Teza / krótkie omówienie
ochrony dóbr osobistych, sąd powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, a w przypadku pozytywnej odpowiedzi ustalić, czy działanie pozwanego było bezprawne. Bezprawność należy roz
Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
Sygn. III C 244/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 06 czerwca 2016 rok Sąd Okręgowy w Warszawie Wydział III Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Mariusz Solka Protokolant: stażysta Tamara Oktaba po rozpoznaniu w dniu 06 czerwca 2016 roku w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa J. B. (1); przeciwko pozwanej E. B.; o ochronę dóbr osobistych; orzeka: 1. nakazuje pozwanej E. B., usunięcie skutków naruszenia dóbr osobistych powoda J. B. (1) poprzez złożenie oświadczenia, zredagowanego pismem komputerowym, czcionką nie mniejszą niż 12 pt, typ „Arial” albo „Times New Roman”, o następującej treści: „E. B. oświadcza, iż informacje rozpowszechniane przez nią na temat rzekomego molestowania przez Pana J. B. (1) jego małoletniej córki, są nieprawdziwe. Pozwana wyraża ubolewanie z powodu zaistniałej sytuacji i przeprasza Pana J. B. (1) za powyższe działania. E. B. ” 2. nakazuje pozwanej E. B., zamieszczenie na koszt pozwanej w/w oświadczenia z pkt.1 wyroku, przez okres 2 (dwóch) miesięcy na internetowej stronie http://(...).eu, w terminie dwóch tygodni od daty uprawomocnienia się wyroku; 3. nakazuje pozwanej E. B. podpisanie oświadczenia z pkt.1 wyroku własnoręcznym podpisem i skierowanie takiego oświadczenia listem poleconym, w terminie 2 (dwóch) tygodni od uprawomocnienia się wyroku w sprawie do następujących osób: a) powód J. B. (1) (ul. (...), W.); b) M. B. (ul. (...), W.); 4. zasądza od pozwanej E. B. na rzecz Fundacji (...) przy ul. (...), (...)-(...) W., kwotę 12.000 (dwanaście tysięcy) złotych ; 5. w pozostałym zakresie powództwo oddala; 6.
--- STRONA 2 ---
zasądza od pozwanej E. B. na rzecz powoda J. B. (1), kwotę 3.977,00 (trzy tysiące, dziewięćset siedemdziesiąt siedem) złotych kosztów procesu, w tym kwotę 2,760,00 (dwa tysiące, siedemset sześćdziesiąt) złotych tytułem wynagrodzenia pełnomocnika.--- /-/ SSO Mariusz Solka Sygn. akt III C 244/12 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 23 lutego 2012 roku, powód J. B. (1) wniósł o nakazanie pozwanej E. B. usunięcia skutków naruszenia czci i dobrego imienia powoda poprzez: 1. złożenie oświadczenia o następującej treści: „ E. B. oświadcza, iż informacje rozpowszechniane przez nią na temat rzekomego molestowania przez Pana J. B. (1) jego małoletniej córki, M. B. są nieprawdziwe i zostały podane w celu: skompromitowania i podważenia wiarygodności Pana J. B. (1) w środowisku zawodowym, towarzyskim i rodzinnym, podważenia wiarygodności Pana J. B. (1) jako rodzica M. B. i J. B. (2) względem instytucji, organów i Sądów uczestniczących i zaangażowanych w postępowania dotyczące władzy rodzicielskiej oraz osób małoletnich dzieci”. E. B. wyraża ubolewanie z powodu zaistniałej sytuacji, przeprasza Pana J. B. (1) za powyższe działania i zapewnia, że zaniecha w przyszłości tego rodzaju bezprawnych działań. E. B. ”. Przy czym oświadczenie to winno być zredagowane pismem komputerowym, czcionką nie mniejszą niż 12 pkt, typ „Arial” lub „Times New Roman”, z wyróżnieniem fragmentów oświadczenia w sposób wskazany wyżej. 2. nakazanie pozwanej zamieszczenia na koszt pozwanej w/w oświadczenia przez okres co najmniej dwóch miesięcy od daty uprawomocnienia się wyroku, na internetowej stronie http://(...).eu w terminie dwóch tygodni od daty uprawomocnienia się wyroku w niniejszej sprawie; 3. nakazanie pozwanej opatrzenia w/w oświadczenia własnoręcznym czytelnym podpisem i skierowanie go w odpowiedniej ilości kopii listem poleconym ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru do następujących osób i instytucji, odpowiednio na ich właściwe adresy siedziby, zamieszkania lub pracy, w ramach wskazanych poniżej postępowań: a. powód J. B. (1) (adresy pominięto ….); b. małoletnia M. B.; c. Prokuratura Rejonowa W. – (...); d. Sąd Okręgowy w Warszawie XXIV Wydział Cywilny – XXIV C 884/09; e. Sąd Rejonowy dla Warszawy Mokotowa IV Wydział Rodzinny i Nieletnich – IV Nmo 200/09; f. Sąd Rejonowy dla Warszawy Mokotowa IV Wydział Rodzinny i Nieletnich – IV Nsm 422/09; g. Ministerstwo Sprawiedliwości Wydział Skarg i Wniosków;
--- STRONA 3 ---
h. Rzecznik Praw Obywatelskich; i. Rzecznik Praw Dziecka; j. Pani Prezydentowa A. K. – (...); 4. nakazanie pozwanej E. B. skierowania korespondencji określonej w pkt. 3 w terminie dwóch tygodni od daty uprawomocnienia się orzeczenia w przedmiotowej sprawie oraz przekazania powodowi J. B. (1) kopii potwierdzeń nadania pocztowych przesyłek poleconych w terminie 3 dni od daty nadania tych przesyłek, następnie zaś nakazanie przekazania J. B. (1) potwierdzenia odbioru w/w przesyłek przez adresatów, nie później niże w terminie dwóch tygodni od daty otrzymania tych dokumentów; 5. ustalenie, że powód będzie uprawniony do okazywania oświadczeń, o których mowa w pkt.1 dowolnie wybranym osobom trzecim i instytucjom, w celu usunięcia dalszych skutków naruszenia jego dóbr osobistych; 6. zasądzenie od pozwanej kwoty 12.000 złotych na rzecz Fundacji (...) ul. (...), (...)-(...) W.; 7. zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu swojego pozwu wskazał, iż w związku z przygotowywaną przez pozwaną sprawą rozwodową (XXIV 884/09), pozwana podjęła przeciwko powodowi liczne działania mające na celu zdyskredytowanie go jako ojca i małżonka. Pozwana zarzucała powodowi molestowanie seksualne ich małoletniej córki M. B., nie tylko w pismach do Sądów, Prokuratury ale także przed innymi organami państwowymi a także publikując swoje oskarżenia na stronie internetowej www.(...).eu , pomimo tego, iż jeszcze w grudniu 2009 roku Prokuratura Rejonowa umorzyła postępowanie w sprawie rzekomego molestowania seksualnego. Powód wskazał, iż w wyniku działań pozwanej zostały naruszone jego dobra osobiste w postaci czci i dobrego imienia, a nadto prawo do prywatności. W odpowiedzi na pozew, pozwana wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych (k. 58-58v). W uzasadnieniu swojego stanowiska poniosła, iż jej działania nie naruszały dóbr osobistych powoda ani nie były bezprawne, albowiem zawiadamiając organy państwowe o podejrzeniu molestowania córki działała w obronie uzasadnionego interesu małoletniej a nadto podnoszone przez nią zachowania i oceny powoda były zgodne z prawdą. Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Powód i pozwana zawarli związek małżeński w dniu 04 lipca 1992 roku. Z małżeństwa pochodzi dwoje dzieci – M. B. urodzona (...) i J. B. (2) urodzony dnia (...). W marcu 2009 roku małoletnia córka M. B. zaczęła się dziwnie zachowywać w szkole, co zaniepokoiło pedagoga i wychowawczynię małoletniej. Małoletnia zachowywała się wyzywająco i prowokująco wobec chłopców. Małoletnia zaczęła przychodzić do szkoły zaniedbana, często zgłaszała poczucie zmęczenia, niewyspania, kłopoty ze snem. Wielokrotnie sygnalizowała, iż w domu są stale kłótnie pomiędzy rodzicami. Personel szkoły dostrzegał duże zaburzenia relacji w rodzinie, wciąganie córki w bezustanne konflikty, obarczanie odpowiedzialnością za losy rodziny i małżeństwa (dowód: wniosek o wgląd w sytuację małoletniej k.210, pismo k. 209, zeznania I. R. k.199, 545, zeznania świadka B. R. (k.163-166, akta sprawy V Nsm 255/13).
