Teza / krótkie omówienie
zapłatę
Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
sprawie „wyjątkowych okoliczności”, które uzasadniałyby sprzeczność z zasadami współżycia społecznego przez podniesienie zarzutu przedawnienia. To jest zaś dodatkowym argumentem przemawiającym za uznaniem, że powództwo było pozbawione podstaw, tym bardziej, że jak wskazano już wyżej nie wykazano następstwa prawnego, wysokości żądanego odszkodowania, bezprawności działania pozwanego i związku przyczynowego pomiędzy istnieniem szkody, a tym bezprawnym działaniem, w związku z czym podlegało ono oddaleniu w całości. O kosztach orzeczono na podstawie art. 102 k.p.c, mając na uwadze przedmiot roszczenia i charakter sprawy oraz jej istotność z punktu widzenia powoda, na co wskazuje fakt, że wielokrotnie wciągu ostatnich 20 lat zwracał się o zwrot nieruchomości lub przyznanie odszkodowania. Dodatkowo Sąd miał na względzie okoliczność, że powód nie jest już osobą młodą i w pełni sił, a jego miesięczne dochody są tak niewielkie, że uzasadniało to zwolnienie od kosztów sądowych. Łącznie stanowiło to szczególnie uzasadniony przypadek o jakim mowa w cytowanym przepisie. Sygn. akt IIC 277/12/4 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 maja 2013r. Sąd Okręgowy w Katowicach Wydział II Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Agata Stankiewicz - Rataj, Protokolant: st. sekr. sądowy Małgorzata Mulewska po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2013r. w Katowicach na rozprawie sprawy z powództwa JJ przeciwko RG i AG o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną 1. uznaje za bezskuteczną w stosunku do powoda ugodę zawartą w dniu 20 grudnia 2010r. przed Sądem Rejonowym , w sprawie sygn. akt II Ns pomiędzy R G a A G w zakresie w jakim A G uzyskała na wyłączną własność spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego nr 4
--- STRONA 2 ---
położonego w przy ul. 22, dla którego w Sądzie Rejonowym prowadzona jest księga wieczysta KW nr KA1K/00044646/2, prawo własności do nieruchomości położonej w K przy ul. L dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą KW nr KA1K700069391/0, prawo własności do nieruchomości położonej w przy ul. K dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą KW nr KA1K/00026462/6, prawo własności do nieruchomości położonej w przy ul. K dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą KW nr KA1K/00000269/5, któremu to powodowi przysługuje od dłużnika R G wierzytelność określona w wyroku Sądu Okręgowego w z dnia 26 marca 2009r., sygn. akt II C ;
--- STRONA 3 ---
2. oddala powództwo w stosunku do R G ; 3. zasądza od pozwanej A G na rzecz powoda J J kwotę 20 891zl. (dwadzieścia tysięcy osiemset dziewięćdziesiąt jeden złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu; 4. zasądza od powoda J J na rzecz pozwanego R G kwotę 7217zł. (siedem tysięcy dwieście siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego pełnomocnika pozwanego. Sygn. akt. II C 277/12 U Z A S A D N I E N I E Powód wniósł o uznanie za bezskuteczną w stosunku do niego ugody zawartej dnia 20 grudnia 2010r. przed Sądem Rejonowym w sprawie sygn. akt II NS pomiędzy R G a A G dotyczącą nieruchomości dla których Sąd Rejonowy prowadzi księgi wieczyste o nr: KA1K/00027272/4, Ka1K/0069391/0, KA1K/00044646/2, KA1K/00026462/6, KA1K/00000269/5 w celu zabezpieczenia wierzytelności przysługującej powodowi od RG i AG na podstawie tytułów wykonawczych Sądu Okręgowego w z dnia 26 marca 2009r., sygn. akt II C oraz Sądu Apelacyjnego w z dnia 25 września 2009r., sygn. akt I ACa opatrzonego klauzulą wykonalności przez Sąd Apelacyjny w postanowieniem z dnia 28 września 2010r., wydanym w sprawie przeciwko RG z ograniczeniem odpowiedzialności do majątku objętego wspólnością majątkową oraz o zasądzenie kosztów procesu. Uzasadniając żądanie pozwu powód wskazał, że wyrokiem Sądu Okręgowego w z dnia 26 marca 2009r. zasądzono od RG na rzecz powoda kwotę 273 461,64zł. z ustawowymi odsetkami i kosztami