Wyrok III AUa 741/09

--- STRONA 1 --- Wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 9 lutego 2010 r. III AUa 741/09 TEZA aktualna Jednorazowe i krótkotrwałe podjęcie zatrudnienia w innym Państwie Członkowskim Unii Europejskiej przez rolnika objętego w Polsce ubezpieczeniem społecznym rolników, nie powoduje wyłączenia rolnika z tego ubezpieczenia. UZASADNIENIE Skład orzekający Przewodniczący: sędzia SA Maciej Piankowski, Sędziowie SA: Zofia Rybicka-Szkibiel (sprawozdawca), Urszula Iwanowska Sentencja Sąd Apelacyjny, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2010 r. sprawy z odwołania Tomasza K. przeciwko Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o ubezpieczenie społeczne rolników, na skutek apelacji organu rentowego od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 21 października 2009 r., oddalił apelację. Uzasadnienie faktyczne Decyzją z dnia 27 kwietnia 2009 r. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego stwierdziła ustanie ubezpieczenia społecznego rolników w stosunku do Tomasza K. od dnia 4 kwietnia 2008 r. do dnia 4 lipca 2008 r., z uwagi na podjęcie przez niego zatrudnienia we wskazanym okresie za granicą i podleganie właściwemu ustawodawstwu. Kolejną decyzją z dnia 27 kwietnia 2009 r. organ rentowy stwierdził ustanie ubezpieczenia społecznego rolników w stosunku do ubezpieczonego również w okresie od dnia 5 lipca 2008 r. do dnia 21 kwietnia 2009 r., z uwagi na niespełnienie wymogów art. 5a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, tj. podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników na mocy ustawy nieprzerwanie przez 3 lata do dnia rozpoczęcia prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Tomasz K. wniósł odwołanie od powyższych decyzji domagając się ich zmiany i ustalenia, że we wskazanych okresach podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników. Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania. Wyrokiem z dnia 21 października 2009 r. Sąd Okręgowy w K. Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zmienił zaskarżoną decyzję organu rentowego z dnia 27 kwietnia 2009 r. w ten sposób, że ustalił, że w okresie od dnia 4 kwietnia 2008 r. do dnia 4 lipca 2008 r. Tomasz K. podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników (pkt I wyroku) oraz zmienił zaskarżoną decyzję organu rentowego z dnia 27 kwietnia 2009 r. w ten sposób, że ustalił, iż w okresie od dnia 5 lipca 2008 r. do dnia 21 kwietnia 2009 r. Tomasz K. podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników (pkt II wyroku). Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne. Tomasz K. od dnia 31 października 2000 r. podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu rolników. Od dnia 11 września 2003 r. korzystał z wyboru ubezpieczenia w związku z równocześnie prowadzoną pozarolniczą działalnością gospodarczą. III AUa 741/09 - Wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie --- STRONA 2 --- W okresie od dnia 4 kwietna 2008 r. do dnia 4 lipca 2008 r. pracował na terenie Holandii na podstawie umowy o pracę na czas określony zawartej z firmą holenderską. Ubezpieczony poprzez podpisanie umowy zrzekł się prawa do uczestniczenia w programie emerytalnym fundacji Stiplu przysługującego po 26 tygodniach zatrudnienia. Od dnia 22 kwietnia 2009 r. ubezpieczony zawiesił wykonywanie działalności gospodarczej. Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego Sąd Okręgowy uznał, że odwołanie ubezpieczonego zasługiwało na uwzględnienie. Sąd wskazał, że istotą sporu pomiędzy stronami było ustalenie, czy w okresach od dnia 4 kwietnia 2008 r. do dnia 4 lipca 2008 r. i od dnia 5 lipca 2008 r. do dnia 21 kwietnia 2009 r. Tomasz K. podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników, stosownie do art. 7 ust. 1 i art. 16 ust. 1 i ust. