Wyrok III C 1414/09 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEaIJodstawieustawy zdnia8.09.2U

--- STRONA 1 --- Sygn. akt III C 1414/09 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEaIJodstawieustawy zdnia8.09.2U{}1I.0dosfepie do informacji publicznei Dz. U. 112 pox. 1198 z péén. zm. pnekazano informacie pub!iczna1 w Iormie doku Dnia Zlwg IUI Igfile przewmei ......... ......... Sqd Okrqgowy W Warszawie, Wydzial III Cywilny i ____ 0/i W sldadzie: Przewodniczqcy : SSO Joanna Zielifiska adrfls W=1i@=I<@daww"""""""""""""" Protokolant: sekretarz sqdowy Ilona Lodowska p0 rozpoznaniu W dniu 21 marca 2011 r. W Warszawie na rozprawie sprawy Z powédztwa K.C. przeciwko Skarbowi Pafistwa — Dyrektorowi Generalnemu Siuzby Wioziennej 0 zaplateg 1. powodztwo oddaia; 2. odstopuje od obciajallia powoda K.C. zwrotem kosztow postqpowania na rzeoz pozwanego Skarbu Pafistwa — Dyrektora Generalnfigo Shxiby WIQZiCMlCj. III C 1414/09 UZASADNIENIE Powod K.C., pozwem z dnia 17 listopada 2009 1‘. Wniosl 0 zasqdzenie na jego rzecz od Skarbu Pafistwa  Dyrektora Generalnego S1uz'by Wiqziennej kwoty 320 000," z%otych tytulem zadoééuczynienia za naruszenie dobr osobistych powoda. _ W uzasadnieniu swojego Zqdania, powod .p0dnic'1sI, Ze od roku 2002 przebywal W jednostkaoh organizacyjnych pozwanego, to jest W azesztach éledczych i zakladach kamych. Podniosh Ze W chwili _Wniesie11ia pozwu od trzech lat i dziesiqoiu miesiocy jest pozbawiony Wolnoéci. Naruszenie dobr osobistych powoda bylo W jego ocenie konsekwencjq osadzenia go W przeludnionych celach, W ktorych brak by%o dostopu éwiezego powietrza, brak bylo dostqpu do ciepiej Wody do mycia oraz mia%y miejsce inne utrudnienia. l W odpowiedzi na pozew, pozwany Wniosl 0 oddalenie powédztwa W ca%os§ci oraz 0 zasagtlzenie na jego rzecz od powoda kosztow postqpowania. Pozwany powolal sin; na przepis art. 248 § 1 kodeksu karnego Wykonawczego, W brzmioniu 0b0WiqzLflapyIn do dnia 9 grudnia 2009 r., a zatom W okresie obejmujaccym okres Wskazany W pozwie oraz na przepisy rozporzqdzenia Ministra Sprawiedliwoéoi Z dnia 1_9 kwietnia 2006r. W sprawie trybu postqpowania Wlaéciwygsh organow W Wypadku, gdy liczba osadzonych W zakiadach karnych i aresztach éledczych przekroczy W skali kraju ogolnq pojemnoéé tych zaldadow i stwierdzil, Ze dzialania organow pozwanego byly zgodne z wskazanymi przepisami, tym samym nie no szq cech bezprawnoéci dziaiania. Pozwany poclniosl: takze, Ze powod nie Wykazal, ani nawet nie uprawdopodobnil faktu poniesienia wskazywanej szkody, jej Wysokoéci, ani nie wykazaI normalnego zwiqzku przyczynowego pomiqdzy postulowanq krzywdq a dziahaniami Iub zaniechaniami pozwanego. Ponadto pozwany zarzuoi, 2e roszczenie powodai jest sprzeczne z Zasadami vvspoI2yoia spolecznego, albowiem powod naruszajqc razqoo porzagiek prawny winien liczyé sis; z karq pozbawicnia Wolnoéoi i Wszystkimi clolegliwoéoiami z tej kary plynqcymi.  Powod W toku postopowania doprecyzowal swoje iqdanie? W'skaZuja5;, Ze dornaga siq Zadoééuczynienia za krzywdq doznanq W zwiqzkuz pIzebyWaniem W Zak1adzieK'amym W S., Zakladzie Karnym W B. oraz W W. przy ul. ’ Sqd Okrggowy W Warszawie ustalil, co nastgpuje. --- STRONA 2 --- Powod K.C. W roku 2002 zostai prawomocnie skazany za czyn Z art. 281 kodeksu karnego i zostal osadzony W Zaldadzie Karnym W B., gdzie przebywal przez okres 9 miesiecy. Nastepnie Powod zostal skazany za czyn_ z_ 281 k.k. popeiniony W Warunkach recydywy i W zwiqzku z popehtieniem tego czynu, od maja 20081'. p'rz'ebyWa_% W'Areszcie 