Wyrok IIC 90/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 grudnia 2011r. Sąd Okręgowy w Katowicach

--- STRONA 1 --- Sygn. akt IIC 90/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 grudnia 2011r. Sąd Okręgowy w Katowicach Wydział II Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Agata Stankiewicz – Rataj Protokolant: Katarzyna Sacherska po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2011r. w Katowicach na rozprawie sprawy z powództwa A S przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Zakładu Karnego w K , Skarbowi Państwa – Dyrektorowi Zakładu Karnego w S Skarbowi Państwa – Dyrektorowi Aresztu Śledczego w B o zapłatę 1. zasądza od pozwanego Skarbu Państwa – Dyrektora Aresztu Śledczego w B na rzecz powoda kwotę 400 złotych ( czterysta złotych); 2. oddala powództwo w pozostałym zakresie; 3. odstępuje od obciążania powoda kosztami procesu; 4. przyznaje od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Katowicach na rzecz radcy prawnego K N kwotę 4707 złotych ( cztery tysiące siedemset siedem złotych) – w tym kwotę 880 złotych ( osiemset osiemdziesiąt złotych) podatku od towarów i usług – tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu. II C 90/10/4 Uzasadnienie Powód wniósł o zasadzenie od pozwanego Skarbu Państwa reprezentowanego przez – Dyrektora Aresztu Śledczego w kwoty 30 000zł., Dyrektora Zakładu Karnego w kwoty 50.000zł., Dyrektora Zakładu Karnego w kwoty 20 000zł. --- STRONA 2 --- W uzasadnieniu swego stanowiska powód podniósł, że żądanie zadośćuczynienia wywodzi z naruszenia jego godności za warunki w jakich przebywał w tych jednostkach penitencjarnych. W jednostkach tych był poddawany poniżającemu i nieludzkiemu traktowaniu. Wynikało to z przebywania w przeludnionych celach. Miejsce gdzie znajdowały się sanitariaty nie było oddzielone od reszty pomieszczenia przeznaczonego na sen, spożywanie posiłków, i odpoczynek. Wyżywienie było niesmaczne i niekaloryczne. Powód przebywał w celach z osobami, które odbywały wyroki za przestępstwa zagrożone znacznie surowsza karą, w tym za zabójstwo czy kierowanie zorganizowaną grupą przestępczą. W celach był brak ich wentylacji oraz brak dostatecznej ilości światła dziennego a także oświetlenie celi przy pomocy tzw. świetlówek szkodliwych dla wzroku. Brakowało ciepłej wody, dostatecznej ilości środków higienicznych oraz zająć kulturalno - oświatowych ( k. 3 – 4, 63 – 68 i 223 akt). Pozwany Skarbu Państwa wniósł o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów procesu. Pozwany podniósł co do części roszczeń powoda zarzut przedawnienia w zakresie tych sprzed 9 marca 2007r. Wskazał, że powód nie wykazał przesłanek uzasadniających odpowiedzialność pozwanego. Do żądania powoda nie ma zastosowania domniemanie bezprawności wynikające z art. 24 k.c., gdyż dotyczy ono innych niż zadośćuczynienie roszczeń. Nie było naruszenia art. 110§2 k.k.w., albowiem pozwany korzystał z unormowania o jakim stanowił art. 248§1 k.k.w. Podniósł nadto, że dla stwierdzenia zaistnienia naruszenia dóbr osobistych w związku z niedostatecznymi warunkami panującymi w jednostce penitencjarnej niezbędne jest aby również i pozostałe warunki osadzenia, niezależnie od panującego przeludnienia były na tyle dotkliwe, że w połączeniu ze znacznym przeludnieniem prowadziły do takiego naruszenia. Przyznanie powodowi odbywającemu karę pozbawienia wolności jakiegokolwiek zadośćuczynienia pieniężnego naruszałoby elementarne zasady współżycia społecznego