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. nr 7, poz. 25 ze zm.). Jednocześnie poza sporem pozostawał fakt, że ubezpieczony od dnia 31 października 2000 r. obowiązkowo podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników, zaś od dnia 11 września 2003 r. korzystał na mocy art. 5a ustawy z wyboru ubezpieczenia w związku z równocześnie prowadzoną pozarolniczą działalnością gospodarczą. Sąd zaakcentował, że ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników opiera się na zasadzie wykluczenia podlegania temu ubezpieczeniu w czasie podlegania innemu ubezpieczeniu społecznemu, zdefiniowanemu w art. 6 pkt 12 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników jako obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe, określone w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych lub zaopatrzenie emerytalne określone w odrębnych przepisach. Sąd Okręgowy wskazał, że w toku procesu organ rentowy nie wykazał, że Tomasz K. z tytułu pracy w Holandii podlegał innemu ubezpieczeniu społecznemu w rozumieniu art. 6 pkt 12 ustawy. Nadto organ rentowy przyznał, że krótkotrwały pobyt ubezpieczonego poza gospodarstwem nie spowodował zakończenia przez niego pracy w tym gospodarstwie rolnym. W tych okolicznościach, zdaniem sądu pierwszej instancji, brak było podstaw do stwierdzenia, że w stosunku do Tomasza K. zaszły przesłanki ustania ubezpieczenia społecznego rolników w okresach wymienionych w zaskarżonych decyzjach. Uwzględniając wszystko powyższe, Sąd Okręgowy na podstawie art. 47714 § 2 k.p.c., orzekł jak w sentencji wyroku. Z powyższym orzeczeniem nie zgodził się organ rentowy, który w wywiedzionej apelacji wniósł o zmianę wyroku w całości, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu apelujący podniósł, że wyrok Sądu Okręgowego jest niezgodny z treścią art. 14c lit. a Rozporządzenia Rady (EWG) w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie. Organ rentowy wskazał, że zgodnie z treścią powołanego przepisu osoba, będąca równocześnie pracownikiem najemnym na terytorium jednego Państwa Członkowskiego i prowadząca działalność na własny rachunek na terytorium innego Państwa Członkowskiego, podlega ustawodawstwu Państwa Członkowskiego, na terytorium którego wykonuje pracę za wynagrodzeniem lub, jeżeli jest zatrudniona na terytorium dwóch lub więcej Państw Członkowskich, ustawodawstwu określonemu zgodnie z art. 14 ust. 2 lub ust. 3 Rozporządzenia Rady. Skarżący podał, że co do zasady podziela ustalenia faktyczne poczynione przez sąd pierwszej instancji, jednakże nie sposób zgodzić się z poglądem Sądu, że zrzeczenie się przez pracownika z podlegania ubezpieczeniu emerytalnemu holenderskiemu jest równoznaczne z pozostawaniem w ubezpieczeniu społecznym rolników według ustawodawstwa polskiego. Jednocześnie organ rentowy przyznał, że nie uzyskał i nie był w stanie uzyskać w trakcie procesu świadectwa pracy potwierdzającego, że Tomasz K. podlega ustawodawstwu Państwa Członkowskiego, na terytorium którego wykonuje pracę najemną, nie wnosił również o zawieszenie postępowania w celu uzyskania tego dowodu. Dokument taki jako właściwy dowód w sprawie wynika z treści Rozporządzenia Rady (EWG) nr 574/72 Tytuł III wykonywanie przepisów rozporządzenia dotyczących określenia właściwego ustawodawstwa. Organ rentowy podał, że na podstawie postępowania dowodowego ograniczonego do dowodu z umowy o pracę z pracodawcą holenderskim Sąd Okręgowy przyjął, że ubezpieczony nie podlegał temu ustawodawstwu, gdyż zrzekł się prawa do ubezpieczenia emerytalnego. Sąd pierwszej instancji przeoczył jednak, że zapis w umowie o pracę zawartej z pracodawcą holenderskim jest sprzeczny z treścią art. 14c lit. a Rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 i powinien być uznany za nieważny. Sąd Okręgowy winien był stwierdzić, zgodnie z zasadą prymatu prawa unijnego, nad prawem krajowym, że Tomasz K. w okresie od dnia 4 kwietnia 2008 r. do dnia 4 lipca 2008 r. podlegał prawu holenderskiemu, w związku z czym, stosownie do art. 5a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. Dz. U. z 2008 r. nr 50, poz. 291 ze zm.) w okresie od dnia 5 lipca 2008 r. do dnia 21 kwietnia 2009 r. nie zachował prawa wyboru ubezpieczenia, o którym mowa w tym przepisie. Uzasadnienie prawne Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja organu rentowego nie zasługiwała na uwzględnienie. Wskazać