--- STRONA 4 ---
W dniu 26 czerwca 2009 roku, pozwana złożyła zawiadomienie o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez powoda – molestowania seksualnego ich córki M. B. (dowód: zawiadomienie k. 18-26). W związku z zawiadomieniem pozwanej, zostało wszczęte postępowanie 1 Ds. 621/09/III przez Prokuraturę Rejonową W., w toku którego, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, przesłuchaniu świadków, małoletniej M. B., zasięgnięciu opinii biegłego psychologa, w dniu 28 grudnia 2009 roku zostało wydane postanowienie o umorzeniu śledztwa w sprawie rzekomego molestowania seksualnego córki przez powoda, wobec braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia przestępstwa. Zarządzeniem z dnia 22 stycznia 2010 roku, Prokurator Rejonowy odmówił przyjęcia zażalenia pozwanej jako złożonego po terminie. Postanowienie o umorzeniu uprawomocniło się z dniem 18.01.2009 roku. Ponowne zażalenie pozwanej złożone w kwietniu 2010 roku, zostało pozostawione bez rozpoznania. Podobnie jak kolejne pisma pozwanej z dnia 04.06.2010 i 25.07.2011 roku ( dowód: akta 1 Ds. 621/09/III k. 53-55, 63-64, k. 79-85). Pozwem z dnia 31.08.2009 roku, pozwana wniosła o rozwiązanie związku małżeńskiego zawartego z powodem początkowo bez orzekania o winie stron z ograniczenie władzy rodzicielskiej powoda nad małoletnimi dziećmi stron, ustalenie wglądu kuratora w wychowanie dzieci stron, oraz zasądzenie wysokich alimentów. W toku procesu w 06.2010 roku pozwana zmodyfikowała swoje stanowisko domagając się orzeczenia winy męża w rozpadzie związku małżeńskiego (dowód: okoliczności niesporne, uzasadnienie wyroku k.1115-1129). W dniu 31.03.2010 roku, pozwana złożyła skargę skierowaną do Ministerstwa Sprawiedliwości, w której ponownie informuje o podejrzeniu molestowania córki przez męża, przytacza uzasadniające jej stanowisko sms. Pozwana oskarża męża o palenie marihuany (dowód: pismo k. 37-41). W piśmie z dnia 28.06.2010 roku kierowanym do sprawy XXIV 884/09 (sprawa o rozwód), pozwana wiedząc o umorzeniu postępowania przygotowawczego w zakresie molestowania seksualnego, sugeruje, iż ma podejrzenia czy także synowi nie dzieje się krzywda, a także informuje, iż o niewłaściwym zachowaniu powoda poinformowała osoby trzecie (dowód: pismo pozwanej k.29-29v) Podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego przez kurator E. W. w dniu 08.07.2009 roku, przeprowadzającego czynności do sprawy IV Nmo 200/09, pozwana ponownie przekazała informacje o rzekomym molestowaniu seksualnym córki przez męża (dowód: sprawozdania k. 32-33). W piśmie z dnia 08.09.2010 roku skierowanym do Pani Prezydentowej A. K., pozwana przedstawiając się jako zatroskana matka, ponownie oskarża powoda o molestowanie córki, przytaczając jednocześnie iż śledztwo w tym zakresie zostało umorzone. W kolejnym swoim piśmie ponownie przytacza swoje podejrzenia związane z molestowaniem córki (dowód:42-43, 44-48). W piśmie z dnia 29.10.2010 roku, kierowanym do sprawy XXIV 884/09, pozwana ponowie sugeruje i wskazuje, iż nie będzie prowadzić mediacji z „człowiekiem który był podejrzany o molestowanie córki” (dowód: pismo k. 30-31). Podczas informacyjnego wysłuchania pozwanej w sprawie rozwodowej w dniu 04.09.2009 roku, pozwana ponownie nawiązywała do molestowania seksualnego córki przez powoda, przyznając jednocześnie iż nie zostało to potwierdzone (dowód: zeznania k.34-36). W dniu 21.03.2011 roku, pozwana przedstawiła swoją wersję sytuacji rodzinnej stron oraz licznych postępowań toczących się między stronami na stronie internetowej www.(...).eu . Pod wpisem opisanym „E. B. tel (...)” pozwana wskazała, iż jej mąż jest internistą. W tekście pozwana wskazuje ile lat ma jej mąż, że mają dwójkę dzieci, syna J. w wieku 12 lat i córkę w wieku 15 lat. W tekście znajdują się sygnatury akt sprawy rozwodowej XXIV C 884/09 i komentarz pozwanej, iż sprawa rozwodowa jest z powodu podejrzenia o molestowanie córki, używania narkotyków, złego traktowania syna, traktowania córki jako partnerki. W dalszym ciągu wpisu, pozwana informuje, iż została zawiadomiona przez wychowawczynię o podejrzeniu molestowania córki przez męża. Opisuje, iż w jej ocenie mąż traktuje córkę bardziej jako partnerkę niż córkę. Pozwana podaje także informacje prywatne dotyczące małoletniej córki odnośnie braku badania ginekologicznego oraz inicjacji seksualnej. Pozwana w dalszej części wskazuje, iż sprawa o molestowanie została bezpodstawnie umorzona, zaś prokurator nie zabezpieczył sms-ów męża do córki, a także nie przebadano córki ginekologicznie (dowód: wydruk postu ze strony internetowej k.49-51).
--- STRONA 5 ---
Wpis pozwanej na stronie www.(...).eu był publikowany jawnie i dostępnie dla nieograniczonej liczby osób korzystających z internetu do 09/10. 2012 roku (dowód: zeznania pozwanej k. 75, zeznania powoda k. 72-74). Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie wskazanych wyżej dokumentów, zgromadzonych w aktach niniejszej sprawy, których autentyczności i mocy dowodowej nie kwestionowała żadna ze stron, a Sąd nie znalazł podstaw by czynić to z urzędu a także na częściowo na podstawie zeznań świadków oraz częściowo zeznań stron. Jako wiarygodne Sąd uznał zeznania powoda przesłuchanego w charakterze strony (k.72-74). Z zeznań powoda wynika, iż pozwana przygotowując się do sprawy rozwodowej a także w jej trakcie podjęła bezpardonową walkę aby skompromitować go przed organami państwowymi a także w środowisku zawodowym, towarzyskim i rodzinnym. Powód zaprzeczył aby wysyłał sms o treści przytaczanej powszechnie przez pozwaną. Potwierdził jednocześnie, iż pozwana złożyła zawiadomienie do prokuratury po doniesieniach ze szkoły odnośnie dziwnego zachowania małoletniej córki stron. Po umorzeniu postępowania, pozwana zaczęła wysyłać pisma do instytucji państwowych przedstawiając siebie jako matkę walczącą o dobro dzieci i powszechnie przedstawiając powoda jako pedofila. Jak zeznał powód także część pacjentów współczuła mu takiego zachowania pozwanej a część zrezygnowała z leczenia u niego po informacjach rozpowszechnionych przez pozwaną w internecie. Także zachowanie pozwanej odbiło się negatywnie na córce, która skarżyła się, iż jest towarzysko spalona, bo wszyscy wiedzą iż ma ojca pedofila. Oceniając zeznania pozwanej (k.74-76), w ocenie Sądu należy je uznać za częściowo wiarygodne w zakresie zamieszczenia wpisu w portalu (...).eu a także kierowania licznych pism do organów państwowych. Za wiarygodne należy uznać także jej twierdzenia odnośnie usunięcia wpisu z portalu we wrześniu-październiku 2012 roku, gdyż powód tej okoliczności nie zaprzeczył. Nie mogą jednak zasługiwać na wiarygodność zeznania pozwanej odnośnie tego, iż całe jej postępowanie było motywowane dobrem małoletnich dzieci. Zważywszy na fakt, iż dzieci nie chciały mieć kontaktu z matką, opieka nad nimi została przyznana ojcu, a pomiędzy stronami toczyła się sprawa rozwodowa, wskazać należy, iż działania pozwanej motywowane były próbą zdyskredytowania powoda, oraz wykazania jego winy w procesie rozwodowym. O ile na początkowym etapie gdy zostały zgłoszone przez szkołę jakieś wątpliwości co do zachowania małoletniej córki stron, pozwana być może motywowana szlachetnie, działała kierowana dobrem małoletnich dzieci. Jednakże, po umorzeniu tegoż postępowania, gdy przedmiotowe postępowanie nie wykazało jakichkolwiek przesłanek do postanowienia komukolwiek zarzutów z uwagi na brak danych dostatecznie uzasadniających popełnienia przestępstwa molestowania seksualnego małoletniej, motywacja pozwanej była zdecydowanie naganna i nie zasługująca na moralnie pozytywną ocenę. Pomimo umorzenia postępowania, pozwana rozgłaszała nieprawdziwe i szkalujące informacje powoda nie licząc się zupełnie z dobrem małoletniej córki co wprost wynika z zeznań powoda (córka się skarżyła, iż jest postrzegana w towarzystwie jako córka pedofila). Takowe zachowanie pozwanej nie może być ocenione inaczej jak działanie umyślne i nakierowane na zniszczenie dobrej opinii powoda, naruszenie jego dóbr osobistych poprzez rozgłaszanie niczym nie uprawnionych nieprawdziwych informacji, bez możliwości ich udowodnienia. Odnosząc się do zeznać świadka I. R. (k.199, 545), wskazać należy iż zeznania świadka są wiarygodne. Z zeznań wynika, iż świadek zaniepokoiła się zmianą w zachowaniu małoletniej M. B., która w ocenie szkoły spowodowana była sytuacją rodzinną małoletniej. Jako wiarygodne należy uznać zeznania świadka B. R. (k.163-166). Z zeznań świadka wynika, iż zwróciła uwagę na dziwne zachowania małoletniej M. B. oraz zaburzone relacje rodziców w rodzinie, a także zaburzone relacje ojca z córką. Z uwagi dobro małoletniej, świadek zawiadomiła o powyższych rodziców oraz pedagoga szkolnego, w wyniku czego szkoła złożyła wniosek do sądu rodzinnego o wgląd w sytuację opiekuńczo-wychowawczą małoletniej. Z zeznań obu świadków I. R. i B. R., wynika wprost, iż były podstawy do złożenia zawiadomienia o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa i działania pozwanej w tym zakresie nie mogą być ocenione jako bezprawne. Skoro wychowawczyni i psycholog szkolny dostrzegły niepokojące zmiany w zachowaniu małoletniej córki stron, miały obowiązek adekwatnie zareagować, co nastąpiło poprzez skierowanie odpowiedniego wniosku do sądu rodzinnego (wniosek k. 210, pismo k. 209). Jako nieistotne należy uznać zeznania świadków D. B. (k.133-134) i J. T. (k.134-136). W ocenie Sądu zeznania świadków należy uznać za wiarygodne. Podkreślić należy jednak w szczególności zeznania świadka J. T., z których wynika, iż miał on informacje o konflikcie stron i ich podłożu, a jednocześnie sam przyznawał, iż był w stanie w internecie odnaleźć wpis zamieszczony przez pozwaną, wpisując w przeglądarkę kombinację różnych słów.
