Postanowienie III C 1012/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 listopada 2016 r. Sąd Okręgowy w Wars

--- STRONA 1 --- Sygn. akt III C 1012/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 listopada 2016 r. Sąd Okręgowy w Warszawie III Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Ewa Jończyk Protokolant: praktykant Karolina Włodarczyk po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2016 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa M. M. przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Generalnemu Służby Więziennej o ochronę dóbr osobistych 1. oddala powództwo; 2. odstępuje od obciążania powoda kosztami procesu; 3. nieuiszczone koszty sądowe przejmuje na rachunek Skarbu Państwa. UZASADNIENIE Pozwem z dnia 02 września 2015 r. M. M. domagał się od Skarbu Państwa – Dyrektora Generalnego Służby Więziennej: 1. przeproszenia powoda za dokonane naruszenia dóbr osobistych, których skutków nie da się usunąć, poprzez zamieszczenie na koszt pozwanego w ciągu 7 dni od uprawomocnienia się wyroku na stronie internetowej (...) (www.(...).pl) w dziale „Ogłoszenia i komunikaty”, czcionką Verdana, rozmiar „small” z pojedynczą interlinią tekstu o treści: „Wyrażam ubolewanie, że Centralny Zarząd Służby Więziennej dopuścił się naruszenia dóbr osobistych Pana M. M. poprzez umieszczenie go w jednostkach penitencjarnych niespełniających standardów cywilizowanego państwa i za wszystkie wyrządzone Panu M. M. szkody niematerialne szczerze przepraszam”, dostępnego na stronie przez 30 dni; 2. zasądzenia od pozwanego na rzecz powoda kwoty w wysokości 65.000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznane krzywdy wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty; 3. zasądzenia kwoty 5.000 zł na cel społeczny – na rzecz Fundacji (...), KRS (...); --- STRONA 2 --- 4. zasądzenia kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych; 5. zwolnienia od kosztów sądowych w całości, wskazując, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny /pozew – k. 2-6v akt/. W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że w trakcie odbywania przez niego kary pozbawienia wolności w Areszcie Śledczym W.w W., Areszcie Śledczym W. w W., Areszcie Śledczym w R., Areszcie Śledczym w G., Zakładzie Karnym W.w W. oraz Zakładzie Karnym w K. doszło do naruszenia jego dóbr osobistych w postaci godności i prawa do prywatności, w związku z poniżającym traktowaniem w jednostkach penitencjarnych, poprzez umieszczenie powoda w celach mieszkalnych niespełniających powierzchni 3 m 2 na osobę, a także poprzez nieoddzielenie urządzeń sanitarnych od reszty pomieszczenia przeznaczonego do spania, spożywania posiłków i odpoczynku. Wskazał, że został osadzony w celach o zagrzybionych ścianach, podłogach i sufitach, gdzie kąciki sanitarne nie były dostatecznie odseparowane, co przy wadliwej wentylacji wiązało się z ciągłym utrzymywaniem nieprzyjemnego zapachu i uniemożliwiało zachowanie poczucia intymności w trakcie załatwiania potrzeb fizjologicznych. Podał, że w jednostkach penitencjarnych, w których przebywał latem cele nie były wietrzone a w okresie zimowym panował chłód, występowało również robactwo oraz szczury. Podnosił, że borykał się z ciągłym niedostatkiem środków higieny osobistej, przy czym miał on również problemy z odbieraniem paczek, w których owe środki higieny osobistej się znajdowały. Wskazał również na brak dostatecznego dopływu światła dziennego, co utrudniało swobodne czytanie, a tym samym spowodowało pogorszenie wzroku. Powód podał również, że w Areszcie Śledczym W. w W. łóżka piętrowe nie posiadały barierek ochronnych albo drabinek, przez co powód był narażony na kontuzję, przy czym w tej jednostce penitencjarnej był umieszczony w celi, do której wielokrotnie z korytarza dostawał się dym papierosowy, pomimo że jest osobą niepalącą. Wedle powoda, opieka medyczna we wskazanych jednostkach penitencjarnych była nieprofesjonalna, albowiem wszelkie jego dolegliwości leczone były jedynie środkami przeciwbólowymi, które nie przynosiły długotrwałych efektów, a lekarze bagatelizowali schorzenia powoda, przy czym w Zakładzie Karnym W. przebywał z osobą zarażoną żółtaczką. Wedle powoda, po opuszczeniu jednostek penitencjarnych, będzie miał poważny problem w prawidłowym funkcjonowaniu w społeczeństwie. Powołując się na art. 40, 41 i 47 Konstytucji RP, a także art. 3 oraz art. 8 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności powód wskazywał, że jednym z podstawowych obowiązków państwa jest zapewnienie godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności. Podstawy ochrony niematerialnej dóbr osobistych powód upatrywał w treści art. 23 k.c. w związku z art. 24 k.c., zaś za podstawę ochrony majątkowej wykazał art. 24 k.c. w zw. art. 448 k.c. /tamże/. Postanowieniem z dnia 28 października 2015 r. Sąd Okręgowy w Warszawie zwolnił powoda od kosztów sądowych w części, tj. od opłaty od pozwu ponad kwotę 135 zł, w pozostałym zaś zakresie wniosek oddalił /postanowienie – k. 28 akt/. W odpowiedzi na pozew z dnia 03 lutego 2016 r. pozwany Skarb Państwa domagał się oddalenia powództwa w całości oraz zasądzenia od powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa według norm przepisanych, a także zawieszenia postępowania w razie zaistnienia przesłanek z art. 177 § 1 pkt 5 k.p.c., podnosząc przede wszystkim zarzut przedawnienia roszczeń powoda za okres przypadający 3 lata przed dniem wniesienia pozwu /odpowiedź na pozew – k. 47-55 akt/. Wedle pozwanego, powód w żaden sposób nie udowodnił zasadności roszczeń sformułowanych w pozwie, nie wykazał, by doszło do naruszenia jego dóbr osobistych, nie udowodnił wysokości i intensywności doznanego uszczerbku niematerialnego, jak również nie wykazał, by ewentualna krzywda pozostawała w adekwatnym związku przyczynowym z działaniem strony pozwanej /uzasadnienie odpowiedzi na pozew – k. 48-55 akt/. Pozwany wskazał, że jeżeli powód doznał jakiejkolwiek krzywdy czy też szkody podczas pobytu w jednostkach penitencjarnych, to zarówno o krzywdzie i szkodzie, jak i osobie zobowiązanej do jej naprawienia wiedział już od chwili powstania tejże krzywdy i szkody. Pozwany podkreślił, że rozkład ciężaru dowodu w sprawach o naruszenie dóbr osobistych wymaga uprzedniego wykazania przez żądającego ochrony prawnej, iż do ich pogwałcenia w następstwie działań pozwanego doszło, a dopiero w dalszej kolejności na stronie pozwanej spoczywa obowiązek wykazania, że zachowanie to nie było bezprawne. Wedle pozwanego, powód w żaden sposób nie udowodnił zasadności roszczeń sformułowanych w pozwie, nie wykazał, by doszło do --- STRONA 3 --- naruszenia jego dóbr osobistych, nie udowodnił wysokości i intensywności ewentualnie doznanego uszczerbku niematerialnego, jak również nie wykazał, by ewentualna krzywda pozostawała w adekwatnym związku przyczynowym z działaniem strony pozwanej. Odnosząc się do zarzutów powoda, dotyczących naruszenia dóbr osobistych konkretnych jednostek penitencjarnych, pozwany wskazał, iż powód nie przebywał w celach przeludnionych, ani nie było wobec niego wydawane decyzje w sprawie umieszczenia go w celi mieszkalnej, w której powierzchnia na skazanego wynosi mniej niż 3m 2 , a wszystkie cele, w których osadzony był powód, wyposażone były w sprzęt kwaterunkowy zgodnie z obowiązującymi normami. Co do Zakładu Karnego K., pozwany wskazał, że zgodnie z poleceniem Dyrektora Okręgowego SW w O. wszystkie łóżka znajdujące się na wyposażeniu cel mieszkalnych posiadają zabezpieczenia w postaci drabinek i barierek, a czasie pobytu powoda we wskazanej jednostce penitencjarnej przeprowadzona została wizytacja, z której wynika, że ocena funkcjonowania pozwanej jednostki była pozytywna. Kąciki sanitarne stanowiły pomieszczenia zabudowane parawanem wykonanym ze stelażu z kątownika metalowego, wypełnionego płytą pilśniową o wysokości 200-205 cm, co powoduje, że osadzony korzystający z toalety nie jest widoczny i zachowuje intymność. Co do pobytu powoda w Areszcie Śledczym W. w W., pozwany podniósł, że przebywał on w celi z oddzielonym kącikiem sanitarnym, cele mieszkalne, w których przebywał wyposażone były w przewód wentylacyjny, był również zapewniony dostęp do bieżącej, nielimitowanej, zimnej wody, a z posiadanej dokumentacji nie wynika, aby w celach występowało zawilgocenie, czy zapleśnienie, nie odnotowano także obecności owadów, ani robactwa. Odnośnie wskazywanej przez powoda trudności w dostępie do paczek ze środkami higieny wskazano, że tego rodzaju paczkę osadzony może otrzymać jedynie za zgodą Dyrektora Zakładu Karnego, a w czasie pobytu powoda w pozwanych jednostkach nie otrzymywał on ani jednej paczki tego rodzaju. W związku z brakiem podania konkretnych zarzutów dotyczący opieki medycznej, pozwany wskazał jedynie, że świadczenia zdrowotne w pozwanych jednostkach udzielane były na wysokim poziomie ambulatoryjnym i szpitalnym przez całą dobę, skazani traktowani byli profesjonalnie, a udziela pomoc medyczna odzwierciedlała wysoki poziom merytoryczny personelu służby zdrowia. Stanowiska stron w dalszym toku postępowania nie uległy zmianie. Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: M. M. w warunkach izolacji penitencjarnej przebywał od 2005 r. i na przestrzeni ostatnich 11 lat był osadzony w: • w Zakładzie Karnym W. w W. – od dnia 01 września 2005 r. do dnia 10 maja 2006 r.; • w Areszcie Śledczym W.w W. – od dnia 03 października 2008 r. do dnia 08 kwietnia 2009 r. , od dnia 25 sierpnia 2009 r. do dnia 29 sierpnia 2010 r. i od dnia 11 lutego 2014 r. do dnia 23 marca 2015 r.; • w Areszcie Śledczym w R. – od dnia 08 kwietnia 2009 r. do dnia 24 kwietnia 2009 r. • w Areszcie Śledczym w G. – od dnia 24 kwietnia 2009 r. do dnia 07 sierpnia 2009 r.; • w Areszcie Śledczym W. w W. od dnia 07 sierpnia 2009 r. do dnia 25 sierpnia 2009 r.; • w Zakładzie Karnym w K. od dnia 29 września 2010 r. do dnia 11 października 2012 r.; • w Zakładzie Karnym w Ż. – od dnia 23 marca 2015 r. do chwili obecnej /koniec kary – 24 czerwca 2018 r./ /bezsporne; informacja o pobytach – k. 71 akt; k. 79-84v akt/. Powód przebywał w Zakładzie Karnym w K. od dnia 29 września 2010 r. do dnia 11 października 2012 r. /informacja o pobytach – k. 71 akt; od dnia 29 września 2010 r,. do dnia 30 września 2010 r. w celi 8-osobowej o powierzchni 24,7 m 2 , od dnia 30 września 2010r. do dnia 20 października 2010 r. w celi 5-osobowej o powierzchni 16,03 m 2 , od dnia 22 października 2010 r. do dnia 01 lutego 2011 r. w celi 5-osobowej o powierzchni 16,4 m 2 , od dnia 01 lutego 2011 r., do dnia 12kwietnia 2011 r, w celi 5-osobowej o powierzchni 16,4 m 2 , od dnia 12 kwietnia 2011 r., do dnia 11 października 2012 r. w celi 30osobowej o powierzchni 10,6 m 2 /.W czasie pobytu w jednostce, nie wydawano decyzji w sprawie umieszczenia osadzonego na czas określony w celi mieszkalnej, w której powierzchnia przypadająca na skazanego wynosi mniej niż 3 m 2 /tamże/. --- STRONA 4 --- Zakład Karny w K. jest zakładem zamkniętym i od dnia 04 czerwca 2012 r. przeznaczony jest dla recydywistów penitencjarnych / bezsporne; wyciąg ze sprawozdania z wizytacji Zakładu Karnego w K., przeprowadzonej w dniach 16-28 maja 2013 r. – k. 58v-63 akt/. Budynki Zakładu to jednopiętrowe pawilony, których stan techniczny jest dobry, przy każdym pawilonie usytuowane są pola spacerowe, boiska do siatkówki i koszykówki, a osadzeni mają prawo uczestniczyć w zajęciach sportowych. Jednostka posiada bardzo dobre warunki do zagospodarowania czasu wolnego osadzonym, w każdym pawilonie mieszkalnym są świetlice telewizyjne i do gier stolikowych, sale rekreacyjne i do tenisa stołowego, jak również punkty biblioteczne. W 2012 r. utworzony został program muzyczny, a w oddziałach mieszkalnych osadzeni mają możliwość skorzystania z dużej ilości kółek zainteresowań, gdzie mogą rozwijać umiejętności gry, m. in. w szachy, w tenisa stołowego, w brydża sportowego /na dzień 31 grudnia 2012 r. istniało 16 zespołów zainteresowań, w których uczestniczyło łącznie 167 osadzonych/. W oddziale tym znajduje się świetlica, gdzie odbywają się zajęcia kulturalno-oświatowe, osadzony miał prawo korzystać z organizowanych zajęć; osadzeni mogli spędzać czas wolny w sali rekreacyjnej, w której zajęcia sportowe odbywały się trzy razy w tygodniu. W czasie letnim osadzeni mogą również korzystać z zajęć sportowych na wolnym powietrzu /2x w tygodniu pod nadzorem wychowawcy/. W oddziale znajduje się również punkt biblioteczny, a każdy z osadzonych może wypożyczać książki do cel mieszkalnych, jak również ma zapewniony dostęp do prasy. Skazani korzystali z prawa do co najmniej godzinnego spaceru i 8- godzinnego czasu przeznaczonego na sen w ciągu doby /wyjaśnienia starszego wychowawcy ZK K. z dnia 26 stycznia 2016 r. – k. 71v akt; wyjaśnienia młodszego wychowawcy ZK K. z dnia 26 stycznia 2016 r. – k. 72 akt; wyjaśnienia wychowawcy ZK K. z dnia 28 stycznia 2016 r. – k. 72v akt/. Cele w jednostce penitencjarnej w K. były wyposażone standardowo, zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz. U. Nr 152, poz. 1493) – ilość sprzętu kwaterunkowego oraz sprzętu do utrzymania czystości w celach mieszkalnych była zgodna z obowiązującymi przepisami. W każdej celi Aresztu Śledczego znajdował się sprzęt kwaterunkowy w postaci łóżka, stolika, taboretu, półek, lustra, miednicy plastikowej, wiadra plastikowego, szczotki oraz szufelki. W Zakładzie cele mieszkalne wyposażone były w sprzęt kwaterunkowy, który stanowił taboret, łóżko wraz z wkładem, szuflada, miednica, stolik pod telewizor, lustro, wiadro plastikowe, szczotka wraz z szufelką i szczotka klozetowa. Sprzęt ten był sprawny technicznie, a jeśli jakikolwiek sprzęt wymagał naprawy, to po zgłoszeniu takiej potrzeby przez osadzonych, był on naprawiany i wydawany ponownie osadzonym /wyjaśnienia zastępcy kierownika działu kwatermistrzowskiego ZK K. z dnia 26 stycznia 2016 r. – k. 75-77 akt/. W Zakładzie istnieją dwa rodzaje kącików sanitarnych, z których korzystał powód; pierwszy z nich to kąciki zabudowane parawanem wykonanym ze stelażu z kątownika metalowego, wypełnionego płytą pilśniową, między sufitem a zabudową występuje prześwit około 90 cm, wysokość parawanu wynosi zatem około 200 cm, co zapewnia intymność, drugi rodzaj to kąciki zabudowane ścianką działową murowaną od podłogi do sufitu, posiadające drzwi płytowe przesuwne /tamże/. Wszystkie kąciki sanitarne są natomiast wyposażone w umywalkę, muszlę klozetową, półkę na przybory toaletowe i szafkę na środki higieniczne /tamże/. Cele mieszkalne wyposażone były w przewód wentylacyjny, który raz w roku poddawany był przeglądowi, skazani dodatkowo mogli przewietrzać cele poprzez swobodne otwarcie okna /wyjaśnienia zastępcy kierownika działu kwatermistrzowskiego ZK K. z dnia 26 stycznia 2016 r. – k. 75 akt/. Okna w celach nie posiadały z zewnątrz żadnej osłony, teren Zakładu był bardzo dobrze oświetlony w porze nocnej, a osadzony miał możliwość wezwania oddziałowego poprzez sygnalizację przyzywową, który zapalając światło, umożliwiał skorzystanie z kącika sanitarnego. W celach mieszkalnych znajdowały się od jednej do czterech opraw żarowych, ponadto skazani mogli korzystać z własnych lampek nocnych. Do cel mieszkalnych doprowadzona była zimna woda, dostępna całą dobę, a skazani mogli posiadać czajniki elektryczne/grzałki do podgrzania wody. Osadzony miał również możliwość korzystania co najmniej raz w tygodniu z ciepłej kąpieli /tamże/. Podczas pobytu powoda we wskazanej jednostce otrzymywał on środki czystości w ilościach oraz w okresach zgodnych z obowiązującymi przepisami: stosownie do treści rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych, otrzymał: mydło toaletowe, krem do golenia, nożyk do golenia, pastę do zębów, proszek do prania, 1 rolkę papieru toaletowego na miesiąc oraz szczoteczkę do zębów raz na 6 miesięcy /wyjaśnienia zastępcy kierownika działu kwatermistrzowskiego ZK K. z dnia 26 stycznia 2016 r. – k. 75 akt/. W Zakładzie bieliznę osobistą wymieniano co tydzień, bielizną pościelową co dwa tygodnie, w trakcie trwania --- STRONA 5 --- łaźni, natomiast odzież – w zależności od potrzeb /wyjaśnienia zastępcy kierownika działu kwatermistrzowskiego ZK K. z dnia 26 stycznia 2016 r. – k. 75 akt/. Temperatury w celach mieszkalnych były na bieżąco monitorowane, grzejniki w celach wykazywały sprawność, a wszelki usterki dotyczące ich odpowietrzania mogły być zgłaszane kwatermistrzom oddziałów, a usterki dotyczące ogrzewania w okresie grzewczym usuwane były priorytetowo, podobnie sytuacja wyglądała w odniesieniu do usterek dotyczących pękniętych lub wybitych szyb wypaczonych okien, czy uszkodzonych zamków okiennych. W dniach 16-28 maja 2013 r. przeprowadzona została przez sędziego penitencjarnego Sądu Okręgowego w O. M. J. wizytacja Zakładu Karnego w K., obejmująca okres od dnia 01 stycznia 2010 r. do dnia 16 czerwca 2013 r., a w związku z pozytywną oceną funkcjonowania Zakładu i brakiem zastrzeżeń, Prezes Sądu Okręgowego w O. odstąpił od wydania zaleceń polustracyjnych / pismo z dnia 04 czerwca 2013 r. – k. 58 akt; wnioski końcowe: „Ocena funkcjonowania jednostki jest pozytywna, bowiem co do legalności i prawidłowości przebiegu wykonywania kary pozbawienia