81edczym i Zakladzie Karnym W B. Od Wrzesnia 2008 r. powod przebywa W Zakladzie Karnym W S. PoWod' po tej clacie byl przewofzony ponadto do Zaldadu Karnego W W. przy ul. . ..., Zakladu Karnego W B.v0raz Zakladu Karnego W B., gdzie przebywal iapznie przez okres 7 miesiecy, (zeznania Powoda, k. 97, k. 116). W ocenie Sqdu nie budzi ponadto wajcpliwoéci fakt, ze W zakladach karnych W Polsce, W tym takze W tych, W ktorych przebywal powod, niejednokrotnie powierzchnia przypadajapa najednego osadzonego W celi byIa mniejsza niZ 3 m2 (fakt notoryjny, 213 § 1 l{.p.C). Sqd Okregowy W Warszawie zwaiyl, co nastgpuje. Powodztwo nie zashiguje na uwzglednienie. ’ Roszczenie powoda jest niezasadne. Jego podstawe prawns stanowiq art. 24 k.c. i 448 k.c, 2 uwagi na powoianq przez powoda podstawe falctycznq swojego Zqdania, W uzasadnieniu ktérego Wskazywal na zie Warunki, jakie dotkneIy go podczas przebywania (W tym — odbywania kary pozbawienia Wolnoéci) W Zaldadzie Karnym W B., Zakladzie Karnym W W. przy ul. ....oraz W Zakladzie Karnym W S., W ktoryeh zostal osadzony W celach, W ktoiych przebywala nadmierna liczba osadzonych W stosunku do powierzchni pomieszczefi. ' Zgodzié sie trzeba z argurnentami pozwu, iZ wymog zapewnienia przez Pafistwo godziwych Warunkow odbywania kary pozbawienia Wolnoéci jest jednym 2 podstawowych kanonow noWo2yt11ego paiistwa prawa, znajdujqcych Wyraz W normach prawa miedzynarodowego. Ciqiar dowodu, Ze Warunki W zakladzie karnym odpowiadaiy obowiqzujapym normom i nie doszlo do naruszenia dobr osobistych powocla spoozywa na stronie pozwanej /art. 6 W zw. Z art. 24 k.c.f.  W ocenie Sddu, tW_ierdzenia powoda, co do ziych Warunkow odbywania kary, z uwagi na przeludnienie W celach i zly stan techniczny pomieszczefi nie znajdujq p0'[WI€1;dZ611121 W materiale dowodowym zgromadzonym W toku postepowania. Poza WiE1Si1}’IT1i twierdzeniami powod nie przediozyi Zadnych doWodoW, na okolicztioéé naruszenia débr osobistych W zwiqzku Z Wskazanymi twierdzeniami o zlych Warunkach osadzenia. Osadzenie powoda czasowo W celach bez zachowania norm nie n1ia&o tez charakteru indywidualnie skierowanej przeciwko powodowi represji.. Pamietaé nalezy, i2 jednostki penitencj arne, W ktorych poWod przebywal W roku 2002 oraz od roku 2008, zostaiy Wybudowane W ozasach, gdy obwiqzywaly calkowicie inne standardy soojalno sanitarne dla wieiniow i pod obowiqzujqce W poprzednich okresach standardy Wiezienia te byty projektowane. Dostosowanie tych budynkow do standardu sanitamego, W ktérym W kazdej celi bedzie oddzielny, W pelni Wentylowany wqzel sanitamy, z dostepnq przez caly czas cieplq Woda, rnusi byé roziozone W czasie. Natychmiastowe dostosowanie budynkow do takich Wymogéw Wymaga przeprowadzenia skomplikowanych prac remontowych, ktore sq spowalniane W zwiqzku 2 kordeoznosciq ich rotacyjnego prowadzenia ( na ozas remontu wyiqczana jest zazwyczaj 2 eksploatacji tylko czesé budynku). , Zdaniem Sqdu o niegodziwoéci warunkéw, W ktorych powéd obywai kare pozbawienia Wolnosci, nie mote stanowié Wyglatd estetyczny celi czy ich ziy stan techniczny. Z doswiadczenia Zyciowego Sqdu Wynika bowiem, i2 W nieodleglej przeszioéoi, ktéralrozciaaga sie takze na okres osadzenia powoda W Zakladach karnych, Wiele do Zyczenia pozostowiala ta_k2e estetyka szpitali umiejscowionych W przedwojennych budynkach, czy te2 innych zakladach zdrowotnych, W ktorych pacjenci byli i sq leczeni stacjonamie. Nawet zas Warunkach ‘W tzw. nowoczesnych szpitalach W porownaniu ze standaidowymi --- STRONA 3 --- Warunkami ze szpitali W krajach Europy Zachodniej Wskazywaiy na Wieloletnie zapoinienia. To co bowiem na Zachodzie jest standardem (np.dWu0soboWe sale z pehiym Weztem sanitarnym) W Warunkach panuj qcych W publicznej shzzbie zdrowia jeszcze obecnie uohodzi za niespotykany komfort. Przychylajqc sie Wiec do stanowiska powoda uznaé by Wiec nalezalo, i2 takze przewazajqca rzesza paojentow naszym kraju byla leczona lub jest nadal leczona W uwlaczajqcych ludzkiej godnosci Warunkach.  