--- STRONA 6 ---
Sąd na podstawie art. 227 kpc a contario oddalił wnioski dowodowe pozwanej jako irrelewantne dla rozstrzygnięcia. Skoro przedmiotem dowodu są fakty mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, nie ma potrzeby przeprowadzania dowodów które nie mają żadnego znaczenia dla rozpoznania sprawy. Tak w ocenie Sądu muszą być potraktowane wnioski dowodowe pozwanej złożone na rozprawie w dniu 15.06.2015 roku (wnioski k. 268-400, 401-543), które zostały przez Sąd oddalone postanowieniem Sądu z dnia 15.06.2015 roku (k.545). Podobnie należało w ocenie Sądu oddalić wniosek o uzupełniające przesłuchanie stron (k.82), co Sąd oddalił postanowieniem z dnia 15.06.2015 roku (k.545), w związku z faktem, iż strony były już przesłuchane w sprawie, złożyły obszerne zeznania a nie ujawniły się żadne nowe istotne okoliczności, które uzasadniałyby ponowne przeprowadzenie tego dowodu Wskazać należy, iż powód powoływał się na naruszenie przez pozwaną swoich dóbr osobistych w okresie 2009-2012, a zatem istotne dla rozstrzygnięcia sprawy są dowody, wiadomości i informacje jakimi dysponowała w tamtym czasie pozwana, formułując takie a nie inne oskarżenia i opinie wobec powoda. Skoro sama pozwana przyznaje, iż o większości zgłaszanych obecnie wniosków dowodowych dowiedziała się w okresie późniejszym dopiero po wejściu do wspólnego mieszkania przy ul. J.P. II 80 m 150 oraz po zapoznaniu się z zawartością wspólnego komputera stron, czyli w 2015 roku (sic!) – (vide zawiadomienie pozwanej k. 267, oświadczenie pozwanej k. 551), w żaden sposób nie można powiązać informacji w powoływanych obecnie dowodach z opiniami i oskarżeniami kierowanymi pod adresem powoda w tamtym czasie. Podnoszenie obecnie przez pozwaną okoliczności, iż obecnie ujawnione (w 2015 roku) dowody, uzasadniają formułowanie przez nią w okresie 2009-2012 negatywnych oskarżeń naruszających dobra osobiste powoda, należy uznać za nieprozumienie. Mają one oczywiście za zadanie „zohydzić” powoda w oczach Sądu nawet w sytuacji gdyby nie było możliwe wykorzystanie tychże dowodów w procesie. W tamtym okresie tj. 2009-2012, dokumenty obecnie powoływane przez pozwaną jako uzasadniające negatywną ocenę zachowania powoda względem córki, nie były pozwanej znane (co sama przyznaje k. 551), nie mogą zatem obecnie uzasadniać stanowiska pozwanej jakoby miała podstawy do takiego działania, skoro już w końcu 2009 roku, Prokuratura Rejonowa W. – umorzyła postępowanie w sprawie rzekomego molestowania seksualnego córki stron. Można ze 100% pewnością wnioskować, iż gdyby pozwana w tamtym czasie dysponowała informacjami, którymi obecnie „zasypuje” Sąd, zapewne nie omieszkałaby się ich wykorzystać przeciwko powodowi. Z przyczyn wskazanych wyżej, postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2016 roku (k.843-844), Sąd oddalił także ponowny wniosek pozwanej o dopuszczenie dowodu z nagrań audio, stenogramów oraz wydruków maila złożonych na rozprawie w dniu 15.06.2015 roku (ponowny wniosek k. 487), oddalił wnioski dowodowe pozwanej z pisma z dnia 06.04.2016 roku (k.828-838 o dopuszczenie dowodów z akt Prokuratury Rejonowej oraz zdjęć), oddalił ponowny wniosek o dopuszczenie dowodu z uzupełniającego przesłuchania stron. Postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2016 roku (k.844), Sąd oddalił także wniosek pozwanej o dopuszczenie dowodu z wszystkich kart trzech postępowań toczących się miedzy stronami IV Nmo 200/09, IV Nsm 422/09 i 1Ds 620/09, uznając iż procedura cywilna nie zna „dowodu z akt postępowania”, a zgłaszanie dowodu z „wszystkich kart trzech postępowań” stanowi obejście zasady bezpośredniego przeprowadzania dowodów przed sądem orzekającym w szczególności w zakresie zeznań świadków. Na podstawie art.53(1) kpc, Sąd odrzucił ponowny wniosek pozwanej o wyłączenie sędziego referenta (k.940), uznając, iż jest on de facto oparty na tych samych okolicznościach co poprzednio już oddalony przez Sąd. Nie sposób nie zauważyć, iż odmienne sfomułowanie zarzutów, sprowadza się w istocie do tej samej konkluzji tj. zarzucania sędziemu referentowi naruszenia przepisów o postępowaniu dowodowym, braku bezstronności, braku rozpoznania wniosków dowodowych pozwanej (k.929-936). Takie sformułowanie zarzutów w ocenie Sądu przesądza o potraktowaniu ich jako opartych na tych samych okolicznościach. Pozwana wszelkimi możliwymi sposobami, poprzez zgodne z prawem wnioski a także swoje negatywne zachowania (obrażanie stron postępowania oraz Sądu) starała się doprowadzić do niezakończenia procesu oraz opóźnienia jego zakończenia, ewentualnie doprowadzić do sytuacji, iż sędzia referent sam się ze sprawy wyłączy. W ocenie Sądu takowego zachowania strony nie można tolerować, ani w żadnym razie premiować. W sytuacji gdy materiał dowodowy jest wystarczający do zakończenia sprawy,
--- STRONA 7 ---
Sąd zamknął rozprawę i wydał wyrok w sprawie, dokonując obiektywnej oceny materiału dowodowego, z zachowaniem zasad bezstronności i niezawisłości. Na rozprawie w dniu 06.06.2016 roku (k.937-938), Sąd dopuścił dowód z wybranych kart postępowań SO w Warszawie XXIV C 884/09, SR dla Warszawy M. VII K 844/09, SR dla Warszawy Mokotowa V Nsm 255/13, Prokuratury Rejonowej W. (...), oddalając wnioski dowodowe stron postępowania o dopuszczenie tychże dowodów w szerszym zakresie. W ocenie Sądu dopuszczenie dowodu z wnioskowanych chociażby protokołów przesłuchania świadków, złożonych czy to w postępowaniu przygotowawczym, czy też sądowym, sprzeciwiałoby się zasadzie bezpośredniości i prawu i obowiązkowi sądu do bezpośredniego zapoznania się, przeprowadzenia i oceny tychże dowodów. Jako dowody Sąd dopuścił jedynie opinie procesowe dopuszczone w przedmiotowych postępowaniach, sprawozdania np. kuratora czy też decyzje procesowe poszczególnych organów (wyrok z uzasadnieniem). Zważywszy, iż Sąd zakreślał pełnomocnikom stron termin na wskazanie numerów kart z akt, z których dowód miał być przeprowadzony, Sąd oddalił kolejny wniosek pozwanej o zakreślenie terminu (k.901), uznając iż zmierza on bezpośrednio do przedłużenia postępowania i w żaden sposób nie zmierza do wyjaśnienia sprawy. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Powództwo jako uzasadnione co do zasady podlegało uwzględnieniu po modyfikacjach w zakresie treści przeprosin, a także w zakresie skierowania przeprosin do ograniczonego kręgu odbiorców, a także w zakresie zapłaty kwoty na wskazany cel społeczny. W pozostałym zakresie jako bezzasadne podlegało oddaleniu. Podstawę prawną żądania powoda stanowią przepisy kodeksu cywilnego regulujące problematykę ochrony dóbr osobistych. Zgodnie z treścią art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Stosownie do treści art. 24 § 1 k.c. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności żeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. W myśl § 3 przywołanego przepisu przepisy powyższe nie uchybiają uprawnieniom przewidzianym w innych przepisach, w szczególności w prawie autorskim oraz w prawie wynalazczym. Zgodnie z treścią art. 448 k.c. w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Rozpoznając sprawę w przedmiocie ochrony dóbr osobistych, sąd powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, a w przypadku pozytywnej odpowiedzi ustalić, czy działanie pozwanego było bezprawne. Bezprawność należy rozumieć jako zachowanie /działanie bądź zaniechanie/ sprzeczne z porządkiem prawnym lub zasadami współżycia społecznego. Dowód, że dobro osobiste zostało zagrożone lub naruszone, ciąży na osobie poszukującej ochrony prawnej na podstawie art. 24 k.c. Natomiast na tym, kto podjął działanie zagrażające dobru osobistemu innej osoby lub naruszające to dobro, spoczywa ciężar dowodu, że nie było ono bezprawne. Wynika to z ogólnej reguły rozkładu ciężaru dowodu statuowanej przepisem art. 6 k.c., zgodnie z którym ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. W ocenie Sądu, powód wykazał i udowodnił, że naruszone zostało jego dobro osobiste w postaci czci, i dobrego imienia, poprzez nieuprawnione oskarżenia pozwanej, jakoby powód molestował własną córkę. Wskazać należy, iż tezy i oceny z postu pozwanej opublikowanego na stronie www.(...).eu a także sformułowania kierowane pod adresem powoda po prawomocnym umorzeniu śledztwa w sprawie 1Ds 621/09/III (tj. po 18.01.2010 roku), wykraczają poza ramy dozwolonej krytyki, koncentrując się na przedstawieniu negatywnego obrazu powoda w oparciu o okoliczności niezgodne z prawdą.
--- STRONA 8 ---
O ile kierowane przez pozwaną oskarżenia względem powoda były w pismach adresowanych do organów ścigania, wymiaru sprawiedliwości i instytucji powołanych do ochrony praw dziecka w okresie do 18.01.2010 roku (zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa k. 18-26, pismo z 14.12.2009 k. 27-28, wysłuchanie pozwanej w sprawie IV Nsm 422/09 k. 34-36), można uznać, iż pozwana korzystała ze środków przewiedzianych przez prawo i podejmowała działania mające na celu dobro małoletniej córki. W sytuacji jednak gdy śledztwo w sprawie molestowania córki stron zostało umorzone w sprawie 1 Ds. 621/09/III, pozwana w dalszym ciągu mogła w/w okoliczności podnosić w toczących się postępowaniach sądowych a także podnosić i udowodniać, iż sytuacja przedstawia się odmiennie (z uwagi na art.11 k.p.c.) jednakże nie mogła zupełnie pomijać decyzji Prokuratury Rejonowej z dnia 28 grudnia 2009 roku w sprawie 1 Ds. 621/09/III i umorzenia postępowania wobec danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia czynu zabronionego. Od tego bowiem dnia pozwana jako uczestnik postępowań sądowych, nie mogła powołać się na dane charakteryzujące niekorzystnie sylwetkę powoda, w sytuacji gdy ich nieprawdziwość była jej znana. Mogła natomiast powołać się na dane niesprawdzone, potrzebne do obrony jej stanowiska w sprawie, obowiązana jednak była do oględnego formułowania swych twierdzeń. W żadnym razie strona nie może podawać danych niekorzystnych dla drugiej strony, gdy wie, że są one nieprawdziwe. Jeżeli tej pewności nie ma, a dysponuje pewnymi informacjami charakteryzującymi niekorzystnie sylwetkę innego uczestnika postępowania, które są potrzebne dla obrony jej (lub innego uczestnika) praw, to może sądowi je przekazać, ale zawsze obowiązana jest do oględnego formułowania swych twierdzeń. Dla sprawy o ochronę dobra osobistego w postaci czci, nie jest obojętne czy zarzuty postawione stronie powodowej w innej sprawie znalazły potwierdzenie w postępowaniu przeprowadzonym w tej sprawie, czy też okazały się gołosłowne. Jeżeli bowiem postępowanie dowodowe jednoznacznie wykazało ich nieprawdziwość, to może to prowadzić do oceny, że pozwany (ze sprawy o ochronę czci) stawiał je ze świadomością, że nie odpowiadają prawdzie. Jeżeli zaś tak to nie mógł ich stawiać także w formie oględnej (porównaj wyrok SN z dnia 19 lipca 1978 roku I CR 254/78). Pozwana doskonale wiedziała o umorzeniu postępowania w sprawie molestowania seksualnego córki i z jakich przyczyn to nastąpiło, bowiem kilka razy składała zażalenie na decyzję procesową prokuratora. Wiedziała, iż Prokurator Rejonowy nie postawił powodowi żadnego zarzutu w tym przedmiocie (postępowanie został umorzone w fazie in rem). Wiedziała, iż córka zaprzeczyła aby takowe niewłaściwe zachowania ojca miały miejsce w stosunku do niej. Znała treść opinii biegłego psychologa, który ocenił zeznania M. B. jako wiarygodne, wskazując na zakłócone relacje małoletniej z obojgiem rodziców oraz uwikłanie w ostry konflikt między rodzicami. Także obszerna decyzja procesowa prokuratora z dnia 28 grudnia 2009 roku, oceniająca szczegółowo wszystkie dowody a w zasadzie ich brak, w żadnym zakresie nie potwierdza tez podnoszonych i wygłaszanych przez pozwaną. Zważywszy, iż pozwana nie dysponowała żadnymi - co należy podkreślić dodatkowymi dowodami - niż tymi przeprowadzonymi przez prokuratora w sprawie 1 Ds. 621/09/III, nie miała absolutnie żadnych podstaw do dalszego formułowania negatywnych i głęboko infamujących ocen odnoszących się do powoda, zarówno w toczących się postępowaniach sądowych jak i w pismach kierowanych do organów państwowych czy też innych podmiotów. Pomimo tego, pozwana w każdym postępowaniu toczącym się pomiędzy stronami, zupełnie nie przejmując się ustaleniami postępowania 1 Ds. 621/09/III formułowała nieprawdziwe i nieuprawnione oceny wobec powoda, nie potrafiąc ich zarazem udowodnić. Od prawomocnego umorzenia postępowania tj. 18.01.2010 roku, pozwana winna była zdecydowanie staranniej i bardziej oględnie dobierać słowa i oceny względem powoda aby nie narazić się na zarzut naruszenia dóbr osobistych powoda. Od tego bowiem czasu, nie można w ocenie Sądu mówić o jakimkolwiek uchyleniu bezprawności w działaniach pozwanej z powołaniem się na działanie w interesie małoletniej córki stron, skoro postępowanie prowadzone przez uprawnione organy państwowe (postępowanie prokuratorskie i przed sądem rodzinnym) nie wykazało niewłaściwego zachowania powoda względem córki a jedynie nieprawidłowe relacje pomiędzy stronami i córką wynikające z ostrego konfliktu małżeńskiego stron. W żadnym razie w ocenie Sądu nie można podzielić poglądu, iż strona może bezkarnie podawać w sprawach sądowych w których uczestniczy, dane niekorzystne dla drugiej strony, gdy wie, że są one obiektywnie nieprawdziwe. Jeśli tej pewności nie ma, a dysponuje pewnymi informacjami charakteryzującymi niekorzystnie sylwetkę innego uczestnika postępowania, które są potrzebne dla obrony jej (lub innego uczestnika) praw, to może sądowi je przekazać, ale zawsze obowiązana jest do oględnego formułowania swych twierdzeń. Odnosząc się do kolejnych pism procesowych oraz pism kierowanych przez pozwaną w których powód upatruje naruszenia swoich dóbr osobistych wskazać należy co następuje.