wolności, jak też co do warunków bytowych nie ma zastrzeżeń. Prawa skazanych są w pełni przestrzegane. Zaangażowanie administracji w zakresie zapewnienia dobrych warunków bytowych skazanym i ich resocjalizacji, wdrożenie do realizacji autorskich programów oddziaływań, jak również aktywność na polu kulturalno- oświatowym i sportowym zasługują na bardzo dobrą ocenę, Uchybień wymagających zasygnalizowania nie stwierdzono”/. W Zakładzie Karnym w K. od 2010 r. do 2012 r. regularnie przeprowadzano okresowe kontrole przewodów kominowo- wentylacyjnych /w dniu 14 września 2010 r., w dniu 15 września 2011 r. i w dniu 20 września 2012 r., w wyniku kontroli stwierdzono: stan techniczny przewodów jest dostatecznie dobry i nadający się do dalszej bezpiecznej eksploatacji, podłączenia do przewodów są wykonane prawidłowo – protokół (...) – k. 65 akt, protokół nr (...) – k. 64 akt/. W trakcie pobytu w Zakładzie, powód miał zapewniony dostęp do podstawowej opieki medycznej, jak również lekarza specjalisty z dziedziny psychiatrii i stomatologii, a jego stan psychiczny i fizyczny nie uległ pogorszeniu podczas pobytu w jednostce, nie miał utrudnionego dostępu do lekarza, za każdym razem udzielano mu porad medycznych zgodnie ze zgłaszanymi dolegliwościami / wyjaśnienia młodszego asystenta ZOZ w ZK K. z dnia 26 stycznia 2016 r. – k. 77v akt/. Osadzony podczas badania wstępnego w Zakładzie wskazał, że był leczony z powodu (...) i (...), dolegliwości i skarg nie składał. Podczas pobytu w jednostce do lekarza zgłaszał się okresowo, a wizyty związane były z bólem kręgosłupa, głowy, zęba, przeziębieniem oraz pieczeniem oczu i dusznością, otrzymywał stosowne leczenie do zgłaszanych dolegliwości, był również konsultowany przez psychiatrę na wniosek psychologa w związku z podejrzeniem uzależnienia od alkoholu. Podczas pobytu osadzonego, wzywano pogotowie ratunkowe w związku ze zgłaszanym (...) i (...), otrzymał wtedy domięśniowo lek C., a po kontroli w dniu 11 lipca 2011 r. otrzymał lek A. do stosowania doustnego, więcej dolegliwości związanych z (...) nie zgłaszał /wyjaśnienia młodszego asystenta ZOZ w ZK K. z dnia 26 stycznia 2016 r. – k. 77v akt/. Powód był również częstym pacjentem oddziału stomatologicznego, gdzie leczono mu kanałowo zęby /od kwietnia 2012 r. do października 2012 r. 5 wizyt – dokumentacja ZK K., Ambulatorium z Izbą Chorych – k. 67 akt; k. 69v akt/. Powód został również skierowany do badania radiologicznego płuc, celem profilaktyki, które nie wykazały żadnych zmian /skierowanie – k. 70 akt; wyniki badania – k. 70v akt/. W czasie pobytu powoda w Zakładzie, nie zgłaszał on uwag i skarg dotyczących warunków odbywania kary. W dokumentacji skargowej będącej w posiadaniu Zakładu nie zanotowano żadnej skargi wniesionej przez powoda na funkcjonowanie jednostki penitencjarnej /wyjaśnienia inspektora ds. organizacyjno-prawnych ZK K. z dnia 27 stycznia 2016 r. – k. 66v akt/. W czasie pobytu powoda w Areszcie Śledczym W.w W. od dnia 11 lutego 2014 r. do dnia 23 marca 2015 r., powód miał zapewnione warunki dotyczące powierzchni cel, przy czym były one wyposażone standardowo, zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 r. w sprawie regulaminu organizacyjno- porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności /notatka służbowa zastępcy działu kwatermistrzowskiego AŚ W. z dnia 26 stycznia 2016 r. – k. 85v-86v akt/. Kraty zamontowane w oknach cel umożliwiały swobodny dostęp do otwierania okien, a ponadto w każdej z cel znajdowała się sprawna wentylacja grawitacyjna, zapewniająca dostateczny dopływ powietrza /notatka służbowa zastępcy działu --- STRONA 6 --- kwatermistrzowskiego AŚ W. z dnia 26 stycznia 2016 r. – k. 85v-86v akt/. We wszystkich celach mieszkalnych powłoki malarskie ścian, podłóg i sufitów znajdowały się w stanie dobrym i poddawane były konserwacjom w razie zaistnienia takich potrzeb. Temperatury powietrza w pomieszczeniach mieszkalnych dla osadzonych utrzymywane były zgodnie z normami, a powód osadzony był w celach, gdzie kącik sanitarny oddzielony był od reszty celi zabudowaną, która w pełni zapewniała możliwość zachowania intymności. Administracja jednostki zapewniała odpowiednie środki czystości do utrzymywania porządku w celach i oddziale mieszkalnym, a w razie zgłoszenia administracji utrudnień związanych z obecnością insektów, podejmowano odpowiednie działania przez wyspecjalizowaną w tym zakresie firmę. W czasie pobytu powoda w jednostce, energia elektryczna, a także woda dostarczana była do cel mieszkalnych /tamże/. W czasie pobytu w Zakładzie powód miał zapewniona właściwą pomoc lekarską, zgodnie ze zgłaszanymi potrzebami, przy czym dostęp do lekarza pierwszego kontaktu był właściwie nieograniczony i natychmiastowy, natomiast oczekiwanie na wizytę u lekarzy- specjalistów znaczenie krótsze niż w warunkach wolnościowych. Opieka medyczna była dużo bardziej zaawansowana i profesjonalna, niż zagwarantowane jest to osobom pozostającym na wolności /pismo Dyrektora Szpitala Aresztu Śledczego W. w W. z dnia 26 stycznia 2016 r. – k. 85 akt/. Powód rozpoczął leczenie stomatologiczne w Zakładzie Opieki Zdrowotnej Aresztu Śledczego W. w W. /styczeń – luty 2009 r.; 5 wizyt – wypełnienie ubytku oraz leczenie kanałowe – dokumentacja medyczna – k. 68v akt/. Powód nie zgłaszał żadnych uwag związanych z Zakładem Karnym Ż. , w którym przebywa od dnia 23 marca 2015 r. do chwili obecnej /koniec kary – 24 czerwca 2018 r./ /notatka służbowa kierownika działu penitencjarnego z dnia 26 stycznia 2016 r. – k. 99 akt/. W czasie pobytu w Zakładzie, skazany odbył 6 wizyt lekarskich /dotyczących rezygnacji z dolnego łóżka w dniu 24/03/2015 r., zgody na korzystanie z sali ćwiczeń z 27/03/2015 r., zmian skórnych i przepisania kremu C. w dniu 03/04/2015 r., prośby o słodzik rozpatrzonej pozytywnie w dniu 12/05/2015 r., prośby o maszynkę do golenia, rozpatrzonej negatywnie w dniu 12/06/2015 r., prośby o słodzik rozpatrzonej pozytywnie w dniu 01/09/2016 r./ oraz 6 wizyt stomatologicznych w ambulatorium /notatka służbowa ambulatorium z dnia 26 stycznia 2016 r. – k. 101-192 akt/. Powód miał zapewnioną stosowną opiekę medyczną, zgodną z obowiązującymi standardami i wymogami medycznymi. Osadzony miał nieograniczony dostęp do służby zdrowia w godzinach pracy ambulatorium od 07:30 do 15:30, a w przypadku nagłych zachorowań oraz wypadków wzywane było pogotowie ratunkowe. Skazany, zgłaszając się do Ambulatorium zawsze miał udzielaną pomoc medyczną stosowną do podawanych okoliczności. Co więcej, służba zdrowia Zakładu prowadziła stały nadzór sanitarny nad warunkami socjalno-bytowymi skazanych, a w czasie przeprowadzanych przeglądów osadzony nigdy nie zgłaszał uwag ani skarg w tym zakresie /tamże/. W trakcie pobytu w Zakładzie skazany nie rościł żadnych pretensji, ani nie wnosił uwag w stosunku do warunków bytowych i służby kwatermistrzowskiej /notatka służbowa młodszego inspektora ZK Ż. z dnia 27 stycznia 2016 r. – k. 103 akt/. Od dnia 27 maja 2015 r. do dnia 11 czerwca 2015 r. powód był nieodpłatnie zatrudniony na rzecz Zakładu Karnego w Ż. jako obieracz warzyw w ramach do 90h/miesiąc, a od 12 czerwca 2015 r. zatrudniony jest odpłatnie na 4/8 etatu /zaświadczenie Dyrektora ZK Ż. z dnia 09 października 2015 r. – k. 23 akt/. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych dowodów, które obdarzył atrybutem wiary. Sąd oparł ustalenia stanu faktycznego na podstawie dowodów z dokumentów, w tym z dokumentów urzędowych, przedłożonych przez stronę pozwaną /k. 58-104 akt/ na okoliczność warunków odbywania przez powoda kary pozbawienia wolności, albowiem nie były one kwestionowane przez żadną ze stron. W ocenie Sądu nie zasługiwały na obdarzenie wiarą zeznania powoda M. M. /k. 17-17v akt o sygn. I Cps 15/16/ w zakresie, w jakim nie znajdowały one potwierdzenia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Za wiarygodne Sąd uznał zeznania powoda, w których potwierdził on czasokresy przebywania w poszczególnych jednostkach penitencjarnych pozwanego, albowiem znajdują one potwierdzenie w dowodach z dokumentów zebranych w sprawie. Sąd odmówił wiary zeznaniom powoda, w których powód podawał, że Zakładzie Karnym S. w celi nie było wentylacji, a jej powierzchnia była zbyt mała zbyt mała powierzchnia celi, natomiast w Zakładzie Karnym K. pojawiały się robaki i grzyb, brak było odrębnego oświetlenia, nie było ciepłej wody, a zimą w celi jedynie 14 stopni, które to okoliczności nie znalazły potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Podobnie Sąd ocenił jego zeznania w zakresie zachowania funkcjonariuszy jednostek, którzy