świadków, w których dokonywali oni ocen zachowań funkcjonariuszy służby więziennej, sposobu wykonywania przez nich obowiązków, jak również ocen warunków wykonywania kary pozbawienia wolności, albowiem przedmiotem dowodu z zeznań świadków nie są oceny, a fakty. W ocenie Sądu podawany przez świadków opis zarówno wyglądu cel, wydzielania porcji pożywienia, jak również zachowań funkcjonariuszy w stosunku do osadzonych jest z całą pewnością nie tylko przerysowany, ale również podyktowany psychicznym nastawieniem do sytuacji izolacyjnej, znacznie odmiennej od warunków wolnościowych. Sąd uznał za niewiarygodne zeznania świadków, w których podawali oni okoliczności wzajemnie sprzeczne, w których W. D. (2) wskazywał: „nie wiem czy powód korzystał ze spacerów, biblioteki i widzeń, każdy ma raz w tygodniu łaźnie, ale ja nie chodziłem i powód też nie chciał chodzić, bo było strasznie brudno” i dał wiarę zeznaniom świadka Ł. R., w których podawał on: „powód korzystał z biblioteki, ze spacerów; do łaźni chodził raz w tygodniu; nikt z wychowawców nie odnosił się do niego wulgarnie, nikt go nie prowokował”, jako że korespondowały one z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. --- STRONA 6 --- Na obdarzenie w całości atrybutem wiary zasługiwały natomiast zeznania świadków A. B. /przesłuchanego w trybie odezwy przez Sąd Rejonowy w B. w dniu 29 października 2015 r. – k. 822 akt/, W. D. (1) /przesłuchanego w drodze odezwy przez Sąd Rejonowy w B. w dniu 14 kwietnia 2015 r. – k. 838 akt/, P. S. /złożone w dniu 17 września 2014 r. – k. 758 akt/, D. I. /złożone w dniu 17 września 2014 r. – k. 756 akt/, P. J. kierownika działu kwatermistrzowskiego /przesłuchany 27 sierpnia 2014 r. – k. 698 akt/ oraz J. K. specjalistę działu terapeutycznego /przesłuchany 27 sierpnia 2014 r. – k. 701 akt/, którzy jako pracownicy jednostek penitencjarnych w sposób zbieżny z zebraną dokumentacją, przedstawili warunki, panujące w poszczególnych jednostkach penitencjarnych pozwanego. Wskazywali co prawda, że niektóre cele, jak również pomieszczenia sanitarne wymagały remontu, jednak zwracali uwagę przede wszystkim na to, że w momencie zgłoszenia jakichkolwiek uchybień, czy to dotyczące warunków osadzenia, czy samego wyposażenia cel, natychmiast spotykało się to z odpowiednią reakcją służb, które organizowały naprawy przez firmy zewnętrzne. Treść ich zeznań w zakresie istnienia kotary zamiast drzwi w części ustępowej, Sąd uznał za logiczne i zgodne z zasadami doświadczenia życiowego, które nakazują przedkładać bezpieczeństwo ponad komfort więźniów. Człowiek pozbawiony wolności i przebywający w zakładzie karnym podlega ścisłym rygorom przewidzianym w regulaminie, do których musi się stosować i które w bardzo znacznym zakresie ograniczają jego swobodne zachowanie się. Całkowite podporządkowanie więźnia tym rygorom nakłada na służbę więzienną szczególny obowiązek ochrony życia i zdrowia więźniów przez stworzenie im warunków życia zapewniających pełne bezpieczeństwo. Sąd pominął przy tym zeznania świadka S. P. (1) /przesłuchany 03 czerwca 2014 r. – k. 603 akt/, Ł. B. (1) /przesłuchany 22 maja 2014 r. – k. 445 akt/ i R. P. (1) /przesłuchany 22 maja 2014 r. – k. 446 akt/ wobec tego, że nic nie wnosiły one do sprawy i ograniczyły się jedynie do stwierdzenia, iż nie kojarzą oni osoby powoda /S. P.: „Nie przypominam sobie A. K.. W ogóle go nie znam i nie wiem po co tu jestem, nie jestem w stanie odpowiedzieć na żadne pytanie.”; Ł. B.: „Nie znam A. K.. Nie wiem, w jakich celach przebywał, nie wiem czy przebywał w celach przeludnionych”; R. P.: „Nie znam powoda, nie wiem w jakich grupach resocjalizacyjnych brał udział”/. Wobec niewskazania danych adresowych świadków: R. J., Ł. M., T. G. i Ł. N., Sąd uchylił postanowienie o dopuszczeniu dowodu z tychże świadków i dowód z przesłuchania świadków na okoliczność warunków odbywania kary pozbawienia, pominął dowód z ich zeznań, mając na uwadze to, że poinformowanie ich i wezwanie na termin rozprawy bez właściwych danych adresowych nie było możliwe. Wobec niestawiennictwa powoda na terminie rozprawy w dniu 10 czerwca 2016 r. /k. 943 akt/ , pomimo wezwania go na rozprawę (powiadomiony przez awizo, wezwanie uznano za doręczone z dnia 19 kwietnia 2016 r.), dowód z przesłuchania powoda w charakterze strony został pominięty. W świetle zaprzeczenia przez pozwanego okolicznościom, w których miało dojść do powstania szkody, Sąd uznał za niewykazaną okoliczność przebywania przez powoda przez cały okres pobytu w jednostkach penitencjarnych w celach przeludnionych, niespełniających normy 3 m 2 powierzchni mieszkalnej na jedną osobę, przez cały czasokres jego osadzenia. Powód nie wykazał również doznanej krzywdy: jego zarzuty nie były w żadnym stopniu skorelowane z możliwymi skutkami przebywania w opisanych przez niego warunkach /chociażby utrata zdrowia/. W tym stanie rzeczy, za niewykazane należało uznać także okoliczności niewystarczającego wyposażenia cel mieszkalnych w odpowiedni kącik sanitarny do załatwienia potrzeb fizjologicznych, zawilgocenia cel oraz niedostatecznego ich naświetlenia i wentylacji, jak również okoliczność niedostatecznej opieki zdrowotnej oraz co do tego, że powód nie otrzymywał wystarczającej ilości środków czystości i środków higieny. Powyższe twierdzenia nie znalazły oparcia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. W ocenie Sądu twierdzenia powoda, w których wskazywał on na złe warunki panujące w celach miały na celu wzmocnienie argumentacji żądań pozwu. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Powództwo nie jest zasadne i jako takie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności Sąd rozważył zarzuty strony pozwanej co do niewłaściwego określenia reprezentacji Skarbu Państwa --- STRONA 7 --- W postępowaniu cywilnym zdolność sądową posiada zawsze Skarb Państwa, a czynności procesowe są podejmowane w jego imieniu – zgodnie z art. 67 § 2 – organy państwowych jednostek organizacyjnych (czyli tzw. stationes fisci), z których działalnością wiąże się dochodzone roszczenie lub organ jednostki nadrzędnej. Przyjęcie przez ustawodawcę takiej konstrukcji wynika z tego, że jednostki, z których działalnością związane jest dochodzone roszczenie - zarówno w sprawach, w których Skarb Państwa jest powodem, jak i w tych, w których jest pozwanym - są najlepiej zorientowane w zakresie swoich praw i obowiązków, co ma istotne znaczenie dla prawidłowej ochrony interesów Skarbu Państwa (tak: Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 11 maja 1999 r., I CKN 1148/97, OSNC 1999, nr 12, poz. 205). Ustalenie organu uprawnionego do reprezentacji Skarbu Państwa wymaga analizy przepisów publicznoprawnych. Realizacja zadań dotyczących zapewnienia osobom skazanym na karę pozbawienia wolności lub tymczasowo aresztowanym, a także osobom, wobec których są wykonywane kary pozbawienia wolności i środki przymusu skutkujące pozbawieniem wolności, przestrzegania ich praw, a zwłaszcza humanitarnych warunków bytowych, poszanowania godności, opieki zdrowotnej i religijnej czy też humanitarnego traktowania osób pozbawionych wolności należy do jednostek wskazanych w przepisach ustawy z dnia 09 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 1415 ze zm.). Jednostkami organizacyjnymi Służby Więziennej są: Centralny Zarząd Służby Więziennej; okręgowe inspektoraty Służby Więziennej; zakłady karne i areszty śledcze; Centralny Ośrodek Szkolenia Służby Więziennej oraz ośrodki szkolenia Służby Więziennej i ośrodki doskonalenia kadr Służby Więziennej (art. 8 ust. 1 cyt. wyżej ustawy). Wskazany w przepisach cytowanej ustawy system jednostek organizacyjnych Służby Więziennej, z zakresem powierzonych tym jednostkom zadań, co do zasady statuuje rozłączny zakres działalności, w stosunku do organu jednostki nadrzędnej - Centralnego Zarządu Służby Więziennej. Z § 1 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 05 listopada 2010 r. w sprawie nadania statutu Centralnemu Zarządowi Służby Więziennej (Dz.Urz.MS. Nr 12, poz. 153 ze sprost.), jak również w świetle obecnie obowiązującego zarządzenia z dnia 1 lipca 2015 r. o tożsamym tytule (Dz.Urz.MS. poz. 174) wynika, że Centralny Zarząd Służby Więziennej, jest aparatem wykonawczym Dyrektora Generalnego Służby Więziennej . Do zadań Generalnego Dyrektora zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o Służbie Więziennej należy m.in. ustalanie kierunków prowadzenia oddziaływań penitencjarnych i nadzór nad ich realizacją oraz tworzenie warunków prawidłowego i praworządnego wykonywania kar pozbawienia wolności i tymczasowego aresztowania. Do nadzoru nad przestrzeganiem praw osób pozbawionych wolności zostali upoważnieni dyrektorzy okręgowi, kierujący okręgowym inspektoratem Służby Więziennej (vide art. 12 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy). Zgodnie z tym ostatnim przepisem do zakresu działania inspektorów okręgowych należy koordynacja sposobu i nadzór nad warunkami prawidłowego i praworządnego wykonywania kar pozbawienia wolności i tymczasowego aresztowania w podległych jednostkach organizacyjnych oraz kontrola przestrzegania w nich praw osób pozbawionych wolności). Podobne kompetencje zostały powierzone dyrektorom zakładów karnych i aresztów śledczych, którym powierzono zadanie zapewnienia prawidłowego i praworządnego wykonywania kar pozbawienia wolności i tymczasowego aresztowania oraz zapewnienie bezpieczeństwa i porządku w podległej jednostce organizacyjnej (vide art. 13 ust. 2 pkt 2 ustawy o Służbie Więziennej). Wskazać w tym miejscu należy, że niezapewnienie osadzonym warunków metrażowych, zgodnych z art. 110 § 2 k.k.w., jak również innych aspektów prawidłowego wykonywania kary pozbawienia wolności upatrywać należy poza jednostkami organizacyjnymi, w jakich powód odbywał karę. Jednostki te bowiem nawet w sytuacji, gdy nie mają możliwości zapewnienia prawidłowych warunków odbywania kary pozbawienia wolności, nie mogą odmówić przyjęcia skazanego. Warto też pamiętać, iż gospodarka przedmiotowych jednostek penitencjarnych oparta jest na ustawie budżetowej, a zatem środki, którymi one dysponują mają być przeznaczane precyzyjnie na cele, na które je otrzymano i w wysokości, której one same nie określają. W świetle powyższych analiz uznać należy, że niezasadne było stanowisko pozwanego Skarbu Państwa wyrażone w odpowiedzi na pozew, w którym wnosił on o ustalenie przez Sąd jednostek organizacyjnych Skarbu Państwa, z działalnością których wiąże się dochodzone roszczenie. Dochodzone przez powoda roszczenie związane jest z działalnością kilku jednostek organizacyjnych Skarbu Państwa, przy czym jak już uprzednio wskazano, to jednostki nadrzędne również ponoszą odpowiedzialność za nadzór i właściwą organizację wykonywania środków izolacyjnych. Z tego też względu Sąd uznał, że materialnoprawna konstrukcja, zakładająca jednolitość Skarbu Państwa, jako osoby prawnej, nie wyklucza określenia właściwej państwowej jednostki organizacyjnej, z których działalnością wiąże się dochodzone roszczenie, a tym zapewnienia należytej reprezentacji Skarbu Państwa (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 maja 1999 r., I CKN 1148/97, OSNC 1999, nr 12, poz. 205), poprzez wskazanie jednostki nadrzędnej w stosunku do zakładów penitencjarnych, w których powód przebywał /w niniejszej sprawie Dyrektora Generalnego Służby Więziennej/. Obowiązek właściwego oznaczenia strony pozwanej spoczywa co prawda na powodzie, jednakże w praktyce --- STRONA 8 --- za ukształtowany uważany jest pogląd, iż sąd orzekający winien czuwać nad tym, by Skarb Państwa był reprezentowany w procesie przez właściwą jednostkę. Dokonując oceny podstawy faktycznej powództwa Sąd wyjaśnił i ustalił powiązanie między strukturą organizacyjną i zakresem działania danej jednostki a dochodzonym roszczeniem i jednocześnie – zakres kompetencji przysługujących Dyrektorowi Generalnemu Służby Więziennej jako organu nadrzędnego. W tym stanie rzeczy Sąd uznał wniosek pozwanego o dokonanie ustalenia właściwej reprezentacji Skarbu Państwa w sposób odmienny od sprecyzowanego w pozwie, za niezasadny. Za zasadny natomiast