--- STRONA 9 ---
W zakresie zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa k. 18-26, piśmie do Prokuratury Rejonowej z dnia 14 grudnia 2009 roku k. 27-28, wysłuchania pozwanej w sprawie IV Nsm 422/09 k. 34-36, wysłuchanie pozwanej przez kuratora k. 32-33, można dopatrzeć się naruszenia dóbr osobistych powoda, jednakże w działaniach powódki brak jest bezprawności, co było szerzej omówione powyżej. Działania pozwanej wiązały się z ochroną małoletniej córki stron i były podejmowane przed umorzeniem postępowania w sprawie 1 Ds. 621/09/III. Pismo z dnia 28 czerwca 2010 roku kierowane do sprawy XXIV C 884/09 SO w Warszawie (sprawa o rozwód stron k. 29) – pozwana przyznaje, iż zdaje sobie sprawę z umorzenia postępowania w sprawie molestowania córki, w dalszym ciągu sugeruje, iż mąż może dopuszczać się także niewłaściwych zachowań względem syna „nie wiem czy synowi też dzieje się krzywda!”. W kolejnym piśmie z dnia 29 października 2010 roku (k.30-31), pozwana ponownie nawiązuje do sprawy „molestowania przez męża” i dalej wskazuje iż „dlaczego mają być prowadzone mediacje przez przedstawieniem i udowodnieniem pozwanemu jego niewłaściwego prowadzenia się, mediacje z człowiekiem, który był podejrzany o molestowanie córki”. Wskazać należy, iż poza przytoczeniem faktu, iż toczyło się postępowanie w przedmiocie molestowania córki stron, pozwana podaje obiektywnie nieprawdziwą informację jakoby to powód był o to podejrzewany. Skoro postępowanie w sprawie 1 Ds. 621/09/III toczyło się w sprawie molestowania i zostało umorzone na tym etapie, nie można w sposób uprawniony formułować oskarżenia, iż to właśnie powód był o to oskarżony. W prowadzonym śledztwie nie zostały postawione powodowi żadne zarzuty, zaś podejrzenia pojawiały się jedynie ze strony pozwanej. Brak zatem było jakichkolwiek podstaw aby formułować tego typu oceny względem powoda, w sytuacji gdy pozwana doskonale wiedziała, iż nie są one prawdziwe. Pismo pozwanej z dnia 31 marca 2010 roku (k.37-41), kierowane do Ministerstwa Sprawiedliwości, zawiera niczym nie udowodnione i nieprawdziwe oskarżenia pozwanej względem powoda w związku z rzekomym molestowaniem córki przez powoda. Pozwana ponownie przytacza swoją wersję wydarzeń nie zważając na prawomocną decyzję prokuratora rejonowego z dnia 28.12.2009 roku. W pismach z dnia 08 września 2010 roku (k.42-43) i z dnia 12.01.2011 roku (k.44-48), do Prezydentowej A. K., pozwana ponownie podnosi, iż powód jest podejrzewany o molestowanie seksualne córki. Sugeruje, niewłaściwe relacje powoda także w stosunku do syna „…. od roku mąż śpi z nim w łóżku!”. W kolejnym piśmie w dalszym ciągu przytacza te same informacje, kilkakrotnie podkreślając i sugerując, iż mąż jest podejrzewany o seksualne molestowanie córki. W dniu 21 marca 2011 roku pozwana opublikowała na portalu www.(...).eu (k.49-51), posta z przedstawieniem swojej sytuacji rodzinnej oraz postępowań toczących się między stronami. Wpis został usunięty ze strony internetowej dopiero w październiku 2012 roku co jest okolicznością niesporną i wprost przyznaną przez pozwaną. Wpis rozpoczyna się imieniem i nazwiskiem pozwanej – E. B. dodatkowo na początku z jej numerem telefonu. W jego treści znajduje się przytoczenie akt sprawy rozwodowej XXIV C 884/09 a także sprawy karnej VIII K 844/09. Pozwana opisując swoją sytuację posługuje się nazwiskami kurator – E. W., opiekunki zatrudnionej do opieki – M. Z., podaje iż strony mają dwójkę dzieci syna J. lat 12 i córkę w wieku 15 lat. Pozwana podaje, iż jej mąż ma 45 lat i jest internistą. Pozwana wskazuje, iż „sprawa rozwodowa nr XXIV C 884/09 z powodu podejrzenia o molestowanie córki, używania narkotyków, złego traktowania syna do czasu rozwodu, traktowania córki jak partnerki”. Dalej pozwana wskazuje, iż „gdy córka była w IV klasie podstawowej – jej wychowawczyni zgłosiła podejrzenie o molestowanie córki przez męża”. W samej treści wypowiedzi pozwanej kilkakrotnie pojawia się jeszcze sformułowanie o molestowaniu córki przez męża. W ocenie Sądu tak szczegółowe podanie okoliczności rodzinnych i osobistych charakteryzujących strony a także podanie przez pozwaną własnego imienia i nazwiska, pozwalało bardzo łatwo zidentyfikować powoda zwłaszcza w kontekście określenia iż „ mój mąż jest internistą”. Należy zwrócić uwagę, iż w przypadku wpisania do przeglądarki internetowej hasła „(...)” uzyskujemy wyniki wyszukiwania w sposób nie budzący wątpliwości wskazujące na powoda. Pomimo niewskazania zarówno w przedmiotowym poście – powoda z imienia i nazwiska, nie może budzić żadnych wątpliwości, iż chodzi o powoda albowiem całość materiału na to wskazuje. Także algorytmy przeglądarek internetowych w sposób praktycznie bezbłędny identyfikują powoda po jedynie dwóch podstawowych słowach. W związku z powyższym zakres działań jakie należy podjąć aby zidentyfikować „męża internistę”, o nazwisku B., „podejrzewanego o molestowanie córki”, dla każdego średnio wprawnego internauty korzystającego na co dzień z wyszukiwarek internetowych, nie nastręczał absolutnie żadnych trudności.