mieli nie reagować na wskazywane uchybienia, a które to okoliczności nie zostały poparte żadnymi środkami dowodowymi. --- STRONA 7 --- Powód wskazywał przy tym, że w Zakładach Karnych, w których przebywał panowało przeludnienie, jednak nie potrafił wskazać konkretnie, w jakich celach i z iloma osobami przebywał w celach, a co pozostaje w oczywistej sprzeczności z dokumentami przedłożonymi przez administrację poszczególnych jednostek penitencjarnych. W świetle zaprzeczenia przez pozwanego okolicznościom, w których miało dojść do powstania szkody, Sąd uznał za niewykazaną okoliczność przebywania przez powoda w jednostkach penitencjarnych w celach przeludnionych, niespełniających normy 3 m 2 powierzchni mieszkalnej na jedną osobę. Powód nie złożył do akt żadnej decyzji o osadzeniu go w przeludnionej celi. Zawarte w treści jego zeznań twierdzenia co do przeludnienia panującego w zakładach karnych nie są wiarygodne. Treść omawianych zeznań w tym zakresie jest zbyt ogólnikowa (powód nie podawał konkretnie ile dni i w jakich celach było przeludnienie), a dodatkowo niepoparta żadnymi obiektywnymi danymi (w szczególności jakimikolwiek pomiarami). Co więcej, okoliczności tej przeczą dokumenty przedstawione przez stronę pozwaną. W tym miejscu wskazać także należy, że dowodem nie może być oświadczenie powoda o pobytach w jednostkach penitencjarnych, gdyż w myśl art. 245 k.p.c. stanowi ono jedynie dokument prywatny, który stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie. Nadto dodać należy, iż powód nie wskazał, której celi mieszkalnej konkretnie dotyczą, a ponadto czy powód w celach takich w ogóle przebywał. W rezultacie Sąd uznał okoliczność przeludnienia w przedmiotowych jednostkach za niewykazaną. Podnosząc zarzuty dotyczące naruszenia dóbr osobistych wskazywał, że wskutek długotrwałego przebywania w jednostkach penitencjarnych pogorszyła się jego kondycja psychiczna oraz pogorszył wzrok, nie przedstawiając na tę okoliczność żadnych wniosków dowodowych, w tym nie przedłożył jednak do akt sprawy niniejszej żadnej dokumentacji medycznej, która świadczyłaby o przebytych schorzeniach, jak również z której wynikałoby, że na skutek izolacji penitencjarnej doszło do pogorszenia stanu zdrowia powoda. Za niewiarygodne i niewykazane należało uznać także okoliczności niewystarczającego wyposażenia cel mieszkalnych w odpowiedni kącik sanitarny do załatwienia potrzeb fizjologicznych oraz niedostatecznego ich naświetlenia i wentylacji. Powyższe twierdzenia nie znalazły oparcia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Twierdzenia powoda, w których wskazywał on na złe warunki panujące w celach miały na celu wzmocnienie argumentacji żądań pozwu, które miały skłonić Sąd co do zasadności dochodzonych roszczeń. Zeznania powoda co do sprawowanej w jednostkach penitencjarnych opieki medycznej były składane w sposób chaotyczny, a ich treść była logicznie wewnętrznie sprzeczna. Z treści tych zeznań z jednej strony wynikało, że domaga się zadośćuczynienia, by zaraz potem stwierdzić, że nie jest w stanie podać dobra, jakie zostało naruszone zachowaniem pozwanego / co do ZK B. : „Nie mam innych uwag co pobytu w ZK B.. W tym Zakładzie nie została mi wyrządzona żadna krzywda. Nie zostały naruszone żadne moje dobra. Domagam się odszkodowania za sam fakt zagrzybionej celi oraz to, że nie były zapewnione wymogi metrażowe”, co do ZK M. : „Domagam się odszkodowania za takie warunki pobytu. Nie potrafię powiedzieć, jakie moje dobro zostało naruszone, nie wyrządzono mi żadnej krzywdy”, co do ZK S. : „Nie potrafię sprecyzować, jakie dobra osobiste zostały naruszone z tytułu mojego pobytu w zakładzie karnym”/. Sąd oddalił przy tym wniosek powoda o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego psychiatry na okoliczności wpływu osadzenia w przeludnionych celach, warunków higieniczno-sanitarnych w okresie osadzenia powoda na jego stan zdrowia psychicznego, mając na uwadze, iż dowód z tej opinii nie był relewantny dla ustalenia rzeczywistego wpływu warunków osadzenia powoda. Powód nie wykazał, że w istocie warunki osadzenia były niegodziwe i tym samym mogły mieć negatywny wpływ na stan zdrowia psychicznego powoda. Dodatkowo – powód nie przedstawił jakichkolwiek dowodów, z których wynikałoby, że korzystał z terapii psychiatrycznej, tym samym uniemożliwiając ustalenie, czy w istocie jedynie pobyt w Zakładach Karnych miał wpływ na stan jego zdrowia psychicznego. Z zeznań powoda wynikało, że ma on dolegliwości skórne, jak również, że pogorszył się jego wzrok. Powód, działający przez profesjonalnego pełnomocnika, nie wnosił o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu dermatologii i okulistyki, w celu wykazania, że wskutek warunków osadzenia, doszło do pogorszenia jego stanu zdrowia. Powód nie przedstawiał przy tym żadnej dokumentacji medycznej, która by wskazywane okoliczności potwierdzała, wskazując jednocześnie na zaniechania pozwanego w zakresie właściwego leczenia powoda. Pasywna postawa powoda była podstawą konstatacji Sądu, że niedopuszczalnym byłoby, w świetle gołosłownych jej twierdzeń dopuszczenie dowodu niewskazanego przez stronę reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika, w trybie art. 232 zd. 2 k.p.c. Sąd nie uwzględnił wniosku o dopuszczenie dowodu z przesłuchania świadków, którzy mieli być osadzeni razem z powodem w celach, albowiem w jego treści powód nie wskazał żadnych danych osobowych i danych miejsca pobytu, które umożliwiałyby --- STRONA 8 --- przeprowadzenie tego dowodu. W ocenie Sądu doprecyzowanie z urzędu wniosku powoda, działającego przez profesjonalnego pełnomocnika, byłoby sprzeczne z treścią art. 232 zd. 2 k.p.c. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Powództwo nie jest zasadne i jako takie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności za zasadny Sąd uznał podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia roszczenia na podstawie art. 442 1 § 1 k.c. z uwagi na upływ trzyletniego terminu od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia. W orzecznictwie przyjmuje się, że wymieniony przepis obejmuje przedawnienie żądania zapłaty odpowiedniego zadośćuczynienia za krzywdę. Z kolei z treści art. 120 § 1 zdanie pierwsze k.c. wynika, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. W myśl § 2 cytowanego przepisu bieg przedawnienia roszczeń o zaniechanie rozpoczyna się od dnia, w którym ten, przeciwko komu roszczenie przysługuje, nie zastosował się do treści roszczenia. Jak podkreślił Sąd Apelacyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 17 czerwca 2009 r. (sygn. I ACa 771/09) termin przedawnienia roszczenia nierozerwalnie związany jest z ustaleniem daty wymagalności tego roszczenia, zaś zadośćuczynienie należne jest za wszystkie cierpienia fizyczne i psychiczne, których doznał powód. Przedawnienie roszczenia jest przewidzianym przez ustawodawcę sposobem na przeciwdziałanie utrzymywaniu się w dłuższym czasie niepewności co do stanu prawnego i zezwala osobie, przeciwko której roszczenie jest kierowane, uchylić się od jego zaspokojenia bez konieczności dowodzenia jego ewentualnej bezzasadności (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 10 kwietnia 2014 r., I ACa 7/14). Bieg terminu przedawnienia roszczenia rozpoczyna się w dniu, w którym stało się ono wymagalne (w przypadku roszczeń o charakterze deliktowym - w dniu, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie lub krzywdzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia) i biegnie niezależnie od świadomości potencjalnie uprawnionego co do możliwości dochodzenia roszczenia przed sądem. Skorzystanie przez stronę z możliwości powołania się na przedawnienie jest wykonywaniem przez nią przysługującego jej prawa, a uznanie tego za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego możliwe jest tylko w razie wystąpienia szczególnie wyjątkowych okoliczności, czego w sprawie niniejszej nie sposób się dopatrzyć. Jak słusznie wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 10 kwietnia 2010 r. (sygn. akt IV CSK 611/12), dla oceny zarzutu przedawnienia istotne jest uzyskanie wiedzy o dwóch faktach, po pierwsze, o szkodzie, po drugie, o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Wymaganie ustalenia chwili, w której poszkodowany dowiedział się o osobie obowiązanej do naprawienia szkody, dotyczy przy tym konkretnej szkody i poszkodowanego. Chodzi jednak nie o chwilę, w której poszkodowany uzyskał jakąkolwiek wiadomość na temat sprawcy, lecz o chwilę uzyskania takich informacji, które - oceniając obiektywnie - pozwalają z wystarczającą dozą