procesu. Dnia 30 września 2009r. powód złożył wniosek egzekucyjny o wszczęcie i przeprowadzenie egzekucji z ruchomości i wierzytelności przysługujących dłużnikowi. W dniu 29 stycznia 2010r. powód wniósł o rozszerzenie klauzuli wykonalności wydanej na rzecz RG również na małżonkę dłużnika AG z ograniczeniem jej odpowiedzialności do majątku objętego małżeńską wspólnością ustawową. Postanowieniem z dnia 28 września 2010r. Sąd Apelacyjny w wniosek uwzględnił. W toku postępowania egzekucyjnego powód powziął wiadomość o zawarciu sądowej ugody na mocy którego pozwani dokonali podziału majątku wspólnego w ten sposób, że wszystkie nieruchomości do których komornik skierował egzekucję zostały przyznane AG. Poprzez czynność prawną z dnia 20 grudnia 2010r. pozwany RG wyzbył się własności nieruchomości oznaczonych powyżej, a ich przejęcie przez AGi tym samym wyłączenie ich z majątku dorobkowego wyklucza możliwość zaspokojenia z nich wierzyciela w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym. Ugoda jako czynność prawna dokonana została z pokrzywdzeniem powoda. Jej skutkiem było zmniejszenie majątku dłużnika RG, natomiast wejście tych nieruchomości do majątku Anny AG wystawiona na A G ograniczona jest do majątku wspólnego dłużników. Ta czynność prawna nastąpiła po wszczęciu postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego – postanowienia Sądu Apelacyjnego w z dnia 28 września 2010r. Uznać należy, że zachowanie pozwanych wypełnia dyspozycję przepisu art. 527§3 k.c. Pozwani mieli świadomość pokrzywdzenia powoda. Pozwany był uczestnikiem postępowania sądowego w sprawie o zapłatę z powództwa JJ, wiedział o prawomocnym wyroku, zakończeniu postępowania i toczącym się postępowaniu egzekucyjnym. Pozwana wiedziała o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym z wniosku JJ przeciwko RG, albowiem była strona postępowania o
--- STRONA 4 ---
rozszerzenie klauzuli wykonalności nadanej przeciwko pozwanemu i była w tym postępowaniu przesłuchiwana w charakterze strony. Pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Pozwana podniosła, że mocą ugody pozwany otrzymał ekwiwalent świadczenia w postaci spłaty w wysokości 200 000zł. Pozwany nie dokonał więc czynności prawnej z pokrzywdzeniem wierzyciela. Pozwana zarzuciła nadto niedopuszczalność zaskarżania w drodze skargi pauliańskiej ugody sądowej (k. 88 i 135 – 137 akt). Pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Pozwany podniósł, że egzekucja nigdy nie była przed zawarciem ugody, skierowana do nieruchomości objętych ugodą. Pozwana zrealizowała przysługujące jej na mocy zawartej w roku 2006 umowy majątkowej małżeńskiej prawo i dokonała podziału majątku wspólnego przed Sądem Rejonowym w . Nie działała zatem z zamiarem pokrzywdzenia wierzycieli, gdyż dokonała podziału majątku wspólnego w sposób, który nie wyłączał możliwości uzyskania informacji o takim zamiarze przez wierzyciela. Nadto sama czynność prawna zawarcia ugody nie została dokonana z pokrzywdzeniem wierzyciela, albowiem świadczenia stron były ekwiwalentne. Pozwany zarzucił również, że nie jest biernie legitymowany w procesie wytoczonym w oparciu o instytucję skargi pauliańskiej (k. 93 – 94 i 131 0 132 akt). Sąd ustalił : Wyrokiem Sądu Okręgowego w z dnia 26 marca 2009r., w sprawie prowadzonej pod sygn. akt II C zasądzono od RG na rzecz JJ kwotę 273 461,64zł. z ustawowymi odsetkami i kosztami procesu. Apelacja od tego wyroku złożona przez RG została oddalona wyrokiem Sądu Apelacyjnego w z dnia 25 września 2009r. – sygn. akt IACa (dowód: przytoczone wyroki w aktach sprawy o sygn. II C ). Powód w lutym 2010r. złożył wniosek o nadanie klauzuli wykonalności przeciwko małżonce dłużnika AG. Sprawa prowadzona była pod sygn. akt II Co . Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 1 czerwca 2010r. wniosek oddalił. Na skutek zażalenia powoda Sąd Apelacyjny w dnia 28 września 2010r. (sygn. akt IACz ) zmienił postanowienie Sądu Okręgowego w ten sposób, że nadał klauzulę wykonalności tytułowi egzekucyjnemu – wyrokowi Sądu Okręgowego w sygn. akt I ACa przeciwko RG, także przeciwko małżonce dłużnika AG, z ograniczeniem jej odpowiedzialności do majątku objętego wspólnością majątkową i orzekł o kosztach postępowania (dowód: powołane orzeczenia w aktach sprawy sygn. II Co ). AG i RG zawarli przed Sądem Rejonowym dnia 20 grudnia 2010r., sygn. akt II NS ugodę w sprawie o podział majątku wspólnego. W ugodzie tej na wyłączną własności AG przyznali prawa w postaci: spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego położonego w przy ul. 22 nr lokalu 4, pozostającego w zasobach Spółdzielni Mieszkaniowej „ , dla którego w Sądzie Rejonowym prowadzona jest księga wieczysta KW nr KA1K/00044646/2 wraz z wkładem budowlanym o wartości 200 000zł., prawo własności do nieruchomości położonej w przy ul. , o wartości 70 000zł. dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę KW nr KA1K/00069391/0, prawo własności do nieruchomości położonej w przy ul. o wartości 70 000zł dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą KW nr KA1K/00026462/2, prawo własności do nieruchomości położonej w przy ul. o wartości 70 000zł., dla której Sąd Rejonowy
--- STRONA 5 ---
prowadzi księgę wieczystą KW nr KA1K/00000269/5 oraz prawo do ruchomości szczegółowo opisanych ugodą za zapłata na rzecz RG kwoty 200 000zł. (dowód: treść ugody zawartej przed Sądem Rejonowym z dnia 20 grudnia 2010r. w aktach Sądu Rejonowego o sygn. II NS ). Pozwana AG, w wykonaniu ugody, zapłaciła pozwanemu RG kwotę 200 000zł. w dwóch ratach 150 000zł. i 50 000zł. (dowód: zeznania pozwanej, k. 194 akt). Stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dowodów powołanych, wyżej w części ustalającej uzasadnienia. Sąd pominął dowód z przesłuchania pozwanego w charakterze strony, albowiem pozwany nie stawił się celem przeprowadzenia dowodu z jego przesłuchania, mimo prawidłowego wezwania w tym celu na rozprawę. Sąd oddalił wniosek dowodowy o przesłuchanie świadków zawnioskowanych przez pozwaną: M G i T T , albowiem okoliczność, że pozwana zapłaciła pozwanemu kwotę 200 000zł. ustalona została zgodnie z twierdzeniami pozwanej. Sąd zważył: Roszczenie powoda zgłoszone w pozwie oparte było o treść art. 527 i nast. kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 527 § 1 k.c. gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć. Celem skargi pauliańskiej jest ochrona wierzyciela przed pokrzywdzeniem mogącym powstać w wyniku dokonania przez dłużnika czynności prawnej w następstwie której stał się on niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w stopniu większym niż był przed dokonaniem tej czynności. Po to, aby instytucja ta mogła być zastosowana muszą zostać łącznie spełnione następujące przesłanki: 1) dokonanie przez dłużnika ważnej czynności prawnej, 2) pokrzywdzenie wierzyciela, 3) uzyskanie przez osobę trzecią korzyści majątkowej, 4) świadomość dłużnika pokrzywdzenia wierzyciela w chwili dokonywania czynności, 5) świadomość osoby trzeciej o pokrzywdzeniu wierzyciela lub też możliwość powzięcia takiej informacji przy zachowaniu należytej staranności, 6) żądanie uznania przez wierzyciela danej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego. Ta przesłanka, co oczywiste, wynika z żądania określonego w pozwie. Dokonując analizy pozostałych poszczególnych przesłanek stwierdzić należy, co następuje. Korzyść majątkowa osoby trzeciej w ramach skargi pauliańskiej nie musi wiązać się bezpośrednio z uzyskaniem przez osobę trzecią wymiernych korzyści. Osoba trzecia uzyskuje korzyść majątkową w rozumieniu art. 527 k.c. , także wtedy gdy płaci za rzecz nabytą od dłużnika cenę odpowiadająca wartości rynkowej tej rzeczy (M. Jasińska, Skarga pauliańska, komentarz, C. H. Beck, 2006r. str. 74 i powołane tam poglądy doktryny i orzecznictwa). Przyjmując nawet zatem ekwiwalentność świadczeń objętych ugodą, uzyskanie przez pozwaną nieruchomości stanowi jej korzyść majątkową. Powoduje to spełnienie przesłanki wskazanej powyżej jako trzeciej.