należy, że w związku z jednoczesnym wykonywaniem przez ubezpieczonego działalności rolniczej na terytorium Polski oraz zatrudnieniem na terytorium Holandii (umowa o pracę zawarta na czas określony) w okresie od dnia 4 kwietnia 2008 r. do dnia 4 lipca 2008 r. ustalenia wymagało, któremu prawu ubezpieczeń społecznych - krajowemu, czy też europejskiemu, winien podlegać ubezpieczony w powyższym okresie. --- STRONA 3 --- Jednocześnie organ rentowy nie kwestionował w niniejszej sprawie, że czasowe przebywanie za granicą nie wyłącza automatycznie możliwości podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników, z uwagi na brak istnienia przesłanki stałej pracy w gospodarstwie rolnym, stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. Dz. U. z 2008 r. nr 50, poz. 291 ze zm.), który to pogląd Sąd Odwoławczy w pełni akceptuje (analogicznie Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 26 grudnia 2007 r., I UK 139/07), w związku z czym kwestia ta nie stanowiła przedmiotu niniejszych rozważań. Szczegółowa analiza całości sprawy a także zarzutów apelacji prowadzi do wniosku, że zaskarżony wyrok sądu pierwszej instancji jest prawidłowy. Sąd Apelacyjny podziela i przyjmuje za własne ustalenia Sądu Okręgowego co do opisanego przezeń stanu faktycznego, jak również podziela ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego. Sąd ten dokonał również trafnej interpretacji przepisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie. Powyższe czyni zbytecznym ponowne przytaczanie ustaleń oraz szczegółowych rozważań zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (tak też Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 5 listopada 1998 r., I PKN 339/98). Przechodząc do szczegółowych rozważań wskazać należy na wstępie, że wraz z wejściem Polski do Unii Europejskiej uległa zmianie sytuacja prawna w zakresie zabezpieczenia społecznego osób zamieszkałych w Polsce i podejmujących zatrudnienie w innych państwach członkowskich (tzw. pracowników migrujących). Do pracowników tych mają zastosowanie nie tylko polskie przepisy ubezpieczeniowe, ale także przepisy wspólnotowe w zakresie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, między innymi, Rozporządzenie Rady (EWG) nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych i ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz. UE.L. z dnia 27 marca 1972 r., nr 74, poz. 1; Dz. Urz.UE-sp. 05-1-83). Zgodnie z preambułą tego rozporządzenia pracownicy najemni i osoby prowadzące działalność na własny rachunek przemieszczające się we Wspólnocie powinni być objęci systemem zabezpieczenia społecznego tylko jednego Państwa Członkowskiego w celu uniknięcia zbiegu właściwych ustawodawstw i wynikających z tego komplikacji. Według art. 13 ust. 1 tego rozporządzenia, z zastrzeżeniem art. 14c i 14f, osoby, do których stosuje się ono, podlegają ustawodawstwu tylko jednego Państwa Członkowskiego. Zgodnie z kluczowym w rozpoznawanej sprawie art. 14c lit. a tego rozporządzenia, osoba będąca równocześnie pracownikiem najemnym na terytorium jednego Państwa Członkowskiego i prowadząca działalność na własny rachunek na terytorium innego Państwa Członkowskiego podlega ustawodawstwu Państwa Członkowskiego, na którego terytorium wykonuje pracę za wynagrodzeniem lub, jeżeli jest zatrudniona na terytorium dwóch lub więcej Państw Członkowskich, ustawodawstwu określonemu zgodnie z art. 14 ust. 2 lub 3, chyba że lit. b stanowi inaczej. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 sierpnia 2007 r., I UK 68/07 zaakcentował, że pojęcie "pracownika najemnego" w rozumieniu art. 39 i art. 42 Traktatu było przedmiotem wielu rozstrzygnięć Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, w szczególności co do rodzaju zatrudnienia i jego wymiaru (w aspekcie czasu pracy i wysokości wynagrodzenia; w literaturze - patrz np. L. Mitrus: Dostosowanie polskiego prawa pracy do norm prawa Wspólnoty Europejskiej dotyczących swobody przemieszczania się pracowników cz. I, PiZS 2001 nr 6, s. 9; Z. Brodecki, M. Drobysz, S. Majkowska: Traktat o Unii Europejskiej traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską z komentarzem, Warszawa 2002 art. 39 i art. 42; I. Twardowska Mędrek: Swoboda przemieszczania się pracowników [w:] Wprowadzenie do prawa Wspólnot Europejskich (Unii Europejskiej), pod red. A. Wróbla, Kraków 2002; L. Mitrus: Swoboda przemieszczania się pracowników. Komentarz, Kraków 2003; A. Damasiewicz: Komentarz do rozporządzenia Rady (EWG) nr 1612/68 z dnia 15 października 1968 r. w sprawie swobodnego przepływu pracowników wewnątrz Wspólnoty, Warszawa 2005; L. Mitrus: Wpływ regulacji wspólnotowych na polskie prawo pracy, Kraków 2006). Pojęcie pracownika musi być definiowane według obiektywnych kryteriów, które wyróżniają stosunek zatrudnienia przez odniesienie do praw i obowiązków stron. Cechą konstytutywną stosunku zatrudnienia jest to, że przez określony czas dana osoba świadczy pracę o pewnej wartości ekonomicznej na rzecz i pod kierownictwem innej osoby i za swoją pracę otrzymuje wynagrodzenie. O ile prowadzona działalność jest efektywna i rzeczywista, dla kwestii, czy daną osobę należy uznać za pracownika nie mają żadnego znaczenia: poziom produktywności, źródło funduszy, z których wypłacane jest wynagrodzenie i charakter prawny stosunku łączącego pracownika i pracodawcę (por. wyroki ETS: z dnia 3 lipca 1986 r., C-66/85, w sprawie Deborah Lawrie-Blum przeciwko Kraj Badenia-Wirtembergia, ECR 1986, s. 2121 oraz z dnia 31 maja 1989 r., C-344/87, w sprawie I. Bettray przeciwko Staatssecretaris van Justitie, ECR 1989, s. 1621). Przepisy prawa wspólnotowego dotyczące swobodnego przepływu pracowników odnoszą się także do obywatela Państwa Członkowskiego, który na terytorium innego Państwa Członkowskiego wykonuje działalność zarobkową, która przynosi dochody niższe niż minimum egzystencji w rozumieniu nadanym mu przez wspomniane Państwo Członkowskie, bez względu na to czy dana osoba uzupełnia dochód osiągany z działalności zarobkowej innym dochodem celem osiągnięcia wspomnianego minimum, czy też zadowala się dochodami niższymi niż minimalne, pod warunkiem jednak, że działalność zarobkowa jest rzeczywista i efektywna; motywy, które mogły zachęcić pracownika Państwa Członkowskiego do szukania pracy w innym Państwie Członkowskim są bez znaczenia dla jego prawa wjazdu i pobytu na terytorium tego Państwa Członkowskiego, pod warunkiem, że wykonuje on tam lub ma zamiar wykonywać rzeczywistą i efektywną działalność (por. wyrok ETS z dnia 23 marca 1982 r., C-53/81, w sprawie D.M. Levin przeciwko Staatssecretaris van Justitie, ECR 1982, s. 1035 oraz wyrok ETS z dnia 26 lutego 1992 r., C-3/90, w sprawie M.J.E. Bernini przeciwko Minister van Onderwijs en Wetenschappen, ECR 1992, s. I-1071). --- STRONA 4 --- 1 2 3 a b c d Uwzględniając powyższe wskazać należy, że Tomasz K., będąc zatrudnionym na podstawie umowy o pracę na czas określony zawartej z pracodawcą w Holandii z całą pewnością był wówczas pracownikiem najemnym, co równocześnie nie było kwestionowane w toku postępowania pierwszoinstancyjnego. Jednocześnie niespornym było, że ubezpieczony w tym samym czasie prowadził działalność na własny rachunek na terytorium Polski - praca w gospodarstwie rolnym. Wbrew jednak twierdzeniom organu rentowego nie mogą być to jedyne i wystarczające przesłanki do uznania, że do ubezpieczonego ma wprost zastosowanie art. 14c lit. a rozporządzenia Rady EWG nr 1408/71. Wskazać należy, że nie można pomijać pewnych ogólnych zasad wspólnotowych, które mają zastosowanie w niniejszej sprawie. Zgodnie bowiem z art. 39 (dawnego 48) Traktatu rzymskiego z dnia 25 marca 1957 r. ustanawiającego Europejską Wspólnotę Gospodarczą: zapewnia się swobodę przepływu pracowników wewnątrz Wspólnoty najpóźniej z dniem upływu okresu przejściowego; swoboda ta obejmuje zniesienie wszelkiej dyskryminacji ze względu na przynależność państwową między pracownikami Państw Członkowskich w zakresie zatrudnienia, wynagrodzenia i innych warunków pracy; z zastrzeżeniem ograniczeń uzasadnionych względami porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego i zdrowia publicznego, swoboda ta obejmuje prawo: ubiegania się o