Majap zatem, na uwadze Wynik przeprowadzonego przez Sqcl postepowania dowodowego oraz uwzgledniajap caioksztalt okolicznosci sprawy, brak byto podstaw do zasqdzenia na rzecz powoda jakiejkolwiek kwoty z tytuiu zadoééuczynienia za naruszenie jego dobr osobistyoh, ktore Wia_za.1o sie z Warunkami odbywania kary. W orzecznictwie Sqdu Najwyzszego ugruntowany jest bowiem poglqd, zgodnie z ktorym Sqd nie ma obowiqzku zasqdzania zadoééuczynienia w kazdym przypadku naruszenie dobr osobistych (por. Wyrok SN z dnia 19.04.2006 r., II PK 245/05 OSNP 2007/78/101). Podstawowym krytérium decydujqcym o mozliwosci zasqdzenia zadoséuczynienia winien byé m.in. stopieii Winy naruszyciela; rodzaj naruszonego dobra oraz poczucie polcrzywdzenia poszkodowanego. W ocenie Sqdu o mozliwoéci zasqdzeiiia zadoééuczynienia decydowac’: teZ powinna ocena stopnia pokrz)/Wdzenia, ktorego doznala osoba Zqdajqca ochrony prawnej. Inaczej bowiem nalezy ocenié stopiefi i to nawet subiektywnej Wraziiwosci osoby, ktora dotychczas nie byia poddana takim czynnikom stresogennym jak osadzenie W zakladzie karnym, nit osoby, ktora odbywaia jut kart; pozbawienia Wolnosci. W tej zas materii W stosunku do powoda nalezy zauwaiyé, ii Warunki W jednostkach penitencj arnych, W ktorych przebywai juz W roku 2002 1'. byiy mu jui doskonale znane i obeone poczucie pokrzywdzenia zWia;zanego z WE1I11I1I(3.lI1i odbywania kary nie jest znaozne, skoro byio akceptowane, tak samo jak przez innych Wspotwieiniow. Z kolei W Wyroku Z dnia 12 grudnia 2002 r. V CKN 1581f00, OSNC 2004r’4/53 Wskazano takze, ii decyzja 0 zasaLdze11iu zadoséuczynienia Winna byé poprzedzona takie zbadaniem nasilenia ziej Woli nziruszyciela i celowosci zastosowania tego érodka. Powod nie Wykazal, abyu by! traktowany W inny sposob, niilpozostaii osadzeni. Odnoszqc sie do kwestii Winy to taL przesianke odpowiedzialnosoi za niezapewnienie osadzonym Warunkow metrazowych zgodnyoh Z art. 1 10 § 2 k.k.W. upatrywaé nalezy poza jednostkami orgdnizacyjnymi, ktore bezposrednio odpowiadaly za Warunki W jakich powod odbywal kare. Jednostki te, pornimo przepeinienia nie mogq, odméwié przyjecia skazanego, a gospodarke finansowq prowadzq W oparciu o prawo budzetowe. W dzialaniach tych jednostek trudno Wieo W ogole mowié o z1ej Woli, a co dopiero o jakims stopniowaniu nasilenia tego zjawiska. Niedofinansowanie Wieziennictwa, tak jak Wielu innych aspektow publicznej dzialalnoéci Patistwa, W tym przede Wszystkim dzialaii podejmowanych na rzecz oséb nie naruszajqcych porzqdku pravmego (siuzba zdrowia, szkolnictwo, opieka) jest efektem Wieloletnich zaszlosci determinowanych poprzednimi spoleoznymi Warunkami ustroj owymi i odczuwalnymi jeszcze skutkami transformacji sytemu spoiecznoekonomicznego. W takich zaé realiach zasgdzenie na rzecz powoda zadoééuczynienia za naruszenie jego dobr osobistych, ktore nie Wynikaio Z celowego nacechowanego ziq Wolq dzialania podmiotu odpowiedzialnego za warunki odbywania kary, lezaloby W sprzecznosci z powjszeclmym poczuciem sprawiedliwosci, od czego nie mozna abstrahowaé