prawdopodobieństwa przypisać sprawstwo konkretnemu podmiotowi. Poszkodowany powinien przy tym zachować się w swoich sprawach w sposób zapobiegliwy i dołożyć starań o uzyskanie informacji istotnych z punktu widzenia przesłanek odpowiedzialności za doznaną szkodę. W ocenie Sądu, powód w czasie pobytu w jednostkach penitencjarnych miał wiedzę, a przynajmniej przy dołożeniu staranności powinien ją mieć, co do podmiotu odpowiedzialnego za naruszające, zdaniem powoda, jego dobra osobiste, warunki panujące w tych jednostkach. Nie można również zgodzić się z twierdzeniem powoda, że nie miał on świadomości bezprawności zaniechań, jakich dopuścił się pozwany w zakresie warunków odbywania kary pozbawienia wolności. O „dowiedzeniu się o szkodzie” bowiem w rozumieniu art. 442 1 § 1 k.c. można mówić wtedy, gdy poszkodowany „zdaje sobie sprawę z ujemnych następstw zdarzenia wskazujących na fakt powstania szkody”, inaczej rzecz ujmując, gdy ma świadomość doznanej szkody. W przypadku gdy zdarzeniem szkodzącym, a właściwie krzywdzącym jest osadzenie osoby w przeludnionej celi, bez zapewnienia jej należytych warunków bytowych, sanitarnych, medycznych czy kulturalnych, ujemne następstwa tego zdarzenia (naruszenia dóbr osobistych) takie jak poczucie poniżenia, upokorzenia, cierpienia (naruszenia dobra osobistego w postaci godności) są odczuwane w dacie zaistnienia tych zdarzeń, a nie kilka lat później. Nie chodzi tu o krzywdę przyszłą, ale dziejącą się, odczuwaną wówczas, gdy miały miejsce zdarzenia ją wywołujące (tak: Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 sierpnia 2012 r. w sprawie o sygn. akt I A Ca 260/12). W niniejszej sprawie powód powoływał się na krzywdę, jakiej doznał --- STRONA 9 --- w trakcie pobytu w jednostkach penitencjarnych pozwanego, a zatem wymagalność roszczenia konkretyzowała się w kolejnych dniach pobytu w tych jednostkach. W uzasadnieniu pozwu powód nie wskazał jednak poszczególnych czasokresów, będących relewantnymi do wysnuwanych żądań. Biorąc pod uwagę fakt, że niniejszy pozew został złożony w dniu 02 września 2015 r., zaś powód wiąże swoje roszczenia z czasokresem pobytu w warunkach izolacji penitencjarnej od 2005 r. do roku 2015, uznać należy, że roszczenia powoda dotyczące okresu sprzed dnia 02 września 2012 r. (a więc w całości za okres osadzenia powoda w Zakładzie Karnym W. w W. [od dnia 01 września 2005 r. do dnia 10 maja 2006 r.], częściowo za okres osadzenia powoda w Areszcie Śledczym W.w W. [od dnia 03 października 2008 r. do dnia 08 kwietnia 2009 r. , od dnia 25 sierpnia 2009 r. do dnia 29 sierpnia 2010 r.], w całości za okres osadzenia powoda w Areszcie Śledczym w R. [od dnia 08 kwietnia 2009 r. do dnia 24 kwietnia 2009 r.], w całości za okres osadzenia powoda w Areszcie Śledczym w G. [od dnia 24 kwietnia 2009 r. do dnia 07 sierpnia 2009 r.], w całości za okres osadzenia powoda w Areszcie Śledczym W. w W. [od dnia 07 sierpnia 2009 r. do dnia 25 sierpnia 2009 r.] i w częściowo za okres osadzenia powoda w Zakładzie Karnym w K. [od dnia 29 września 2010 r. do dnia 1 września 2012 r.]. W żadnej mierze zarzut przedawnienia podniesiony przez pozwanego nie może być przy tym traktowany jako nadużycie prawa podmiotowego, albowiem brak jest podstaw prawnych do uznania, że Skarb Państwa korzystając z przyznanego mu prawem zarzutu naruszył jakiekolwiek reguły słuszności. To właśnie żądanie zadośćuczynienia przez powoda w istocie przeczy zasadom sprawiedliwości społecznej. Skoro poziom życia obywateli RP nie jest wysoki, poziom ubóstwa również nie maleje, to trudno jest uznać za usprawiedliwione w tych okolicznościach żądanie zasądzenia zadośćuczynienia w kwocie wskazanej przez powoda od Skarbu Państwa, a w istocie, z jego sum budżetowych, na które składają się podatki i opłaty podatników, którzy pracują również na koszty pobytu powoda w Zakładach Karnych i Aresztach Śledczych. Godzi się zauważyć, że wykonywanie kary pozbawienia wolności wobec powoda nie wiązało się ze szczególnym udręczeniem, czy też torturą. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do przyjęcia wniosku, że wykonywanie kary pozbawienia wolności było dla powoda aż tak dotkliwe jak on twierdzi, tym bardziej, że powód nie wykazał, aby wykonywanie kar i środków izolacyjnych miało jakikolwiek negatywny skutek dla jego zdrowia fizycznego i psychicznego. Do powyższej konstatacji Sąd doszedł na podstawie poniższych analiz. Zgodnie z treścią art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Z kolei stosownie do art. 24 § 1 k.c. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Zaś art. 448 k.c. stanowi, iż w razie naruszenia dobra osobistego Sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Jak słusznie wskazał Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 24 lipca 2008 r. (Sygn. akt I ACa 1150/06, OSAW 2008/4/110) w przypadku naruszenia dóbr osobistych bezprawnym działaniem sprawcy pokrzywdzonemu przede wszystkim przysługują środki o charakterze niemajątkowym przewidziane w art. 24 k.c., a w przypadku gdy działanie naruszyciela jest także zawinione środki o charakterze majątkowym, o których stanowi art. 448 k.c. Przy czym warto zwrócić uwagę, iż obydwa roszczenia mają charakter samodzielny i pokrzywdzonemu przysługuje prawo ich wyboru, zaś sądowi pozostawiona jest ocena celowości przyznania ochrony w żądanej formie, jego adekwatności do rodzaju naruszonego dobra, a przede wszystkim rozmiaru doznanej krzywdy. Przy żądaniu przyznania odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia na rzecz pokrzywdzonego podstawowym kryterium oceny sądu winien być rozmiar ujemnych następstw w sferze psychicznej pokrzywdzonego bowiem celem przyznania ochrony w formie majątkowej jest zrekompensowanie i złagodzenie doznanej krzywdy moralnej. Z tych też względów Sąd jest zobowiązany ustalić zakres cierpień pokrzywdzonego, a przy ocenie tej przesłanki nie może abstrahować od wszystkich okoliczności towarzyszących powstaniu krzywdy. Znikomość ujemnych następstw może być podstawą oddalenia powództwa o przyznanie zadośćuczynienia na rzecz pokrzywdzonego. --- STRONA 10 --- Biorąc pod uwagę brzmienie powyższych przepisów należało w niniejszej sprawie ustalić, czy w ogóle doszło do naruszenia dóbr osobistych, a jeśli tak to jakie dobra osobiste powoda zostały naruszone przez wskazane przez powoda jednostki penitencjarne, które reprezentuje pozwany jako organ nadrzędny. W tym kontekście warto podkreślić, że doktryna i judykatura zgodnie przyjmują stanowisko, iż przy ocenie naruszenia dobra osobistego należy posługiwać się kryteriami o charakterze obiektywnym, nie zaś kierować się jedynie subiektywnymi odczuciami osoby występującej o przyznanie ochrony. Przykładowo Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 26 października 2001 r. (V CKN 195/01, Lex nr 53107) stwierdził, że ocena, czy cześć człowieka została zagrożona bądź naruszona, musi być dokonana przy stosowaniu kryteriów obiektywnych. Istotne jest bowiem nie tyle subiektywne odczucie osoby żądającej ochrony prawnej, ale obiektywna reakcja opinii publicznej. Jak słusznie zauważył Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 8 maja 2009 r. (sygn. akt VI ACa 1242/08) nie każdy przypadek dyskomfortu psychicznego spowodowany bezprawnym zachowaniem się innej osoby, jest wystarczającą podstawą do poszukiwania ochrony sądowej dóbr osobistych, bowiem należy mieć na uwadze również zobiektywizowaną ocenę zewnętrzną. Konieczne jest także zachowanie proporcji oraz umiaru i nie może nadużywać instrumentów prawnych właściwych tej ochronie do przypadków drobnych, opierających się w głównej mierze na subiektywnych odczuciach zainteresowanego, gdyż taki sposób postępowania prowadziłby do deprecjonowania samego przedmiotu ochrony. Podane przez powoda okoliczności wykonania kary pozbawienia wolności miały uzasadniać uruchomienie środków ochrony prawnej z uwagi na naruszenie godności (czci) powoda, jak również naruszenia prawa do intymności, z uwagi na niewłaściwe zorganizowanie kącików sanitarnych w celach oraz w związku z uszczerbkiem na zdrowiu, którego powód miał doznać. Analizując przesłanki ochrony dóbr osobistych powoda Sąd miał na uwadze to, że obowiązkiem władz publicznych, w tym wypadku funkcjonariuszy Służby Więziennej jest ochrona i poszanowanie godności uwięzionych, gwarantowanych w przepisach Konstytucji i aktach prawa międzynarodowego (vide wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 29 listopada 2012 r., I ACa 362/12, LEX nr 1246796, jak również orzeczenia cytowane w pismach procesowych powoda). Nie ulega wątpliwości, że dobra osobiste są szczególnie narażone na uszczerbek przy wykonywaniu władzy publicznej, w realizowaniu zadań represyjnych, których wykonanie nie może prowadzić do większego ograniczenia praw człowieka i jego godności, niż to wynika z zadań ochronnych i celu zastosowanego środka. Niewątpliwie wskazane przez powoda dobra należą do katalogu dóbr osobistych podlegających ochronie. Godność (cześć) jest najważniejszym dobrem chronionym w przepisach prawa, jest dobrem osobistym przysługującym człowiekowi z racji urodzenia. Podlega ono ochronie nie tylko na podstawie powołanych przepisów art. 23 i 24 k.c., ale również - w stosunku do osób odbywających karę pozbawienia wolności - na podstawie art. 30 Konstytucji, oraz art. 4 k.k.w. Przepisy te nakazują wykonywanie kary w sposób humanitarny, z poszanowaniem godności skazanego oraz zakazują stosowania tortur lub nieludzkiego albo poniżającego traktowania i karania skazanego (por. m. in. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 2007 r., V CSK 431/06, OSNC 2008, Nr 1, poz. 13, z dnia 2 października 2007 r., II CSK 269/07, OSNC -ZD 2008, Nr 3, poz. 75, z dnia 10 maja 2012 r., IV CSK 473/11, Biul. SN 2012, Nr 7, poz. 12). W doktrynie wskazuje się, że godność jest wartością właściwą każdemu człowiekowi i obejmuje ona wszelkie dziedziny jego życia. Przyjmuje się, że obowiązek poszanowania i ochrony godności ludzkiej powinien być realizowany przez władze publiczne przede wszystkim tam, gdzie Państwo działa w ramach imperium, realizując swoje zadania represyjne, których wykonanie nie może prowadzić do większego ograniczenia praw człowieka i jego godności, niż to wynika z zadań ochronnych i celu zastosowanego środka. Zapewnienie przez Państwo godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności jest jednym z podstawowych wymagań demokratycznego państwa prawnego, znajdującym wyraz w normach prawa międzynarodowego. Wynika to wprost z art. 10 ust. 1 ratyfikowanego przez Polskę Międzynarodowego Paktu Praw Osobistych i Publicznych z 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. z 1977 r., nr 38, poz. 167 i 169) i z art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 4 grudnia 1950 r. stanowiących, że każda osoba pozbawiona wolności będzie traktowana w sposób humanitarny i z poszanowaniem przyrodzonej godności człowieka. Łączy się z tym wynikający z art. 8 ust. 1 Konwencji nakaz poszanowania życia prywatnego obywateli i ich prawa do intymności, co w odniesieniu do osób osadzonych w zakładach karnych oznacza obowiązek zapewnienia takich warunków bytowych i sanitarnych, w których godność ludzka i prawo do intymności nie doznają istotnego uszczerbku, jak również wynika z treści przepisu art. 47 Konstytucji wynika, że każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym. Powód próbował wykazać, że działaniem naruszającym jego dobra osobiste było niezapewnienie zgodnie z obowiązującymi standardami powierzchni cel, w których przebywał. --- STRONA 11 --- Mając na uwadze treść przepisu art. 6 k.c. oraz 232 k.p.c., Sąd wziął pod uwagę, nie tyle gołosłowne twierdzenia powoda, zawarte w pozwie i dalszych pismach procesowych, ale okoliczności przez niego wykazane. Zgodnie z powołanymi wyżej przepisami ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Należy przy tym pamiętać, że twierdzenie istotnej dla sprawy okoliczności powinno być udowodnione przez stronę, która to twierdzenie zgłasza (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 listopada 2001 r., I PKN 660/00), dlatego wniosek powoda odnośnie zobowiązania pozwanego do udzielenia informacji dotyczącej okresu pobytu powoda w poszczególnych jednostkach penitencjarnych, powierzchni mieszkalnej cel, ich stanu higieniczno-sanitarnego, dostępu do opieki zdrowotnej i faktycznych możliwości udziału powoda w zajęciach sportowych i kulturalno-oświatowych uznać należało za bezpodstawne. W tożsamy sposób Sąd potraktował wniosek powoda o zobowiązanie pozwanego do przedłożenia dokumentacji medycznej powoda. Mając na uwadze to, że powodowi na podstawie art. 23 i 24 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 159 ze zm.) przysługuje prawo do otrzymania odpisu takiej dokumentacji, a nie podjął takiej inicjatywy przed wszczęciem procesu, próbując przerzucić w tym zakresie obowiązku dowodzenia na stronę pozwaną, Sąd nie uwzględnił omawianego wniosku. W ocenie Sądu, niezłożenie wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii lekarza z zakresu nauk medycznych, o specjalności relewantnej dla schorzeń, na które miał cierpieć powód w warunkach izolacji penitencjarnej, czyniło bezprzedmiotowym uwzględnienie wniosku o zobowiązanie pozwanego do dostarczenia dokumentacji medycznej. Za nieudowodnione Sąd uznał opisywane w pozwie warunki, w których powód miał przebywać w poszczególnych jednostkach, albowiem nie znajdują one potwierdzenia w materiale dowodowym. Powód, uzasadniając swoje roszczenie podnosił m.in., że umieszczono go w przeludnionych celach, w warunkach uniemożliwiających codzienną egzystencję, bez odpowiedniej wentylacji i oświetlenia, niedostatecznie ogrzewanych w okresie zimowym, co przyczyniło się do braku komfortu psychicznego oraz utrudniało zachowanie prywatności i intymności po stronie powoda. W konsekwencji doprowadziło to do rażącego naruszenia dóbr osobistych, takich jak cześć w znaczeniu wewnętrznym (godność osobista i poczucie własnej wartości), prawa do prywatności i intymności, a także do wzrostu poczucia przygnębienia i niższości powoda. Powód nie wykazał, aby przebywał we wskazywanym przezeń okresie w celach przeludnionych, tzn. nie zapewniających każdemu osadzonemu minimalnej powierzchni 3 m 2 . Jak słusznie zauważył Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 08 maja 2009 r. (sygn. akt VI ACa 1242/08) nie każdy przypadek dyskomfortu psychicznego spowodowany bezprawnym zachowaniem się innej osoby, jest wystarczającą podstawą do poszukiwania ochrony sądowej dóbr osobistych, bowiem należy mieć na uwadze również zobiektywizowaną ocenę zewnętrzną. Konieczne jest także zachowanie proporcji oraz umiaru i nie może nadużywać instrumentów prawnych właściwych tej ochronie do przypadków opierających się w głównej mierze na subiektywnych odczuciach zainteresowanego, gdyż taki sposób postępowania prowadziłby do deprecjonowania samego przedmiotu ochrony. Nawet gdyby przyjąć twierdzenia powoda co do okresowego przebywania w celach, które nie czyniły zadość przewidzianej ustawowo normie gwarantującej osadzonemu 3 m 2 powierzchni na osobę (art. 110 § 2 k.k.w.), to okoliczność ta, nie może być to automatycznie podstawą do przyznania mu ochrony dóbr osobistych, w tym przyznania zadośćuczynienia. Godzi się w tym miejscu podnieść, że przeludnienie w celach, jest obecnie coraz rzadziej spotykane. Dodatkowo, pomimo pewnych niedogodności w odbywaniu kary pozbawienia wolności, powód miał zapewnione miejsce do spania i wyżywienie, jak również możliwość korzystania ze świetlicy, odbycia spaceru, jak również zapewnioną możliwość bezpłatnego korzystania z opieki medycznej i pobierania nauki. Niewątpliwie zatem powód miał zapewnione o wiele lepsze warunki bytowe niż znaczna część osób przebywających na wolności, które, w przeciwieństwie do powoda, respektują normy prawa karnego, a które często bez swojej winy żyją w niedostatku i ubóstwie. Jak wynika z danych GUS w Polsce z powodu skrajnego ubóstwa cierpi około 2 milionów osób. Ich dochody nie pozwalają na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Kolejne 5 milionów zmaga się z trudnymi warunkami życiowymi. W odniesieniu do powoda nie można mówić o niegodziwych, nieludzkich warunkach, wykonywania kary pozbawienia wolności. Z tego też względu za słuszny został uznany przez Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę pogląd wyrażony w wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 11 października 2012 r. (I A Ca 455/12, LEX nr 1237235), w którym wskazano, że o naruszeniu dobra osobistego w postaci uchybienia godności osadzonego w zakładzie karnym nie można mówić w przypadku pewnych uciążliwości lub niedogodności związanych z pobytem w takim zakładzie, polegających na niższym od oczekiwanego standardzie celi czy urządzeń sanitarnych, bowiem dla wielu ludzi nie odbywających kary pozbawienia wolności warunki mieszkaniowe bywają często równie trudne. Godność skazanego przebywającego w zakładzie karnym nie jest naruszona, jeżeli odpowiada uznanym normom poszanowania człowieczeństwa. Z tego też względu Sąd uznał za nieuzasadnione żądanie pozwu w zakresie zastosowania środków ochrony dóbr osobistych. --- STRONA 12 --- Za niewykazane