Wyrok III C 1030/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

--- STRONA 1 --- Sygn. akt III C 1030/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ ‘ t_~!a Florist?."ie 11staw?r I d@fiFfi2§q1Hig§§T§;E§'%9 1 OI‘. Sad Okregowy W Warszawie III Wydzial Cywilny do |niurr;1fi; W immige '  W nastepuj qeym skladzie dokumenlu lub w inrmie P¥I~‘=lW°Y1°"el Przewodniczqey SSO Joanna Zielifiska ___________, Protokolant protokolant sqdowy —— staiysta Beata Wiecek """"""""""i'ri1'i@%fla=WiS5<°}'* =“°"a""“Y po rozpoznaniu W dniu 29 mares. 201 Or. W Warszawie (156 ______________ na rozprawie sprawy z powodztwa M. L. ......................... 553% iénioskurlawcfi‘ przeciwko Skarbowi Pafistwa — Centralnemu Zarzqdowi Sluzby Wieziennej 0 zaplate I. powédztwo oddala; 11. odstepuje od obciqzania M. L. Zwrotem kosztéw zastepstwa procesowego na rzecz pozwanego. Sygn. akt III C 103 0/09 UZASADNIENIE ‘ Powéd M.L. vmiésl 0 zasqdzenie od pozwanego Skarbu Pafistwa — Centralnego Zarzqdu Sluiby Wieziennej W W. kwoty 700 000, zlotych tywlem zadoééuczynienia za naruszenie jego dobr osobistych Wobec koniecznoSci odbywania kary pozbawienia wolnoéci W niegodziwych Warunkaeh tj. W przeludnionych eelach, a takze Z uwagi na niezapewnienie mu naleiytych Warunkow bytowych W trakcie odbywania kary pozbawienia Wolnoéci i pobytéw W roznych jednostkach penitencj arnych oraz tytulem odszkodowania Wobee niezapewnienia WiE1§C1W6j opieki medycznej W AS (...) i (. . .), co V»/"yW0i&iO szkode W postaei utraty zdrowia przez powoda.  Pozwany Skarb Palfistwa — Centralny Zarzqd Séuzby Wieziennej W W. wniésl o oddalenie powédztwa, gdyi roszczenia powoda zwiqzane z jego pobytem W jednostkach penitencj arnyeh jest W ezeSei przedawnione tj. W okresie ponad trzech lat przed W'Y1OCZ8I‘1.1611'l powédztwa. Nadto pozwany Wskazal, iz dokonai Wszelkich nalezytych czynnoéci maj accych na celu zapewnienie realizacji norm W zakresie powierzchni W celach Wieziennych oraz Warunkéw zgodnych z normami, na naruszenie ktdrych wskazai powéd. Pozwany zarzucii takze, i2 powdd nie WY1(flZ€:1i przeshanek odpowiedzialnoéci odszkodowawczej /k. 273 8/. . _ Sqd ustalii nastepuj qcy stan faktyczny : ~ _ Powéd by? osaclzony W réznych jeclnostkach penitencj amych od 20.03.2004r. przez okres 6 lat i nadal. Byl kolej no osadzony przez okres ostatnich trzech lat sprzed Wytoezenia powédztwa tj. od I5 Wrzeénia 2006 1". do 25.10.2006 r. WZa1<1adzie Kamym W G., od 25.10.2006 r. do 14.11.2006 r. W A8 (...), od 14.11.2006 1. do 15.05.2008 1. w AS (...), a 01:1 15.05.2008 1. do 22.05.2008 1. w AS (...). Po tym okresie nastqpfla przerwa W odbywaniu kary. Ponownie od 3.11.2008 r. do 20.01.2009 r. W A8 (. . .), od 20.01.2009. r. do 15.10.2009 1. WAS (...) 