Sąd uznał podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia całości roszczenia na podstawie art. 442 1 § 1 k.c. z uwagi na upływ trzyletniego terminu od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia. W orzecznictwie przyjmuje się, że wymieniony przepis obejmuje przedawnienie żądania zapłaty odpowiedniego zadośćuczynienia za krzywdę. Z kolei z treści art. 120 § 1 zdanie pierwsze k.c. wynika, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. W myśl § 2 cytowanego przepisu bieg przedawnienia roszczeń o zaniechanie rozpoczyna się od dnia, w którym ten, przeciwko komu roszczenie przysługuje, nie zastosował się do treści roszczenia. Jak podkreślił Sąd Apelacyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 17 czerwca 2009 r. (sygn. I ACa 771/09) termin przedawnienia roszczenia nierozerwalnie związany jest z ustaleniem daty wymagalności tego roszczenia, zaś zadośćuczynienie należne jest za wszystkie cierpienia fizyczne i psychiczne, których doznał powód. Przedawnienie roszczenia jest przewidzianym przez ustawodawcę sposobem na przeciwdziałanie utrzymywaniu się w dłuższym czasie niepewności co do stanu prawnego i zezwala osobie, przeciwko której roszczenie jest kierowane, uchylić się od jego zaspokojenia bez konieczności dowodzenia jego ewentualnej bezzasadności (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 10 kwietnia 2014 r., I ACa 7/14). Bieg terminu przedawnienia roszczenia rozpoczyna się w dniu, w którym stało się ono wymagalne (w przypadku roszczeń o charakterze deliktowym - w dniu, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie lub krzywdzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia) i biegnie niezależnie od świadomości potencjalnie uprawnionego co do możliwości dochodzenia roszczenia przed sądem. Skorzystanie przez stronę z możliwości powołania się na przedawnienie jest wykonywaniem przez nią przysługującego jej prawa, a uznanie tego za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego możliwe jest tylko w razie wystąpienia szczególnie wyjątkowych okoliczności, czego w sprawie niniejszej powód nie wykazał. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę na zaprezentowane w wyroku z dnia 10 kwietnia 2010 r. (sygn. akt IV CSK 611/12) stanowisko Sądu Najwyższego, zgodnie z którym dla oceny zarzutu przedawnienia istotne jest uzyskanie wiedzy o dwóch faktach, po pierwsze, o szkodzie, po drugie, o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Wymaganie ustalenia chwili, w której poszkodowany dowiedział się o osobie obowiązanej do naprawienia szkody, dotyczy przy tym konkretnej szkody i poszkodowanego. Chodzi jednak nie o chwilę, w której poszkodowany uzyskał jakąkolwiek wiadomość na temat sprawcy, lecz o chwilę uzyskania takich informacji, które - oceniając obiektywnie - pozwalają z wystarczającą dozą prawdopodobieństwa przypisać sprawstwo konkretnemu podmiotowi. Poszkodowany powinien przy tym zachować się w swoich sprawach w sposób zapobiegliwy i dołożyć starań o uzyskanie informacji istotnych z punktu widzenia przesłanek odpowiedzialności za doznaną szkodę. W ocenie Sądu, powód w czasie pobytu w jednostkach penitencjarnych miał wiedzę, a przynajmniej przy dołożeniu staranności powinien ją mieć, co do podmiotu odpowiedzialnego za naruszające, zdaniem powoda, jego dobra osobiste, warunki panujące w tych jednostkach. Nie można również zgodzić się z powodem, że nie miał on świadomości bezprawności zaniechań, jakich dopuścił się pozwany w zakresie warunków odbywania kary pozbawienia wolności. O „dowiedzeniu się o szkodzie” bowiem w rozumieniu art. 442 1 § 1 k.c. można mówić wtedy, gdy poszkodowany „zdaje sobie sprawę z ujemnych następstw zdarzenia wskazujących na fakt powstania szkody”, inaczej rzecz ujmując, gdy ma świadomość doznanej szkody. W przypadku gdy zdarzeniem szkodzącym, a właściwie krzywdzącym jest osadzenie osoby w przeludnionej celi, bez zapewnienia jej należytych warunków bytowych, sanitarnych, medycznych czy kulturalnych, ujemne następstwa tego zdarzenia (naruszenia dóbr osobistych) takie jak poczucie poniżenia, upokorzenia, cierpienia (naruszenia dobra osobistego w postaci godności) są odczuwane w dacie zaistnienia tych zdarzeń, a nie kilka lat później. Nie chodzi tu o krzywdę przyszłą, ale dziejącą się, odczuwaną wówczas, gdy miały miejsce zdarzenia ją wywołujące (tak: Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 sierpnia 2012 r. w sprawie o sygn. akt I A Ca 260/12). W niniejszej sprawie powód powoływał się na krzywdę, jakiej doznał --- STRONA 9 --- w trakcie pobytu w jednostkach penitencjarnych pozwanego, a zatem wymagalność roszczenia konkretyzowała się w kolejnych dniach pobytu w tych jednostkach. Biorąc pod uwagę fakt, że niniejszy pozew został złożony w dniu 29 marca 2012 r., zaś powód wiąże swoje roszczenia z okresami zamykającymi się w przedziale czasowym od 2008 r. do roku 2011 [okresy, w jakich przebywał we wskazanych jednostkach penitencjarnych przedstawiają się bowiem następująco: w Areszcie Śledczym w T. od dnia 07 lipca 2008 r. do dnia 22 grudnia 2008 r.; w Zakładzie Karnym w W. – od dnia 22 grudnia 2008 r. do dnia 09 czerwca 2009 r.; w Zakładzie Karnym w B. – od dnia 09 czerwca 2009 r. do dnia 10 stycznia 2011 r. i od dnia 05 maja 2011 r. do dnia 06 czerwca 2012 r.; w Areszcie Śledczym w K. – od dnia 10 stycznia 2011 r. do dnia 18 stycznia 2011 r. i od dnia 29 kwietnia 2011 r. do dnia 05 maja 2011 r. ; w Zakładzie Karnym w N. od dnia 18 stycznia 2011 r. do dnia 28 kwietnia 2011 r.]. Roszczenia powoda sięgające okresu sprzed dnia 29 marca 2009 r. (a więc dotyczące przebywania powoda w Areszcie Śledczym w T.) uległy przedawnieniu i z tego względu roszczenie powoda nie podlegało uwzględnieniu. Niemniej jednak, nawet przy nieuwzględnieniu tej okoliczności, koniecznym jest wskazanie, iż wykonywanie kary pozbawienia wolności wobec powoda nie wiązało się ze szczególnym udręczeniem, czy też torturą. Stosowana wobec powoda kara nie odnosi żadnych skutków resocjalizacyjnych, a zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie wniosku, że wykonywanie kary pozbawienia wolności jest dla powoda aż tak dotkliwe jak on twierdzi, tym bardziej, że powód nie wykazał, aby wykonywanie kar i środków izolacyjnych miało jakikolwiek negatywny skutek dla jego zdrowia fizycznego i psychicznego. Do powyższej konstatacji Sąd doszedł na podstawie poniższych analiz. Zgodnie z treścią art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Z kolei stosownie do art. 24 § 1 k.c. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Zaś art. 448 k.c. stanowi, iż w razie naruszenia dobra osobistego Sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Jak słusznie wskazywał Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 24 lipca 2008 r. (I ACa 1150/06, OSAW 2008/4/110) w przypadku naruszenia dóbr osobistych bezprawnym działaniem sprawcy pokrzywdzonemu przede wszystkim przysługują środki o charakterze niemajątkowym przewidziane w art. 24 k.c., a w przypadku gdy działanie naruszyciela jest także zawinione środki o charakterze majątkowym, o których stanowi art. 448 k.c. Przy czym warto zwrócić uwagę, iż obydwa roszczenia mają charakter samodzielny i pokrzywdzonemu przysługuje prawo ich wyboru, zaś sądowi pozostawiona jest ocena celowości przyznania ochrony w żądanej formie, jego adekwatności do rodzaju naruszonego dobra, a przede wszystkim rozmiaru doznanej krzywdy. Przy żądaniu przyznania odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia na rzecz pokrzywdzonego podstawowym kryterium oceny sądu winien być rozmiar ujemnych następstw w sferze psychicznej pokrzywdzonego bowiem celem przyznania ochrony w formie majątkowej jest zrekompensowanie i złagodzenie doznanej krzywdy moralnej. Z tych też względów Sąd jest zobowiązany ustalić zakres cierpień pokrzywdzonego, a przy ocenie tej przesłanki nie może abstrahować od wszystkich okoliczności towarzyszących powstaniu krzywdy. Znikomość ujemnych następstw może być podstawą oddalenia powództwa o przyznanie zadośćuczynienia na rzecz pokrzywdzonego. Biorąc pod uwagę brzmienie powyższych przepisów prawnych należało w niniejszej sprawie ustalić, czy w ogóle doszło do naruszenia dóbr osobistych, a jeśli tak to jakie dobra osobiste powoda zostały naruszone przez przedmiotowe jednostki penitencjarne, które reprezentuje pozwany jako organ nadrzędny. W tym kontekście warto podkreślić, że doktryna i judykatura zgodnie przyjmują stanowisko, iż przy ocenie naruszenia dobra osobistego należy posługiwać się kryteriami o charakterze obiektywnym, nie zaś kierować się jedynie subiektywnymi odczuciami osoby występującej o przyznanie ochrony. Przykładowo Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 26 października 2001 r. (V CKN 195/01, Lex nr 53107) stwierdził, że ocena, czy cześć człowieka została zagrożona bądź naruszona, musi być dokonana przy stosowaniu kryteriów obiektywnych. Istotne jest bowiem nie tyle subiektywne odczucie osoby żądającej ochrony prawnej, ale obiektywna reakcja opinii publicznej. Jak słusznie zauważył Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 8 maja 2009 r. (sygn. akt VI ACa 1242/08) nie każdy przypadek dyskomfortu psychicznego spowodowany bezprawnym --- STRONA 10 --- zachowaniem się innej osoby, jest wystarczającą podstawą do poszukiwania ochrony sądowej dóbr osobistych, bowiem należy mieć na uwadze również zobiektywizowaną ocenę zewnętrzną. Konieczne jest także zachowanie proporcji oraz umiaru i nie może nadużywać instrumentów prawnych właściwych tej ochronie do przypadków drobnych, opierających się w głównej mierze na subiektywnych odczuciach zainteresowanego, gdyż taki sposób postępowania prowadziłby do deprecjonowania samego przedmiotu ochrony. Podane przez powoda okoliczności wykonania kary pozbawienia wolności miały uzasadniać uruchomienie środków ochrony prawnej z uwagi na naruszenie godności (czci) powoda, jak również naruszenia prawa do intymności, z uwagi na niewłaściwe zorganizowanie kącików sanitarnych w celach oraz w związku z uszczerbkiem na zdrowiu, którego powód miał doznać. Analizując przesłanki ochrony dóbr osobistych powoda Sąd miał na uwadze to, że obowiązkiem władz publicznych, w tym wypadku funkcjonariuszy Służby Więziennej jest ochrona i poszanowanie godności uwięzionych, gwarantowanych w przepisach Konstytucji i aktach prawa międzynarodowego (vide wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 29 listopada 2012 r., I ACa 362/12, LEX nr 1246796, jak również orzeczenia cytowane w pismach procesowych powoda). Nie ulega wątpliwości, że dobra osobiste są szczególnie narażone na uszczerbek przy wykonywaniu władzy publicznej, w realizowaniu zadań represyjnych, których wykonanie nie może prowadzić do większego ograniczenia praw człowieka i jego godności, niż to wynika z zadań ochronnych i celu zastosowanego środka. Niewątpliwie wskazane przez powoda dobra należą do katalogu dóbr osobistych podlegających ochronie. Godność (cześć) jest najważniejszym dobrem chronionym w przepisach prawa, jest dobrem osobistym przysługującym człowiekowi z racji urodzenia. Podlega ono ochronie nie tylko na podstawie powołanych przepisów art. 23 i 24 k.c., ale również - w stosunku do osób odbywających karę pozbawienia wolności - na podstawie art. 30 Konstytucji, oraz art. 4 k.k.w. Przepisy te nakazują wykonywanie kary w sposób humanitarny, z poszanowaniem godności skazanego oraz zakazują stosowania tortur lub nieludzkiego albo poniżającego traktowania i karania skazanego (por. m. in. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 2007 r., V CSK 431/06, OSNC 2008, Nr 1, poz. 13, z dnia 2 października 2007 r., II CSK 269/07, OSNC -ZD 2008, Nr 3, poz. 75, z dnia 10 maja 2012 r., IV CSK 473/11, Biul. SN 2012, Nr 7, poz. 12). W doktrynie wskazuje się, że godność jest to wartością właściwą każdemu człowiekowi i obejmuje ona wszelkie dziedziny jego życia. Przyjmuje się, że obowiązek poszanowania i ochrony godności ludzkiej powinien być realizowany przez władze publiczne przede wszystkim tam, gdzie Państwo działa w ramach imperium, realizując swoje zadania represyjne, których wykonanie nie może prowadzić do większego ograniczenia praw człowieka i jego godności, niż to wynika z zadań ochronnych i celu zastosowanego środka. Zapewnienie przez Państwo godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności jest jednym z podstawowych wymagań demokratycznego państwa prawnego, znajdującym wyraz w normach prawa międzynarodowego. Wynika to wprost z art. 10 ust. 1 ratyfikowanego przez Polskę Międzynarodowego Paktu Praw Osobistych i Publicznych z 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. z 1977 r., nr 38, poz. 167 i 169) i z art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 4 grudnia 1950 r. stanowiących, że każda osoba pozbawiona wolności będzie traktowana w sposób humanitarny i z poszanowaniem przyrodzonej godności człowieka. Łączy się z tym wynikający z art. 8 ust. 1 Konwencji nakaz poszanowania życia prywatnego obywateli i ich prawa do intymności, co w odniesieniu do osób osadzonych w zakładach karnych oznacza obowiązek zapewnienia takich warunków bytowych i sanitarnych, w których godność ludzka i prawo do intymności nie doznają istotnego uszczerbku, jak również wynika z treści przepisu art. 47 Konstytucji wynika, że każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym. Powód próbował wykazać, że działaniem naruszającym jego godność było niezapewnienie zgodnie z obowiązującymi standardami powierzchni cel, w których przebywał. Mając na uwadze treść przepisu art. 6 k.c. oraz 232 k.p.c., Sąd wziął pod uwagę, nie tyle gołosłowne twierdzenia powoda, zawarte w pozwie i dalszych pismach procesowych, ale okoliczności przez niego wykazane. Zgodnie z powołanymi wyżej przepisami ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Należy przy tym pamiętać, że twierdzenie istotnej dla sprawy okoliczności powinno być udowodnione przez stronę, która to twierdzenie zgłasza (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 listopada 2001 r., I PKN 660/00), dlatego też żądanie powoda odnośnie zobowiązania pozwanego do dostarczenia dokumentacji medycznej leczenie powoda w warunkach penitencjarnych, jak również udzielenia informacji dotyczącej okresu pobytu powoda w poszczególnych jednostkach penitencjarnych, odnośnie powierzchni mieszkalnej cel, ich stanu higieniczno-sanitarnego, dostępu do opieki zdrowotnej i faktycznych możliwości udziału powoda w zajęciach sportowych i kulturalno-oświatowych uznać należało za bezpodstawne. --- STRONA 11 --- Za nieudowodnione Sąd uznał opisywane w pozwie warunki, w których powód miał przebywać w poszczególnych jednostkach, albowiem nie znajdują one potwierdzenia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Powód, uzasadniając swoje roszczenie podnosił m.in., że umieszczono go w przeludnionych celach, w warunkach uniemożliwiających codzienną egzystencję, bez odpowiedniej wentylacji i oświetlenia, niedostatecznie ogrzewanych w okresie zimowym, co przyczyniło się do braku komfortu psychicznego oraz utrudniało zachowanie prywatności i intymności po stronie powoda. W konsekwencji doprowadziło to do rażącego naruszenia dóbr osobistych, takich jak cześć w znaczeniu wewnętrznym (godność osobista i poczucie własnej wartości), prawa do prywatności i intymności, a także do wzrostu poczucia przygnębienia i niższości powoda. Jak już ustalono, powód w żaden sposób nie wykazał, aby permanentnie przebywał we wskazywanym przezeń okresie w celach przeludnionych, tzn. nie zapewniających każdemu osadzonemu minimalnej powierzchni 3 m 2 . Sąd uznał za niewykazaną okoliczność przebywania przez powoda przez cały okres pobytu w jednostkach penitencjarnych w celach przeludnionych, niespełniających normy 3 m 2 powierzchni mieszkalnej na jedną osobę. Podczas osadzenia powoda w Zakładzie Karnym w W. i w Zakładzie Karnym w B., w istocie panowało okresowe przeludnienie – powód przebywał w takich celach krótkotrwale, tj. odpowiednio 13 i 10 dni. W czasokresie przekraczającym wskazane dwadzieścia trzy dni Sąd uznał okoliczność przeludnienia w przedmiotowej jednostce za niewykazaną. Przeludnienie to nie było zatem znaczne i miało charakter krótkotrwały, a zgodnie z przepisem art. 248 § 1 k.k.w., w szczególnie uzasadnionych przypadkach dyrektor zakładu karnego może umieścić osadzonych, na czas określony, w warunkach nie spełniających wymagań powierzchniowych. W związku z tym nie sposób jest przyjąć, że doznawany przez powoda dyskomfort psychiczny, w związku z obniżeniem czasowym standardów odbywania kary pozbawienia wolności, może być podstawą do żądania ochrony dóbr osobistych. Jak słusznie zauważył Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 08 maja 2009 r. (sygn. akt VI ACa 1242/08) nie każdy przypadek dyskomfortu psychicznego spowodowany bezprawnym zachowaniem się innej osoby, jest wystarczającą podstawą do poszukiwania ochrony sądowej dóbr osobistych, bowiem należy mieć na uwadze również zobiektywizowaną ocenę zewnętrzną. Konieczne jest także zachowanie proporcji oraz umiaru i nie może nadużywać instrumentów prawnych właściwych tej ochronie do przypadków opierających się w głównej mierze na subiektywnych odczuciach zainteresowanego, gdyż taki sposób postępowania prowadziłby do deprecjonowania samego przedmiotu ochrony. Okresowe przebywanie przez powoda w celach, które nie czyniły zadość przewidzianej ustawowo normie gwarantującej osadzonemu 3 m 2 powierzchni na osobę (art. 110 § 2 k.k.w.), w ocenie Sądu, nie może być to automatycznie podstawą do przyznania mu ochrony dóbr osobistych, w tym przyznania zadośćuczynienia. Wprawdzie niezapewnienie przez Państwo osadzonym w jednostkach penitencjarnych minimalnych norm powierzchniowych nie może być stanem zasługującym na akceptację, niemniej jednak warunki, w jakich przebywał powód w równym stopniu dotyczyły także innych osadzonych w przedmiotowych jednostkach penitencjarnych. Godzi się w tym miejscu podnieść, że przeludnienie w celach, jest obecnie coraz rzadziej spotykane. Dodatkowo, pomimo pewnych niedogodności w odbywaniu kary pozbawienia wolności, powód miał zapewnione miejsce do spania i wyżywienie, możliwość