należało uznać także okoliczności niewystarczającego wyposażenia cel mieszkalnych w odpowiedni kącik sanitarny do załatwienia potrzeb fizjologicznych, niedostatecznego ich naświetlenia i wentylacji, jak również okoliczności niedostatecznej opieki zdrowotnej. Powyższe twierdzenia nie znalazły oparcia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. W ocenie Sądu twierdzenia powoda, w których wskazywał on na złe warunki panujące w celach miały na celu wzmocnienie argumentacji żądań pozwu, zmierzającej w celu uzyskania określonego skutku, a mianowicie uwzględnienia żądania pozwu w niniejszej sprawie. Warunki bytowe w celach, wbrew twierdzeniom powoda, nie były zatem aż tak dolegliwe, aby sięgały do podważenia zasady humanitaryzmu. Oczywistym jest przy tym dla Sądu, że ze względu na uwarukowane przyznanymi środkami z budżetu Skarbu Państwa możliwości finansowe pralnie odzieży dla osób osadzonych jest zestandaryzowane i ma na celu zapewnienie higienicznej czystości w określonych odstępach czasowych, jednak trzeba wziąć również pod uwagę to, że ze względu na występujące wśród współwięźniów choroby, jak również mając na względzie specyfikę cel mieszkalnych, używane do dezynfekcji środki są preparatami o znacznie silniejszym składzie bakterio – grzybobójczym tak, aby zapewnić czystość ubrań/pościeli/urządzeń sanitarnych na możliwie wysokim poziomie. Fakt, że powód nie może zaakceptować sposobu prania odzieży nie może być podstawą do uznania, że doszło do naruszenia dóbr osobistych. Jak wynika z orzeczeń ETS i ETPCZ, jak również ze stanowiska Sądu Najwyższego (por. wyrok z dnia 28 lutego 2007 r., sygn. akt V CSK 431/06) możliwość zasądzenia zadośćuczynienia wynika z kumulatywnego naruszenia podstawowych standardów wykonywania kary pozbawienia wolności, w postaci niezapewnienia każdemu osadzonemu oddzielnego miejsca do spania albo nieoddzielenia urządzeń sanitarnych od reszty pomieszczenia. W niniejszej sprawie brak jest jednak podstaw do przyjęcia, iż powód w takich warunkach odbywał karę pozbawienia wolności. Otwarty katalog chronionych dóbr osobistych stanowił podstawę do wyodrębnienia w judykaturze prawa do godnych warunków odbywania kary w zakładach karnych, a wskazane godne warunki obejmują również zapewnienie prywatności i intymności, min. związanych z potrzebami fizjologicznymi. W ocenie Sądu konstruowanie na potrzeby ochrony praw osób pozbawionych wolności omawianego dobra osobistego jest niezasadne, niemniej jednak nawet jego zwolennicy wskazują, że nie obejmuje ono zapewnienia samodzielności pomieszczeń przeznaczonych na toalety ani ich oddzielenia murem od pozostałej części celi (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt I ACa 1328/12). Odnosząc się do zarzutów powoda, dotyczących braku poszanowania jego intymności, należy wskazać, iż z samej istoty kary pozbawienia wolności wynika ograniczenie pewnych dóbr osobistych osoby skazanej takich jak swoboda przemieszczania się czy prywatność. Konsekwencją przebywania w warunkach izolacyjnych jest również ograniczony dostęp do dóbr materialnych i niematerialnych, który przybiera formę zestandaryzowaną dla osób osadzonych w danej jednostce penitencjarnej, która co do zasady nie odbiega od przeciętnego poziomu życia ubogiej polskiej rodziny (tak: wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 9 listopada 2012 r., sygn. akt I ACa 1022/12). Samo skazanie i ukaranie karą pozbawienia wolności zakłada określoną dolegliwość, odnoszącą się do konieczności przebywania w warunkach izolacji w jednym pomieszczeniu z innymi osobami na stosunkowo niewielkiej przestrzeni, limitowanie czasu i form przebywania poza celą, załatwiania potrzeb fizjologicznych w warunkach ograniczenia pełnej intymności, organizowania kąpieli i prania odzieży według pewnych reguł wymuszonych warunkami bytowania w dużej zbiorowości. Dlatego też należne powodowi zadośćuczynienie może obejmować tylko takie cierpienia psychiczne i fizyczne, które wprost nie wynikają z istoty i celu odbywania izolacyjnej kary pozbawienia wolności (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 5 marca 20913 r., sygn. akt I ACa 1200/12). Zdaniem Sądu także to, że nie we wszystkich celach miał zapewnioną ciepłą wodę – jest zgodne z warunkami cyt. Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 17 października 2003 r., zgodnie z którym w celach powinna być zapewniona zimna woda. Przepisy te statuują standardy techniczne cel w sposób zgodny, zdaniem Sądu, z aktami normatywnymi wyższego rzędu, i nie powodują naruszenia godności osadzonych. Dla porównania, minimalny standard warunków lokalowych dla osób ubogich eksmitowanych do pomieszczeń tymczasowych także nie zapewnia ciepłej wody (por. art. 2 ust. 1 pkt 5a u.o.p.l. ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, t.j. Dz.U. z 2005 r., Nr 31, poz. 266 ze zm.; por. także wcześniej obowiązujące przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 26 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania w sprawach o opróżnienie lokalu lub pomieszczenia albo o wydanie nieruchomości oraz --- STRONA 13 --- szczegółowych warunków, jakim powinno odpowiadać tymczasowe pomieszczenie, Dz. U z 2005 r. Nr 17, poz.155). Trudno przyjąć, by standardy lokalowe nie naruszające godności tych osób miały być niższe, niż standardy dotyczące osób osadzonych. Odnośnie braku zapewnienia odpowiednich warunków kwaterunkowych oraz należytego komfortu, wskazać należy, że w świetle powszechnie przyjętych kryteriów i poglądów, akceptowanych przez społeczeństwo, nie narusza godności skazanego pobyt krótkotrwały w celi wymagającej remontu i nie odpowiadającej standardom estetycznym i użytkowym, jeżeli stanowi on incydentalny epizod, wynikający z ogólnej trudnej sytuacji materialnej zakładów karnych, dotykającej większości osób odbywających karę pozbawienia wolności, nie zaś z chęci poniżenia czy upokorzenia skazanego. Sąd zauważa, że w podobnych warunkach mieszka także część społeczeństwa. Wszystko to sprawia, że obiektywnie rzecz oceniając, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie można uznać, by pobyt powoda w warunkach izolacji penitencjarnej, jako skazanego odbywającego karę pozbawienia wolności, mógł mieć wpływ na jego poczucie własnej wartości lub na oczekiwanie szacunku od innych ludzi. O naruszeniu dobra osobistego w postaci uchybienia godności osadzonego w zakładzie karnym nie można mówić w przypadku pewnych uciążliwości lub niedogodności związanych z samym pobytem w takim zakładzie, polegających np. na niższym od oczekiwanego standardzie celi czy urządzeń sanitarnych, bowiem dla wielu ludzi nie odbywających kary pozbawienia wolności warunki mieszkaniowe bywają często równie trudne. Godność skazanego przebywającego w zakładzie karnym nie jest naruszona, jeżeli odpowiada uznanym normom poszanowania człowieczeństwa (orzeczenie SN z dnia 20.12.2010 r. IV CSK 449/10, nie publ.). Co również zasługuje na uwagę, powód nie składał wychowawcom poszczególnych oddziałów żadnych skarg dotyczących warunków socjalno-bytowych panujących w jednostkach, co prowadzi do konstatacji, że gołosłowne twierdzenia powoda co do niehumanitarnych warunków osadzenia miały w istocie prowadzić jedynie do wzmocnienia przedstawianej argumentacji. Nie ulega bowiem wątpliwości, że powód mógł uczestniczyć w organizowanych zajęciach na sali sportowej oraz na wolnym powietrzu, co jawi się jako szczególne udogodnienie, zwłaszcza w kontekście wąskiego dostępu do tychże usług rekreacyjnych osób najuboższych (odpłatnych w warunkach wolnościowych). Za niewykazane uznać również należy pogorszenie stanu zdrowia powoda, które jako jedno z najcenniejszych dóbr osobistych niewątpliwie podlega ochronie prawnej. Trzeba przy tym wskazać, że wprawdzie katalog dóbr osobistych, pozostających pod ochroną prawa cywilnego, jest otwarty, ale brak jest podstaw do wykreowania samodzielnego dobra w postaci „wolności od lęku” o stan zdrowia czy samego „poczucia bezpieczeństwa zdrowotnego” /zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 maja 2007 r., II CSK 42/07/. Nie jest przy tym obowiązkiem więziennej służby zdrowia spełnianie wszelkich oczekiwań pozbawionych wolności, przystępujących w zakładzie karnym do leczenia schorzeń dawniej lekceważonych, stawiających żądania stosowania najbardziej nowoczesnych technik leczniczych oraz drogich specyfików. Obowiązkiem tej służby jest jedynie zachowanie pozbawionych wolności przy życiu i w niepogorszonym zdrowiu (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 15 kwietnia 1992 roku, KZS 3-9/92 poz. 109 i inne). Co istotne, powód na okoliczność