1 od 15.10.2009 1. WAS (...). W tym ostatnim areszcie powéd byi osadzony /od 14.11.2006 r. do 15.05.2008 r., i obecnief na oddziaiach (. . .),(. . .),(. . .),(. . .)i (. . .)ko1ejno W 10 eelach Wraz z innymi osadzonyrni, W ktérych nie byla kaidorazowo zachowana norma osadzenia 3m2 na osobe Wobee zarzqdzefi Dyrektora Aresztu. Cele W pawilonach (. . .) i (. . .) posiadaiy kapiki sanitarne wymurowane, WypOSElZOI1e W zaslonki z nieprzejrzystego tworzywa sztucznego, 21 na oddzia1e(. ..)posiada1y kapiki sanitarne Wydzielone Scizmkami Z piyty na stelaiu metalowym Z Wejéeiem Wyposaionym W zasionki z nieprzej rzystego tworzywa sztucznego. Powéd nie korzystai z moiliwoéci zghlszania  nieprawidlowoéci do administracji tego aresztu, W ktérym co roku przeprowadzano Wizytacje przez Sedziego d.s. penitencjarnych. W protokole z wizytaeji odbytej W dniach 21 i 30 paidziernika 2008 r. wskazano na prowadzenic bieiapych remontéw poszczegélnych pawilonéw, zaS na oddziale sluzby odnotowano zatrudnienie 3 lekarzy ogélnych na etatach pelnych, 2 lekarzy ogélnych na % etatu, 2 stomatologéw na ‘/5 etatu i 7 lekarzy specj alistéw na etaty cZa_stkoWe. W A8 (. . .)poWc'>d by} osadzony od 15.05.2008 r. do 27.05.2008 r.. P0 przetransportowaniu do tego aresztu zostal przyj Qty na odzial (. . .) tj. umieszczony W pawilonie (. . .), gdzie zapewniona jest norrna mieszkalna i ‘Lego samego dnia poW0d zostai przewieziony do (. . .) W W. na odzial ('. . .). Rozpoznano réwniez zaburzenia psychiczne spowodowane uiywaniern opiatéw. Po zastosowaniu leczenia powéd powrécil W dniu 20.05.2008r. do A8 (. . .) na oddzial (. . .) aresztu i W dniu 27.05.2008 r. przewieziony do Szpitala (. . .) W W. Z rozpoznaniem pozostawania plynu W (. . .). Wykluczpno zapalenie osierdzia. W Wywiadzie powéd podai uiaieznienie od heroiny. Przy zastosowaniu antybiotykoterapii uzyskano ustqpienie gorapzki i poprawe samopoczucia oraz obnizenie parametréw zapalnych. Ze wzgledu na nieprzestrzeganie regulaminu Szpitalnego polegaj qee na sa.m_oWo_1nym opuszezeniu szpitala i powrocie pod Wplywem alkoholu oraz opiatéw, powdd W dobrym stanieogélnym zostai Wypisany 2 zalecenieni dalszego leczenia. PoWodoWi udzielono przerwy W odbywaniu kary eelem kontynuowania leczenia. --- STRONA 2 --- Powod zostal ponownie osadzony W dniu 3.11.2008 r. W Areszcie 81ede_zym (. . .). Z poWodu alkoholowego zespo1u abstynencyj nego powod przebywai na oddziale chorob Wewnetrznych szpitala aresztu od 7.11.2008 r. do 13.01.2009 r.,Wktorym norma mieszkalna byla zachowana, natomiast od 13.01.2009 r. do 20.01.2009 .r._ W pz1Wi1onie.(. . .),gdzie na jednego osadzonego przypadaio mniej nit 3 m2. Kapik sanitarny na tym pawilonie byloddzielony poprzez Wymurowanie i zaopatrzenie W drzwi przesuwne. _ Powodnic skhadai Zadnych skarg ani Wnioskéw do adrninistracji AS (. . .) ani inn}/ch jednostek penitencj amych, W ktorych przebywai przez ostatnie trzy lata przed Wytoczeniem powodztwa. Powyzszy Stan faktyczny Sqd ustalil W opareiu 0: informacje o pobytachi orzeczeniaeh /k. 396 5/, sprawozdania fk.76127,1330'' 155, 167187,196206, 217230/, notatki /k. 210211, 212, 213, 234;’, protokoly /k. 231233, 235237/, zarzqdzenia /k. 69, 70, 71,163,165/, dokumentacja rnedyezna I k. 2733121’ i zeznania powoda / k. 329331 1’. ' Said zWaZy1, co nastepuje Roszczenie powoda jest niezasadne. Jego podstawe prawns, stanowiq art. 24 k.c. i448 k.c, z uwagi na poW01ana,przez powoda podstawe faktyczna, swojego Zqdania. Ostatecznie Wskazywai na zle warunki bytowe, ktére zdaniem powoda, ,,ub1i2aja, godnoéci ludzkiej" W Aresztach 81edczych (. . .) i (.. .), W ktérych zosta1 osadzony W celach I11CSp611118.ja8¢C}’C11 Wymogu zapewnienia powierzchni na 1 osobe oraz z uwagi na brak warunkow do utrzymania higieny, brak prywatnoéci. Powod WS1{E1Z3i, W zWia,zku z powyiszym, na pogwaicenie Europej skiej Konwencji o Ochronie Praw Cz%oWieka k.45. , '  Zarzueii r6WnieZ, 12 byi niewlaéciwie leczony W AS (. . .) i (. . .), co stanowi roszczenie odszkodowawcze znajdfijqce swoje oparcie W art. 415 k.c. Na Wstepie zgodzié sie trzeba z argumentami pozwu, i2 Wymog zapewnienia przez Paiistwo godziwyeh Warunl<c'>W odbywania kary pozbawienia Wolnoéci jest jednym z podstawowych kanonow nowozytnego paiistwa prawa, znaj dujqeych Wyraz W normach prawa miedzynarodowego. Ciezar dowodu, 2e Warunki W’ zakiadzie karnym odpowiadaiy oboWia_zuj atcym normom i nie do szio do naruszenia dobr osobistych; powoda spoczywa na stronie pozwanejl art. 6 k.c. W ZW. z art. 24 k.c./. Zeznaniom powoda Sqd dal Wiare W ezeéci, W ktérej Wskazuje na przeludnienie W celaeh oraz, ii W jednej z nich panowaiy zle Warunki sanitarne  zeznania powoda fk. 329331/. Twierdzenia powoda, co do przeludnienia W celach znajdujqpotwierdzenie W informacjachf k. 188189,194! i notatkaeh fk. 210211/.Wynika z nich, it W celaeh, W ktorych poW0d  przebywal, Wystepowaly sytuacje, W ktoryoh nie byly kaidorazowo dochowywane nomiy "metrazowe"  W'Y1'111{&j3LC6 z a.rt.110 § 2 k.k. Zatem okolicznoéé, ii powod odbywai czeSciowo kare W takich Warunkach, Sqd uznai za udowodnionq zeznaniami powoda, ktore co do faktu notorycznego przeludnienia W celach zostaly przyznane przez pozwanego. Nalezy stanowozo podkresilié, it niezapewnienie przez Pafistwo osadzonym W jednostkach penitenejarnych minimainych norm powierzchniowych nie moze byé stanem, ktéry zasluguje na aprobate. Niezaohowanie zaS tej normy, co zgodnie z art. 248 § 2 k.k.w i aktéw Wykonawczych mialo stanowié Wyj a,tek, stalo sie powszechne. W rzeezywistoéci Wiele zakladow karnyeh, W tym Areszt §1edczy (. . .) i (. . .) jak i inne, W ktoryni przebywai powod, nie zachowaly tej normy. Osadzenie powoda W takich Warunkach stanowiio naruszenie jego godnoéci oraz prawa do prywatnoéci, ktore cywilizowanepafistwo W sposob odpowiedni (odbywanie kary izolacyjnej immanentnie polapzone jest 2 ograniczeniem pryWatnoSei) Winno zapewnié takze osobom pozbawionym Wolnoéci. Powyzsze dobra osobiste powoda nie zostaly jednak naruszone bezprawnymi dzialaniami, ktore