--- STRONA 10 ---
Każda potencjalnie zainteresowana osoba mogła bez trudu dowiedzieć się i ustalić, iż osoba opisywaną w poście pozwanej jest właśnie powód J. B. (1), co przesądza o publicznym rozpowszechnieniu przez pozwaną informacji obiektywnie nieprawdziwych i naruszających dobra osobiste powoda. O tym, iż tak się rzeczywiście stało wskazuje powód w swoich zeznaniach, w których podaje, iż także jego pacjenci informowali go o informacjach go szkalujących odnajdywanych w internecie. Przy obecnych możliwościach technologicznych i dostępności informacji publicznej w internecie, nie nastręczało absolutnie żądnych wątpliwości ustalenie, iż w/w zabiegi pozwanej polegające na niepodawaniu imienia i nazwiska powoda przy jednoczesnym przytoczeniu wielu szczegółów które bez trudu pozwalają na jego identyfikację, w żaden sposób nie chronią prywatności powoda a wręcz przeciwnie taka ilość ujawnionych informacji pozwala na identyfikację powoda ponad wszelką wątpliwość i bez dokładania szczególnej staranności. Podkreślić należy, iż sama pozwana nie zaprzeczała, iż jest autorką przedmiotowego wpisu, a także tego iż dotyczył on powoda. Podkreślić należy, iż pozwana zamieściła swój publiczny post w marcu 2011 roku, przeszło 15 miesięcy po prawomocnym umorzeniu postępowania, i to w sytuacji gdy nie dysponowała żadnymi nowymi dowodami pozwalającymi na podważanie wersji ustalonej przez prokuraturę w postanowieniu o umorzeniu postępowania. Rozgłaszanie zatem infamujących, piętnujących a przede wszystkim nieprawdziwych informacji odnośnie zachowania męża wobec córki, w żaden sposób nie może być uznane przez Sąd za uprawnione, wręcz przeciwnie takowe działania pozwanej należy ocenić jako umyślne, nagannie moralne i przede wszystkim bezprawne. Cześć człowieka obejmuje dwa aspekty: dobre imię (cześć zewnętrzna) i godność (cześć wewnętrzna). Godność jest tym dobrem osobistym człowieka, które odzwierciedla wewnętrzne poczucie własnej wartości i ważności jako indywidualnej osoby ludzkiej. Doznaje naruszenia wówczas, gdy inna osoba daje wyraz gorszej ocenie, co wywołuje usprawiedliwiony stan dyskomfortu psychicznego u adresata. Oczywiste jest, że ta gorsza ocena, żeby mogła wywołać przeżycie (odczuwanie), musi dojść do wiadomości osoby nią dotkniętej, zaś sposoby dowiedzenia się mogą być różne. Jednakże sprawcą negatywnych odczuć poszkodowanego jest nie ten, kto wiadomość przekazał, lecz ten, kto negatywną ocenę wyraził. Przekazanie oceny lub jej upowszechnienie może zwiększyć dolegliwość psychiczną poszkodowanego, ale nie zmienia to faktu, że sprawcą dyskomfortu psychicznego jest autor oceny. Przyrodzona i niezbywalna godność człowieka stanowi źródło wolności i praw człowieka (art. 30 Konstytucji RP). Konkretyzuje się w poczuciu własnej wartości człowieka i oczekiwaniu szacunku ze strony innych ludzi. Naruszenie godności (zniewaga - art. 216 k.k.) polega z reguły na ubliżeniu komuś lub obraźliwym zachowaniu wobec niego. Naruszenie dobrego imienia (zniesławienie - art. 212 k.k.) polega na pomówieniu o takie postępowanie lub właściwości, które mogą poniżyć tę osobę w opinii publicznej lub narazić na utratę zaufania potrzebnego dla danego stanowiska, zawodu lub rodzaju działalności. Może tu chodzić zarówno o rozpowszechnianie wiadomości określonej treści, która stanowi zarzut pod adresem jednostki, jak i wyrażanie ujemnej oceny jej działalności (Komentarz do art. 23 Kodeksu Cywilnego, Paweł Księżak, Komentarz LEX 2009). Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z 29 października 1971 roku (II CR 455/71, LEX nr 7004) „cześć, dobre imię, dobra sława człowieka są pojęciami obejmującymi wszystkie dziedziny jego życia osobistego, zawodowego i społecznego. Naruszenie czci może więc nastąpić zarówno przez pomówienie o ujemne postępowanie w życiu osobistym i rodzinnym, jak i przez zarzucenie niewłaściwego postępowania w życiu zawodowym, naruszające imię danej osoby i mogące narazić ją na utratę zaufania potrzebnego do wykonywania zawodu lub innej działalności”. W orzecznictwie podkreślono, że przy ocenie naruszenia czci należy uwzględniać nie tylko znaczenie użytych słów, ale także cały kontekst sytuacyjny oraz jego społeczny odbiór oceniany według kryteriów właściwych dla ludzi rozsądnych i uczciwych. Konieczne jest więc zachowanie należytych proporcji i umiaru. Poszczególne prawa osobiste, odpowiadające prawnie chronionym dobrom osobistym, wymagają w każdym indywidualnym wypadku konkretnego określenia. Określenie to jest nieodzowne z tej choćby przyczyny, że wyznacza zakres ochrony. W każdym wypadku sąd, aby określić zakres ewentualnej należnej ochrony, musi ustalić i ocenić, jakie dobro zostało naruszone. Pozostaje to w oczywistym związku z bezwzględnym charakterem tego prawa, którego korelatem jest ciążący na każdej osobie obowiązek powstrzymania się od działań naruszających je (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 2003 r., V CK 308/02, OSN 2004, nr 5, poz. 82). Przy ocenie, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, decydujące znaczenie ma nie subiektywne odczucie danej osoby, ale to, jaką reakcję wywołuje naruszenie w racjonalnym społecznym odbiorze. Należy więc przyjmować koncepcję obiektywną naruszenia dobra osobistego w kontekście całokształtu okoliczności sprawy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2001r., V CKN 195/01, LEX nr 53107). W podobnym tonie wypowiedział się
--- STRONA 11 ---
Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 11 marca 1997 r. (III CKN 33/97, OSNC z 1997 r. Nr 6-7, poz. 93), który orzekł, że ocena czy nastąpiło naruszenie dobra osobistego, jakim jest stan uczuć, godność osobista i nietykalność cielesna (art. 24§1 k.c.) nie może być dokonana według miary indywidualnej wrażliwości zainteresowanego. W kontekście powyższego w pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że przy ocenie, czy doszło do naruszenia dobra osobistego decydującego znaczenia nie ma subiektywne odczucie osoby, jej indywidualne poczucie wartości i jej stan psychiczny, ale to, jaką reakcję wywołuje konkretne naruszenie w społeczeństwie. Kwestia zagrożenia lub naruszenia dóbr osobistych winna być ujmowana w płaszczyźnie faktycznej i prowadzić do ustalenia, czy dane zachowanie, biorąc pod uwagę przeciętne reakcje ludzkie, mogło obiektywnie stać się podstawą do negatywnych odczuć po stronie poszkodowanego. Abstrahuje się tym samym od subiektywnych odczuć osób nadwrażliwych oraz takich, które z różnych względów nie mają zdolności do reagowania emocjonalnego na określone zachowania innych podmiotów (vide: wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 19 października 2005 r., I ACa 353/05, orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 6 grudnia 1967r., II CR 318/67 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 marca 1997 r., II CKN 33/97). Z powyższych względów przyjmuje się, że nie każde niewłaściwe sformułowanie jest równoznaczne z obrazą czci, gdyż przy ocenie naruszenia czci (zewnętrznej i wewnętrznej) należy mieć na uwadze obiektywną reakcję w opinii społeczeństwa. Nie można też przy takiej ocenie ograniczyć się do analizy pewnego zwrotu w abstrakcji, ale wykładać go na tle całej wypowiedzi (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia 1976 r., II CR 692/75, OSNC 1976/11/251). W przypadku ewentualnego naruszenia dóbr osobistych o udzieleniu ochrony prawnej powinna decydować analiza, uwzględniająca nie tylko znaczenie użytych słów, lecz także cały kontekst sytuacyjny i jego społeczny odbiór, oceniony według standardów właściwych dla ludzi rozsądnych i uczciwych (tak: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 maja 2002 r., sygn. akt I CKN 1076/00, OSNC 2003/9/121). Zważywszy na nieprawdziwe zarzuty pozwanej w analizowanych wyżej pismach a także opublikowanym w internecie poście, a mających na celu przedstawienie powoda jako potwora, seksualnie molestującego własną córkę -niezgodnie z rzeczywistością, uznać należy, iż doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda w postaci czci w formie godności oraz dobrego imienia. W ocenie Sądu dla każdego rozsądnego i uczciwego człowieka, odbiór osoby powoda wynikający z przytoczonym pism pozwanej oraz pozwu na stronie www.(...).eu jest jednoznacznie negatywny. Art. 24 k.c. wprowadza domniemanie bezprawności naruszenia dóbr osobistych, więc to na pozwanym ciąży obowiązek wykazania, że dokonane naruszenie nie było bezprawne. Bezprawnym zaś jest każde działanie naruszające dobro osobiste, jeżeli nie zachodzi żadna ze szczególnych okoliczności usprawiedliwiających takie działanie. To pozwany powinien wykazać, że jego działanie, naruszające w sposób obiektywny cześć powoda, nie nosi znamion bezprawności - ponieważ mieści się w ramach porządku prawnego, stanowi wykonanie przysługującego mu prawa podmiotowego, nastąpiło za zgodą poszkodowanego albo wreszcie zostało podjęte w celu ochrony interesu społecznego, czy też stanowi uzasadnioną krytykę. Na pozwanej ciążył zatem obowiązek wykazania, że dokonane naruszenie nie było bezprawne i wykazania okoliczności, które w świetle prawa uzasadniały ingerencję w sferę dóbr osobistych powoda. W ocenie Sądu co przedstawiono już wyżej, powódka w żaden sposób nie udowodniła, iż dokonane naruszenia nie było bezprawne. Nie wykazała aby po formułowane przez nią oceny i oskarżenia wobec powoda po dniu 18.01.2010 roku były formułowane w sposób oględny i umiarkowany, nie udowodniła także aby informacje te były także prawdziwe, a także aby faktycznie działała w interesie małoletniej córki. W ocenie Sądu obiektywna analiza pism kierowanych przez pozwaną po 18 stycznia 2010 roku a także jej post zamieszczony na stronie www.(...).eu wskazują, na naruszenie dóbr osobistych powoda, poprzez rozgłaszanie przez pozwaną obiektywnie nieprawdziwych informacji o rzekomym molestowaniu seksualnym córki przez powoda, czy też takich podejrzeniach. W ocenie Sądu pozwana nie może powoływać się na uchylenie bezprawności w swoim działaniu z powołaniem się na dobro małoletniej córki po 18 stycznia 2010 roku, skoro postępowania prowadzone przez uprawnione organy państwowe nie potwierdziły w żadnym zakresie podejrzeń pozwanej. Z przykrością należy podkreślić, iż działania pozwanej z instrumentalnym wykorzystywaniem córki, nakierowane były w całości na toczącą się między stronami sprawę rozwodową oraz kwestię winy w rozpadzie pożycia związku małżeńskiego stron. Zachowanie pozwanej należy ocenić tym bardziej nagannie, iż pomimo braku obiektywnych dowodów na molestowanie córki, rozpowszechniała nieprawdziwe informacje, które uderzały nie tylko powoda ale także bezpośrednio w córkę