istniejących warunków w zakresie opieki medycznej, jak też swojego stanu zdrowia, nie przedstawił żadnych wniosków dowodowych, mimo ciążącego na nim obowiązku dowodzenia, zgodnie z art. 6 k.c., które pozwalałby na ustalenie, że stan zdrowia powoda uległ pogorszeniu, jak również – aby miały one związek z warunkami osadzenia. Domagał się wprawdzie powołania biegłego sądowego z zakresu psychiatrii, jednakże dowód z tej opinii nie był relewantny dla ustalenia okoliczności pogorszenia się jego stanu zdrowia w warunkach izolacji penitencjarnej. Brak właściwej inicjatywy dowodowej powoda w tym zakresie był podstawą konstatacji Sądu, że wskazany w pozwie i podawany w czasie przesłuchania uszczerbek na zdrowiu nie został wykazany i z tego względu nie uwzględniono żądań powoda w tym zakresie. Jedynie na marginesie wskazać należy, że w kwestii warunków leczenia Europejski Trybunał Praw Człowieka w S. wyraził pogląd, że opieka medyczna nie musi spełniać tych samych standardów, co publiczna służba zdrowia. Trybunał wielokrotnie podkreślał, że art. 3 Konwencji nie gwarantuje opieki medycznej na tym samym poziomie, co „w najlepszych, ogólnodostępnych ośrodkach medycznych”. Poza tym Trybunał uznał, że ambulatoria/szpitale przywięzienne, w porównaniu ze szpitalami publicznymi, dysponują ograniczonym wyposażeniem i środkami medycznymi /por. m.in. sprawa I. przeciwko U. - skarga nr 28827/02, wyrok z dnia 28 maja 2009 r.; sprawa A. przeciwko R. - skarga nr 46468/06, wyrok z dnia 22 grudnia 2008 r.; sprawa O. przeciwko U. - skarga nr 53896/07, wyrok z dnia 15 października 2009 r./. Trybunał zachował rezerwę przy ocenie standardów opieki medycznej w więzieniach, uzależniając to od okoliczności konkretnej sprawy. Standardy te muszą być „zgodne z poszanowaniem godności” osadzonego, ale powinny również uwzględniać „praktyczne wymagania pozbawienia wolności”. Wymagania te mogą nakładać ograniczenia, które więźniowie muszą --- STRONA 14 --- zaakceptować. Art. 3 Konwencji nie należy interpretować w ten sposób, że powinny być spełniane wszystkie życzenia i oczekiwania dotyczące prowadzonego leczenia (zob. sprawa M. przeciwko H., skarga 24919/03 - wyrok z dnia 29 września 2005 r.). W świetle powyższych okoliczności brak było podstaw do uwzględnienia żądań powoda na podstawie art. 445 § 1 k.c. w zw. z art. 444 k.c. wobec niewykazania, że na skutek warunków osadzenia powoda doszło do naruszenia czynności narządu ciała lub wywołania rozstroju zdrowia. Powyższe analizy były również podstawą konstatacji Sądu, że brak jest podstaw do zasądzenia na rzecz powoda zadośćuczynienia, jak również zasądzenia żądanej kwoty na określony cel społeczny na podstawie art. 448 k.c., albowiem powód nie wykazał, aby doszło do naruszenia jego dóbr osobistych, w związku z warunkami odbywania kary. Sam dyskomfort spowodowany pobytem w warunkach izolacji nie może stanowić podstawy do sformułowania tezy, że doszło do naruszenia dóbr osobistych. Do naruszenia tych dóbr dochodzi bowiem jedynie wówczas, gdy cierpienie i upokorzenie, jakiego doznaje pozbawiony wolności przekraczają nieunikniony element cierpienia wpisanego w kartę pozbawienia wolności. Rozwiewa to wątpliwości, co do tego, że niedogodności związane z przebywaniem we wskazanych jednostkach penitencjarnych, wywołały u powoda tak duże cierpienia psychiczne i fizyczne, iż można by było przebywaniu w tych warunkach przypisać przymiot bezprawności. Ubocznie podnieść należy, że sama kwota zadośćuczynienia w wysokości 65.000 zł, byłaby kwotą nadmiernie wygórowaną również w sytuacji wykazania zasadności naruszenia dóbr osobistych powoda. Nie ulega bowiem wątpliwości, że Sąd obowiązany jest miarkować zadośćuczynienie do zakresu doznanej krzywdy /której zakresu w niniejszej sprawie powód nie wykazał, wiążąc niejako obowiązek przyznania mu zadośćuczynienia z warunkami osadzenia/, a wysokość wskazywana przez powoda jest nieadekwatna do zakresu nie tyle udowodnionej, ale nawet wskazywanej krzywdy, co pozwala wysnuć wniosek, iż powód traktowałby zadośćuczynienie nie w kontekście rekompensaty za doznane krzywdy, w celu odwrócenia jej negatywnych skutków, ale jako ekonomiczne źródło dochodu. Z tego też względu Sąd uznał, że w niniejszej sprawie brak było podstaw do przyjęcia, iż powód w takich warunkach odbywał karę pozbawienia wolności, w związku z powyższym trudno jest uznać, że Skarb Państwa winien ponosić odpowiedzialność na podstawie art. 77 Konstytucji i art. 417 k.c. w zw. z art. 448 k.c. i art. 445 § 1 k.c. w zw. z art. 444 k.c. Sąd nie uwzględnił również żądania zasądzenia zadośćuczynienia w świetle art. 417 2 k.c., albowiem powód nie wykazał, iż obecnie jest niezdolny do pracy lub znajduje się w ciężkim położeniu materialnym, które w świetle zasad słuszności uzasadniają zastosowanie środków majątkowej ochrony dóbr osobistych. Reasumując, zdaniem Sądu brak jest podstaw do zasądzenia na rzecz powoda jakiejkolwiek kwoty zadośćuczynienia za naruszenie jego dóbr osobistych, które wiązało się z warunkami odbywania kary. Zasądzenie zadośćuczynienia ma charakter fakultatywny i od oceny sądu opartej na analizie konkretnych okoliczności danej sprawy zależy przyznanie pokrzywdzonemu ochrony w tej formie (wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 11 stycznia 2007 r. w sprawie o sygn. akt I ACa 833/06). Podstawowym kryterium decydującym o możliwości zasądzenia zadośćuczynienia powinien być m.in. stopień winy naruszyciela, rodzaj naruszonego dobra oraz poczucie pokrzywdzenia poszkodowanego. Tożsame okoliczności legły u podstaw oddalenia żądania o zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej na cel społeczny. W związku z niewykazaniem przez powoda naruszenia dóbr osobistych, jak również wobec nieprawidłowego sformułowania żądania w zakresie usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych, w postaci złożenia przez pozwanego oświadczenia o odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie, Sąd powództwo w tym zakresie również oddalił. Zgodnie z utrwalonym poglądem doktryny, treść i forma oświadczenia, mającego na celu usunięcie skutków naruszenia dóbr osobistych, zależy w każdym wypadku od rodzaju naruszonego dobra, okoliczności, w jakich doszło do jego naruszenia oraz formy, w jakiej go dokonano. Skutki naruszenia dobra osobistego mogą również decydować o treści i formie oświadczenia (S. Dmowski, w; Komentarz do kodeksu cywilnego, Księga pierwsza, Cześć ogólna, Warszawa 1998, s. 71). Wskazane w treści pozwu oświadczenie, które miał złożyć pozwany również nie zostało w należyty sposób doprecyzowane (w szczególności co do rodzaju naruszonych dóbr osobistych powoda i czasokresu, w którym działania te miały mieć miejsce, jak również rodzaju szkód niematerialnych, jakich powód miał doznać). Dodatkowo forma złożenia oświadczenia nie była związana z okolicznościami w jakich doszło do naruszenia dobra osobistego (vide S. Dmowski, w; Komentarz do kodeksu cywilnego, s. 72), w związku z powyższym żądanie to Sąd uznał za nie zasługujące na uwzględnienie. --- STRONA 15 --- W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy powództwo oddalił, jako niezasadne, o czym orzeczono, jak w pkt 1 sentencji. Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów procesu uzasadnia treść przepisu art. 102 k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 zd. 1 k.p.c. Zgodnie z ostatnim z powołanych przepisów Sąd obowiązany jest w orzeczeniu kończącym postępowanie orzec o jego kosztach. W pkt 2 sentencji wyroku Sąd nie obciążył powoda kosztami procesu strony przeciwnej, zgodnie z art. 102 k.p.c. W ocenie Sądu charakter dochodzonego przez powoda roszczenia – o ochronę dóbr osobistych, jak również to, że powód pozostaje w warunkach izolacji więziennej i choć utrzymuje się z pracy zarobkowej na 4/8 etatu, to jednak ze względu na wielotysięczne zadłużenie i egzekucję komorniczą wynagrodzenia powoda, co wywołuje trudną sytuację finansową, przemawiała w ocenie Sądu za odstąpieniem od obciążania powoda kosztami procesu zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu, wyrażoną w przepisie art. 98 k.p.c., tym bardziej, że był o zasadności swojego roszczenia przekonany. Mając na uwadze przywołane okoliczności, Sąd uznał za uzasadnione w świetle reguł słuszności, odstąpienie od obciążania powoda kosztami procesu. Nieuiszczone koszty sądowe Sąd przejął na rachunek Skarbu Państwa (pkt 3 sentencji wyroku), bowiem na mocy postanowienia z dnia 28 października 2015 r. powód został zwolniony od kosztów sądowych w części, a brak było podstaw do obciążenia tymi kosztami pozwanego, który proces wygrał.