określone art. 5 k.c. oraz elementarne poczucie sprawiedliwości społecznej ( k. 79 – 84 i 184 akt). Sąd ustalił: Powód przebywał w Zakładzie Karnym w K w okresie od dnia 19 października 2006r. do dnia 10 stycznia 2007r. W Areszcie Śledczym w B w okresie od dnia 29 września 2005r. do dnia 13 kwietnia 2006r. ( dowód: zeznania powoda k. 161 akt). Powód w Areszcie Śledczym w B przebywał jeszcze w okresach od dnia od dnia 28 sierpnia 2006r. do dnia19 października 2006r. i od dnia 26 czerwca 2009r. do nadal (dowód: informacja Dyrektora Aresztu Śledczego w B z dnia 27 lipca 2010r. k. 198 akt). Kąciki sanitarne w celach Aresztu Śledczego w B były niezabudowane. Oddzielone były od celi płytą, która zasłaniała jedynie muszlę klozetową. Kącik sanitarny w pozostałej części nie był zabudowany i osoba korzystająca z niego była widoczna przez pozostałych osadzonych ( dowód: zeznania powoda k. 162 akt). Posiłki które powód otrzymywał były dla niego niewystarczające, gdyż były małe i powód był po nich głodny. W Areszcie Śledczym w B powód nie był osadzony z osobami o różnym stopniu demoralizacji. Powód otrzymywał w Areszcie raz w miesiącu: kostkę mydła, jedną golarkę, rolkę papieru toaletowego oraz jeden proszek do prania. Dla powoda była to ilość niewystarczająca. Pościel zmieniana była raz na dwa tygodnie. Powód uważa, że to za rzadko, gdyż powinna być wymieniana raz na tydzień ( dowód: zeznania powoda k. 162 – 164 akt). Stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dowodów powołanych powyżej. Sąd oddalił wnioski dowodowe powoda o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka J. W wnioskowanego na okoliczność pobytu powoda w celach Aresztu Śledczego w B w przeludnieniu oraz o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania dyrektorów jednostek penitencjarnych również na okoliczność pobytu powoda w celach w przeludnieniu. Fakt przeludnienia bowiem został wyjaśniony i ustalony w oparciu o już przeprowadzone --- STRONA 3 --- w sprawie dowody w tym dowód z przesłuchania powoda. Powód wnioskował również by na okoliczność sposobu wydzielenia sanitariatów w Zakładzie Karnym w K przesłuchać dyrektora Aresztu Śledczego w B . Uznając, że takie wskazanie osoby do przesłuchania wynika z omyłki pisarskiej, Sąd i ten wniosek dowodowy oddalił, albowiem nie dokonywał merytorycznej analizy żądania powoda za czas jego osadzenia w Zakładzie Karnym w K z przyczyn umotywowanych w części zważającej uzasadnienia. Z tych też względów Sąd oddalił wniosek dowodowy o przesłuchanie kierownika działu kwatermistrzowskiego Zakładu Karnego w K . Sąd oddalił wnioski dowodowe o przesłuchanie kierowników działu kwatermistrzowskiego Aresztu Śledczego w B i Zakładu Karnego w S okoliczność kaloryczności posiłków w jednostkach penitencjarnych w czasie, gdy przebywał w nich powód. Powód, bo to wynika z jego zeznań wiązał brak kaloryczność potraw z tym, że były małe, nie pamiętając jakie to były posiłki, stąd tak sformułowane dowody były nieprzydatne dla stwierdzenia okoliczności faktycznych powołanych przez powoda w ramach podstawy faktycznej żądania, czym innym jest bowiem kaloryczność potraw, a czym innym ich wielkość. Sąd zważył: Żądanie powoda zapłaty zadośćuczynienia oparte było o treść art. 448 k.c. w zw. z art. 23 k.c. i art. 24 k.c. W pierwszej kolejności odnieść się trzeba do zarzutu przedawnienia podniesionego przez pozwanego i zauważyć należy, że powód wywodzi swoje roszczenia ze zdarzeń polegających na osadzeniu go w Areszcie