rzeczywiście oferowane miejsca pracy, swobodnego przemieszczania się w tym celu po terytorium Państw Członkowskich, przebywania w jednym z Państw Członkowskich w celu podjęcia tam pracy, zgodnie z przepisami ustawowymi, wykonawczymi i administracyjnymi dotyczącymi zatrudniania pracowników tego Państwa, pozostawania na terytorium Państwa Członkowskiego po ustaniu zatrudnienia, na warunkach ustalonych przez Komisję w rozporządzeniach wykonawczych. Artykuł 43 (dawny 52) tego Traktatu (Dz. U.04.90.864/2 ze zm.) stanowi natomiast, iż ograniczenia swobody przedsiębiorczości obywateli jednego Państwa Członkowskiego na terytorium innego Państwa Członkowskiego są zakazane w ramach poniższych postanowień. Zakaz ten obejmuje również ograniczenia w tworzeniu agencji, oddziałów lub filii przez obywateli danego Państwa Członkowskiego, ustanowionych na terytorium innego Państwa Członkowskiego. Z zastrzeżeniem postanowień rozdziału dotyczącego kapitału, swoboda przedsiębiorczości obejmuje podejmowanie i wykonywanie działalności prowadzonej na własny rachunek, jak również zakładanie i zarządzanie przedsiębiorstwami, a zwłaszcza spółkami w rozumieniu artykułu 48 akapit drugi, na warunkach określonych przez ustawodawstwo Państwa przyjmującego dla własnych obywateli. Prawo do przedsiębiorczości i prawo do świadczenia usług zostały uznane przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości za podstawowe swobody gospodarcze. Związane z nimi reguły muszą być przestrzegane przez władze państwowe i samorządowe wszystkich szczebli. Europejski Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 19 marca 2002 r. w sprawie C-393/99 Institut national dassurances sociales pour travailleurs indépendants (Inasti) v. Claude Hervein i inni (lex nr 112003) wyraził pogląd, iż celem art. 48, art. 51 i art. 52 Traktatu (obecnie, art. 39, art. 44 i art. 43 TWE) jest ułatwienie wykonywania obywatelom Wspólnoty działalności zawodowej wszelkiego rodzaju na terenie całej Wspólnoty oraz wykluczenie ustawodawstwa krajowego, które mogłoby stawiać obywateli w niekorzystnej sytuacji, gdyby chcieli rozszerzyć swą działalność poza terytorium jednego Państwa Członkowskiego. Co do zasady jakakolwiek niekorzyść w porównaniu z sytuacją pracownika, który wykonuje całą swą działalność w jednym Państwie Członkowskim, wynikająca z rozszerzenia bądź przeniesienia jego działalności do jednego lub więcej Państw Członkowskich oraz z podlegania dodatkowemu (tzn. nowemu) ustawodawstwu dotyczącemu zabezpieczenia społecznego, nie jest sprzeczna z art. 48 i art. 52 Traktatu, jeżeli ustawodawstwo to nie stawia tego pracownika w niekorzystnej sytuacji w porównaniu z tymi, którzy wykonują całą swą działalność w Państwie Członkowskim, w którym ma ono zastosowanie, bądź w porównaniu z tymi, którzy już mu podlegają oraz jeśli nie skutkuje ono po prostu opłacaniem składek na zabezpieczenie społeczne, w zamian za które nie przysługują żadne świadczenia (por. też wyrok ETS z dnia 19 marca 1964 r., C-75/64, w sprawie M.KH. Hoekstra (z domu Unger) przeciwko Bestuur der Bedrijfsvereniging voor Detailhandel en Ambachten (Administration of the Industrial Board for Retail Trades and Businesses), ECR 1964, s. 347; lex nr 139822). Na gruncie krajowym analogiczny pogląd do powyższego wyraził Sąd Apelacyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 13 czerwca 2006 r., III AUa 370/06, wskazując między innymi, że rolnicy prowadzący działalność gospodarczą nie mogą być gorzej traktowani od osób, które wykonują działalność gospodarczą tylko na obszarze jednego państwa wspólnoty. Byłaby to forma dyskryminacji z uwagi na miejsce wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej. --- STRONA 5 --- Stosownie do powyższego Sąd Apelacyjny akcentuje, nie kwestionując faktu, że prawo wspólnotowe niewątpliwie ma pierwszeństwo przed prawem krajowym, iż do każdej sprawy należy podchodzić indywidualnie i szczegółowo badać, czy w danej, konkretnej sprawie przepisy wspólnotowe faktycznie znajdą zastosowanie. W szczególności, stosownie do przytoczonego już wyroku Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 