korzystania ze świetlicy, odbycia spaceru, jak również zapewnioną możliwość bezpłatnego korzystania z opieki medycznej i pobierania nauki. Niewątpliwie zatem powód miał zapewnione o wiele lepsze warunki bytowe niż znaczna część osób przebywających na wolności, które, w przeciwieństwie do powoda, respektują normy prawa karnego, a które często bez swojej winy żyją w niedostatku i ubóstwie. Jak wynika z danych GUS w Polsce z powodu skrajnego ubóstwa cierpi około 2 milionów osób. Ich dochody nie pozwalają na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Kolejne 5 milionów zmaga się z trudnymi warunkami życiowymi. W odniesieniu do powoda nie można mówić o niegodziwych, nieludzkich warunkach, wykonywania kary pozbawienia wolności. Z tego też względu za słuszny został uznany przez Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę pogląd wyrażony w wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 11 października 2012 r. (I A Ca 455/12, LEX nr 1237235), w którym wskazano, że o naruszeniu dobra osobistego w postaci uchybienia godności osadzonego w zakładzie karnym nie można mówić w przypadku pewnych uciążliwości lub niedogodności związanych z pobytem w takim zakładzie, polegających na niższym od oczekiwanego standardzie celi czy urządzeń sanitarnych, bowiem dla wielu ludzi nie odbywających kary pozbawienia wolności warunki mieszkaniowe bywają często równie trudne. Godność skazanego przebywającego w zakładzie karnym nie jest naruszona, jeżeli odpowiada uznanym normom poszanowania człowieczeństwa. Z tego też względu Sąd uznał za nieuzasadnione żądanie pozwu w zakresie zastosowania środków ochrony dóbr osobistych. Sąd, odwołując się do poglądów orzecznictwa Trybunału Praw Człowieka podkreśla, że warunki pozbawienia wolności istniejące w przeludnionych celach sprowadzają się do nieludzkiego bądź niehumanitarnego traktowania osadzonych, przy czym musi to osiągnąć --- STRONA 12 --- pewien minimalny poziom dolegliwości. Ocena tego minimum jest relatywna i uzależniona od wszystkich okoliczności sprawy takich jak: długość trwania, następstwa fizyczne i psychiczne oraz w niektórych przypadkach płeć, wiek, stan zdrowia osadzonego. Badając warunki osadzenia powoda w jednostkach penitencjarnych pozwanego Sąd doszedł do przekonania, że dobra osobiste powoda nie zostały naruszone. Przede wszystkim na bieżąco były podejmowane starania, zmierzające do zwiększenia powierzchni mieszkalnej pomieszczeń zajmowanych przez więźniów. Zdarzało się, że powód był zakwaterowywany ze zbyt dużą liczbą osób, ale nie miało to charakteru stałego, permanentnego i nie wiązało się to ze szczególną uciążliwością dla powoda, czy wręcz dręczeniem. Wręcz przeciwnie, powód był często przenoszony do innych cel, w których zgodnie ze wszystkimi normami miał już lepsze warunki socjalno - bytowe, co było efektem dzielenia ograniczonej przestrzeni życiowej przez mniejszą liczbę współwięźniów. Za niewykazane należało uznać także okoliczności niewystarczającego wyposażenia cel mieszkalnych w odpowiedni kącik sanitarny do załatwienia potrzeb fizjologicznych, niedostatecznego ich naświetlenia i wentylacji. Powyższe twierdzenia nie znalazły oparcia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. W ocenie Sądu twierdzenia powoda, w których wskazywał on na złe warunki panujące w celach miały na celu wzmocnienie argumentacji żądań pozwu, zmierzającej w celu uzyskania określonego skutku, a mianowicie - uwzględnienia żądania pozwu w niniejszej sprawie. Warunki bytowe w celach, wbrew twierdzeniom powoda, nie były zatem aż tak dolegliwe, aby uznać, że były one sprzeczne z zasadami humanitaryzmu. Jak wynika z orzeczeń ETS i ETPCZ, jak również ze stanowiska Sądu Najwyższego (por. wyrok z dnia 28 lutego 2007 r., sygn. akt V CSK 431/06) możliwość zasądzenia zadośćuczynienia wynika z kumulatywnego naruszenia podstawowych standardów wykonywania kary pozbawienia wolności, w postaci niezapewnienia każdemu osadzonemu oddzielnego miejsca do spania albo nieoddzielenia urządzeń sanitarnych od reszty pomieszczenia. W niniejszej sprawie brak jest jednak podstaw do przyjęcia, iż powód w takich warunkach odbywał karę pozbawienia wolności. Otwarty katalog chronionych dóbr osobistych stanowił podstawę do wyodrębnienia w judykaturze prawa do godnych warunków odbywania kary w zakładach karnych, a wskazane godne warunki obejmują również zapewnienie prywatności i intymności, min. związanych z potrzebami fizjologicznymi. W ocenie Sądu konstruowanie na potrzeby ochrony praw osób pozbawionych wolności omawianego dobra osobistego jest niezasadne, niemniej jednak nawet jego zwolennicy wskazują, że nie obejmuje ono zapewnienia samodzielności pomieszczeń przeznaczonych na toalety ani ich oddzielenia murem od pozostałej części celi (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt I ACa 1328/12). Odnosząc się do zarzutów powoda, dotyczących braku poszanowania jego intymności, należy wskazać, iż z samej istoty kary pozbawienia wolności wynika ograniczenie pewnych dóbr osobistych osoby skazanej takich jak swoboda przemieszczania się czy prywatność . Konsekwencją przebywania w warunkach izolacyjnych jest również ograniczony dostęp do dóbr materialnych i niematerialnych, który przybiera formę zestandaryzowaną dla osób osadzonych w danej jednostce penitencjarnej, która co do zasady nie odbiega od przeciętnego poziomu życia ubogiej polskiej rodziny (tak: wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 9 listopada 2012 r., sygn. akt I ACa 1022/12). Samo skazanie i ukaranie karą pozbawienia wolności zakłada określoną dolegliwość, odnoszącą się do konieczności przebywania w warunkach izolacji w jednym pomieszczeniu z innymi osobami na stosunkowo niewielkiej przestrzeni, limitowanie czasu i form przebywania poza celą, załatwiania potrzeb fizjologicznych w warunkach ograniczenia pełnej intymności, organizowania kąpieli i prania odzieży według pewnych reguł wymuszonych warunkami bytowania w dużej zbiorowości. Dlatego też należne powodowi zadośćuczynienie może obejmować tylko takie cierpienia psychiczne i fizyczne, które wprost nie wynikają z istoty i celu odbywania izolacyjnej kary pozbawienia wolności (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 5 marca 20913 r., sygn. akt I ACa 1200/12). Zdaniem Sądu także to, że nie we wszystkich celach miał zapewnioną ciepłą wodę – jest zgodne z warunkami cyt. Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 17 października 2003 r., zgodnie z którym w celach powinna być zapewniona zimna woda. Przepisy te statuują standardy techniczne cel w sposób zgodny, zdaniem Sądu, z aktami normatywnymi wyższego rzędu, i nie powodują naruszenia godności osadzonych. Dla porównania, minimalny standard warunków lokalowych dla osób ubogich eksmitowanych do pomieszczeń tymczasowych także nie zapewnia ciepłej wody (por. art. 2 ust. 1 pkt 5a u.o.p.l. ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, t.j. Dz.U. z 2005 r., Nr 31, poz. 266 ze zm.; por. także wcześniej obowiązujące przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 26 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania w sprawach o opróżnienie lokalu lub pomieszczenia albo o wydanie nieruchomości oraz szczegółowych warunków, jakim powinno odpowiadać tymczasowe pomieszczenie, Dz. U z 2005 r. Nr 17, poz.155). Trudno przyjąć, by standardy lokalowe nie naruszające godności tych osób miały być niższe, niż standardy dotyczące osób osadzonych. --- STRONA 13 --- Powód nie wykazał również twierdzeń dotyczących braku możliwości kontaktu z najbliższymi, czy to w postaci telefonów, czy też w formie osobistego spotkania. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wprost wynika, że wielokrotnie korzystał z samoinkasujących aparatów telefonicznych. Powód nie dołączył przy tym do pozwu żadnych decyzji odmownych Dyrektorów jednostek penitencjarnych w zakresie widzeń. Nie można również tracić z pola widzenia okoliczności, że powód sam zgodził się na leczenie odwykowe, a więc przybył celem podjęcia terapii dla osób uzależnionych od alkoholu na własne życzenie, zatem niejasny jest jego zarzut przebywania daleko od rodziny, skoro to swoją dobrowolną decyzją spowodował taki stan rzeczy. Zgodnie z art. 102 pkt 1 k.k.w. skazany ma prawo do odpowiedniego ze względu na zachowanie zdrowia wyżywienia, odzieży, warunków bytowych, pomieszczeń oraz świadczeń zdrowotnych i odpowiednich warunków higieny. Stosownie natomiast do treści art. 109 § 1 k.k.w., skazany przebywający w zakładzie karnym lub areszcie śledczym otrzymuje trzy razy dziennie napój i posiłki o odpowiedniej wartości odżywczej, w tym co najmniej jeden posiłek gorący, z uwzględnieniem rodzaju wykonywanej pracy i wieku skazanego, a w miarę możliwości także wymogów religijnych i kulturowych. Skazany, którego stan zdrowia tego wymaga, otrzymuje wyżywienie według wskazań lekarza. Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego jednoznacznie wynika, iż jakość wyżywienia w każdej z jednostek penitencjarnych pozwanego było na odpowiednim poziomie, co było przedmiotem kontroli. Powód Miał również dostęp do świeżych ręczników oraz pościeli. Oczywistym jest przy tym dla Sądu, że ze względu na ograniczone możliwości finansowe oraz lokalowe, pralnia odzieży dla osób osadzonych jest pewnego rodzaju zestandaryzowanym programem, zapewniającym higieniczną czystość w ograniczonym zakresie (nie codziennie), jednak trzeba wziąć również pod uwagę to, że ze względu na występujące wśród współwięźniów choroby, jak również mając na względzie specyfikę cel mieszkalnych, używane do dezynfekcji środki są preparatami o znacznie silniejszym składzie bakterio – grzybobójczym tak, aby zapewnić czystość ubrań/pościeli/urządzeń sanitarnych w możliwie jak najdłuższym czasokresie. W świetle powszechnie przyjętych kryteriów i poglądów, akceptowanych przez społeczeństwo, nie narusza godności skazanego pobyt przez okres krótszy niż rok w celi zagrzybionej, wymagającej remontu i nie odpowiadającej standardom estetycznym i użytkowym, jeżeli stanowi krótkotrwały, incydentalny epizod, wynikający z ogólnej trudnej sytuacji materialnej zakładów karnych, dotykającej większości osób odbywających karę pozbawienia wolności, nie zaś z chęci poniżenia czy upokorzenia skazanego. Sąd zauważa, że w podobnych warunkach mieszka także część społeczeństwa. Wszystko to sprawia, że obiektywnie rzecz oceniając, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie można uznać, by pobyt powoda w opisywanych przez niego warunkach, jako skazanego odbywającego karę pozbawienia wolności, mógł mieć wpływ na jego poczucie własnej wartości lub na oczekiwanie szacunku od innych ludzi. O naruszeniu dobra osobistego w postaci uchybienia godności osadzonego w zakładzie karnym nie można mówić w przypadku pewnych uciążliwości lub niedogodności związanych z samym pobytem w takim zakładzie, polegających np. na niższym od oczekiwanego standardzie celi czy urządzeń sanitarnych, bowiem dla wielu ludzi nie odbywających kary pozbawienia wolności warunki mieszkaniowe bywają często równie trudne. Godność skazanego przebywającego w zakładzie karnym nie jest naruszona, jeżeli odpowiada uznanym normom poszanowania człowieczeństwa (orzeczenie SN z dnia 20.12.2010 r. IV CSK 449/10, nie publ.). Co również zasługuje na uwagę, powód nie składał wychowawcom poszczególnych oddziałów żadnych skarg dotyczących warunków socjalno-bytowych panujących w jednostce co prowadzi do konstatacji, iż gołosłowne twierdzenia powoda miały w istocie prowadzić jedynie do wzmocnienia przedstawianej argumentacji. Ubocznie stwierdzić należy, że powód mógł uczestniczyć w cyklicznie organizowanych turniejach, korzystać z zajęć w świetlicy, sali sportowej oraz na wolnym powietrzu, jak również z punktu bibliotecznego oraz codziennej prasy, mając bezpłatny doń dostęp, co jawi się jako szczególnie udogodnienie, szczególnie w kontekście wąskiego dostępu do tychże usług rekreacyjnych osób najuboższych (odpłatnych w warunkach wolnościowych). W świetle powyższych analiz Sąd doszedł do przekonania, że brak jest podstaw do zasądzenia na rzecz powoda jakiejkolwiek