to dziaiania stanowié by mialy indywidualnie skierowana, przeeiwko powodowi represje. Powod nie zaoferowal Zadnych dowodow na poparcie twierdzefi, i2 warunki te same W sobie byiy forma, represji Wobec osadzonych, W tym Wobec powoda, ktory jak wynika z zalapzonych do odpowiedzi na pozew dokumentow nie skladai Zadnych skarg ani Wnioskéw do adrninistracji Aresztow Sledczych, W ktérych by1osadzony.Nie Wykazal, aby byi traktowany W inny sposéb, ni2 pozostali osadzeni. Wobec przeiudnienia W eelach stosowano ezeste rotacje Wieiniow, W tym powoda, pomiedzy celami przepehiionymi i celami, W ktoxych byia rachowana norma metraiowa. Powod okresowo przebywai réwniez W celach o dobrym standardzie. Jak zeznal fk. 331/,,ja byiem osadzony i W11}/Ch dobrych i W tyoh z1ych1"oelac111’". Pamietaé przy tym naiezy, i2’ Wiekszoéé jednostek penitencj arnych, W ktorych przebywai powod zostaio Wybudowane W czasach, gdy obwiqzywaly calkowicie inne standardy soejalno  sanitarne dla Wieiniéw i pod obotviqzujqce W poprzednich okresaehgtandardy byiy proj ektowane. Dostosowanie tych budynkéw do standardu sanitamego, W ktorym W kazdej eeli bedzie oddzielny,'W pelni Wentylowany Wezei sanitarny, musi bye roziozone W czasie. Natychmiastowe dostosowanie budynkow do takich Wymo gow Wymaga przeprowadzenia skomplikowanych prac remontowych, ktore sq spowalniane W zWia,zku z koni_ecznoScia, ich rotacyj nego prowadzenia (na czas remontu Wyiacezana jest zazwyczaj Z eksploataoji tylko ozeS<': budynku).  --- STRONA 3 --- Zdaniem Sadu o niegodziwoéci Warunkow, W ktorych powod obywal karo pozbawienia Wolno Sci, _nie mog1 stanowié Wyglad oeli. Z doSWiadezenia Zyciowego wynika bowiem, i2 W nieodlegiej przeszloéci, ktora rozciaga sie takze na okres 6 lat osadzenia powoda W11111yC1’1 zaldadach karnyoh, Wiele do Zyczenia pozostawiaia takze estetyka szpitali umiej scowionych W przedwojennych budynkaoh, czy tez innyeh zakiadach zdrowotnych, W ktorych pacj enoi byli i sq leczeni stacjonarnie. Nawet zaS Warunki W tzw. nowoczesnych szpitalach W porownaniu ze standardowymi Warunkami ze szpitali W kraj ach Europu Zachodniej Wskazywaly na Wieloietnie zapoinienia. To, co bowieni na Zachodzie jest standardem (np. dwuosobowe sale z pehiym Wezlem sanitamym) W warunkach panuj acyeh W publicznej stuzbie zdrowia jeszcze obecnie uchodzi za niespotykany komfort. Przychylaj ac sie Wiee do stanowiska powoda uznaé by Wiee nalezaio, iz takie przewazaj qea rzesza pacjentow naszym kraju byla Ieczona lub jest nadal leczona W uwiaczaj qcych ludzkiej godnoéci warunkach. Powdd zeznal, ii byt leezony W Areszcie 8ledczym (. . .), gdzie skarzyl sie na zle samopoczuoie W zwiazku z ezestyrni przeziebieniami, ale leczenie nie byio skuteczne. Na Wizyte u dermatologa oczekiwat 3 miesiace. Wreszcie twierdzil, i2 W areszcie tym byi leczony niezgodnie ze sztuka lekarska, co doprowadziio do koniecznoéci leczenia szpitalnego powoda. Twierdzenia