19 marca 2002 r., należy baczyć, czy przepisy te nie naruszają podstawowych zasad Unii Europejskiej, które mają przecież realizować. Odnosząc się do przedmiotowej sprawy rozważenia wymagało zatem, czy art. 14c lit. a powołanego rozporządzenia nie stawia ubezpieczonego w gorszej sytuacji w porównaniu z osobami prowadzącymi gospodarstwa rolne na terenie Polski tylko dlatego, że podjął on zatrudnienie w innym kraju Unii Europejskiej, co naruszałoby cytowane wyżej zasady swobody działalności gospodarczej na terenie Unii Europejskiej wynikające z art. 43 (dawnego 52) Traktatu rzymskiego. Stosownie do powyższego wskazać należy, że Tomasz K. podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników począwszy od dnia 31 października 2000 r. Od dnia 11 września 2003 r. korzystał z wyboru tego ubezpieczenia w związku z równocześnie prowadzoną pozarolniczą działalnością gospodarczą. Praca w gospodarstwie rolnym była więc przez szereg lat jego głównym zajęciem. W okresie od dnia 4 kwietnia 2008 r. do dnia 4 lipca 2008 r., a więc jedynie w okresie 3 miesięcy, podjął pracę na terenie Holandii na podstawie umowy o pracę na czas określony. Jednocześnie korzystał w tym czasie, od dnia 17 maja 2008 r. do dnia 25 maja 2008 r., z dziewięciodniowej przerwy w pracy celem dokończenia prac polowych w gospodarstwie rolnym (opryski roślin środkami ochrony oraz zagospodarowanie reszty ziemi - sadzenie ziemniaków), natomiast po zakończeniu pracy w Holandii niezwłocznie powrócił do kraju, aby zająć się swoim gospodarstwem rolnym. Ubezpieczony podkreślił, że działalność gospodarcza prowadzona na terytorium RP jest jego głównym zajęciem, zaś zarobione w Holandii pieniądze zainwestował w głównej mierze właśnie w prowadzone przez siebie gospodarstwo - zakup ciągnika rolniczego, naprawę maszyn. Nadto miał zgłoszoną działalność gospodarczą, której nie prowadził od dnia 1 kwietnia 2008 r. do dnia 31 sierpnia 2008 r., ponieważ w tym czasie pracował w gospodarstwie rolnym. Uwzględniając powyższe, w ocenie Sądu Apelacyjnego, wyłączenie Tomasza K. z ubezpieczenia społecznego rolników tylko dlatego, że jednorazowo podjął 3 miesięczną pracę, w tym z kilkudniową przerwą, na terytorium innego państwa Unii Europejskiej i to w celu polepszenia kondycji prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego, z całą pewnością stawiałoby go w gorszej sytuacji w porównaniu z rolnikami prowadzącymi gospodarstwa rolne jedynie na terytorium Polski. Byłaby to forma dyskryminacji z uwagi na miejsce wykonywania działalności rolniczej i - co z tym związane - naruszenie zasady swobodnej działalności gospodarczej na terenie Unii Europejskiej, wynikającej z art. 43 (dawnego 52) Traktatu rzymskiego. Nadto, odwołując się jeszcze do cytowanego wyżej wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 19 marca 2002 r., który podkreślił, że wyjątek od zasady bezpośredniego zastosowania wspólnotowych przepisów o zabezpieczeniu społecznym może mieć miejsce także wówczas, jeśli konieczność zastosowania konkretnego ustawodawstwa państwa Unii Europejskiej będzie skutkowało opłacaniem składek na zabezpieczenie społeczne, w zamian za które nie przysługują żadne świadczenia, wskazać należy, że sytuacja ta z całą pewnością dotyczy ubezpieczonego. Wyjechał on do pracy w Holandii okresowo, na bardzo krótki okres, z zamiarem powrotu do kraju i zainwestowania zarobionych pieniędzy w prowadzone gospodarstwo rolne. Opłacanie składek na ubezpieczenie społeczne za okres 3 miesięcy na terytorium Holandii nie mogłoby skutkować nabyciem jakichkolwiek świadczeń przez ubezpieczonego, natomiast powodowałoby utratę wyboru ubezpieczenia w Polsce, z uwagi na przerwę w ubezpieczeniu społecznym rolników, któremu podlegał od przeszło 9 lat, co bez wątpienia byłoby dla niego krzywdzące. Niezależnie od powyższych rozważań wskazać należy także, na co trafnie zwrócił uwagę sąd pierwszej instancji, że ustawa o zabezpieczeniu społecznym rolników opiera się na zasadzie wykluczenia podlegania temu ubezpieczeniu w czasie podlegania innemu ubezpieczeniu społecznemu, zdefiniowanemu