Postanowienie III C 1482/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 stycznia 2016 r. Sąd Okręgowy w Warsz

--- STRONA 1 --- Sygn. akt III C 1482/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 stycznia 2016 r. Sąd Okręgowy w Warszawie III Wydział Cywilny w następującym składzie: Przewodniczący: SSO Ewa Jończyk Protokolant: sekretarz sądowy Ilona Lodowska po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2016 r. w Warszawie, na rozprawie sprawy z powództwa Ł. M. przeciwko Skarbowi Państwa – Dyrektorowi Generalnemu Służby Więziennej o ochronę dóbr osobistych I. oddala powództwo; II. odstępuje od obciążania powoda kosztami procesu; III. nieuiszczone koszty sądowe przejmuje na rachunek Skarbu Państwa. UZASADNIENIE Pozwem z dnia 20 grudnia 2013 r. Ł. M. domagał się od Skarbu Państwa – Dyrektora Generalnego Służby Więziennej: 1. zaniechania działania naruszającego dobra osobiste powoda oraz usunięcia skutków powstałego już naruszenia, tj. do przeniesienia powoda do jednostki penitencjarnej bądź celi, w której dobra osobiste powoda nie byłyby naruszane; 2. przeproszenia powoda za dokonane już naruszenia dóbr osobistych, których skutków nie da się usunąć poprzez zamieszczenie na koszt pozwanego w ciągu 7 dni od uprawomocnienia się wyroku na stronie internetowej (...) (www.(...).pl) w dziale „Ogłoszenia i komunikaty”, czcionką Verdana, rozmiar „small” z pojedynczą interlinią tekstu o treści: „Wyrażam ubolewanie, że Centralny Zarząd Służby Więziennej dopuścił się naruszenia dóbr osobistych Pana P. M. poprzez umieszczenie go w jednostkach penitencjarnych niespełniających standardów cywilizowanego państwa i za wszystkie wyrządzone Panu Ł. M. szkody niematerialne szczerze przepraszam”, dostępnego na stronie przez 30 dni; 3. zasądzenia od pozwanego na rzecz powoda kwoty w wysokości 20.000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznane krzywdy wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty; 4. zasądzenia kwoty 5.000 zł na cel społeczny – na rzecz Fundacji (...), KRS (...); --- STRONA 2 --- 5. zasądzenia kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych; 6. zwolnienia od kosztów sądowych w całości, wskazując, że powód nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny /pozew – k. 2-12 akt/. W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że w trakcie odbywania przez niego kary pozbawienia wolności w Areszcie Śledczym w B., Areszcie Śledczym w S. oraz w Zakładzie Karnym w Z. i Zakładzie Karnym w K. doszło do naruszenia jego dóbr osobistych w postaci godności i prawa do prywatności, w związku z poniżającym traktowaniem w jednostkach penitencjarnych, a mianowicie poprzez umieszczenie powoda w celach mieszkalnych niespełniających powierzchni 3 m 2 na osobę, a także poprzez nieoddzielenie urządzeń sanitarnych od reszty pomieszczenia przeznaczonego do spania, spożywania posiłków i odpoczynku. Powód podniósł, że przebywanie w ww. warunkach uniemożliwiało wykonywanie najprostszych czynności, powodując częste konflikty i wzrost agresji wśród więźniów, co z kolei wywarło negatywny wpływ na jego komfort psychiczny i stan fizyczny. Wskazał, że został osadzony w celach o zagrzybionych ścianach, podłogach i sufitach, gdzie kąciki sanitarne nie były dostatecznie odseparowane, co przy wadliwej wentylacji wiązało się z ciągłym utrzymywaniem nieprzyjemnego zapachu i uniemożliwiało zachowanie poczucia intymności w trakcie załatwiania potrzeb fizjologicznych. Podał, że w jednostkach penitencjarnych, w których przebywał latem cele nie były wietrzone, w okresie zimowym zaś panował chłód. Podnosił, że borykał się z ciągłym niedostatkiem środków higieny osobistej oraz brakiem dostępu do ciepłej wody i zbyt rzadkimi kąpielami. Wskazał również na brak dostatecznego dopływu światła dziennego, co utrudniało swobodne czytanie, a tym samym spowodowało pogorszenie wzroku. Wedle powoda, opieka medyczna we wskazanych jednostkach penitencjarnych była nieprofesjonalna, albowiem wszelkie jego dolegliwości leczone były jedynie środkami przeciwbólowymi, które nie przynosiły długotrwałych efektów, a lekarze bagatelizowali schorzenia powoda, przez co zmuszony jest on do borykania się z długotrwałymi uszczerbkami na zdrowiu. Co więcej, powodowi utrudniano spotkania z bliskimi, ponieważ Służba Więzienna w B. ograniczała możliwość korzystania z aparatu telefonicznego do 10 minut w tygodniu, a przetransportowanie go do jednostki znacznie oddalonej od miejsca zamieszkania jego rodziny (K. – R.), doprowadziło do zmniejszenia częstotliwości widzeń. Powód wskazywał, że w Zakładzie Karnym w K. nie miał zapewnionego dostępu do prasy, czym ograniczono jego prawo do kontaktu ze światem zewnętrznym. W jego ocenie na dezaprobatę zasługiwała również zła jakość serwowanych posiłków i zbyt niska ich gramatura, co skutkowało osłabieniem organizmu /uzasadnienie pozwu – k. 3-7 akt/. Powołując się na art. 40, 41 i 47 Konstytucji RP, a także art. 3 oraz art. 8 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności powód podniósł, że jednym z podstawowych obowiązków państwa jest zapewnienie godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności. Za podstawę ochrony niematerialnej powód uznał art. 23 k.c. w związku z art. 24 k.c., zaś ochronę majątkową wykazał wskazując art. 24 k.c. w połączeniu z art. 448 k.c. Postanowieniem z dnia 21 lutego 2014 r. Sąd Okręgowy w Warszawie zwolnił powoda od kosztów sądowych w części, tj. od opłaty od pozwu w całości, w pozostałym zaś zakresie wniosek oddalił /postanowienie – k. 32-33 akt/. W odpowiedzi na pozew z dnia 29 kwietnia 2014 r. pozwany Skarb Państwa wniósł o oznaczenie pozwanego jako Skarb Państwa – Dyrektor Aresztu Śledczego w B., Dyrektor Aresztu Śledczego w S., Dyrektor Zakładu Karnego w Z. i Dyrektor Zakładu Karnego w K.. Merytorycznie pozwany domagał się oddalenia powództwa w całości oraz zasądzenia od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa według norm przepisanych /odpowiedź na pozew – k. 43-45 akt/. Pozwany podkreślił, iż w trakcie pobytu w przedmiotowych jednostkach powód nie przebywał w warunkach przeludnienia, za wyjątkiem okresu od dnia 05 kwietnia 2013 r. do dnia 03 maja 2013 r., na podstawie decyzji na 14 dni i następnie na kolejne 14 dni za zgodą sądu penitencjarnego. Pozwany wskazał, że powód miał zapewnione warunki bytowe wynikające z obowiązujących przepisów, odnoszono się do niego z szacunkiem, miał też zapewnioną pomoc medyczną adekwatną do potrzeb zdrowotnych. Dodatkowo pozwany żądanie powoda uznawał za nieuzasadnione, albowiem warunkiem koniecznym do wystąpienia z żądaniem odszkodowania w stosunku do Skarbu Państwa jest obok przesłanki bezprawności działania lub zaniechania i wystąpienia szkody istnienie związku przyczynowo-skutkowego między bezprawnością a szkodą. --- STRONA 3 --- Replikując stanowisko pozwanego powód wskazał, iż zagęszczenie celi może samo w sobie być kwalifikowane jako zachowanie niehumanitarne oraz powtórzył swoje twierdzenia odnośnie korzystania z kącików sanitarnych, nieoddzielonych od reszty pomieszczenia w sposób zapewniający nieskrępowane korzystanie, co godziło w jego intymność, a także potwierdził niewystarczające racje żywieniowe oraz złą opiekę medyczną /pismo procesowe z dnia 29 maja 2015 r. – k. 91-92v akt/. Stanowiska stron w dalszym toku postępowania nie uległy zmianie. Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Ł. M. w warunkach izolacji penitencjarnej przebywał z przerwami od 2000 r., a na przestrzeni ostatnich 5 lat był osadzony: • od dnia 09 marca 2012 r. do dnia 25 października 2012 r. w Areszcie Śledczym w B.; • od dnia 25 października 2012 r. do dnia 26 lutego 2013 r. w Zakładzie Karnym w Z.; • od dnia 04 marca 2013 r. do dnia 23 maja 2013 r. w Areszcie Śledczym w S.; • od dnia 23 maja 2013 r. w Zakładzie Karnym w K., zaś przewidywany koniec orzeczonej kary pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w K. przypadał na dzień 08 października 2015 r. /bezsporne; zaświadczenie z dnia 03 stycznia 2014 r. – k. 29 akt/. Każdy z tych okresów charakteryzował się odmiennymi okolicznościami, mającymi wpływ na zakres żądań powoda. Powód przebywając w Areszcie Śledczym w B. nie zgłaszał zagrożeń dla jego życia lub zdrowia, jak również nie składał wychowawcom poszczególnych oddziałów żadnych skarg dotyczących warunków bytowych panujących w jednostce. Był on dwukrotnie konsultowany przez psychologa (pierwsza konsultacja dotyczyła stosowania środków psychoaktywnych, druga w dniu 23 maja 2012 r. dotyczyła śmierci bliskiej osoby) /notatka służbowa z dnia 24 marca 2014 r. starszego psychologa Działu Penitencjarnego M. M. – k. 51 akt; rozmowa psychologiczna – k. 52 akt/. W dniach 23 marca 2012 r. i 23 maja 2012 r., skazany był konsultowany przez psychologa, podczas których to wizyt nie zgłaszał problemów mogących negatywnie wpływać na jego funkcjonowanie w jednostce – osadzony był w wyrównanym nastroju, bez cech załamania, nie zgłaszał trudności natury psychologicznej, nie zgłaszał obecności obciążających go emocji i przeprowadzono z nim rozmowę o charakterze wspierającym i przypomniano o możliwości uzyskania pomocy psychologa /notatka służbowa z dnia 24 marca 2014 r. starszego psychologa Działu Penitencjarnego M. M. – k. 51 akt; rozmowa psychologiczna – k. 52 akt/. Nie przebywał ani jednego dnia w warunkach przeludnienia, w stosunku do niego nie została podjęta żadna decyzja o umieszczeniu w celi mieszkalnej, w której powierzchnia przypadająca na skazanego wynosi poniżej 3 m 2 /notatka służbowa z dnia 24 kwietnia 2014 r., sporządzona przez Zastępcę Kierownika Działu Ochrony K. H. (1) – k. 48 akt/. Początkowo Ł. M. przebywał w celi przejściowej oddziału III, następnie przemieszczony do oddziału IV, celi nr 101, do celi 6- osobowej, gdzie na jednego osadzonego przypadało 3,1 m 2 /notatka służbowa z dnia 24 kwietnia 2014 r., sporządzona przez Młodszego Wychowawcę K. H. (2) i Kierownika Działu Penitencjarnego A. H. – k. 46-47 akt/. Miał też prawo do wykonania jednego 5-minutowego telefonu w tygodniu, natomiast wielokrotnie korzystał z samoinkasujących aparatów telefonicznych, a porządek wewnętrzny jednostki dopuszczał możliwość korzystania z niego w każdy dzień tygodnia w czasie nieprzekraczającym 5 minut /notatka służbowa z dnia 24 kwietnia 2014 r., sporządzona przez Młodszego Wychowawcę K. H. (2) i Kierownika Działu Penitencjarnego A. H. – k. 46-47 akt/. Kąciki sanitarne w celach mieszkalnych pawilonu penitencjarnego, w których przebywał osadzony, były zabudowane trwałą murowaną ścianą na pełną wysokość kondygnacji (od podłogi do sufitu), kąciki sanitarne z umywalką i WC były natomiast oddzielone od pozostałej części pomieszczenia konstrukcją z płyt wiórowych o wysokości ok. 200 cm, umocowanych na kątownikach metalowych i zamkniętych drzwiami przesuwnymi /notatka służbowa z dnia 22 kwietnia 2014 r., sporządzona przez Starszego Inspektora M. B. i Kierownika Działu Kwatermistrzowskiego R. H. – k. 49-50 akt/. Stan techniczny ścian i podłóg nie budził zastrzeżeń, a ściany cel nie były zagrzybiałe, dokonywano systematycznych remontów, odmalowań i usuwania usterek. W celach była sprawna wentylacja grawitacyjna, zapewniająca właściwą cyrkulacją powietrza, raz w roku przeprowadzana była okresowa kontrola przewodów kominowych. Osadzeni mieli dostęp do okien, a latem, za zgodą Dyrektora, osadzeni mogli korzystać z przenośnych --- STRONA 4 --- wentylatorów powietrza. Oświetlenie cel było wystarczające, a blendy na oknach nie zabierały dostępu światła do celi w celu prawidłowego funkcjonowania systemu ochrony. W celach zapewniany był również stały dostęp do bieżącej zimnej wody, a raz w tygodniu zapewniany był dostęp do łaźni /notatka służbowa z dnia 22 kwietnia 2014 r., sporządzona przez Starszego Inspektora M. B. i Kierownika Działu Kwatermistrzowskiego R. H. – k. 49-50 akt/. Osadzeni mieli obowiązek samodzielnie dbać o wygląd celi, otrzymywali w tym celu raz na dwa tygodnie bądź zależnie od zgłaszanych potrzeb proszek do szorowania, płyn do mycia naczyń, płyn do WC, miskę plastikową, wiadro plastikowe, zmiotkę i szufelkę, szczotkę klozetową i do zamiatania oraz ścierki i szmaty /notatka służbowa z dnia 22 kwietnia 2014 r., sporządzona przez Starszego Inspektora M. B. i Kierownika Działu Kwatermistrzowskiego R. H. – k. 49-50 akt/. Cele w jednostkach penitencjarnych w B. były wyposażone standardowo, zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz. U. Nr 152, poz. 1493). Ilość sprzętu kwaterunkowego oraz sprzętu do utrzymania czystości w celach mieszkalnych była zgodna z obowiązującymi przepisami. W każdej celi Aresztu Śledczego znajdował się sprzęt kwaterunkowy w postaci łóżka, stolika, taboretu, półek, lustra, miednicy plastikowej, wiadra plastikowego, szczotki oraz szufelki /notatka służbowa z dnia 22 kwietnia 2014 r., sporządzona przez Starszego Inspektora M. B. i Kierownika Działu Kwatermistrzowskiego R. H. – k. 49-50 akt/. Podczas pobytu powoda we wskazanej jednostce otrzymywał on środki czystości w ilościach oraz w okresach zgodnych z obowiązującymi przepisami: stosownie do treści rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych, otrzymał: mydło toaletowe, krem do golenia, nożyk do golenia, pastę do zębów, proszek do prania, 1 rolkę papieru toaletowego na miesiąc oraz szczoteczkę do zębów raz na 6 miesięcy /notatka służbowa z dnia 22 kwietnia 2014 r., sporządzona przez Starszego Inspektora M. B. i Kierownika Działu Kwatermistrzowskiego R. H. – k. 49-50 akt/. W razie potrzeb, możliwe było zakupienie dodatkowych środków w kantynie jednostki / zeznania świadka M. K. (1) – przesłuchanie świadka w dniu 10 marca 2015 r. w trybie odezwy przed Sądem Rejonowym w Olsztynie, I CPS 7/15 – k. 313-314 akt/. Powód przebywał w Zakładzie Karnym w Z. od dnia 25 października 2012 r. do dnia 23 listopada 2012 r. w celi nr 13B o powierzchni 40,30 m 2 oraz od dnia 23 listopada 2012 r. do dnia 26 lutego 2013 r. przebywał w celi nr 10B o powierzchni 39,30 m 2 . W żadnej z tych cel, w czasokresie, w których powód przebywał w przedmiotowym Zakładzie nie panowało przeludnienie /notatka służbowa z dnia 22 kwietnia 2014 r., sporządzona przez starszego inspektora działu ewidencji K. S. – k. 53 akt/. W latach 2003-2007 wszystkie pawilony mieszkalne w Zakładzie Karnym w Z. przeszły kapitalny remont, obejmujący wymianę instalacji elektrycznej, wodnej, kanalizacyjnej, wymianę tynków, wykonanie nowych posadzek wykończonych kafelkami, wymianę stolarki drzwiowej i okiennej, wykonanie ocieplenia zewnętrznego budynku i ułożenie nowych pokryć dachowych /notatka służbowa z dnia 24 kwietnia 2014 r. zastępcy kierownika działu kwatermistrzowskiego R. N. – k. 54-55 akt/. Wydzielone zostały ogólnodostępne pomieszczenia takie jak kuchnia, pralnia, palarnia, łaźnia oraz WC. Te ostatnie pomieszczenia są aktualnie wyposażone w odrębne, zamykane kabiny ustępowe, pisuary, umywalki oraz kabinę dla osób niepełnosprawnych. Pomieszczenie łaźni składa się z 3 wyodrębnionych części – łazienki z umywalkami i lustrami, pomieszczenia z wieszakami i taboretami oraz wydzielonych kabin z natryskami, które to są dostępne dla osadzonych przez całą dobę /tamże/. Kąciki sanitarne zostały wydzielone z cel mieszkalnych i całkowicie zabudowane. W latach 2008-2009 przeprowadzono modernizację kuchni i stołówki. Wszystkie pomieszczenia zostały przebadane pod względem natężenia i równomierności oświetlenia elektrycznego, zainstalowano też wentylację oraz okna uchylno-rozwieralne, a pawilony mieszkalne zaopatrywano w ciepłą wodę trzy razy dziennie /notatka służbowa z dnia 24 kwietnia 2014 r. zastępcy kierownika działu kwatermistrzowskiego R. N. – k. 54-55 akt/. Od dnia 04 marca 2013 r. do dnia 23 maja 2013 r. powód przebywał w Areszcie Śledczym w S. . Powód przebywał w Zakładzie Karnym w K. od dnia 26 lutego 2013 r. do dnia 27 lutego 2013 r. w oddziale III, celi nr 26 o powierzchni 9,90 m2 (cela 3-osobowa), od dnia 27 lutego 2013 r. do dnia 28 lutego 2013 r. oddział IV, cela nr 52 o powierzchni 7,60 m2 (cela 2-osobowa), w dniu 28 lutego 2013 r. oddział III, cela nr 11 o powierzchni 11,09 m2 (cela 3-osobowa), od dnia 28 lutego 2013 r. do dnia 06 marca 2013 r. oddział IV, cela nr 52 o powierzchni 7,60 m2 (cela 2-osobowa), od dnia 06 marca 2013 r. do dnia 05 kwietnia 2013 r., oddział II, cela nr 15 o powierzchni 16,71 m2 (cela 5-osoobowa) oraz od dnia 05 kwietnia 2013 r. do dnia 23 maja 2013 r., oddział IV, --- STRONA 5 --- cela nr 63 o powierzchni 23,60 m2 (cela 7-osobowa) /notatka służbowa z dnia 22 kwietnia 2014 r., sporządzona przez Kierownika Działu Ewidencji G. W. – k. 59 akt/ Decyzją nr (...) Dyrektora Aresztu Śledczego w S. z dnia 05 kwietnia 2013 r. umieszczono powoda na czas 14 dni, tj. do dnia 19 kwietnia 2013 r. w celi mieszkalnej, w której powierzchnia przypadającą na jednego osadzonego wynosi poniżej 3 m 2 , czego przyczyną był brak wolnych miejsc oraz brak możliwości przetransportowania do innej jednostki, zapewniającej normę powierzchniową /decyzja – k. 61 akt/. Decyzją nr (...) Dyrektora Aresztu Śledczego w S. z dnia 19 kwietnia 2013 r. umieszczono powoda na czas 14 dni, tj. do dnia 03 maja 2013 r. w celi mieszkalnej, w której powierzchnia przypadającą na