kwoty zadośćuczynienia, albowiem powód nie wykazał, aby doszło do naruszenia jego dóbr osobistych, w związku z warunkami odbywania kary. Sam dyskomfort spowodowany pobytem w warunkach izolacji nie może stanowić podstawy do sformułowania tezy, że doszło do naruszenia dóbr osobistych. Do naruszenia tych dóbr dochodzi bowiem jedynie wówczas, gdy cierpienie i upokorzenie, jakiego doznaje pozbawiony wolności przekraczają nieunikniony element cierpienia wpisanego w kartę pozbawienia wolności. Rozwiewa to wątpliwości, co do tego, że niedogodności związane z przebywaniem we wskazanych jednostkach penitencjarnych, wywołały u powoda tak duże cierpienia psychiczne i fizyczne, iż można by było przebywaniu w tych warunkach przypisać przymiot bezprawności. W kwestii żądania przyznania zadośćuczynienia, Sąd wziął pod uwagę poglądy wyrażone w judykaturze, w której przyjęto, że samo osadzenie w przeludnionej celi nie jest wystarczającą podstawą do uwzględnienia żądania zasądzenia zadośćuczynienia (por. wyrok --- STRONA 14 --- Sądu Najwyższego z dnia 02 października 2007 r., II CSK 269/07). W ocenie Sądu powód popełniając przestępstwo musiał liczyć się z orzeczeniem i wykonaniem kar pozbawienia wolności, w więzieniu, w których z oczywistych względów nie ma komfortu. Jak wynika z orzeczeń ETS i ETPCZ, jak również ze stanowiska Sądu Najwyższego (por. wyrok z dnia 28 lutego 2007 r., sygn. akt V CSK 431/06) możliwość zasądzenia zadośćuczynienia wynika z kumulatywnego naruszenia podstawowych standardów wykonywania kary pozbawienia wolności, w postaci niezapewnienia każdemu osadzonemu oddzielnego miejsca do spania albo nieoddzielenia urządzeń sanitarnych od reszty pomieszczenia. W niniejszej sprawie brak jest jednak podstaw do przyjęcia, iż powód w takich warunkach odbywał karę pozbawienia wolności. Wbrew temu, co twierdzi strona powodowa Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 lutego 2007 r. (sygn. akt V CSK 431/06) nie uzależnił możliwości zasądzenia zadośćuczynienia od potwierdzenia faktu osadzenia skazanego w warunkach, w których powierzchnia na jedna osobę wynosi mniej niż 3m 2 . Możliwość taka została bowiem połączona z jednoczesnym naruszeniem takich podstawowych standardów w postaci niezapewnienia każdemu osadzonemu oddzielnego miejsca do spania albo nieoddzielenia urządzeń sanitarnych od reszty pomieszczenia. W niniejszej sprawie brak było bowiem podstaw do przyjęcia, iż powód w takich warunkach odbywał karę pozbawienia wolności, w związku z powyższym trudno jest uznać, że Skarb Państwa pomimo naruszenia norm co do powierzchni celi w której winien przebywać powód, a więc zaistnienia przesłanki z art. 77 Konstytucji i art. 417 k.c. winien ponosić odpowiedzialność z tytułu naruszenia dóbr osobistych, na podstawie art. 448 k.c. Reasumując, zdaniem Sądu brak jest podstaw do zasądzenia na rzecz powoda jakiejkolwiek kwoty zadośćuczynienia za naruszenie jego dóbr osobistych, które wiązało się z warunkami odbywania kary. Godzi się przypomnieć, że w judykaturze ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym sąd nie ma obowiązku zasądzenia zadośćuczynienia w każdym przypadku naruszenia dóbr osobistych (patrz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 kwietnia 2006 r., II PK 245/05, OSNP 2007/7-8/101). Zasądzenie zadośćuczynienia ma charakter fakultatywny i od oceny sądu opartej na analizie konkretnych okoliczności danej sprawy zależy przyznanie pokrzywdzonemu ochrony w tej formie (wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 11 stycznia 2007 r. w sprawie o sygn. akt I ACa 833/06). Podstawowym kryterium decydującym o możliwości zasądzenia zadośćuczynienia powinien być m.in. stopień winy naruszyciela, rodzaj naruszonego dobra oraz poczucie pokrzywdzenia poszkodowanego. W tym kontekście, słuszne jawi się stanowisko pozwanego, który podniósł zarzut nadużycia prawa podmiotowego przez powoda, uznając jego roszczenie jako sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i naruszające powszechnego poczucie sprawiedliwości społecznej, podkreślając wygórowanie wysoką kwotę zadośćuczynienia, niewspółmierną do wskazywanych naruszeń. Jedynie na marginesie podnieść należy, że sama kwota zadośćuczynienia w wysokości 100.000 zł, byłaby kwotą nadmiernie wygórowaną również w sytuacji wykazania zasadności naruszenia dóbr osobistych powoda. Nie ulega bowiem wątpliwości, że Sąd obowiązany jest miarkować zadośćuczynienie do zakresu doznanej krzywdy, a wysokość wskazywana przez powoda jest nieadekwatna do zakresu nie tyle udowodnionej, ale nawet wskazywanej krzywdy, co pozwala wysnuć wniosek, iż powód traktowałby zadośćuczynienie nie w kontekście rekompensaty za doznane krzywdy, w celu odwrócenia jej negatywnych skutków, ale jako ekonomiczne źródło dochodu. W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy powództwo oddalił, jako niezasadne o czym orzeczono, jak w pkt 1 sentencji. Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów procesu uzasadnia treść przepisu art. 102 k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 zd. 1 k.p.c. Zgodnie z ostatnim z powołanych przepisów Sąd obowiązany jest w orzeczeniu kończącym postępowanie orzec o jego kosztach. W pkt 2 sentencji wyroku Sąd nie obciążył powoda kosztami procesu strony przeciwnej, zgodnie z art. 102 k.p.c. W ocenie Sądu charakter dochodzonego przez powoda roszczenia – o ochronę dóbr osobistych, jak również jego trudna sytuacja finansowa, przemawiała w ocenie Sądu za odstąpieniem od obciążania powoda kosztami procesu zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu, wyrażoną w przepisie art. 98 k.p.c., tym bardziej, że był o zasadności swojego roszczenia przekonany. Mając na uwadze przywołane okoliczności, Sąd uznał za uzasadnione w świetle reguł słuszności, odstąpienie od obciążania powoda kosztami procesu. Nieuiszczone koszty sądowe Sąd przejął na rachunek Skarbu Państwa (pkt 3 sentencji wyroku), bowiem powód został zwolniony od kosztów sądowych w całości, a brak było podstaw do obciążenia tymi kosztami pozwanego, który proces wygrał.