w art. 6 pkt 12 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, jako obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe określone w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych lub zaopatrzeniu emerytalnym określonym w odrębnych przepisach. Tymczasem organ rentowy, na którym stosownie do art. 6 k.c. spoczywa ciężar dowodzenia faktów, z których wywodzi skutki prawne, w toku całego procesu nie wykazał, że Tomasz K. z tytułu pracy w Holandii podlegał innemu ubezpieczeniu społecznemu w rozumieniu art. 6 pkt 12 powołanej ustawy. Konsekwentnie podnosił natomiast, że w sprawie winien mieć zastosowanie art. 14c lit. a ww. rozporządzenia Rady EWG, który - zdaniem organu rentowego - wprost wyłącza możliwość zastosowania wobec ubezpieczonego polskich przepisów dotyczących materii ubezpieczeń społecznych, z czym jednak nie sposób się zgodzić. Podnieść należy, że powołany art. 14c lit a stanowi jedynie, że osoba będąca równocześnie pracownikiem najemnym na terytorium jednego Państwa Członkowskiego i prowadząca działalność na własny rachunek na terytorium innego Państwa Członkowskiego podlega ustawodawstwu Państwa Członkowskiego, na którego terytorium wykonuje pracę za wynagrodzeniem. Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy wskazać należy, że przepis ten stanowi tyle, że wobec Tomasza K. winno mieć w zakresie zabezpieczeń społecznych zastosowanie prawo holenderskie, co nie jest przecież równoznaczne z uznaniem, że powinien on obowiązkowo podlegać holenderskiemu systemowi ubezpieczeń społecznych. --- STRONA 6 --- Sam organ rentowy w piśmie z dnia 23 września 2009 r. przyznał, że brak jest dowodów, które pozwoliłyby jednoznacznie ustalić obowiązek opłacania składki w spornym okresie przez ubezpieczonego. Wskazał, że z treści umowy zawartej przez ubezpieczonego w dniu 4 kwietnia 2008 r. nie wynika, że w okresie obowiązywania tej umowy od dnia 4 kwietnia 2008 r. przez okres 13 tygodni podmiot zatrudniający opłacał składki na ubezpieczenie emerytalne w Holandii. Zgodnie z art. 9.1 umowy pracownik podlegał jedynie obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Z treści art. 4.7. umowy wynikało natomiast, że pracownik zrzekł się uczestnictwa w programie emerytalnym fundacji Stiplu, a prawo to przysługiwało ubezpieczonemu po 26 tygodniach. Organ rentowy uwzględniając powyższe skonstatował, że umowa o pracę zawiera jedynie generalną klauzulę o zastosowaniu w sprawach nieuregulowanych prawa holenderskiego, które to prawo nie może być sprzeczne z prawem unijnym, zaś ustalenie, czy na pracodawcy holenderskim faktycznie spoczywał obowiązek opłacania składki na ubezpieczenie społeczne jest praktycznie niemożliwe. Takim dowodem, stosownie do rozporządzenia Rady EWG nr 574/72, tytuł III wykonywanie przepisów rozporządzenia dotyczących określenia właściwego ustawodawstwa, pkt 7 lit. "a" - mogłoby być bowiem świadectwo wydane przez instytucję wyznaczoną przez właściwe władze Państwa Członkowskiego, na którego terytorium jest zatrudniony pracownik najemny, potwierdzające, że osoba ta podlega ustawodawstwu tego Państwa. Organ rentowy wskazał, że w celu uzyskania tego dowodu ubezpieczony musiałby zainicjować postępowanie na specjalnym formularzu unijnym, który za pośrednictwem organu rentowego realizującego umowy międzynarodowe zostałby przesłany do centrali ubezpieczeń społecznych, która mieści się przy odpowiednim ministerstwie w Holandii. Takie postępowanie trwa około roku i jego wynik nie jest pewny, gdyż instytucja holenderska może nie odpowiedzieć. Organ rentowy podał, że powyższe ustalił w rozmowie telefonicznej ze starszym inspektorem w Centralnym Biurze Obsługi Umów Międzynarodowych ZUS w Warszawie. Organ rentowy zrezygnował z wyjaśnienia powyższej okoliczności, w związku z czym nie wnosił o zawieszenie postępowania celem ustalenia tej kwestii. Wniósł przy tym o uznanie, że nie przedstawił dowodów na opłacenie składki emerytalnej przez okres pracy w Holandii. Wobec zrezygnowania przez organ rentowy z uzyskania przedmiotowego świadectwa nie można przyjąć, że obowiązek ten spoczywał na