Śledczym w B , Zakładzie Karnym w K i jak wskazał Zakładzie Karnym w S . Jak ustalono w Zakładzie Karnym w K powód przebywał w okresie od dnia 19 października 2006r. do 10 stycznia 2007r. w Areszcie Śledczym w B powód przebywał kilkakrotnie w okresie od dnia 29 września 2005r. do dnia 13 kwietnia 2006r. od dnia 28 sierpnia 2006r. do dnia 19 października 2006r. i od dnia 26 czerwca 2009r. do nadal. Z pozwem w sprawie powód wystąpił dnia 3 lutego 2010r. Roszczenie o zapłatę zadośćuczynienia pieniężnego za naruszenie dobra osobistego jest roszczeniem majątkowym o naprawienie szkody ( krzywdy) wyrządzonej czynem niedozwolonym i ulega przedawnieniu w świetle art. 117§1 k.c. Roszczenie to ma własny, wynikający z treści art. 442 k.c. reżim przedawnienia. W sprawie zastosowanie ma przepis art.442 k.c. w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 16 lutego 2007r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny ( Dz. U. z 2007r. Nr 80, poz.538). Przepis ten w §1 stanowił, że roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia, jednakże w każdym wypadku roszczenie przedawnia się z upływem lat dziesięciu od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wyrządzające szkodę. Zastosowanie tego przepisu wynika z art. 2 tej powołanej powyżej ustawy. Zestawiając zatem regulację prawną z czasookresem zdarzeń z których powód wywodzi swoje roszczenie stwierdzić należy, że podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia przyszło uznać za częściowo uzasadniony. I tak w zakresie zdarzeń obejmujących osadzenie powoda w Zakładzie Karnym w K oraz w Areszcie Śledczym w B za okres od dnia 29 września 2005r. do dnia 13 kwietnia 2006r. i od dnia 28 sierpnia 2006r. do dnia 19 października 2006r. przedawnienie nastąpiło z uwagi na upływ lat trzech od dnia w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Konkludując, tą część rozważań, Sąd nie podzielił stanowiska strony powodowej, zawartego w --- STRONA 4 --- piśmie z dnia 6 września 2010r. (k. 88 akt), że roszczenie zgłoszone w sprawie nie uległo przedawnieniu i roszczenie, za wyżej wskazany czasokres jako przedawnione oddalił, bez jego merytorycznej oceny. Wbrew bowiem stanowisku powoda dla instytucji przedawnienia decydujący jest moment od którego rozpoczyna ono bieg, a nie kto ponosi odpowiedzialność za szkodę. Momentem powstania szkody jest w przypadki roszczenia powoda, moment gdy dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia, zatem czas przebywania w konkretnych jednostkach penitencjarnych, bo z konkretnym czasem i miejscem osadzenia powód wiązał szkodę w postaci naruszenia jego dóbr osobistych. W zakresie zdarzeń z czasookresu nieprzedawnionego pobytu powoda w Areszcie Śledczym w B dokonać należało merytorycznej oceny żądania powoda. Powód przebywał w celach w których powierzchnia ma jednego osadzonego była mniejsza niż 3 m 2 wyłącznie w okresie od dnia 26 czerwca 2009r. do dnia 9 września 2009r. Zgodnie z art. 24 k.c. każdemu czyje dobro osobiste zostało naruszone bezprawnym działaniem, przysługuje uprawnienie do żądania zaniechania tego działania oraz usunięcia skutków naruszenia. Powyższa odpowiedzialność oparta jest na trzech przesłankach: istnienia dobra osobistego, jego naruszenia oraz bezprawności działania. Ciężar udowodnienia pierwszych dwóch przesłanek odpowiedzialności obciąża powoda, natomiast trzecia przesłanka – bezprawność działania – objęta jest wzruszalnym domniemaniem prawnym. Jeżeli powód udowodni naruszenie