Postanowienie III C 1372/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 grudnia 2016 r. Sąd Okręgowy w Warsza

--- STRONA 1 --- Sygn. akt III C 1372/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 grudnia 2016 r. Sąd Okręgowy w Warszawie III Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Agnieszka Matlak Protokolant: sekretarz sądowy Magdalena Zembrzuska po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2016 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa P. M. (1) przeciwko (...) S. A. z siedzibą w W. o ochronę dóbr osobistych 1. powództwo oddala; 2. zasądza od P. M. (1) na rzecz (...) S. A. z siedzibą w W. kwotę (...) (dwa tysiące siedemset siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sygn. akt III C 1372/14 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 8 grudnia 2014 r. (koperta z datą stempla pocztowego – k. 20) skierowanym przeciwko Pozwanemu (...) S.A. w W., Powód P. M. (1) wniósł o zobowiązanie Pozwanego do zamieszczenia na własny koszt na głównej stronie portalu www.(...).pl w zakładce (...) na pierwszej pozycji bezpośrednich odnośników (hiperłączy), oświadczenia zatytułowanego (...) S.A. dotyczące zarzutów kierowanych pod adresem Pana P. M. (1)” oraz utrzymywania hiperłączy do w/w oświadczenia przez okres 7 dni w taki sposób, żeby użytkownik portalu mógł w pełni i bezpośrednio zapoznać się z jego treścią bez dokonywania jakichkolwiek dodatkowych czynności lub wnoszenia opłat, w tym bez konieczności uruchamiania jakichkolwiek podstron, o następującej treści: (...) S.A. przeprasza Pana P. M. (1) za naruszenie jego dóbr osobistych w artykule pt.: „(...)” opublikowanym na stronie internetowej www.(...).pl w dniu 19 września 2014 roku. Oświadczamy, że w publikacji tej zawarto bezpodstawne i niezgodne z prawdą sugestie dotyczące Pana P. M. (1). Wyrażamy głębokie ubolewanie z powodu bezpodstawnego naruszenia dobrego imienia Pana P. M. (1) i podważania jego reputacji oraz wprowadzenia czytelników w błąd”. Powód wniósł nadto o upoważnienie go do zamieszczenia w/w oświadczenia na koszt Pozwanego w przypadku niewykonania przez niego zobowiązania we wskazanym terminie oraz zasądzenie od Pozwanego na rzecz Powoda kwoty 50 000 złotych tytułem zadośćuczynienia. Powód podnosił, iż jego niestawiennictwo jako biegłego w dniu 19 września 2014 r. na rozprawie sądowej w sprawie XII K 91/12, toczącej się przed Sądem Okręgowym w Warszawie, było usprawiedliwione. Pozwany (...) S.A. w W. w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa (odpowiedź na pozew z zał. – k. 30 i nast.). Pozwany podnosił, iż informacje zawarte w spornym artykule są prawdziwe, dziennikarz dochował należytej staranności i rzetelności dziennikarskiej weryfikując zawarte w publikacji informacje, nadto prawdziwość informacji potwierdza fakt, iż Powód ukarany został przez Sąd Okręgowy w Warszawie za niestawiennictwo w dniu 19 września 2014 roku karą porządkową w wysokości 7000 złotych. --- STRONA 2 --- Powód podniósł poza tym, iż w/w postanowienie sądu o ukaraniu go karą porządkową zostało uchylone przez Sąd Apelacyjny w Warszawie rozpatrujący zażalenie Powoda, a Sąd uznał, iż niemożność wzięcia udziału w rozprawie, nie spowodowana niechęcią biegłego do stawiennictwa, P. M. (1) w sposób dostateczny usprawiedliwił. W spornym artykule natomiast zawarto stwierdzenie „wymówki biegłego”, co w sposób jednoznaczny podważa wiarygodność usprawiedliwienia Powoda. Powód wskazał, iż tytuł i treść publikacji sugeruje, iż celowo unika on stawiennictwa na rozprawach i lekceważy wymiar sprawiedliwości. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód P. M. (1) był oficerem (...) ((...)). Powód jest biegłym w sprawie toczącej się przed Sądem Okręgowym w Warszawie o sygn.. akt XII K 91/12, która dotyczy akcji policyjnej w M. przeprowadzonej w nocy z 5 na 6 marca 2003 roku. W dniu 19 września 2014 roku na portalu internetowym www.(...).pl ukazał się artykuł pt.: „(...)”. W treści publikacji wskazano, iż Powód, mimo wielokrotnie kierowanych do niego wezwań, unika stawiennictwa na rozprawach. W tym samym dniu w Codziennym Serwisie Informacyjnym Polskiej Agencji Prasowej ukazała się informacja zatytułowana „(...)”. Z informacji tej wynikało, iż „Karę 7 tys. zł. nałożył w piątek sąd na biegłego, który po raz kolejny nie stawił się na proces trzech b. policjantów oskarżonych o nieprawidłowości w akcji zatrzymania bandytów w M. w 2003 r. (…) M. od listopada zeszłego roku nie odbierał wezwań do sądu, kierowanych doń już trzykrotnie. W piątek sąd ujawnił, że M. został zawiadomiony o rozprawie, ale poinformował, iż właśnie wybiera się do H., „gdzie z prezydentem RP i królem N. będzie uczestniczył w obchodach rocznicy desantu na A.” i – będąc w składzie rocznicowego desantu – ma oddać skok spadochronowy upamiętniający operację (...). Dodał też, że prowadzi aktywne życie zawodowe, złożył już zeznania w sprawie i nie może dostosowywać swego kalendarza do terminarza sądu”. Z publikacji PAP wynikało także, iż potrzeba dodatkowego przesłuchania biegłego wynikała z konieczności ustalenia, co jest wspólną tezą wszystkich trzech biegłych powołanych w sprawie, przy czym pozostali dwaj zostali już przez sąd na tę okoliczność przesłuchani. Wezwania w sprawie XII K 91/12 kierowane do P. M. (1) wysyłane były na trzy adresy: w W., w N. oraz w K.. Ponieważ Powód nie odbierał wezwań, Sąd próbował doręczeń również za pośrednictwem policji (korespondencja z KP w N., KP w K. i KP W. W. – k. 6536-6538, 6544, 6555, 6558 akt XII K 91/12), drogą mailową (k. 6542 akt XII K 91/12) oraz próbował kontaktować się z Powodem telefonicznie (notatka urzędowa dot. bezskutecznych prób kontaktu z Powodem – k. 6415). Powód mimo kierowanych wezwań nie stawił się na rozprawy wyznaczone w dniach 18.09.2013 r., 31.10.2013 r., 11.04.2014 r., 9.06.2014 r., 1.08.2014 r. (protokoły rozpraw – k. 6228, 6276, 6378, 6561, 6526 akt XII K 91/12). W dniu 2 czerwca 2014 r. Powód poinformował Sąd , iż nie otrzymał wezwania na rozprawę i wskazał aktualny adres. Z powodu zaplanowanego wcześniej wyjazdu zagranicznego nie mógł jednak stawić się na rozprawę wyznaczoną na dzień 9 czerwca 2014 r. Powód nie stawił się także na rozprawę wyznaczona na dzień 1 sierpnia 2014 r. Powód P. M. (1) o rozprawie mającej się odbyć w dniu 19 września 2014 r. zawiadomiony został w sierpniu 2014 r. W dniu 21 sierpnia 2014 roku skierował do Sądu Okręgowego w Warszawie pismo, w którym poinformował, iż wie o rozprawie i stawi się na nią (k. 6547 akt XII K 91/12). W dniu 18 września 2014 r. wpłynęło do Sądu pismo Powoda, sporządzone w dniu 16 września 2014 r., a nadane w Urzędzie Pocztowym w N. w dniu 17 września 2014 r. informujące, iż Powód nie stawi się na rozprawie w dniu 19 września 2014 r., ponieważ przebywa w H., gdzie na skakać ze spadochronu w zrzutowisku pod D.. W piśmie tym Powód poinformował również, iż będzie dostępny pod koniec grudnia 2014 r. (k. 6569 akt XII K 91/12). Biegły o uroczystościach w H., w których uczestniczył na zaproszenie