te nie zostaiy poparte Zadnymi dowodami. Jak Wynika z przeprowadzonego postepowania dowodowego powodowi zapewniono dostep db opieki medycznej umieszczaj ac na oddziale (. . .)AS (. . .), a Wobec stwierdzenia stanu Wymagajacego Ieczenia W Warunkaeh poza aresztem, powéd zostai przewieziony do (. . .) W W. z rozpoznaniem. zapalenia piuc i ' zaburzefi psychicznych spowodowanych uzywaniem opiat0W epikryza k. 274. Po zastosowaniu leczenia alitybiotykoterapia powod powroeii W dniu 25.20081‘. do AS (. . .) eelem kontynuowania leezenia, ale W dniu 27.05.2008 r. przewieziono go do Szpitala (. . .)W W. z rozpoznaniem pozostawania plynu W (. . .). Wykluezono jednak zapalenie osierdzia i po uzyskaniu poprawy stanu zdrowia powoda, zewzgledu na ' samowolne opuszczenie szpitaia, powod W dobrym stanie ogolnym zostai Wypisany. W opinii Sadu, powod Winien Wykazae zawinienie pozwanego W j pro cesie leezenia, W szezegolnoéei zaniedbania, ktore spoWodoWa1y zly stan zdrowia powoda ewentualnie pogorszenie stanu zdrowia. Powod nie zaoferowai na ta okolicznoéé Zadnych dowodow, poza W1asny1'ni twierdzeniami. Tymczasem, jak Wynika z dokumentaeji lekarskiej, stan ; zdrowia powoda Wskutek leczenia ulegl pop1'aWie i powod przerwai leczenie samoWo1nie ekspertyza k.312 verte. Ponownie zostal przyj Qty na oddziai szpitalny AS (. . .) W dniu 7.11.2008 r. z powodu alkoholowego zespoiu abstynencyjnego, po 3 miesiecznym ciagu alkoholowym, W ktorym pozostawai W czasie udzielonej mu przerwy W odbywaniu kary. Powod nie Wykazai przeslanek odpowiedzialnoéci odszkodowawczej pozwanego za SW6] Stan zdrowia, a W Swietle dokumentacji medycznej, W szozegolnoéci historii choroby, nie bez znaczenia pozostaje samo zachowanie powoda Wpiywajaee na stan zdrowia powoda ftj. uzaleznienie od heroiny, samowolne opuszczenie szpitala, pozostawanie pod Wptywem alkoholu W trakcie leczenia szpitalnego i potem W ciagu alkoholowym, co stwierdzono po przywiezieniu powoda do A$/ . Maj ac na uwadze Wynik przeprowadzonego przez Sad postepowania clowodowego oraz uwzgledniaj ac caioksztait okolicznoéci sprawy, brak bylo podstaw do Zasadzenia na rzecz powoda jakiejkolwiek kwoty odszkodowania za utrate zdrowia przez powoda jak i zadoééuczynienia za naruszenie jego dobr osobistych, ktore Wiazaio sie z Wartmkami odbywania luny. Wskazaé tei nalezy, i2 W orzecznictwie Sadu Naj Wyzszego ugru_11toWa11y jest poglqd, zgodnie z ktérym Sad nie ma obowiazku Wsadzania zadoééuczynienia nawet W przypadku naruszenie débr osobistych (por. Wyrok SN z dnia 19.04.2006 12, II PK 245/05 OSNP 2007/78/1 0 1 ). Podstawowym kryterium deeyduj qcym 0 mozliwoéei zasadzenie zadoSéuczynie11ie Winien byé m.in. stopiefi winy naruszyciela; 1 rodzaj naruszonego dobra oraz poczucie pokrzywdzenia poszkodowanego. W ocenie Sadu o mozliwoéci zasadzenia zadoééuczynienia decydowaé tez powinna ocena stopnia pokrzywdzenia, ktorego doznala osoba Zadajaca ochrony