jednego osadzonego wynosi poniżej 3 m 2 , czego przyczyną był brak wolnych miejsc oraz brak możliwości przetransportowania do innej jednostki, zapewniającej normę powierzchniową, na którą to decyzję wyraził zgodę Sędzia Penitencjarny Sądu Okręgowego w Katowicach /decyzja – k. 62 akt; zgoda – k. 63 akt/. W pozostałym czasokresie odbywania przez powoda kary pozbawienia wolności we wskazanej jednostce penitencjarnej, przebywał on w celach, spełniających wymagane normy powierzchniowe /notatka służbowa z dnia 23 kwietnia 2014 r., sporządzona przez Dowódcę Zmiany P. G. – k. 64 akt/. Cele w jednostce penitencjarnej w S. były wyposażone standardowo, zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz. U. Nr 152, poz. 1493). – ilość sprzętu kwaterunkowego oraz sprzętu do utrzymania czystości w celach mieszkalnych była zgodna z obowiązującymi przepisami. W każdej celi Aresztu Śledczego znajdował się sprzęt kwaterunkowy w postaci łóżka, stolika, taboretu, półek, lustra, miednicy plastikowej, wiadra plastikowego, szczotki oraz szufelki /notatka służbowa z dnia 24 kwietnia 2014 r., sporządzona przez Kierownika Działu Kwatermistrzowskiego K. M. – k. 65-66 akt/. Podczas pobytu powoda we wskazanej jednostce otrzymywał on środki czystości w ilościach oraz w okresach zgodnych z obowiązującymi przepisami: stosownie do treści rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych, otrzymał: mydło toaletowe, krem do golenia, nożyk do golenia, pastę do zębów, proszek do prania, 1 rolkę papieru toaletowego na miesiąc oraz szczoteczkę do zębów raz na 6 miesięcy. W razie potrzeb, możliwe było zakupienie dodatkowych środków w kantynie jednostki /tamże/. Cele mieszkalne posiadały wentylację grawitacyjną, w każdym pomieszczeniu znajdowały się nadto dwa lub jedno okno o wymiarach 100x110 cm, zapewniające dopływ światła dziennego, natomiast sztuczne oświetlenie miało dobre parametry: w zależności od wielkości celi oświetlenie składało się z jednego lub dwóch punktów świetlnych, zaś wszystkie cele mieszkalne były poddawane dezynsekcji raz w miesiącu przez wyspecjalizowany zakład usługowy /notatka służbowa z dnia 24 kwietnia 2014 r., sporządzona przez Kierownika Działu Kwatermistrzowskiego K. M. – k. 65-66 akt . W każdej celi mieszkalnej znajdował się kącik sanitarny, zapewniający odpowiednie warunki do utrzymania higieny osobistej, który składał się z muszli klozetowej i umywalki z bieżącą wodą; muszla klozetowa była oddzielona od pozostałej części celi murkiem do sufitu, zaopatrzonym w drzwi, natomiast w 10% cel kąciki były zabudowane murkiem o wysokości 140 cm, posiadały drzwi, natomiast w dwóch celach kącik zabudowany był ściankami z płyt, a w miejscu drzwi zamontowana była zasłona. Osadzeni mogli korzystać raz w tygodniu z ciepłej kąpieli /notatka służbowa z dnia 24 kwietnia 2014 r., sporządzona przez Kierownika Działu Kwatermistrzowskiego K. M. – k. 65-66 akt/. Materace, poduszki, koce i ręczniki wydawane osadzonym posiadały aktualne okresy ich użytkowania, a ich pranie odbywało się cotygodniowo. Remonty bieżące cel mieszkalnych wykonywane były co roku zgodnie z planem ich remontowania, a w 2013 r. wyremontowano 45 cel, co roku prowadzona była też zabudowa kącików sanitarnych do sufitu /tamże/. Areszt kontrolowany był ponadto przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. – w roku 2012 przeprowadzono 5 kontroli, w roku 2013 przeprowadzono 5 kontroli, które nie wykazały nieprawidłowości. Podczas osadzenia powoda w Areszcie Śledczym w K. /od dnia 25 maja 2013 r. do dnia 04 lutego 2014 r./ nie wydawano decyzji w sprawie umieszczenia osadzonego na czas określony w celu mieszkalnej, w której powierzchnia przypadająca na skazanego wynosi mniej niż 3 m 2 /notatka służbowa – k. 67 akt/. Powód był traktowany zgodnie z obowiązującymi przepisami, nie zgłaszał do wychowawców spraw dotyczących problematyki socjalno-bytowej, miał też możliwość korzystania z oferty zajęć kulturalno- oświatowych, mógł uczestniczyć w cyklicznie organizowanych turniejach, z zajęć w świetlicy, sali rekreacyjnej oraz na wolnym --- STRONA 6 --- powietrzu, mógł korzystać z punktu bibliotecznego oraz codziennej prasy; skazany nie ubiegał się o skierowanie do nauczania, miał prawo do rozmów telefonicznych, korespondencji i widzeń na terenie jednostki /notatka służbowa z dnia 18 kwietnia 2014 r., sporządzona przez Starszego wychowawcę P. I. – k. 68 akt/. Nie zgłaszał wychowawcom uwag i skarg dotyczących warunków odbywania kary /wyjaśnienia do skargi z dnia 18 kwietnia 2014 r., sporządzone przez młodszego wychowawcę M. K. (2) – k. 69 akt/. Dnia 25 września 2013 r. powód wystosował do Dyrektora Zakładu Karnego w K. prośbę o wyrażenie zgody na podjęcie pracy zarobkowej w tutejszej jednostce /prośba – k. 26 akt/. Prośba ta była rozpatrzona odmownie, z uwagi na ograniczone możliwości etatowe /zaświadczenie z dnia 03 stycznia 2014 r. – k. 28 akt/. W celach w których przebywał powód, kącik sanitarny był zabudowany parawanem, wykonanym ze stelażu z kątownika metalowego, wypełnionego płytą pilśniową, którego wysokości wynosiła ok. 200 cm, natomiast wejście do kącików przesłaniała zasłonka materiałowa, powód miał dostęp do środków czystości oraz raz w tygodniu – do ciepłej kąpieli /zeznania świadka M. K. (1) – przesłuchanie świadka w dniu 10 marca 2015 r. w trybie odezwy przed Sądem Rejonowym w Olsztynie, I CPS 7/15 – k. 313-314 akt/. W jednej z cel, w jakiej przebywał powód w dniach od 23 do 27 maja 2013 r. kącik był murowany, od podłogi do sufitu, z drzwiami przesuwnymi. W przypadku wyłączenia oświetlenia w celach, w których znajdował się parawan z zasłonką, w godzinach 21:00-06:00 wewnątrz panował półmrok, który umożliwiał skorzystanie z kącika sanitarnego. Skazani mogli korzystać z własnych lampek nocnych, okna nie były niczym przysłonięte, ograniczenie widoczności mogła stanowić tylko jedna krata zewnętrzna /notatka służbowa z dnia 22 kwietnia 2014 r., sporządzona przez Inspektora Działu Kwatermistrzowskiego K. Z. – k. 70-71 akt/. Jadłospisy dla osadzonego, sporządzane były zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 02 września 2003 r. w sprawie określania wartości dziennej normy wyżywienia, zaś zupy przygotowywane do obiadu zgodnie z recepturami zakładowymi, puree ziemniaczane, miód sztuczny, wędliny były kupowane zgodnie z podpisanymi umowami /wyjaśnienie z dnia 23 kwietnia 2014 r. technika A. D. – k. 72-73 akt/. Służba żywnościowa Zakładu Karnego posiadała odpowiednie zaplecze służące do rozwożenia i dostarczania gotowych posiłków do poszczególnych pawilonów mieszkalnych wraz z dostarczaniem odpowiednio wyskalowanego sprzętu stołówkowo-kuchennego, a wszystkie posiłki przed opuszczeniem kuchni były kontrolowane pod względem jakości, wagi, porcji, temperatury oraz smakowitości posiłku, a posiłki wydawane osadzonemu odpowiadały normom prawidłowego żywienia i pokrywały dzienne zapotrzebowanie na energię o składniki odżywcze /tamże/. Cele w jednostce penitencjarnej w K. były wyposażone standardowo, zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 roku w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności – ilość sprzętu kwaterunkowego oraz sprzętu do utrzymania czystości w celach mieszkalnych była zgodna z obowiązującymi przepisami, tj. w każdej celi znajdował się sprzęt kwaterunkowy w postaci łóżka, stolika, taboretu, półek, lustra, miednicy plastikowej, wieszaka, wiadra plastikowego, szczotki oraz szufelki /wyjaśnienie z dnia 18 kwietnia 2014 r., sporządzone przez technika K. L. – k. 74-75 akt/. Realizacja rozmów telefonicznych odbywała się zgodnie z treścią zarządzenia Dyrektora Zakładu Karnego oraz zatwierdzonego planu rozmów, zgodnie z którym skazany korzystał dwa razy w tygodniu z aparatu samoinkasującego oraz dodatkowo w jedną sobotę i jedną niedzielę w miesiącu. Ponadto umożliwiono skazanemu swobodne porozumiewanie się z obrońcą za pomocą aparatu samoinkasującego, żaden z funkcjonariuszy nie ograniczał dostępu do tego urządzenia /wyjaśnienie z dnia 24 kwietnia 2014 r., sporządzone przez Starszego Inspektora Działu Ochrony R. Z. – k. 76 akt/. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych dowodów, które obdarzył atrybutem wiary. Na obdarzenie wiarą zasługiwały dowody z dokumentów, w tym z dokumentów urzędowych, albowiem nie były one kwestionowane przez żadną ze stron. Sąd dokonał ustaleń również na podstawie osobowego źródła dowodowego, który częściowo został obdarzony atrybutem wiary. Sąd dał przy tym wiarę zeznaniom świadka M. K. (1) /przesłuchanie świadka w dniu 10 marca 2015 r. w trybie odezwy przed Sądem Rejonowym w Olsztynie, I CPS 7/15 – k. 313-314 akt/ jedynie w części, a mianowicie w zakresie, w którym znajdowały one swoje potwierdzenie w zebranym w sprawie materiale dowodowym, tj. w zakresie dostępności środków higieny osobistej oraz normalnych warunki kąpieli i zapewnienia łaźni raz w tygodniu. W pozostałym zakresie Sąd ocenił zeznania omawianego --- STRONA 7 --- świadka jako nieobiektywne i wewnętrznie logicznie sprzeczne. Oceniając zeznania świadka Sąd miał na uwadze to, że przebywał on w warunkach izolacji penitencjarnej z powodem jedynie przez okres 2 tygodni w Zakładzie Karnym w K. (od dnia 06 sierpnia 2013 r. do 20 sierpnia 2013 r.), co w kontekście całości czasokresu przebywania w jednostkach penitencjarnych przez powoda stanowi niemiarodajny jego fragment. Za niezasługujące na obdarzenie atrybutem wiary Sąd uznał zeznania świadka, które były logicznie wewnętrznie niespójne. Świadek z jednej strony twierdził, że w celi panowało przeludnienie, a z drugiej wskazywał, że wielkość celi mierzona była przez samego powoda i wyniosła 3 m x 6 m, co wskazuje, że zostały zachowane standardy co do powierzchni zaludnienia cel mieszkalnych. Co więcej, świadek podawał, że nie miał dostępu do środków higienicznych, by zaraz potem wskazywać, iż co miesiąc były przydziały środków czystości, a w razie potrzeby można było dokupić brakujące produkty w kantynie. W ocenie Sądu na ocenę zdarzeń, których obserwatorem był świadek, niewątpliwie wpływał fakt osadzenia z powodem w tej samej celi mieszkalnej i przebywanie w jego towarzystwie, co dyskwalifikowało ich moc dowodową, w zakresie w jakim podawał oni okoliczności, nieznajdujące potwierdzenia w dowodach z dokumentów. Sąd pominął natomiast jego zeznania w zakresie dotyczącym stanu zdrowia i procesu leczenia powoda, albowiem świadek sam przyznał, że „nie wie z jakim skutkiem się leczył powód, nie widział, by cierpiał na jakieś choroby”. W pozostałym zakresie Sąd ostatecznie pominął wnioskowane dowody wobec niewskazania danych umożliwiających ustalenie adresów świadków, jak również wobec niestawiennictwa powoda na termin rozprawy. Wobec niewskazania przez pełnomocnika powoda danych adresowych świadków D. M., T. S., J. P., F. Z., A. L. i M. D., Sąd uchylił postanowienie o dopuszczeniu dowodu z ich przesłuchania na okoliczność warunków odbywania kary pozbawienia wolności i tego, czy powodowi była zapewniona opieka zdrowotna i ostatecznie go pominął, albowiem wniosek dowodowy zawierał braki uniemożliwiające jego przeprowadzenie /poprzez skuteczne wezwanie świadków na termin rozprawy/. Wobec niestawiennictwa powoda na terminie rozprawy w dniu 01 lipca 2015 r. i zwrotu odezwy bez wykonania, Sąd pominął dowód z przesłuchania powoda w charakterze strony . Postanowieniem z dnia 04 listopada 2015 r. Sąd Okręgowy w Warszawie, czyniąc zadość żądaniom powoda, dopuścił dowód z opinii biegłego psychiatry, któremu zlecono ustalenie, czy warunki osadzenia w celach (w tym sanitarne i higieniczne), miały wpływ na stan zdrowia psychicznego powoda, wzywając go do uiszczenia zaliczki w kwocie 500 zł, w terminie 14 dni, pod rygorem pominięcia dowodu w zakresie przez stronę wnioskowanym /postanowienie z dnia 05 maja 2015 r. – k. 271 akt/. W związku z brakiem możliwości ustalenia aktualnej zdolności finansowej powoda, Sąd Okręgowy w Warszawie zarządził dochodzenie /postanowienie z dnia 28 maja 2015 r. – k. 280-280v akt/ i ostatecznie oddalił wniosek powoda o zwolnienie od kosztów sądowych w całości, w tym od opłaty od zaliczki na poczet wynagrodzenia biegłego sądowego /k. 364-365v akt/. Wobec nieuiszczenia wymaganej zaliczki na poczet opinii biegłego, Sąd uchylił postanowienie o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego i dowód ten pominął. Jedynie na marginesie podnieść należy, że Sąd nie znalazł podstaw do dopuszczenia dowodu z opinii biegłego z urzędu, albowiem przeprowadzenie tego dowodu przy braku zeznań powoda w zakresie doznanych cierpień związanych z przebywaniem w warunkach izolacji penitencjarnej, przy jednoczesnej koincydencji zdarzeń – tragedii osobistej związanej ze śmiercią osoby najbliższej i braku innych dowodów, które potwierdzałyby okoliczność korzystania przez powoda z pomocy psychiatrycznej /w tym również w chwili obecnej/ wyklucza możliwość korzystania z wiadomości specjalnych z powodu braku relewantnego materiału dowodowego stanowiącego podstawę eksperyzy. W świetle zaprzeczenia przez pozwanego okolicznościom, w których miało dojść do powstania szkody, Sąd uznał za niewykazaną okoliczność przebywania przez powoda przez cały okres pobytu w jednostkach penitencjarnych osadzony w celach przeludnionych, niespełniających normy 3 m 2 powierzchni mieszkalnej na jedną osobę. W tym miejscu wskazać także należy, że dowodem nie może być oświadczenie powoda o pobytach w jednostkach penitencjarnych, gdyż w myśl art. 245 k.p.c. stanowi ono jedynie dokument prywatny, który stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie. Nadto dodać należy, iż powód nie wskazał, której celi mieszkalnej konkretnie dotyczą, a ponadto czy powód w celach takich w ogóle przebywał. W rezultacie Sąd uznał okoliczność przeludnienia w przedmiotowych jednostkach za niewykazaną. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Powództwo nie jest zasadne i jako takie nie zasługuje na uwzględnienie. --- STRONA 8 --- W pierwszej kolejności Sąd rozważył zarzuty strony pozwanej co do niewłaściwego określenia reprezentacji Skarbu Państwa W postępowaniu cywilnym zdolność sądową posiada zawsze Skarb Państwa, a czynności procesowe są podejmowane w jego imieniu – zgodnie z art. 67 § 2 – organy państwowych jednostek organizacyjnych (czyli tzw. stationes fisci), z których działalnością wiąże się dochodzone roszczenie lub organ jednostki nadrzędnej. Przyjęcie przez ustawodawcę takiej konstrukcji wynika z tego, że jednostki, z których działalnością związane jest dochodzone roszczenie - zarówno w sprawach, w których Skarb Państwa jest powodem, jak i w tych, w których jest pozwanym - są najlepiej zorientowane w zakresie swoich praw i obowiązków, co ma istotne znaczenie dla prawidłowej ochrony interesów Skarbu Państwa (tak: Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 11 maja 1999 r., I CKN 1148/97, OSNC 1999, nr 12, poz. 205). Ustalenie organu uprawnionego do reprezentacji Skarbu Państwa wymaga analizy przepisów publicznoprawnych. Realizacja zadań dotyczących zapewnienia osobom skazanym na karę pozbawienia wolności lub tymczasowo aresztowanym, a także osobom, wobec których są wykonywane kary pozbawienia wolności i środki przymusu skutkujące pozbawieniem wolności, przestrzegania ich praw, a zwłaszcza humanitarnych warunków bytowych, poszanowania godności, opieki zdrowotnej i religijnej czy też humanitarnego traktowania osób pozbawionych wolności należy do jednostek wskazanych w przepisach ustawy z dnia 09 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 79, poz. 523 ze zm.). Jednostkami organizacyjnymi Służby Więziennej są: Centralny Zarząd Służby Więziennej; okręgowe inspektoraty Służby Więziennej; zakłady karne i areszty śledcze; Centralny Ośrodek Szkolenia Służby Więziennej oraz ośrodki szkolenia Służby Więziennej i ośrodki doskonalenia kadr Służby Więziennej (art. 8 ust. 1 cyt. wyżej ustawy). Wskazany w przepisach cytowanej ustawy system jednostek organizacyjnych Służby Więziennej, z zakresem powierzonych tym jednostkom zadań, co do zasady powoduje rozłączny zakres działalności, w stosunku do organu jednostki nadrzędnej - Centralnego Zarządu Służby Więziennej. Z § 1 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 05 listopada 2010 r. w sprawie nadania statutu Centralnemu Zarządowi Służby Więziennej (Dz.Urz.MS. Nr 12, poz. 153 ze sprost.) wynika, że Centralny Zarząd Służby Więziennej, jest aparatem wykonawczym Dyrektora Generalnego Służby Więziennej . Do zadań Generalnego Dyrektora zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o Służbie Więziennej należy m.in. ustalanie kierunków prowadzenia oddziaływań penitencjarnych i nadzór nad ich realizacją oraz tworzenie warunków prawidłowego i praworządnego wykonywania kar pozbawienia wolności i tymczasowego aresztowania. Do nadzoru nad przestrzeganiem praw osób pozbawionych wolności zostali upoważnieni dyrektorzy okręgowi, kierujący okręgowym inspektoratem Służby Więziennej (vide art. 12 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy). Zgodnie z tym ostatnim przepisem do zakresu działania inspektorów okręgowych należy koordynacja sposobu i nadzór nad warunkami prawidłowego i praworządnego wykonywania kar pozbawienia wolności i tymczasowego aresztowania