jednostki wojskowej G., dowiedział się najpóźniej 31sierpnia 2014 r. Uroczystości zorganizowane zostały w związku z obchodami 70 rocznicy operacji (...), brali w nich udział Prezydent RP B. K. oraz Król H. W. A.. Powód wraz z innymi delegatami oznaczał groby i nieznane H. miejsca polowego pochówku Polaków, został także wyznaczony jako oficer składający wieniec w imieniu jednostki (...). W niedzielę 21 września 2014 r. oddał skok spadochronowy. Na rozprawie w dniu 19 września 2014 r. Sąd, na wniosek Prokuratora, po odczytaniu pisma Powoda z 16 września 2014 r., ukarał Powoda karą porządkową w kwocie 7000 złotych za nieusprawiedliwione niestawiennictwo na rozprawie zagrażając jednocześnie, iż na następną rozprawę biegły może zostać doprowadzony przez policję. W ustnym uzasadnieniu postanowienia Sędzia Przewodnicząca wskazała, iż jest to kolejne niestawiennictwo biegłego na rozprawie, a nadto pierwsza sytuacja, w której Sąd zmuszony jest ukarać biegłego karą porządkową. Sędzia stwierdziła, iż przez niestawiennictwo Powoda jako biegłego proces toczy się dłużej o półtora roku. --- STRONA 3 --- Na rozprawie tej, podobnie jak na kilku poprzednich rozprawach w sprawie XII K 91/12, byli obecni w charakterze publiczności dziennikarz P. M. (2), autor spornego artykułu oraz W. T. – dziennikarz PAP. Powód o treści publikacji poinformowany został w dniu 20 września 2014 r. podczas pobytu w H. przez Radcę Ambasady RP w H. G. Z., w obecności innych uczestników uroczystości. Kolejny termin wyznaczony został na dzień 29 grudnia 2014 r. W dniu 28 grudnia 2014 r. po godz. 18.00 Powód drogą mailową zawiadomił Sąd, iż nie stawi się na rozprawie w dniu 29 grudnia 2014 r., gdyż od 24 grudnia 2014 r. przebywa na zwolnieniu lekarskim (k. 6651 akt XII K 91/12). Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o: złożony do akt sprawy wydruk spornego artykułu (k. 12-13 akt III Co 146/14), zeznania świadków W. T. (k. 113), G. B. (k. 114), W. D. (k. 107v), A. N. (k. 107v), P. M. (2) (k. 132), M. M. (2) (k. 152) + nagrania z rozpraw, dokumenty z akt XII K 91/12 wskazane w piśmie pełn. pozwanego (k. 160 i nast.) i na rozprawie (k. 166) oraz zeznania powoda (k. 107v, 153 + nagrania z rozpraw). Sąd zważył co następuje: W ocenie Sądu powództwo w niniejszej sprawie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 23 k.c., dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Natomiast art. 24 § 1 stanowi, iż ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba, że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Stosownie do art. 448 k.c., w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Przepis art. 445 § 3 stosuje się. Sąd Apelacyjny w Warszawie, w wyroku z dnia 16 lipca 2009 r. (VI ACa 99/2009, Lex Polonica nr 2151597) słusznie zauważył, iż art. 448 k.c., będący podstawą roszczenia o zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę ma charakter fakultatywny, wyjątkowy. W orzecznictwie i doktrynie utrwalił się bowiem pogląd, iż naprawienie szkody niemajątkowej nie jest objęte zasadą ogólną naprawienia szkody w pełnej wysokości, zgodnie z art. 361 § 1 k.c. Nie jest zatem wymagane przyznanie zadośćuczynienia w każdym wypadku wystąpienia krzywdy. Należy również wskazać, iż w przypadku bezprawnego naruszenia dóbr osobistych, pokrzywdzonemu przysługują w pierwszej kolejności środki ochrony o charakterze niemajątkowym, przewidziane w art. 24 § 1. Natomiast środki o charakterze majątkowym o których stanowi art. 448 k.c. przysługują w