prawnej. Inaczej bowiem nalezy ocenié stopiefi i to nawet subiektyvmej WI'aZ1iWO§C1 osoby, ktora dotychczas nie byla poddana takim czynnikom stresogennym jak osadzenie W zaktadzie karnym, nit osoby, kt6ra‘odbywa1aju2 kare pozbawienia WolnoSci. W tej zaS materii W stosunku do powoda zaznaczyé trzeba, i2 Warunki W Areszcie §1edczym W (. . .) jak i innych jedno stkaeh, W ktoryeh przebywat przez 6 lat byiy mujut doskonaie znane i obeene poczucie pokjzywdzenia zW*iazanego Z Warunkami odbywania kary nie jest znaczne. ' Z kolei W Wyroku Z dnia 12 grudnia 2002 r. V CKN 1581/00, OSNC 200414153 Wskazano takie, 12 deoyzja 0 zasadzeniu zadoééuczynienia Winna byé poprzedzona takze zbadaniem nasileiiia ziej W011‘ naruszyciela i ce1oWoSci zastosowania tego Srodka. Odnoszae sie do kWestii Winy, to ta przesianka odpowiedzialnoéci za niezapewnienie osadzonym warunkéw metrazowych zgodnyeh z art. 110 § 2 k.k.W. upatrywaé nalezy poza jednostkami _orgar1izaeyjnymi, ktore bezpoérednio odpowiadaly za Warunki W jakich powéd odbywal .kare. Jednostki te, pomimo przepelnienia nie moga odmowié przyjecia skazanego. Co Wiecej jednostki te W eelu zapewnia najlepszyoh z mozliwych Warunkow metrazowych podejmowaiy Wszelkie --- STRONA 4 --- dziaiania, ktore lezaiy W ieh gestii, co potwierdzajqsprawozdania _/k. 76127,130 155,16?187,196206, 217230x’, notatki /k. 210211, 212, 213, 2341’, protokoly /k. 231233 , 2352321‘. W dziaianiaeh tyeh j ednostek trudno Wiec W ogole mowié o ziej Woii, a co dopiero o jakimé stopniowaniu nasilenia tego zjawiska. Brak naiezytego dofinansowania Wieziennietwa, W ocenie Sadu, nie moze byé takie uznany za przej aw ziej Woli UstaWodawcy.Niedofinansoxvanie wieziennictwa, tak jak wielu innych aspektow publicznej dzia1a1noSoi Panstwa, W tym przedewszystkim dziaiafi podejmowanych na rzecz osob nie namszaj qcych porzqdku prawnego (siuzba zdrowia szkolnictwo, opieka spoleczna) jest efelctem Wieloletnich zaszioéci determinowanych poprzednimi Warunkami ustrojowymi i odezuwalnymi jeszeze skutkami transfonnacji sytemu spoiecznoekonomicznego. W takich zas reaiiach zaszidzenie na rzecz powoda zadoSeuczynienia za naruszenie jego dobr osobistych, ktore nie Wynikaio z celowego ocechowanego Z10, Wola dziaiania podmiotu odpowiedzialnego za Warunki odbywania kary, leiaioby W sprzecznoéei z powszeeilnym poczuciem Sprawiedliwoéci, od czego nie mozna abstrahowaé przy orzekaniu 0 zadoééuczynieniu. Waruriki, W jakieh powod odbywal karq, co zresztq zostaio przez niego przyznane, byiy takie same jak dla innych Wiqiniow, nie mogiy byé wiec one forma,jakiejko1WieI< indywidualnej dyskryminacji. Warunki te byiy natomiast o takim standardzie, jaki na obecnym etapie mozliwoéci finansowych Panstwa mozna byio zapewnié. ,, Z powyzszych Wzgledow nalezalo oddalié powodztwo, ktore nadto W .024géci ulegio przedaw11iei1iu tj. za okres sprzed'14.09.2006 r. O kosztach rozstrzygnieto na mocy art. 102 kpe. A