w podległych jednostkach organizacyjnych oraz kontrola przestrzegania w nich praw osób pozbawionych wolności). Podobne kompetencje zostały powierzone dyrektorom zakładów karnych i aresztów śledczych, którym powierzono zadanie zapewnienia prawidłowego i praworządnego wykonywania kar pozbawienia wolności i tymczasowego aresztowania oraz zapewnienie bezpieczeństwa i porządku w podległej jednostce organizacyjnej (vide art. 13 ust. 2 pkt 2 ustawy o Służbie Więziennej). Wskazać w tym miejscu należy, że niezapewnienie osadzonym warunków metrażowych, zgodnych z art. 110 § 2 k.k.w., jak również innych aspektów prawidłowego wykonywania kary pozbawienia wolności upatrywać należy poza jednostkami organizacyjnymi, w jakich powód odbywał karę. Jednostki te bowiem nawet w sytuacji, gdy nie mają możliwości zapewnienia prawidłowych warunków odbywania kary pozbawienia wolności, nie mogą odmówić przyjęcia skazanego. Warto też pamiętać, iż gospodarka przedmiotowych jednostek penitencjarnych oparta jest na ustawie budżetowej, a zatem środki, którymi one dysponują mają być przeznaczane precyzyjnie na cele, na które je otrzymano i w wysokości, której one same nie określają. W świetle powyższych analiz uznać należy, że niezasadne było stanowisko pozwanego Skarbu Państwa wyrażone w odpowiedzi na pozew, w którym wnosił on o ustalenie przez Sąd jednostek organizacyjnych Skarbu Państwa, z działalnością których wiąże się dochodzone roszczenie, tj. oznaczenie pozwanego jako Skarb Państwa – Dyrektor Aresztu Śledczego w B., Dyrektor Aresztu Śledczego w S., Dyrektor Zakładu Karnego w Z. i Dyrektor Zakładu Karnego w K.. Dochodzone przez powoda roszczenie związane jest z działalnością kilku jednostek organizacyjnych Skarbu Państwa, przy czym jak już uprzednio wskazano, to jednostki nadrzędne również ponoszą odpowiedzialność za nadzór i właściwą organizację wykonywania środków izolacyjnych. Z tego też względu Sąd uznał, że materialnoprawna konstrukcja, zakładająca jednolitość Skarbu Państwa, jako osoby prawnej, nie wyklucza określenia właściwej państwowej jednostki organizacyjnej, z których działalnością wiąże się dochodzone roszczenie, a tym zapewnienia należytej reprezentacji Skarbu Państwa (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 maja 1999 r., I CKN 1148/97, OSNC 1999, nr 12, poz. --- STRONA 9 --- 205), poprzez wskazanie jednostki nadrzędnej w stosunku do zakładów penitencjarnych, w których powód przebywał /w niniejszej sprawie Dyrektora Generalnego Służby Więziennej/. Obowiązek właściwego oznaczenia strony pozwanej spoczywa co prawda na powodzie, jednakże w praktyce za ukształtowany uważany jest pogląd, iż sąd orzekający winien czuwać nad tym, by Skarb Państwa był reprezentowany w procesie przez właściwą jednostkę. Dokonując oceny podstawy faktycznej powództwa Sąd wyjaśnił i ustalił powiązanie między strukturą organizacyjną i zakresem działania danej jednostki a dochodzonym roszczeniem i jednocześnie – zakres kompetencji przysługujących Dyrektorowi Generalnemu Służby Więziennej jako organu nadrzednego. W tym stanie rzeczy Sąd uznał wniosek pozwanego o dokonanie ustalenia właściwej reprezentacji Skarbu Państwa w sposób odmienny od sprecyzowanego w pozwie, za niezasadny. Zgodnie z treścią art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Z kolei stosownie do art. 24 § 1 k.c. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Zaś art. 448 k.c. stanowi, iż w razie naruszenia dobra osobistego Sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Jak słusznie wskazywał Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 24 lipca 2008 r. (I ACa 1150/06, OSAW 2008/4/110) w przypadku naruszenia dóbr osobistych bezprawnym działaniem sprawcy pokrzywdzonemu przede wszystkim przysługują środki o charakterze niemajątkowym przewidziane w art. 24 k.c., a w przypadku gdy działanie naruszyciela jest także zawinione środki o charakterze majątkowym, o których stanowi art. 448 k.c. Przy czym warto zwrócić uwagę, iż obydwa roszczenia mają charakter samodzielny i pokrzywdzonemu przysługuje prawo ich wyboru, zaś sądowi pozostawiona jest ocena celowości przyznania ochrony w żądanej formie, jego adekwatności do rodzaju naruszonego dobra, a przede wszystkim rozmiaru doznanej krzywdy. Przy żądaniu przyznania odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia na rzecz pokrzywdzonego podstawowym kryterium oceny sądu winien być rozmiar ujemnych następstw w sferze psychicznej pokrzywdzonego bowiem celem przyznania ochrony w formie majątkowej jest zrekompensowanie i złagodzenie doznanej krzywdy moralnej. Z tych też względów Sąd jest zobowiązany ustalić zakres cierpień pokrzywdzonego, a przy ocenie tej przesłanki nie może abstrahować od wszystkich okoliczności towarzyszących powstaniu krzywdy. Znikomość ujemnych następstw może być podstawą oddalenia powództwa o przyznanie zadośćuczynienia na rzecz pokrzywdzonego. Biorąc pod uwagę brzmienie powyższych przepisów prawnych należało w niniejszej sprawie ustalić, czy w ogóle doszło do naruszenia dóbr osobistych, a jeśli tak to jakie dobra osobiste powoda zostały naruszone przez przedmiotowe jednostki penitencjarne, które reprezentuje pozwany jako organ nadrzędny. W tym kontekście warto podkreślić, że doktryna i judykatura zgodnie przyjmują stanowisko, iż przy ocenie naruszenia dobra osobistego należy posługiwać się kryteriami o charakterze obiektywnym, nie zaś kierować się jedynie subiektywnymi odczuciami osoby występującej o przyznanie ochrony. Przykładowo Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 26 października 2001 r. (V CKN 195/01, Lex nr 53107) stwierdził, że ocena, czy cześć człowieka została zagrożona bądź naruszona, musi być dokonana przy stosowaniu kryteriów obiektywnych. Istotne jest bowiem nie tyle subiektywne odczucie osoby żądającej ochrony prawnej, ale obiektywna reakcja opinii publicznej. Jak słusznie zauważył Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 8 maja 2009 r. (sygn. akt VI ACa 1242/08) nie każdy przypadek dyskomfortu psychicznego spowodowany bezprawnym zachowaniem się innej osoby, jest wystarczającą podstawą do poszukiwania ochrony sądowej dóbr osobistych, bowiem należy mieć na uwadze również zobiektywizowaną ocenę zewnętrzną. Konieczne jest także zachowanie proporcji oraz umiaru i nie może nadużywać instrumentów prawnych właściwych tej ochronie do przypadków drobnych, opierających się w głównej mierze na subiektywnych odczuciach zainteresowanego, gdyż taki sposób postępowania prowadziłby do deprecjonowania samego przedmiotu ochrony. Podane przez powoda okoliczności wykonania kary pozbawienia wolności miały uzasadniać uruchomienie środków ochrony prawnej z uwagi na naruszenie godności (czci) powoda, jak również naruszenia prawa do intymności, z uwagi na niewłaściwe zorganizowanie kącików sanitarnych w celach oraz w związku z uszczerbkiem na zdrowiu, którego powód miał doznać. --- STRONA 10 --- Analizując przesłanki ochrony dóbr osobistych powoda Sąd miał na uwadze to, że obowiązkiem władz publicznych, w tym wypadku funkcjonariuszy Służby Więziennej jest ochrona i poszanowanie godności uwięzionych, gwarantowanych w przepisach Konstytucji i aktach prawa międzynarodowego (vide wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 29 listopada 2012 r., I ACa 362/12, LEX nr 1246796, jak również orzeczenia cytowane w pismach procesowych powoda). Nie ulega wątpliwości, że dobra osobiste są szczególnie narażone na uszczerbek przy wykonywaniu władzy publicznej, w realizowaniu zadań represyjnych, których wykonanie nie może prowadzić do większego ograniczenia praw człowieka i jego godności, niż to wynika z zadań ochronnych i celu zastosowanego środka. Niewątpliwie wskazane przez powoda dobra należą do katalogu dóbr osobistych podlegających ochronie. Godność (cześć) jest najważniejszym dobrem chronionym w przepisach prawa, jest dobrem osobistym przysługującym człowiekowi z racji urodzenia. Podlega ono ochronie nie tylko na podstawie powołanych przepisów art. 23 i 24 k.c., ale również - w stosunku do osób odbywających karę pozbawienia wolności - na podstawie art. 30 Konstytucji, oraz art. 4 k.k.w. Przepisy te nakazują wykonywanie kary w sposób humanitarny, z poszanowaniem godności skazanego oraz zakazują stosowania tortur lub nieludzkiego albo poniżającego traktowania i karania skazanego (por. m. in. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 2007 r., V CSK 431/06, OSNC 2008, Nr 1, poz. 13, z dnia 2 października 2007 r., II CSK 269/07, OSNC -ZD 2008, Nr 3, poz. 75, z dnia 10 maja 2012 r., IV CSK 473/11, Biul. SN 2012, Nr 7, poz. 12). W doktrynie wskazuje się, że godność jest wartością właściwą każdemu człowiekowi i obejmuje ona wszelkie dziedziny jego życia. Przyjmuje się, że obowiązek poszanowania i ochrony godności ludzkiej powinien być realizowany przez władze publiczne przede wszystkim tam, gdzie Państwo działa w ramach imperium, realizując swoje zadania represyjne, których wykonanie nie może prowadzić do większego ograniczenia praw człowieka i jego godności, niż to wynika z zadań ochronnych i celu zastosowanego środka. Zapewnienie przez Państwo godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności jest jednym z podstawowych wymagań demokratycznego państwa prawnego, znajdującym wyraz w normach prawa międzynarodowego. Wynika to wprost z art. 10 ust. 1 ratyfikowanego przez Polskę Międzynarodowego Paktu Praw Osobistych i Publicznych z 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. z 1977 r., nr 38, poz. 167 i 169) i z art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 4 grudnia 1950 r. stanowiących, że każda osoba pozbawiona wolności będzie traktowana w sposób humanitarny i z poszanowaniem przyrodzonej godności człowieka. Łączy się z tym wynikający z art. 8 ust. 1 Konwencji nakaz poszanowania życia prywatnego obywateli i ich prawa do intymności, co w odniesieniu do osób osadzonych w zakładach karnych oznacza obowiązek zapewnienia takich warunków bytowych i sanitarnych, w których godność ludzka i prawo do intymności nie doznają istotnego uszczerbku, jak również wynika z treści przepisu art. 47 Konstytucji wynika, że każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym. Powód próbował wykazać, że działaniem naruszającym jego dobra osobiste było niezapewnienie zgodnie z obowiązującymi standardami powierzchni cel, w których przebywał. Mając na uwadze treść przepisu art. 6 k.c. oraz 232 k.p.c., Sąd wziął pod uwagę, nie tyle gołosłowne twierdzenia powoda, zawarte w pozwie i dalszych pismach procesowych, ale okoliczności przez niego wykazane. Zgodnie z powołanymi wyżej przepisami ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Należy przy tym pamiętać, że twierdzenie istotnej dla sprawy okoliczności powinno być udowodnione przez stronę, która to twierdzenie zgłasza (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 listopada 2001 r., I PKN 660/00), dlatego też żądanie powoda odnośnie zobowiązania pozwanego do dostarczenia dokumentacji medycznej leczenia powoda w warunkach penitencjarnych, jak również udzielenia informacji dotyczącej okresu pobytu powoda w poszczególnych jednostkach penitencjarnych, odnośnie powierzchni mieszkalnej cel, ich stanu higieniczno-sanitarnego, dostępu do opieki zdrowotnej i faktycznych możliwości udziału powoda w zajęciach sportowych i kulturalno-oświatowych uznać należało za bezpodstawne. Za nieudowodnione Sąd uznał opisywane w pozwie warunki, w których powód miał przebywać w poszczególnych jednostkach, albowiem nie znajdują one potwierdzenia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Ł. M. uzasadniając swoje roszczenie podnosił m.in., że umieszczono go w przeludnionych celach, w warunkach uniemożliwiających codzienną egzystencję, bez odpowiedniej wentylacji i oświetlenia, niedostatecznie ogrzewanych w okresie zimowym, co przyczyniło się do braku komfortu psychicznego oraz utrudniało zachowanie prywatności i intymności po stronie powoda. W konsekwencji doprowadziło to do rażącego naruszenia dóbr osobistych, takich jak cześć w znaczeniu wewnętrznym (godność osobista i poczucie własnej wartości), prawa do prywatności i intymności, a także do wzrostu poczucia przygnębienia i niższości powoda. --- STRONA 11 --- Powód nie wykazał, aby permanentnie przebywał we wskazywanym przezeń okresie w celach przeludnionych, tzn. nie zapewniających każdemu osadzonemu minimalnej powierzchni 3 m 2 . Podczas osadzenia powoda w Areszcie Śledczym w S. w istocie panowało okresowe przeludnienie. Decyzją nr (...) Dyrektora Aresztu Śledczego w S. z dnia 05 kwietnia 2013 r. umieszczono powoda na czas 14 dni, tj. do dnia 19 kwietnia 2013 r. w celi mieszkalnej, w której powierzchnia przypadającą na jednego osadzonego wynosiła poniżej 3 m 2 , czego przyczyną był brak wolnych miejsc oraz brak możliwości przetransportowania do innej jednostki, zapewniającej normę powierzchniową, a decyzją nr (...) Dyrektora Aresztu Śledczego w S. z dnia 19 kwietnia 2013 r. umieszczono powoda na czas 14 dni, tj. do dnia 03 maja 2013 r. w celi mieszkalnej, na którą to decyzję wyraził zgodę Sędzia Penitencjarny Sądu Okręgowego w Katowicach. W rezultacie Sąd uznał okoliczność przeludnienia w przedmiotowych jednostkach za niewykazaną, w czasokresie przekraczającym wskazane cztery tygodnie. Przeludnienie jakie miało miejsce w Areszcie Śledczym w S. nie było znaczne i było krótkotrwałe, a zgodnie z przepisem art. 248 § 1 k.k.w., w szczególnie uzasadnionych przypadkach dyrektor zakładu karnego może umieścić osadzonych, na czas określony, w warunkach nie spełniających wymagań powierzchniowych. W związku z tym nie sposób jest przyjąć, że doznawany przez powoda dyskomfort psychiczny, w związku z obniżeniem czasowym standardów odbywania kary pozbawienia wolności, może być podstawą do żądania ochrony dóbr osobistych. Jak słusznie zauważył Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 08 maja 2009 r. (sygn. akt VI ACa 1242/08) nie każdy przypadek dyskomfortu psychicznego spowodowany bezprawnym zachowaniem się innej osoby, jest wystarczającą podstawą do poszukiwania ochrony sądowej dóbr osobistych, bowiem należy mieć na uwadze również zobiektywizowaną ocenę zewnętrzną. Konieczne jest także zachowanie proporcji oraz umiaru i nie może nadużywać instrumentów prawnych właściwych tej ochronie do przypadków opierających się w głównej mierze na subiektywnych odczuciach zainteresowanego, gdyż taki sposób postępowania prowadziłby do deprecjonowania samego przedmiotu ochrony. Okresowe przebywanie przez powoda w celach, które nie czyniły zadość przewidzianej ustawowo normie gwarantującej osadzonemu 3 m 2 powierzchni na osobę (art. 110 § 2 k.k.w.), w ocenie Sądu, nie może być to automatycznie podstawą do przyznania mu ochrony dóbr osobistych, w tym przyznania zadośćuczynienia. Wprawdzie niezapewnienie przez Państwo osadzonym w jednostkach penitencjarnych minimalnych norm powierzchniowych nie może być stanem zasługującym na akceptację, niemniej jednak warunki, w jakich przebywał powód w równym stopniu dotyczyły także innych osadzonych w przedmiotowych jednostkach penitencjarnych. Godzi się w tym miejscu podnieść, że przeludnienie w celach, jest obecnie coraz rzadziej spotykane. Dodatkowo, pomimo pewnych niedogodności w odbywaniu kary pozbawienia wolności, powód miał zapewnione miejsce do spania i wyżywienie, jak również możliwość korzystania ze świetlicy, odbycia spaceru, jak również zapewnioną możliwość bezpłatnego korzystania z opieki medycznej i pobierania nauki. Niewątpliwie zatem powód miał zapewnione o wiele lepsze warunki bytowe niż znaczna część osób przebywających na wolności, które, w przeciwieństwie do powoda, respektują normy prawa karnego, a które często bez swojej winy żyją w niedostatku i ubóstwie. Jak wynika z danych GUS w Polsce z powodu skrajnego ubóstwa cierpi około 2 milionów osób. Ich dochody nie pozwalają na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Kolejne 5 milionów zmaga się z trudnymi warunkami życiowymi. W odniesieniu do powoda nie można mówić o niegodziwych, nieludzkich warunkach, wykonywania kary pozbawienia wolności. Z tego też względu za słuszny został uznany przez Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę pogląd wyrażony w wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 11 października 2012 r. (I A Ca 455/12, LEX nr 1237235), w którym wskazano, że o naruszeniu dobra osobistego w postaci uchybienia godności osadzonego w zakładzie karnym nie można mówić w przypadku pewnych uciążliwości lub niedogodności związanych z pobytem w takim zakładzie, polegających na niższym od oczekiwanego standardzie celi czy urządzeń sanitarnych, bowiem dla wielu ludzi nie odbywających kary pozbawienia wolności warunki mieszkaniowe bywają często równie trudne. Godność skazanego przebywającego w zakładzie karnym nie jest naruszona, jeżeli odpowiada uznanym normom poszanowania człowieczeństwa. Z tego też względu Sąd uznał za nieuzasadnione żądanie pozwu w zakresie zastosowania środków ochrony dóbr osobistych. Wskazać w tym miejscu należy, iż powód nie stawił się na rozprawę, celem złożenia zeznań, przez co uniemożliwił Sądowi ocenę, jakich cierpień doznał, ich zakresu i ewentualnych skutków, uniemożliwiając tym samym ustalenie, że są one