dobra osobistego, sprawca naruszenia może zwolnić się z odpowiedzialności, jeżeli wykaże brak bezprawności działania. Powód domagał się ochrony swojego dobra osobistego w postaci godności i prawa do intymności w związku z przebywaniem w warunkach bytowych stworzonych przez stronę pozwaną, które nie spełniały podstawowych norm i nie zapewniały godziwych warunków odbywania kary. Istnienie tak określonych przez powoda dóbr osobistych jest oczywiste, rozważenia wymaga czy spełniona została druga przesłanka odpowiedzialności pozwanych – ich naruszenie. Za aktualnie już ugruntowany zarówno w judykaturze (min. J. Panowicz-Lipska „ Majątkowa ochrona dóbr osobistych s.23) jak i orzecznictwie Sądu Najwyższego ( min. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia 1976r., II CR 692/75; OSNCP 1976/11/251 Nowe Prawo 1877/7-8,s.1144-1150; 23 kwietnia 1989r., OSP 1990r., poz. 330 z glosą aprobującą A. Szpunara) należy uznać pogląd, że przy wyjaśnieniu naruszenia dobra osobistego należy posługiwać się kryterium obiektywnym. Przywołane powyżej wywody natury ogólnej, odnieść teraz trzeba do okoliczności faktycznych ustalonych w sprawie, na podstawie dowodów zaoferowanych przez strony procesu. W tym miejscu wskazać należy, że jako podstawę faktyczną uzasadniającą żądanie pozwu, którą to podstawą faktyczną sąd z mocy art. 321 k.p.c. jest związany, powód powołał: przeludnione cele, miejsce gdzie znajdowały się sanitariaty nie było oddzielone od reszty pomieszczenia przeznaczonego na sen, spożywanie posiłków, i odpoczynek, niesmaczne i niekaloryczne wyżywienie, przebywanie w celach z osobami, które odbywały wyroki za przestępstwa zagrożone znacznie surowsza karą, w tym za zabójstwo czy kierowanie zorganizowana grupą przestępczą, brak wentylacji cel oraz brak dostatecznej ilości światła dziennego a także oświetlenie celi przy pomocy tzw. świetlówek szkodliwych dla wzroku, brak ciepłej wody, dostatecznej ilości środków higienicznych oraz zająć kulturalno – oświatowych. Z tak wskazanej podstawy faktycznej żądania powoda w zakresie jego osadzenia w Areszcie Śledczym w B uznać należał za wykazany stan przeludnienia, we wskazanym powyżej okresie, oraz sposób zorganizowania kącika sanitarnego. Opisany przez powoda stan kącika sanitarnego pozostaje zgodny z opisem kącików sanitarnych dokonanym przez pozwanego ( k. 192 akt). Pozostałe okoliczności powołane w ramach podstawy faktycznej żądania odnośnie pobytu powoda w Areszcie Śledczym w B przyszło uznać za bezzasadne. Powód przyznał, że w tej jednostce penitencjarnej nie był osadzony z osobami o różnym stopniu demoralizacji. Z --- STRONA 5 --- jego zeznań wynika, że korzystał z kąpieli i dostępu do wody ciepłej oraz otrzymywał ilość środków higienicznych w ilości zgodnej z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych. To natomiast, że wielkość posiłków, czy rodzaj oświetlenia nie odpowiadały powodowi, czy też nie wystarczające były dla powoda określone zajęcia kulturalno - oświatowe nie stanowi naruszenia godności powoda. Odbywanie kary pozbawienia wolności zawsze i co do zasady wiąże się z pewnego rodzaju ograniczeniami w tym w zakresie swobody określonych wyborów i dostępności do określonego rodzaju świadczeń czy usług. Jest to bowiem normalny element kary pozbawienia wolność. Obowiązkiem Państwa jest zapewnienie warunków pobytu osadzonych z uwzględnieniem normalnych i uzasadnionych wymagań związanych z pozbawieniem wolności nie zaś realizowanie konkretnych i