sądzie pierwszej instancji, który nie jest przecież obowiązany do poszukiwania dokumentacji, o którą nie zadbała strona lub której uzyskaniem strona nie była zainteresowana. W związku z powyższym zgłoszenie dopiero na etapie postępowania apelacyjnego żądania uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, który winien rozstrzygnąć, czy Tomasz K. faktycznie podlegał holenderskiemu systemowi ubezpieczeń społecznych, co czyniłoby nieważnym zapis umowy o pracę z dnia 4 kwietnia 2008 r. o zrzeczeniu się z podlegania wskazanemu wyżej ubezpieczeniu, uznać należy za całkowicie bezzasadny. Wskazać należy, że zgodnie z art. 381 k.p.c. sąd drugiej instancji może pominąć nowe fakty i dowody, jeżeli strona mogła je powołać w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, chyba że potrzeba powołania się na nie wynikła później. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 26 maja 2000 r. (I CKN 675/00) zaakcentował, że celem postępowania apelacyjnego jest ponowne wszechstronne zbadanie sprawy pod względem faktycznym i prawnym. Regułą jest zatem dopuszczalność nowego materiału procesowego przed sądem apelacyjnym z jej ograniczeniem jednak, które wprowadza art. 381 k.p.c. Sąd Apelacyjny jest zobowiązany na wniosek strony materiał ten uzupełnić, jeżeli jest to konieczne dla rozstrzygnięcia sprawy, może jednak pominąć nowe fakty i dowody zgłoszone dopiero w postępowaniu apelacyjnym, gdy zachodzą przesłanki określone wymienionym przepisem. Możność podjęcia przez sąd określonej decyzji w tym względzie nie oznacza pozostawienia jej dowolnemu uznaniu sądu. Określenie "sąd może" oznacza bowiem obowiązek rozważenia sprawy z punktu widzenia przytoczonych uprzednio przesłanek i podjęcie takiego stanowiska, które przy ich uwzględnieniu jest uzasadnione okolicznościami sprawy. Podobnie Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 2 lipca 2009 r. (I UK 37/09) wskazał, że zgodnie z art. 217 § 2 k.p.c., sąd pomija środki dowodowe, jeżeli okoliczności sporne zostały już dostatecznie wyjaśnione lub jeżeli strona powołuje dowody jedynie dla zwłoki (por. między innymi wyroki Sądu Najwyższego z dnia 2 kwietnia 2009 r., IV CSK 457/08 oraz z dnia 23 lipca 2008 r., I UK 7/08). Zdaniem Sądu Apelacyjnego zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający do podjęcia decyzji merytorycznej. Nadto żądanie przez organ rentowy dopiero w apelacji przeprowadzenia postępowania w celu uzyskania świadectwa podlegania ustawodawstwu holenderskiemu jest nieuzasadnione i zmierza jedynie do przedłużenia postępowania z odwołania ubezpieczonego. Organ rentowy nie wskazał przy tym w apelacji, w jaki sposób należałoby obecnie ustalić powyższą kwestię (zgodnie z wcześniejszym stanowiskiem organu rentowego uzyskanie wnioskowanego dowodu byłoby mało prawdopodobne, a postępowanie w tej sprawie trwałoby co najmniej rok), co poddaje w wątpliwość skuteczność ewentualnego uzupełniania postępowania dowodowego. Uwzględniając wszystko powyższe, zdaniem Sądu Apelacyjnego analiza art. 14c lit. a rozporządzenia Rady EWG nr 1408/71, w kontekście wyżej omówionych odstępstw od jej stosowania, wskazuje, że przepis ten w realiach niniejszej sprawy nie ma zastosowania do ubezpieczonego. --- STRONA 7 --- Tym bardziej, że organ rentowy, na którym stosownie do art. 6 k.c., spoczywa ciężar udowodnienia faktów, z których wywodzi skutki prawne, nie zdołał wykazać, że Tomasz K. z tytułu pracy w Holandii podlegał innemu ubezpieczeniu społecznemu w rozumieniu art. 6 pkt 12 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. W związku z powyższym brak było podstaw do stwierdzenia, że w stosunku do ubezpieczonego zaszły przesłanki ustania ubezpieczenia społecznego rolników w okresach wymienionych w zaskarżonych decyzjach. W tym stanie rzeczy Sąd Apelacyjny przyjął, iż zarzuty apelującego są niezasadne, a ponieważ brak jest też innych podstaw do wzruszenia trafnego rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji, które Sąd Odwoławczy bierze pod rozwagę z urzędu - apelację, jako nieuzasadnioną, w oparciu o normę z przepisu art. 385 k. p c. oddalono.