--- STRONA 12 ---
stron. Zważywszy jednak, iż sprawa toczy się z powództwa J. B. (1), Sąd nie będzie ustalał czy doszło i w jakim zakresie do naruszenia dóbr osobistych M. B., na pewno działania pozwanej nie mogą być ocenione przez Sąd jako zgodne z dobrem małoletniej córki stron. Oceniając zatem obronę pozwanej w ocenie Sądu, nie sprostała ona obaleniu domniemania bezprawności w zakresie naruszenia dóbr osobistych powoda, w związku z czym powodowi przysługują środki prawne związane z naruszeniem tychże dóbr. Zasadne było zobowiązanie pozwanej do złożenia oświadczenia określonej treści. W ocenie Sądu sprecyzowana przez stronę powodową treść przeprosin jest generalnie adekwatna do celu, jaki środek ten ma osiągnąć, w postaci usunięcia skutków naruszeń. Jednocześnie zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą Sądu Najwyższego (tak min. w wyroku z dnia 19 października 2007 roku, II PK 76/07, OSNP z 2008 roku, Nr 21 – 22, poz. 316) należało przyjąć, że sąd orzekający nie jest ściśle związany wskazaną przez powoda treścią oświadczenia. Przeciwnie, przepis art. 24 § 1 k.c. pozostawia ocenie sądu kwestię, czy żądana przez powoda treść i forma oświadczenia jest odpowiednia i celowa do usunięcia skutków naruszenia, co prowadzić musi do wniosku, że sąd może ingerować w żądaną treść oświadczenia przez ograniczenie jej zakresu czy uściślenie określonych sformułowań. Z tego też względu Sąd dokonał drobnych korekt przedstawionego oświadczenia, uznając je za adekwatne do naruszonych dóbr osobistych powoda. Dokonując weryfikacji treści oświadczenia Sąd miał na względzie to, by oświadczenie to było czytelne i zrozumiałe dla przeciętnego odbiorcy (w szczególności, iż oświadczenie ma być dostępne także publicznie), a także by jego długość umożliwiała jego pełne przyswojenie. W pierwszej kolejności Sąd uznał za konieczne wyeliminowanie z treści przeprosin danych osobowych córki stron aby poprzez publikację przeprosin nie doszło do dalszego jej napiętnowania w opinii publicznej. Podkreślić należy, iż przez ambicjonalny konflikt rodzicielski najbardziej ucierpiała na tym małoletnia córka stron, w związku z tym wikłanie jej w dalszy konflikt będzie dodatkowo ją piętnować. Także jako zbędne Sąd uznał zamieszczenie w treści przeprosin celu w jakim podawane i rozgłaszane były informacje o rzekomym molestowaniu seksualnym córki. Najbardziej istotną częścią przeprosin ma być teza, iż informacje o rzekomym molestowaniu seksualnym małoletniej córki przez powoda były nieprawdziwe i że pozwana przeprasza powoda za swoje działania. Tak sformułowane przeprosiny są w ocenie Sądu adekwatne do celu usunięcia naruszenia dóbr osobistych i winny spełnić funkcję satysfakcyjną dla powoda. Zdaniem Sądu, dla skuteczności odwrócenia wyrządzonej powodom krzywdy wystarczające będzie podpisanie tak sformułowanego oświadczenia i przesłanie go do powoda i jego córki, osób które najbardziej ucierpiały na rozpowszechnianiu nieprawdziwych informacji przez pozwaną (o czym Sąd orzekł w pkt. 1 i 3 wyroku). Jednocześnie Sąd uznał za bezzasadne i w tym zakresie powództwo oddalił (pkt. 5 wyroku), skierowanie podpisanych przez pozwaną treści przeprosin do organów państwowych a. Prokuratura Rejonowa W.– (...) b. Sąd Okręgowy w Warszawie XXIV Wydział Cywilny – XXIV C 884/09; c. Sąd Rejonowy dla Warszawy Mokotowa IV Wydział Rodzinny i Nieletnich – IV Nmo 200/09; d. Sąd Rejonowy dla Warszawy Mokotowa IV Wydział Rodzinny i Nieletnich – IV Nsm 422/09; e. Ministerstwo Sprawiedliwości Wydział Skarg i Wniosków; f. Rzecznik Praw Obywatelskich; g.
--- STRONA 13 ---
Rzecznik Praw Dziecka; h. Pani Prezydentowa A. K. – (...); Oddalając powództwo w tym zakresie, Sąd miał na uwadze, iż o ile kierowane przez pozwaną oskarżenia względem powoda były w pismach adresowanych do organów ścigania, wymiaru sprawiedliwości i instytucji powołanych do ochrony praw dziecka w okresie do 18.01.2010 roku (zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa k. 18-26, pismo z 14.12.2009 k. 27-28, wysłuchanie pozwanej w sprawie IV Nsm 422/09 k. 34-36), można uznać, iż pozwana korzystała ze środków przewiedzianych przez prawo i podejmowała działania mające na celu dobro małoletniej córki. W sytuacji jednak gdy śledztwo w sprawie molestowania córki stron zostało umorzone w sprawie 1 Ds. 621/09/III, pozwana w dalszym ciągu mogła w/w okoliczności podnosić w toczących się postępowaniach sądowych a także podnosić i udowodniać, iż sytuacja przedstawia się odmiennie (z uwagi na art.11 k.p.c.) jednakże nie mogła zupełnie pomijać decyzji Prokuratury Rejonowej z dnia 28 grudnia 2009 roku w sprawie 1 Ds. 621/09/III i umorzenia postępowania wobec danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia czynu zabronionego. Z uwagi na powyższe, Sąd nie uznał za zasadne zobowiązanie pozwanej do przesłania treści przeprosin do organów państwowych i podmiotów wymienionych szczegółowo w pkt. III pozwu i w tym zakresie żądanie pozwu oddalił (pkt. 5 wyroku). Odnosząc się do żądania opublikowania przeprosin na stronie internetowej, zważywszy na okoliczności niniejszej sprawy oraz prawo powoda do uzyskania przeprosin w takiej formule, w jakiej doszło do naruszenia (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 08 lutego 2008 roku, I CSK 345/07, LEX numer 448024), w ocenie Sądu środkiem właściwym służącym do usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych powoda będzie także publikacja przeprosin przez pozwaną na portalu internetowym www.(...).eu. Zważywszy, iż do najbardziej rażącego naruszenia dóbr osobistych powoda doszło poprzez publikację przez pozwaną postu na portalu www.(...).eu i utrzymywania go przez okres ponad 1,5 roku, Sąd uznał za uzasadnione żądanie powoda w zakresie zamieszczenia na koszt pozwanej oświadczenia z przeprosinami z pkt.1 wyroku przez okres 2 miesięcy na stronie internetowej www.(...).eu zamieszczonego w terminie 2 tygodni od uprawomocnienia się wyroku (pkt. 2 wyroku). Publikacja tychże przeprosin przez okres 2 miesięcy zważywszy na fakt, iż oczerniający powoda post był dostępny przez okres znacznie dłuższy, będzie wystarczający do tego aby informacja o niewłaściwym zachowaniu pozwanej dotarła do jak największej liczby osób i w jakiś sposób ograniczyła naruszenie dóbr osobistych powoda. Zgodnie z art.448 k.c. w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Roszczenie o zasądzenie odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny ma wyraźny charakter represji majątkowej, piętnującej sprawcę za umyślność jego działania i jest szczególną sankcją wobec sprawcy, który działa umyślnie. Charakter tego roszczenia zbliżony jest do nawiązki w prawie karnym. Zasądzenie odpowiedniej sumy pieniężnej na cel społeczny także, w pewnym zakresie, pełni funkcję kompensacyjną, chociaż podstawową jego funkcją jest funkcja represyjna i prewencyjno-wychowawcza. Co do ciężaru dowodu pokrzywdzony żądający na podstawie art. 448 k.c. kompensaty krzywdy nie musi dowodzić bezprawności naruszenia dobra osobistego. Wobec brzmienia art. 24 § 1 k.c. to ewentualnie adresat roszczeń musiałby dowieść braku bezprawności naruszeń (por. wyrok SN z dnia 28 lutego 2007 r., V CSK 431/06, OSNC 2008, nr 1, poz. 13). Natomiast na pokrzywdzonym spoczywa ciężar dowodu winy, chociażby w najlżejszej postaci, ponieważ przesłanką zasądzenia zadośćuczynienia pieniężnego za naruszenie dóbr osobistych jest krzywda wyrządzona z winy umyślnej lub nieumyślnej, niekoniecznie wskutek rażącego niedbalstwa. Reguła ta znajduje także zastosowanie do żądania odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny (por. wyrok SN z dnia 24 stycznia 2008 r., I CSK 319/07, LEX nr 448025). Sąd jest związany wyborem środka, za pomocą którego pokrzywdzony chce uzyskać kompensatę doznanej krzywdy. Dotyczy to także wskazanego przez pokrzywdzonego celu społecznego. Jeżeli cel ma rzeczywiście wymiar społeczny, sąd nie jest uprawniony do jego wartościowania i nie może odmówić żądaniu, powołując się na znikomą wagę wskazanego celu.