adekwatne do zakresu żądań. Za niewykazane należało uznać także okoliczności niewystarczającego wyposażenia cel mieszkalnych w odpowiedni kącik sanitarny do załatwienia potrzeb fizjologicznych, niedostatecznego ich naświetlenia i wentylacji, jak również okoliczności niedostatecznej opieki zdrowotnej. Powyższe twierdzenia nie znalazły oparcia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. W ocenie Sądu --- STRONA 12 --- twierdzenia powoda, w których wskazywał on na złe warunki panujące w celach miały na celu wzmocnienie argumentacji żądań pozwu, zmierzającej w celu uzyskania określonego skutku, a mianowicie uwzględnienia żądania pozwu w niniejszej sprawie. Warunki bytowe w celach, wbrew twierdzeniom powoda, nie były zatem aż tak dolegliwe, aby sięgały do podważenia zasady humanitaryzmu. Jak wynika z orzeczeń ETS i (...), jak również ze stanowiska Sądu Najwyższego (por. wyrok z dnia 28 lutego 2007 r., sygn. akt V CSK 431/06) możliwość zasądzenia zadośćuczynienia wynika z kumulatywnego naruszenia podstawowych standardów wykonywania kary pozbawienia wolności, w postaci niezapewnienia każdemu osadzonemu oddzielnego miejsca do spania albo nieoddzielenia urządzeń sanitarnych od reszty pomieszczenia. W niniejszej sprawie brak jest jednak podstaw do przyjęcia, iż powód w takich warunkach odbywał karę pozbawienia wolności. Otwarty katalog chronionych dóbr osobistych stanowił podstawę do wyodrębnienia prawa do godnych warunków odbywania kary w zakładach karnych, a wskazane godne warunki obejmują również zapewnienie prywatności i intymności, min. związanych z potrzebami fizjologicznymi. Niemniej, trzeba mieć na uwadze, iż nie przewidują one zapewnienia samodzielności pomieszczeń przeznaczonych na toalety ani ich oddzielenia murem od pozostałej części celi (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt I ACa 1328/12). Odnosząc się do zarzutów powoda, dotyczących braku poszanowania jego intymności, należy wskazać, iż z samej istoty kary pozbawienia wolności wynika ograniczenie pewnych dóbr osobistych osoby skazanej takich jak swoboda przemieszczania się czy prywatność . Konsekwencją przebywania w warunkach izolacyjnych jest również ograniczony dostęp do dóbr materialnych i niematerialnych, który przybiera formę zestandaryzowaną dla osób osadzonych w danej jednostce penitencjarnej, która co do zasady nie odbiega od przeciętnego poziomu życia ubogiej polskiej rodziny (tak: wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 9 listopada 2012 r., sygn. akt I ACa 1022/12). Samo skazanie i ukaranie karą pozbawienia wolności zakłada określoną dolegliwość, odnoszącą się do konieczności przebywania w warunkach izolacji w jednym pomieszczeniu z innymi osobami na stosunkowo niewielkiej przestrzeni, limitowanie czasu i form przebywania poza celą, załatwiania potrzeb fizjologicznych w warunkach ograniczenia pełnej intymności, organizowania kąpieli i prania odzieży według pewnych reguł wymuszonych warunkami bytowania w dużej zbiorowości. Dlatego też należne powodowi zadośćuczynienie może obejmować tylko takie cierpienia psychiczne i fizyczne, które wprost nie wynikają z istoty i celu odbywania izolacyjnej kary pozbawienia wolności (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 5 marca 20913 r., sygn. akt I ACa 1200/12). Zdaniem Sądu także to, że nie we wszystkich celach miał zapewnioną ciepłą wodę – jest zgodne z warunkami cyt. Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 17 października 2003 r., zgodnie z którym w celach powinna być zapewniona zimna woda. Przepisy te statuują standardy techniczne cel w sposób zgodny, zdaniem Sądu, z aktami normatywnymi wyższego rzędu, i nie powodują naruszenia godności osadzonych. Dla porównania, minimalny standard warunków lokalowych dla osób ubogich eksmitowanych do pomieszczeń tymczasowych także nie zapewnia ciepłej wody (por. art. 2 ust. 1 pkt 5a u.o.p.l. ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, t.j. Dz.U. z 2005 r., Nr 31, poz. 266 ze zm.; por. także wcześniej obowiązujące przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 26 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania w sprawach o opróżnienie lokalu lub pomieszczenia albo o wydanie nieruchomości oraz szczegółowych warunków, jakim powinno odpowiadać tymczasowe pomieszczenie, Dz. U z 2005 r. Nr 17, poz.155). Trudno przyjąć, by standardy lokalowe nie naruszające godności tych osób miały być niższe, niż standardy dotyczące osób osadzonych. Za niewykazane uznać również należy pogorszenie stanu zdrowia powoda, które jako jedno z najcenniejszych dóbr osobistych niewątpliwie podlega ochronie prawnej. Powód na tę okoliczność nie przedstawił jednak żadnych wniosków dowodowych, mimo ciążącego na nim obowiązku dowodzenia, zgodnie z art. 6 k.c., które pozwalałby na ustalenie, że stan zdrowia powoda uległ pogorszeniu, jak również – aby miały one związek z warunkami osadzenia. Domagał się wprawdzie powołania biegłego sądowego z zakresu psychiatrii, jednakże nie dopełnił obowiązku fiskalnego, czym doprowadził do uchylenia postanowienia o jego dopuszczeniu i w konsekwencji pozbawienia możliwości potwierdzenia swoich racji. Ponadto, w Areszcie Śledczym w B., powód dwukrotnie konsultowany był przez psychologa, który na bieżąco analizował jego stan emocjonalny i podjął środki mające na celu zapewnienie wsparcia w trudnych chwilach w życiu osadzonego, jakim była śmierć jego babci, a podczas terapii nie zgłaszał on problemów mogących negatywnie wpływać na jego funkcjonowanie w jednostce. W świetle powyższych okoliczności brak było podstaw do zasądzenia zadośćuczynienia w związku z pogorszeniem stanu zdrowia na podstawie art. 445 § 1 k.c. w zw. z art. 444 k.c. --- STRONA 13 --- Powód nie wykazał również twierdzeń dotyczących braku możliwości kontaktu z najbliższymi, czy to w postaci telefonów, czy też w formie osobistego spotkania. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wprost wynika, że miał on prawo do wykonania jednego 5-minutowego telefonu w tygodniu, wielokrotnie korzystał z samoinkasujących aparatów telefonicznych, a porządek wewnętrzny jednostki dopuszczał możliwość korzystania z niego w każdy dzień tygodnia w czasie nieprzekraczającym 5 minut (Areszt Śledczy w B.), jak również miał prawo do rozmów telefonicznych, korespondencji i widzeń na terenie jednostki, a realizacja rozmów telefonicznych odbywała się zgodnie z treścią zarządzenia Dyrektora Zakładu Karnego oraz zatwierdzonego planu rozmów, zgodnie z którym skazany korzystał dwa razy w tygodniu z aparatu samoinkasującego oraz dodatkowo w jedną sobotę i jedną niedzielę w miesiącu. Ponadto umożliwiono skazanemu swobodne porozumiewanie się z jego obrońcą za pomocą aparatu samoinkasującego, żaden z funkcjonariuszy nie ograniczał dostępu do tego urządzenia (Zakład Karny w K.). Powód nie dołączył przy tym do pozwu żadnych decyzji odmownych Dyrektorów jednostek penitencjarnych w zakresie widzeń. Zgodnie z art. 102 pkt 1 k.k.w. skazany ma prawo do odpowiedniego ze względu na zachowanie zdrowia wyżywienia, odzieży, warunków bytowych, pomieszczeń oraz świadczeń zdrowotnych i odpowiednich warunków higieny. Stosownie natomiast do treści art. 109 § 1 k.k.w., skazany przebywający w zakładzie karnym lub areszcie śledczym otrzymuje trzy razy dziennie napój i posiłki o odpowiedniej wartości odżywczej, w tym co najmniej jeden posiłek gorący, z uwzględnieniem rodzaju wykonywanej pracy i wieku skazanego, a w miarę możliwości także wymogów religijnych i kulturowych. Skazany, którego stan zdrowia tego wymaga, otrzymuje wyżywienie według wskazań lekarza. Zgodnie z ustalonym w sprawie stanem faktycznym, jadłospisy dla osadzonego, sporządzane były zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 02 września 2003 r. w sprawie określania wartości dziennej normy wyżywienia, zaś zupy przygotowywane do obiadu zgodnie z recepturami zakładowymi, puree ziemniaczane, miód sztuczny, wędliny były kupowane zgodnie z podpisanymi umowami. Służba żywnościowa Zakładu Karnego posiadała odpowiednie zaplecze służące do rozwożenia i dostarczania gotowych posiłków do poszczególnych pawilonów mieszkalnych wraz z dostarczaniem odpowiednio wyskalowanego sprzętu stołówkowo-kuchennego. Wszystkie posiłki przed opuszczeniem kuchni były kontrolowane pod względem jakości, wagi, porcji, temperatury oraz smakowitości posiłku, a posiłki wydawane osadzonemu odpowiadały normom prawidłowego żywienia i pokrywały dzienne zapotrzebowanie na energię o składniki odżywcze. Co również zasługuje na uwagę, powód nie składał wychowawcom poszczególnych oddziałów żadnych skarg dotyczących warunków