indywidualnych oczekiwań. Odnosząc się zatem do kwestii ustalonego przeludnienia, stwierdzić trzeba, co następuje. Na wagę problemu przeludnienia wskazał Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 26.05.2008r., sygn. SK 25/07 w którym sformułowano, że kwestia przeludnienia jest o tyle poważna, że może prowadzić do naruszenia standardów postępowania z osobami pozbawionymi wolności, ponadto przeludnienie patologizuje społeczność więzienną, w zatłoczonym zakładzie karnym skazany jest pozbawiony wszelkich elementów intymności. Przebywanie w takich warunkach może spowodować wystąpienie reakcji adaptacyjnej manifestującej się złym samopoczuciem, obniżeniem nastroju, większą skłonnością do popadania w konflikty, itp. Zagadnienie przeludnienia w kontekście naruszenia dóbr osobistych osadzonych było przedmiotem analizy orzecznictwa, zarówno krajowego jak i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Zarysowały się dwa zasadnicze stanowiska. W ramach pierwszego, już sama wyjątkowo mała powierzchnia pozostająca do dyspozycji pojedynczego więźnia w przeludnionej celi, zwłaszcza, jeżeli więzień przebywa w takich warunkach przez dłuższy czas, rodzi problem na tle zakazu wyrażonego w art. 3 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Cierpienie i upokorzenie (by znaleźć się w zakresie działania art. 3 Konwencji) musi przekroczyć nieuchronny element cierpienia i upokorzenia związany z jakąkolwiek formą legalnego traktowania lub karania. Państwo powinno zapewnić, aby osoba była pozbawiona wolności w warunkach zgodnych z poszanowaniem ludzkiej godności, by sposób i metoda stosowania środka w postaci pozbawienia wolności nie poddawały jej cierpieniu lub niedogodnościom o natężeniu przekraczającym nieunikniony poziom cierpienia wpisanego w pozbawienie wolności oraz by biorąc pod uwagę praktyczne wymogi pozbawienia wolności, stan jej zdrowia i samopoczucie były odpowiednio zabezpieczone (tak wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 29.04.2003 r. sygn. 50390/99, z dnia 24.07.2001 r. sygn. 44558/98). Brak środków finansowych w budżecie państwa nie może, co do zasady, usprawiedliwiać złych warunków więziennych, których natężenie występowania oznacza poniżające traktowanie. Nawet jeżeli służba więzienna konkretnej jednostki penitencjarnej nie jest bezpośrednio odpowiedzialna za przeludnienie wynikające z obiektywnych trudności, nie wyklucza to naruszenia przez państwo art. 3 Konwencji. Zgodnie z drugim stanowiskiem, w przypadku oceny, czy doszło do naruszenia dóbr osobistych osadzonego w związku z przeludnieniem, przedmiotem analizy powinna być ocena całokształtu zachowań pozwanego pod kątem wymagań, jakie nałożone zostały na państwo przez art. 40 i 41 ust. 4 Konstytucji, art. 3 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 04.12.1950r., oraz art. 10 ust. 1 ratyfikowanego przez Polskę Międzynarodowego Paktu Praw Osobistych i Publicznych z dnia 19.12.1966r. Przepisy te --- STRONA 6 --- zawierają zakaz poniżającego i nieludzkiego traktowania oraz karania, a także nakazują traktowanie w sposób humanitarny osoby pozbawione wolności. Art. 30 Konstytucji stanowi, że przyrodzona i niezbywalna godność człowieka jest nienaruszalna a jej poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych. Godność osobista jest taką sferą osobowości, która konkretyzuje się w poczuciu własnej wartości człowieka i oczekiwaniu szacunku ze strony innych ludzi. Poczucie to, stanowiące istotny element psychiki