przy orzekaniu o zadoséuczynieniu. Naleiy teZ podniesé, 2e powod odbywal kare pozbawienia Wolnosci i to nie jedynq, jak Wynika z jego zeznazi. Powod zosta{"skazany W Warunkach recydywy za czyn Z' art. 281 k.k., Wobec Wczesniejszego popelnienia przestepstwa Z Wskazanego przepisu kodeksu kamego i skazania go za ten czyn na Kare pozbawienia Wolnosci, ktérq Powod odbyi W 2002 roku. Powod jut po pierwszym odbyciu kary C2y zatrzyihoniu go W Warunkach, na jakie obecnie sie skariy i ktore uwaza, za nieludzkie i ponizajape, Wiedzial o nich, a mimo to popeinii kolejne przestepstwo, majap swiadomoéo nieuchronnosci kolejnej kary i powrotu do tychze Warunkow. Powod zatem poprzez swoje --- STRONA 4 --- W1as11e dzialania poWodoWa1 nieuchronnosé poddawania jego samego Warunlcom jakie uznawai za nieludzkie i poniiaj ape.  _ Majap powyzsze na uwadze, SaLd oddalil roszczenie powoda. Jednoczesnie Sqd nie uwzglednit, Wniosku pozwanego o zwolnienie go od udzialu W sprawie i ustalenie Wiasciwych stationes fisci jako strony pozwanej, uznajqc i2 ustalony jako statio fisci Skarbu Paf1stWa  Dyrektor Generalny Shzzby Wieziennej sprawuje nadzor nad innymi jednostkami, ktore so mu podlegle. Powyisze uzasadniaio orzeczenie jak W pkt. I Wyroku.Sqd nie uwzglednii rowniez Wniosku pozwanego Skarbu Pafistwa o przyznanie od powoda kosztow zastepstwa procesowego posiikujqc sie art. 102 k.p.c. Wskazaé naleiy, i2 alt 102 k.p.c. stanowi odstepstwo od ogolnej zasady odpowiedzialnosci za Wynik prooesu ustanawiajap zasade stusznoéci, ktora wymaga do swego zastosowania Wystqpienia WyjaJ;kowych okolicznosci, a ktore Winny byé rozpoznane przy uwzgiednieniu caioksztaitu okolicgnoéci danej sprawy. Przesiankq do zastosowania art. 102 k.p.c. jest nie tylko przebieg postepowania, ale roWnie2 kwestie dotyczqce stanu maj egtkowego i sytuacji Zyoiowej strony, ktora z przedmiotowego zwolnienia moze skorzystaé. Sama sytuacja ekonomiczna strony przegrywajqcej, jak podkresla sie W iiteraturze, nawet tak niekorzystna, 2e strona bez uszczerbku dla utrzymania Wlasnego i czionkow rodziny nie bylaby W stanie poniesé kosztow, nie ' stanowi podstawy zWolnienia na podstawie art. 102 k.p.c. od obowiqzku zWrotu kosztow przeciwnikowi, ohyba 2e na rzecz tej strony przemawiajq dalsze szczegélne okolioznosoi, ktore same moglyby bye niewystarczajqce, lecz lanczniersz tmdnq sytuacjzt ekonomiczneg Wyczerpujq znamiona Wypadku szczegolnie uzasadnionego. Analizujqc sytuacje materialnq i Zyciowq powoda, Sqd doszedl do przekonania, iz maio prawdopodobnyrn jest aby od ozasu kiedy Sqd rozpoznawat Wniosek poWoda o zwolnienie od kosztow sagdowj/ch tj. od dnia 12 stycznia 2010 12, W ktérym zwolniono powoda od kosztéw seidowych W catosci jego sytuacja materialna ulegla poprawie. Ponadto, zdaniem Sqdu uwzglednié nalezy fakt przebywania przez powoda W Zaktadzie Karnyni W S. i to, Ze poddaje sie on leczeniu psychiatryoznemu. Naiezy miec’: zatern na uwadze przede Wszystkim cel odbywanej kary, ktorym jest powrot powoda do Zycia i postepowania W sposob akceptowany przez spoleozefistwo i zgodny Z prawem. Powszechnie Wiadomym \ jest, Ze osoby bezposrednio po odbyciu kary pozbawienia Wolnosci majqtmdnosei z odnalezieniem sie W nowej rzeczywistosci, a 2 drugiej strony nie sq akceptowane Wspoteczefistwie, co utrudnia powrot do normalnego Zycia. W takim przypadku, W swietle art. 102 k.p.c. brak jest podstaw do zasqdzenia od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztow procesu. Z tych tez Wzgledow orzeczono jak W pkt. II sentencji wyroku.