--- STRONA 14 ---
Odnosząc się do wysokości żądanej kwoty na rzecz Fundacji (...)w wysokości 12.000 złotych, wskazać należy na niewymierny charakter przesłanek z art. 448 k.c. co daje pewną sferę uznania przy orzekaniu, przede wszystkim dlatego, że w przypadku oceny zakresu szkody niemajątkowej nie sposób zastosować kryteriów, które są właściwe szacowaniu szkód rzeczowych. Konieczne jest wzięcie w tym wypadku pod uwagę rodzaju dobra, które zostało naruszone, a także charakteru, stopnia nasilenia i czasu trwania ujemnych przeżyć spowodowanych naruszeniem. Dla oceny tej nie jest też bez znaczenia stopień winy osoby naruszającej dobra osobiste, cel który zamierzała osiągnąć, podejmując działanie naruszające te dobra i korzyść majątkowa, jaką w związku z tym działaniem uzyskała lub spodziewała się uzyskać. W ocenie Sądu, powód w wystarczający sposób wykazał, iż działanie pozwanej były celowe i złośliwe, potwierdziła to zresztą sama pozwana w swoich pismach, oraz publikacji internetowej, w której wielokrotnie podkreślała, iż zdaje sobie sprawę z prawomocnego umorzenia postępowania w sprawie molestowania seksualnego córki, a mimo tego nie chcąc się z tym pogodzić a może nie chcąc stracić wygodnego argumentu w toczącym się postępowaniu rozwodowym, z pełną premedytacją i bezwzględnością rozpowszechniała infamujące powoda oskarżenia, pomimo braku jakichkolwiek dowodów na poparcie swojego stanowiska. O ile w początkowym okresie, gdy toczyło się postępowanie in rem, gdy nie była wyjaśniona sytuacja z córką stron, pozwana mogła przypuszczać, iż działa rzeczywiście w interesie małoletniej córki, o tyle po prawomocnym umorzeniu postępowania z dniem 18.01.2010 roku, gdy Prokuratura Rejonowa umorzyła postępowanie w zakresie seksualnego molestowania córki, wobec braku uzasadnionych dowodów uzasadniających jego popełnienie, pozwana z pełną świadomością rozpowszechniała nieprawdziwe informacje o powodzie i jego stosunku do córki. Zważywszy na naruszenie czci powoda poprzez rozpowszechnianie obiektywnie nieprawdziwych informacji o jego osobie, należy uznać stopień tegoż naruszenia i jego dolegliwość za znaczną. Wskazać należy, iż o ile nieprawdziwe informacje kierowane były do organów państwowych i to w sprawach które toczyły się między stronami, można to jeszcze w jakiś sposób zrozumieć i uzasadnić, nie może znaleźć jednak żadnego uzasadnienia publikacja obszernego stanowiska pozwanej w internecie, na wątpliwej rzetelności stronie www.(...).eu, w której pozwana podaje tyle istotnych a jednocześnie szczegółowych informacji o sobie i swojej rodzinie, iż bez trudu możliwe jest zidentyfikowanie powoda. Pozwana powtarza wtedy także zarzuty i oskarżenia pod adresem powoda w zakresie molestowania seksualnego córki. Post powódki był publikowany jawnie i dostępnie od 21.03.2011 roku dla nieograniczonej liczby osób korzystających z internetu do 09/10.2012 roku (dowód: zeznania pozwanej k. 75) a więc przez okres prawie 1,5 roku. Przez ten czas przez wyszukiwarki internetowe, było możliwe zidentyfikowanie powoda i dotarcie do infamującego go materiału zamieszczonego przez pozwaną. Także żądana kwota 12.000 złotych odniesiona do powyższych kryteriów nie jest ani nieproporcjonalna ani rażąca. Jest adekwatna do naruszonych dóbr osobistych powoda i skali naruszenia, spełni także swoją funkcję satysfakcyjną dla powoda a także prewencyjno- wychowawczą wobec pozwanej, dla której będzie przestrogą przed umyślnym naruszaniem cudzych dóbr osobistych. Podkreślić należy, iż poza żądaniem zasądzenia odpowiedniej sumy na rzecz organizacji społecznej oraz niemajątkowymi żądaniami (przeprosiny), powód nie domagał się zasądzenia zadośćuczynienia na swoją rzecz, a zatem zasądzenie tej kwoty musi spełniać także funkcję satysfakcyjną dla powoda. Oskarżenie jakie sformułowała pozwana wobec męża, seksualnego wykorzystania własnego dziecka, bez jakiejkolwiek podstawy, bez żadnych dowodów, oskarżenia które publicznie rozpowszechniała pomimo prawomocnego umorzenia postępowania przygotowawczego, należą do najbardziej naruszających dobra osobiste w zakresie czci i dobrego imienia. Tego typu „uczynki” spotykają się z wyraźnym i powszechnym piętnowaniem społecznym i należą do najbardziej infamujących. Biorąc pod uwagę, charakter naruszonych dóbr, umyślność naruszenia dóbr osobistych przez pozwaną oraz wątpliwą moralnie motywację działania pozwanej, zdaniem Sądu zasadnym było zasądzenie kwoty 12.000,00 złotych na rzecz Fundacji (...)o czym Sąd orzekł w pkt.4 wyroku. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 kpc, zgodnie z odpowiedzialnością za wynik procesu i uznaniem, iż pomimo oddalenia powództwa częściowo w zakresie roszczeń niemajątkowych, pozwana winna być potraktowana jako strona, która przegrała sprawę w całości, z uwagi na uznanie zasadności powództwa zarówno w zakresie żądań niemajątkowych jak i majątkowych praktycznie w całości (pkt. 6 wyroku).
--- STRONA 15 ---
Na koszty zasądzone na rzecz powoda w łącznej kwocie 3.977 złotych złożyły się: kwota 360 złotych zgodnie z par.11 pkt.2 (roszczenie niemajątkowe), kwota 2.400 zł zgodnie z par. 6 pkt. 5 (roszczenie majątkowe), Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie.., opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, oraz 1.200 złotych tytułem zwrotu opłaty od pozwu Mając na względzie powyższe okoliczności, Sąd orzekł jak w wyroku.--- /-/ SSO Mariusz Solka Zarządzenia: 1. (...) 2. (...) /-/ SSO Mariusz Solka (...) (...) (...) 1. (...) 2. (...) (...) (...) (...) (...) (...) (...) (...) SSO Mariusz Solka
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Postanowienie#Sąd Okręgowy w Warszawie Wydział#III C 244/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 06 czerwca 2016 rok Sąd Okręgowy w Warsza#art. 227 kpc#art. 23 k.c.#art. 24 § 1 k.c.#art. 448 k.c.#art. 24 k.c.#art. 6 k.c.#art.11 k.p.c.#art. 30 Konstytucji#art. 216 k.k.#art. 212 k.k.#art. 23 Kodeksu#art. 24§1 k.c.#Art. 24 k.c.#art.448 k.c.#art. 98 kpc