przypadku, gdy działanie naruszyciela jest także zawinione (wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 24 lipca 2008 r., I ACa 1150/06, LexPolonica nr 2147096). Pokrzywdzonemu przysługuje prawo wyboru powyższych roszczeń, ale sądowi pozostawiona jest ocena celowości przyznania ochrony w żądanej formie, jego adekwatności do rodzaju naruszonego dobra, a przede wszystkim rozmiaru doznanej krzywdy. Pozwany w odpowiedzi na pozew wskazywał, iż zawarte w spornej publikacji informacje są prawdziwe i pochodzą z wiarygodnych źródeł, artykuł bowiem był relacją z przebiegu rozprawy w dniu 19 września 2014 r., na której dziennikarz P. M. (2), autor spornego artykułu, obecny w charakterze publiczności, był bezpośrednim świadkiem czynności, wypowiedzi sędziego i prokuratora oraz decyzji zapadłych tego dnia podczas rozprawy. Pozwany podniósł również, iż działanie dziennikarza podjęte było w ochronie interesu publicznego i w granicach obowiązującego prawa, w tym prawa do krytyki prasowej i swobody wypowiedzi. Zgodnie z treścią uchwały Sądu Najwyższego z dnia 18 lutego 2005 r. (III CZP 53/04) wykazanie przez dziennikarza, że przy zbieraniu i wykorzystaniu materiałów prasowych działał w obronie społecznie uzasadnionego interesu oraz wypełnił obowiązek dochowania szczególnej staranności i rzetelności uchyla bezprawność działania dziennikarza nawet, gdy napisał nieprawdę (…). Dziennikarz --- STRONA 4 --- ma ograniczone środki w zakresie ustalania faktów i nie są one w żaden sposób współmierne do środków będących w dyspozycji organów ścigania lub wymiaru sprawiedliwości. Publikacja w serwisie internetowym stanowiła krytykę prasową w myśl art. 41 ustawy prawo prasowe. Zgodnie z treścią w/w przepisu rzetelna i zgodna z zasadami współżycia społecznego ujemna ocena działalności twórczej, zawodowej lub publicznej pozostaje pod ochroną prawa, tj. wyłącza odpowiedzialność cywilną i karną. Sporna publikacja stanowi krytykę działalności zawodowej Powoda jako biegłego sądowego w sprawie karnej. Granice dopuszczalnej krytyki osób powszechnie znanych, sprawujących funkcje publiczne lub pełniących istotne funkcje zawodowe są dalece szersze niż w przypadku innych osób. Niewątpliwie działalność Powoda jako biegłego w medialnej sprawie karnej jest pełnieniem istotnej funkcji zawodowej. Powód winien więc liczyć się z tym, że jego działalność, szczególnie, gdy chodzi o sprawę, którą interesują się media, będzie przedmiotem zainteresowania opinii publicznej i działalność ta będzie spotykała się z różnymi opiniami, także niekorzystnymi dla Powoda, w tym w formie krytyki prasowej. Powszechnie wiadomo, iż sądy, szczególnie w W. i okolicach są przeciążone, a na wyznaczenie kolejnego terminu rozprawy trzeba niejednokrotnie czekać nawet kilka miesięcy. Taka sytuacja powoduje, iż niestawiennictwo osób, które mają być w sprawie przesłuchane (także biegłych sądowych) skutkuje tym, iż sprawy ciągną się latami. W tych okolicznościach działalność prasy, polegająca m. in. na śledzeniu i opisywaniu przyczyn, z powodu których sąd nie może zakończyć postepowania w sprawie, jest działaniem w obronie uzasadnionego interesu społecznego. Autor artykułu w ocenie Sądu dochował także staranności i rzetelności dziennikarskiej. Publikacja bowiem jest w rzeczywistości relacją z przebiegu rozprawy, w tym z wypowiedzi sędziego na temat kolejnego niestawiennictwa biegłego oraz prokuratora domagającego się ukarania biegłego karą porządkową. Wszelkie informacje na temat nie stawiania się Powoda