człowieka, kształtowanej jest przez okoliczności zewnętrzne ( tak wyrok SN z dnia 25.04.1989 r. sygn. I CR 143/89 ). Rozpoznając powództwo należy w świetle tych przepisów ocenić sytuację osadzonego, w jakiej znalazł się w danej jednostce penitencjarnej. Ocenie prawnej podlega skumulowany efekt przeludnienia i warunków takich jak zła sytuacja sanitarna, brak właściwej higieny, brak prywatności przy korzystaniu z urządzeń sanitarnych, zła wentylacja (por. wyrok S.A. w Katowicach z dnia 07.05.2009 r. sygn. I ACa 247/09). Sam fakt nieprzestrzegania metrażu 3 m 2 nie może stanowić, zgodnie z tym poglądem. podstawy odpowiedzialności Skarbu Państwa za naruszenie dóbr osobistych osadzonego. Odpowiedzialność taka zachodziłaby jedynie wówczas, gdyby w konkretnym wypadku skumulowały się jeszcze inne skutki przeludnienia w celach, takie jak złe warunki sanitarne, brak w celach odpowiednich sprzętów, nie zapewnienie dostępu do pomocy medycznej, niehigieniczność, brak prywatności przy korzystaniu z urządzeń sanitarnych itp., które ostatecznie mogłyby prowadzić do naruszenia godności osobistej i być przejawem poniżającego traktowania. Na ten aspekt oceny naruszenia dóbr osobistych w związku z przeludnieniem zwracały uwagę nie tylko sądy polskie, ale również Europejski Trybunał Praw Człowieka, który w swoich orzeczeniach wskazał, że cierpienie i upokorzenie muszą w każdym razie przekraczać nieunikniony element cierpienia wpisanego w pozbawienie wolności, aby stanowiły naruszenie art. 3 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z dnia 04.12.1950r. (m. in. orzeczenia z dnia 19.04.2003 r. skarga nr 28524/95, z dnia 15.07.2002 r., skarga nr 47095/99, z dnia 29.04.2003 r., skarga nr 25664/05). Jak już wskazano, w ramach kształtującego się pierwszego z przytoczonych stanowisk w uzasadnieniu wyroku z dnia 22.10.2009r. Europejski Trybunał Praw Człowieka, odnosząc się m. in. do oceny działań podejmowanych przez państwo polskie mających na celu naprawienie problemów strukturalnych związanych z nadmiernym zatłoczeniem i skutkujących nieodpowiednimi warunkami pozbawienia wolności oraz sytuacji polskiego systemu penitencjarnego w latach 2000-2008 r., przedstawił następującą konkluzję: „Środki pozbawiające osobę wolności mogą często pociągać za sobą nieuchronny element cierpienia i poniżenia. Niemniej jednak, odnośne cierpienie i upokorzenie nie mogą wykraczać poza nieuchronny element cierpienia i upokorzenia związanego z daną formą zgodnego z prawem traktowania lub karania. W kontekście więźniów należy wskazać, iż osoba pozbawiona wolności nie może, przez sam fakt uwięzienia jej, tracić ochrony swych praw gwarantowanych przez Konwencję. Wręcz przeciwnie, osoby pozbawione wolności znajdują się w szczególnie delikatnym położeniu, a organy władzy mają obowiązek je chronić. Na podstawie art. 3 Konwencji, Państwo musi zapewnić, by dana osoba była osadzona w warunkach, które są zgodne z poszanowaniem jej godności ludzkiej, by sposób i metoda wykonywania przedmiotowego środka nie poddawały jej cierpieniu ani trudnościom o intensywności wykraczającej poza nieuchronny poziom cierpienia wpisanego w aresztowanie oraz, zważywszy na praktyczne wymogi pozbawienia wolności, by jej zdrowie i dobrostan były odpowiednio zabezpieczone” ( tak wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 22.10.2009 r., 17885/04, Orchowski v. Polska). Sąd Najwyższy wskazał, że prawo do godnego odbywania kary pozbawienia wolności niewątpliwie należy zaliczyć