socjalno-bytowych panujących w jednostce (Areszt Śledczy w B. i Zakład Karny w K.), co prowadzi do konstatacji, iż gołosłowne twierdzenia powoda miały w istocie prowadzić jedynie do wzmocnienia przedstawianej argumentacji. Ubocznie stwierdzić należy, że powód mógł uczestniczyć w cyklicznie organizowanych turniejach, z zajęć w świetlicy, sali sportowej oraz na wolnym powietrzu, mógł korzystać z punktu bibliotecznego oraz codziennej prasy, mając bezpłatny doń dostęp, co jawi się jako udogodnienie, szczególnie w kontekście wąskiego dostępu do tychże usług rekreacyjnych osób najuboższych (odpłatnych w warunkach wolnościowych). W świetle powyższych analiz Sąd doszedł do przekonania, że brak jest podstaw do zasądzenia na rzecz powoda jakiejkolwiek kwoty zadośćuczynienia, albowiem powód nie wykazał, aby doszło do naruszenia jego dóbr osobistych, w związku z warunkami odbywania kary. Sam dyskomfort spowodowany pobytem w warunkach izolacji nie może stanowić podstawy do sformułowania tezy, że doszło do naruszenia dóbr osobistych. Do naruszenia tych dóbr dochodzi bowiem jedynie wówczas, gdy cierpienie i upokorzenie, jakiego doznaje pozbawiony wolności przekraczają nieunikniony element cierpienia wpisanego w kartę pozbawienia wolności. Rozwiewa to wątpliwości, co do tego, że niedogodności związane z przebywaniem we wskazanych jednostkach penitencjarnych, wywołały u powoda tak duże cierpienia psychiczne i fizyczne, iż można by było przebywaniu w tych warunkach przypisać przymiot bezprawności. W kwestii żądania przyznania zadośćuczynienia, jak również zasądzenia odpowiedniej sumy na wskazany cel społeczny, Sąd wziął pod uwagę poglądy wyrażone w judykaturze, w której przyjęto, że samo osadzenie w przeludnionej celi nie jest wystarczającą podstawą do uwzględnienia żądania zasądzenia zadośćuczynienia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 02 października 2007 r., II CSK 269/07). W ocenie Sądu powód popełniając przestępstwo musiał liczyć się z orzeczeniem i wykonaniem kar pozbawienia wolności, w więzieniu, w których z oczywistych względów nie ma komfortu. Jak wynika z orzeczeń ETS i ETPCZ, jak również ze stanowiska Sądu Najwyższego (por. wyrok z dnia 28 lutego 2007 r., sygn. akt V CSK 431/06) możliwość zasądzenia zadośćuczynienia wynika z kumulatywnego naruszenia podstawowych standardów wykonywania kary pozbawienia wolności, w postaci niezapewnienia każdemu osadzonemu oddzielnego miejsca do spania albo --- STRONA 14 --- nieoddzielenia urządzeń sanitarnych od reszty pomieszczenia. W niniejszej sprawie brak jest jednak podstaw do przyjęcia, iż powód w takich warunkach odbywał karę pozbawienia wolności. Wbrew temu, co twierdzi strona powodowa Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 lutego 2007 r. (sygn. akt V CSK 431/06) nie uzależnił możliwości zasądzenia zadośćuczynienia od potwierdzenia faktu osadzenia skazanego w warunkach, w których powierzchnia na jedna osobę wynosi mniej niż 3m 2 . Możliwość taka została bowiem połączona z jednoczesnym naruszeniem takich podstawowych standardów w postaci niezapewnienia każdemu osadzonemu oddzielnego miejsca do spania albo nieoddzielenia urządzeń sanitarnych od reszty pomieszczenia. W niniejszej sprawie brak było bowiem podstaw do przyjęcia, iż powód w takich warunkach odbywał karę pozbawienia wolności, w związku z powyższym trudno jest uznać, że Skarb Państwa pomimo naruszenia norm co do powierzchni celi w której winien przebywać powód, a więc zaistnienia przesłanki z art. 77 Konstytucji i art. 417 k.c. winien ponosić odpowiedzialność z tytułu naruszenia dóbr osobistych, na podstawie art. 448 k.c. Reasumując, zdaniem Sądu brak jest podstaw do zasądzenia na rzecz powoda jakiejkolwiek kwoty zadośćuczynienia za naruszenie jego dóbr osobistych, które wiązało się z warunkami odbywania kary, w tym również na podstawie art. 417 2 k.c. w zw. z art. 448 k.c. i art. 445 § 1 k.c. w zw. z art. 444 k.c., albowiem powód nie wykazał żadnych szczególnych okoliczności, które uzasadniałyby przyznanie mu zadośćuczynienia w świetle zasad słuszności. Godzi się przypomnieć, że w judykaturze ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym sąd nie ma obowiązku zasądzenia zadośćuczynienia w każdym przypadku naruszenia dóbr osobistych (patrz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 kwietnia 2006 r., II PK 245/05, OSNP 2007/7-8/101). Zasądzenie zadośćuczynienia ma charakter fakultatywny i od oceny sądu opartej na analizie konkretnych okoliczności danej sprawy zależy przyznanie pokrzywdzonemu ochrony w tej formie (wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 11 stycznia 2007 r. w sprawie o sygn. akt I ACa 833/06). Podstawowym kryterium decydującym o możliwości zasądzenia zadośćuczynienia powinien być m.in. stopień winy naruszyciela, rodzaj naruszonego dobra oraz poczucie pokrzywdzenia poszkodowanego. Tożsame okoliczności legły u podstaw oddalenia żądania o zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej na cel społeczny. Z uwagi na nieprawidłowe sformułowanie żądania w zakresie usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych, w postaci przeniesienia powoda do innej celi (powód nie przebywa już w izolacji więziennej, zatem żądanie to w swojej istocie penalne, wykracza poza kompetencję Sądu i z punktu widzenia zasad logicznego rozumowania, jest nieracjonalne), jak również co do złożenia przez pozwanego oświadczenia o odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie, Sąd powództwo w tym zakresie również oddalił. Wprawdzie roszczenie to, znajduje swoje oparcie w przepisie art. 24 § 1 zd. 2 k.c., niemniej jednak nie sposób przyjąć, że w świetle przepisu art. 321 § 1 k.p.c., Sąd byłby uprawniony do wyboru jednostki, jak i celi w której powód winien odbywać karę pozbawienia wolności, skoro powód nie sprecyzował żądania w tym zakresie. Dodatkowo – wydając rozstrzygniecie w sprawie cywilnej Sąd nie może stosować swoistej kary na skutek uwzględnienia żądania o ochronę dóbr osobistych mając na uwadze to, że w chwili wydania orzeczenia powód nie przebywał w warunkach izolacji penitencjarnej. W zakresie żądania złożenia oświadczenia, Sąd miał na uwadze, to, że zgodnie z utrwalonym poglądem doktryny, treść i forma oświadczenia, mającego na celu usunięcie skutków naruszenia dóbr osobistych, zależy w każdym wypadku od rodzaju naruszonego dobra, okoliczności, w jakich doszło do jego naruszenia oraz formy, w jakiej go dokonano. Skutki naruszenia dobra osobistego mogą również decydować o treści i formie oświadczenia (S. Dmowski, w; Komentarz do kodeksu cywilnego, Księga pierwsza, Cześć ogólna, Warszawa 1998, s. 71). Wskazane w treści pozwu oświadczenie, które miał złożyć pozwany również nie zostało w należyty sposób doprecyzowane (w szczególności co do rodzaju naruszonych dóbr osobistych powoda i czasokresu, w którym działania te miały mieć miejsce, jak również rodzaju szkód niematerialnych, jakich powód miał doznać). Dodatkowo forma złożenia oświadczenia nie była związana z okolicznościami w jakich doszło do naruszenia dobra osobistego (vide S. Dmowski, w; Komentarz do kodeksu cywilnego, s. 72), w związku z powyższym żądanie to Sąd uznał za nie zasługujące na uwzględnienie. W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy powództwo oddalił, jako niezasadne o czym orzeczono, jak w pkt 1 sentencji. Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów procesu uzasadnia treść przepisu art. 102 k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 zd. 1 k.p.c. Zgodnie z ostatnim z powołanych przepisów Sąd obowiązany jest w orzeczeniu kończącym postępowanie orzec o jego kosztach. W pkt 2 sentencji wyroku Sąd nie obciążył powoda kosztami procesu strony przeciwnej, zgodnie z art. 102 k.p.c. W ocenie Sądu charakter dochodzonego przez powoda roszczenia – o ochronę dóbr osobistych, jak również to, że powód pozostaje w warunkach --- STRONA 15 --- izolacji więziennej, co wywołuje trudną sytuację finansową, przemawiała w ocenie Sądu za odstąpieniem od obciążania powoda kosztami procesu zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu, wyrażoną w przepisie art. 98 k.p.c., tym bardziej, że był o zasadności swojego roszczenia przekonany. Mając na uwadze przywołane okoliczności, Sąd uznał za uzasadnione w świetle reguł słuszności, odstąpienie od obciążania powoda kosztami procesu. Nieuiszczone koszty sądowe Sąd przejął na rachunek Skarbu Państwa (pkt 3 sentencji wyroku), bowiem na mocy postanowienia z dnia 21 lutego 2014 r. powód został zwolniony od kosztów sądowych w części, a brak było podstaw do obciążenia tymi kosztami pozwanego, który proces wygrał.