na rozprawy, które zawarte zostały w spornej publikacji, autor artykułu usłyszał podczas rozprawy w dniu 19 września 2014 r., na której był obecny. Świadczy to o dochowaniu należytej staranności i rzetelności dziennikarskiej, która w rozumieniu art. 24 k.c. stanowi okoliczność wyłączającą bezprawność nawet w sytuacji, gdy opisane fakty są nieprawdziwe. Biorąc pod uwagę powyższe, autor artykułu miał także prawo opatrzyć fragment publikacji podtytułem „wymówki biegłego”. Z wypowiedzi sędziego i prokuratora wynikało bowiem, iż niestawiennictwo biegłego ma charakter uporczywy i lekceważący dla sądu, a zasadność tych wypowiedzi potwierdził choćby fakt, iż biegły o niemożności stawiennictwa na rozprawie w dniu 19 września 2014 r. zawiadomił Sąd dzień przed rozprawą, a nie z wyprzedzeniem umożliwiającym zmianę terminu posiedzenia. Nie ma przy tym znaczenia, iż Sąd Apelacyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 28 października 2014 r. uchylił kare pieniężną nałożoną na Powoda. W momencie publikacji artykułu stanowisko Sądu Apelacyjnego nie było pozwanemu znane, nadto w uzasadnieniu postanowienia sąd ten wskazał jedynie na fakt nadesłania usprawiedliwienia przez biegłego przed rozprawą, nie odniósł się natomiast do przyczyn wcześniejszych nieobecności biegłego na rozprawach i powodów ukarania go przez Sąd Okręgowy tak wysoką karą pieniężną. Bezspornym jest, iż Powód brał udział w uroczystościach zorganizowanych w H. na zaproszenie jednostki wojskowej (...), nie na skutek rozkazu. Udział w uroczystościach nie wynikał więc z obowiązków Powoda, obowiązkiem takim było natomiast stawienie się w sądzie i ustne uzupełnienie opinii. Na rozprawie w dniu 19 października 2014 r. Powód nie zaprzeczył, iż o zaproszeniu na w/w uroczystości dowiedział się najpóźniej w dniu 31 sierpnia 2014 r. Mimo, iż jak twierdzi Powód, jego udział w uroczystości został potwierdzony kilka dni przed wyjazdem, Powód wiedząc, iż takie uroczystości mają się odbyć, mógł zawiadomić Sąd o swojej przewidywanej nieobecności z wyprzedzeniem umożliwiającym zmianę terminu rozprawy, czego nie uczynił. Takie postępowanie w sytuacji, gdy biegły (już po wskazaniu aktualnego adresu) nie stawił się na rozprawy wyznaczone na 2 czerwca i 1 sierpnia 2014 r. (nieobecność na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2014 r. także usprawiedliwił wyjazdem za granicę), może być poczytane za lekceważący stosunek do sądu tym bardziej, że stopień skomplikowania sprawy, w której sporządził opinię oraz czasookres jej trwania, był Powodowi znany. Powyższe okoliczności uzasadniały opatrzenie spornej publikacji tytułem „(...)”. Mimo, iż w dniu rozprawy Sąd nie miał jeszcze wiedzy, kiedy Powód dowiedział się o zaproszeniu go do udziału w uroczystościach w H., to oczywistym jest, iż o takich faktach zawiadamia się uczestników z odpowiednim wyprzedzeniem, a nie dwa dni przed wyjazdem (Powód nadał usprawiedliwienie nieobecności w placówce pocztowej w dniu 17 września 2014 r.). Mimo, iż wystarczającą przesłanką do oddalenia powództwa w sprawie niniejszej jest brak bezprawności po stronie pozwanego, co zostało wykazane, zauważyć należy, iż zawarte w spornym artykule informacje są prawdziwe – artykuł relacjonuje bowiem przebieg --- STRONA 5 --- rozprawy i informacje na rozprawie ujawnione. Powód nie wskazał zresztą precyzyjnie, które informacje zawarte w publikacji są niezgodne z prawdą. Z uwagi na powyższe Sąd orzekł, jak w pkt 1 wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c.