do katalogu dóbr osobistych podlegających ochronie, a działania naruszające te dobra mogą rodzić odpowiedzialność Skarbu Państwa na podstawie art. 24 k.c Nadmierne zagęszczenie celi może samo w sobie być kwalifikowane jako traktowanie niehumanitarne (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17.03.2010r., II CSK 486/09). Przeludnienia cel nie można usprawiedliwiać dużą liczbą przestępstw czy ograniczoną ilością miejsc w zakładach penitencjarnych. Obowiązkiem Państwa jest takie zorganizowanie systemu --- STRONA 7 --- penitencjarnego, aby zapewnić szacunek dla godności osób osadzonych i to bez względu na trudności finansowe czy logistyczne. Żadne zasady współżycia społecznego nie mogą usprawiedliwiać wykonywania kary pozbawienia wolności w sposób sprzeczny z prawem, godząc zarazem w dobra osobiste skazanego. Niewątpliwie umieszczenie w celach o powierzchniach mniejszych, niż 3 m2 narusza dobro osobiste w postaci godności ( tak wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 24.11.2010 r., I ACa 881/10, wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 18.11.2010 r., I ACa 870/10). Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 4.11. 2010r.( sygn. akt IACa 615/10) również wyraził pogląd, że osadzenie w celach, w których metraż na osobę wynosił mniej niż 3m 2 narusza dobra osobiste tej osoby. Ugruntowaniem stanowiska, że sam fakt odbywania przez osadzonego, tymczasowego aresztowania w warunkach przeludnienia, w celi o powierzchni przypadającej na osadzonego mniejszej niż 3m 2 , może stanowić wystarczającą przesłankę stwierdzenia naruszenia jej dóbr osobistych była uchwała Sądu Najwyższego z dnia 18.10.2011r. sygn. III CZP 25/11. Te powołane stanowiska w okolicznościach sprawy nakazują uznać, że przebywanie przez powoda w przeludnieniu, bo w celi przeznaczonej dla dwóch osób, przebywało trzech lub czterech osadzonych, przez czas ciągły wynoszący dwa i pół miesiąca powoduje naruszenie jej godności jako osoby osadzonej. W Areszcie Śledczym w B naruszone zostało również prawo powoda do intymności. Gdy chodzi o naruszenie godności ze względu na pobyt powoda w celach przeludnionych, nie można przyjąć o obaleniu przez pozwanego domniemania bezprawności działania, skoro w systemie prawnym obowiązują normy o oznaczonej treści, wyznaczające pewne standardy dotyczące powierzchni. Wywołuje to powinność ich przestrzegania, by dopuszczona na ich podstawie czasowość pobytu w celi o powierzchni mniejszej niż 3m 2 dla jednego osadzonego nie przekształciła się, wbrew normie prawnej, w stan długotrwałego pobytu przez osadzonego w takich warunkach powierzchniowych, gdzie na osadzonego przypada powierzchnia mniejsza niż 3m 2 . Jest również naruszeniem prawa do intymności takie zorganizowanie kącika sanitarnego w którym był on zabudowany do wysokości 1,40 m, przy celach przeludnionych w pewnych okresach czasu o 100% w stosunku do przeznaczenia osobowego danej celi. Konkludując tą część rozważań, uznać należało, że doszło do naruszenia godności powoda i jego prawa do intymności. Przepis art. 448 k.c. stanowi, iż w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Nie dokonując analizy poglądów literatury i orzecznictwa, skonstatować należy, że zarysował się pogląd w ramach którego majątkowa ochrona dóbr osobistych przysługuje, gdy bezprawne naruszenie dobra osobistego, zostało przez sprawcę zawinione choćby w najlżejszej postaci winy. Jest też pogląd i taki, że owa przesłanka winy nie jest wymagana ( min. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia z dnia 4.11.2010r., sygn. akt IACa 615/10). Przyjmując o braku przesłanki winy przy takim jak zgłoszone przez powoda żądaniu, biorąc pod uwagę okoliczności sprawy oraz stopień naruszenia dóbr osobistych powoda (czas przebywania w przeludnieniu za okres nieprzedawniony, niedogodności wynikające z korzystania z kącika sanitarnego), Sąd uznał, że kwotą adekwatną do rozmiaru naruszeń dóbr osobistych powoda będzie kwota 400 zł. od pozwanego Skarbu Państwa – Dyrektora Aresztu Śledczego w B . W pozostałym zakresie powództwo zostało oddalone. Zadośćuczynienie ma na celu jedynie naprawienie tej części krzywdy, która związana jest z niezgodnym z prawem zwiększeniem uciążliwości odbywania kary pozbawienia wolności. Kwota dochodzona przez powoda wskazywałaby natomiast nie tyle na chęć uzyskania rekompensaty za krzywdę, lecz na dążenie do wzbogacenia się (por. wyrok S.A. w Katowicach z dnia 07.05.2009 r. I ACa 247/09). --- STRONA 8 --- Pozwany podniósł, że uwzględnienie żądania pozostawać będzie w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego ( art. 5 k.c.). Podzielić należy powołane już w części zważającej uzasadnienia stanowisko Sądu Apelacyjnego w Poznaniu, że żadne zasady współżycia społecznego nie mogą usprawiedliwiać wykonywania kary pozbawienia wolności w sposób sprzeczny z prawem, godząc zarazem w dobra osobiste osadzonego. Odrębnego omówienia wymaga wskazanie obok Zakładu Karnego w K i Aresztu Śledczego w B jeszcze jednej jednostki organizacyjne Skarbu Państwa oznaczonej przez powoda jako Zakład Karny w S ( k. 233 akt). Obowiązek właściwego oznaczenia strony pozwanej spoczywa na powodzie. To strona może również sprostować nieścisłość w oznaczeniu właściwej jednostki organizacyjnej jeżeli nie ma wątpliwości, ze chodzi o tę samą jednostkę. W praktyce ukształtowany został pogląd, iż sąd orzekający winien czuwać nad tym, by Skarb Państwa był reprezentowany w procesie przez właściwą jednostkę. Owa ukształtowana praktyka ma zastosowanie w sytuacji gdy w sprawie zachodzi potrzeba wyjaśnienia i ustalenia powiązania pomiędzy strukturą organizacyjną i zakresem działania danej jednostki a dochodzonym roszczeniem. W okolicznościach niniejszej sprawy pozwany w ramach swego stanowiska procesowego wskazał, że powód w okresie od dnia 10 stycznia 2007r. do dnia 16 lipca 2008r. przebywał w Zakładzie Karnym Nr 2 w S . Przy takim ustaleniu strona powodowa reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika wskazała, Zakład Karny w S jako właściwą jednostkę organizacyjną, nie dokonując sprostowania nieścisłości w jej oznaczeniu. Sąd nie jest władny prostować niedokładności, czy omyłki strony, nie może bowiem zastępować jej w powinnościach procesowych w sytuacji reprezentowania jej przez profesjonalnego pełnomocnika. Prowadzi to do konkluzji, że w sprawie tak oznaczona przez powoda jednostka organizacyjna Skarbu Państwa jak Zakład Karny w S nie czyni zadość prawidłowemu oznaczeniu właściwej jednostki organizacyjnej co oznaczało, że objęcie w procesie po stronie pozwanego treścią rozstrzygnięcia jednostki organizacyjnej a to Zakładu Karnego nr 2 w S nie było możliwe. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 102 k.p.c. biorąc pod uwagę sytuacje majątkowa powoda, który nie ma żadnych dochodów ( oświadczenie powoda o stanie majatkowym k. 13 – 15 akt) oraz na podstawie § 2 ust. 3, § 19 i 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348, ze zm.).