--- STRONA 6 ---
Pomiędzy pozwaną a RG zawarta została ugoda sądowa. Odnosząc się do niej, zauważyć trzeba, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego generalnie neguje się możliwość obejmowania skargą pauliańską tzw. czynności czysto procesowych i to nawet wówczas, gdy wywołują one skutki prawne w sferze prawa materialnego (tak m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 października 1999r., III CKN 388/09, OSNC 2000, nr 4, poz. 75). Nie dokonując pogłębionej analizy tego poglądu, gdyż jest to zbędne dla rozstrzygnięcia w sprawie, Sąd rozpoznający niniejsza sprawę opowiada się za stanowiskiem zaprezentowanym przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15 października 1999r. (sygn. akt III CKN 388/98, publ. OSNC 2000/4/75), że ugoda sądowa, której zawarcie doprowadziło do umorzenia postępowania na podstawie art. 355§1 k.p.c. może być zaskarżona przez wierzyciela w drodze skargi pauliańskiej. W uzasadnieniu do tego wyroku Sąd Najwyższy wskazał, że „trzeba mieć na uwadze dwoisty charakter ugody. Zarówno w orzecznictwie sądowym, jak też w doktrynie przyjmuje się, że zawarta przed sądem ugoda jest czynnością procesową, skoro związany jest z nią skutek prawny w postaci odstąpienia od postępowania w odniesieniu do istoty sporu (por. art. 355 k.p.c.), ale także i to, że ugoda sądowa jest równocześnie czynnością w znaczeniu materialnoprawnym, która w drodze zgodnych oświadczeń woli wywołuje skutki w sferze prawa materialnego co do stosunku prawnego objętego przedmiotem postępowania. To, że sąd na podstawie art. 203 § 4 k.p.c. w związku z art. 223 § 2 k.p.c. dokonuje kontroli ugody sądowej z punktu widzenia jej zgodności z prawem, zasadami współżycia społecznego oraz zamiaru obejścia prawa, to kontrola ta ma podwójny charakter. Wprawdzie przeprowadzana jest w ramach procesowej powinności sądu, ale jej przedmiot nawiązuje do dziedziny prawa materialnego. Nie można jednak z tej czynności sądu wyprowadzać prawidłowo wniosku, że odbiera ona ugodzie sądowej cechę czynności prawnej. Sprawdzana przez sąd ugoda zachowuje własny byt, pozostając w obrocie prawnym czynnością, która w obrębie sprawy rozpoznawanej jest czynnością dłużnika, o jakiej mowa w art. 527 k.c., wywołującą skutki prawne właściwe dla prawa materialnego. Umorzenie postępowania na skutek zawarcia przez strony ugody oznacza tyle, że sąd uznał za zbędne wydanie orzeczenia merytorycznego, rozstrzygającego spór z uwagi na umowne uregulowanie przez strony stosunku prawnego stanowiącego przedmiot postępowania. Jest to rozstrzygnięcie o skutku procesowym powodowanym ugodą sądową, nie zaś rozstrzygnięciem o skutkach materialnych ugody. Umorzenie postępowania na podstawie art. 355 § 1 k.p.c. nie zamyka drogi do podważenia w odrębnym procesie ważności zawartej ugody. Cel czynności sądu poprzedzających ugodę ma charakter zapobiegawczy i mieści się w zasadniczym żądaniu sądu, jakim jest przestrzeganie, aby wynik postępowania był zgodny zarówno z przepisami tego postępowania, jak też przepisami prawa materialnego. Jeżeli natomiast sąd dojdzie do przekonania, że ugoda sądowa reguluje przedmiot postępowania w sposób sprzeczny z prawem i odstępuje od umorzenia postępowania oraz wydaje wyrok (postanowienie merytoryczne) rozstrzygające sprawę, to w takim stanie rzeczy ugoda sądowa nie wywołuje skutków zarówno procesowych, jak też skutków na obszarze prawa materialnego. Ugoda nie wchodzi wówczas do obrotu prawnego, będąc w uregulowaniu stosunku prawnego "wyręczona" przez orzeczenia sądu. Nie może być zatem odnoszona do dyspozycji art. 527 § 1 k.c.” Konkludując, pomiędzy pozwana, a RG zawarta została ważna czynność prawna mogąca być zaskarżona skargą pauliańską, co czyni spełnioną pierwszą z przesłanek wskazanych we wstępnej części zważającej uzasadnienia. Zgodnie z art. 527 § 2 k.c. czynność prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności.
--- STRONA 7 ---
Dłużnik jest więc niewypłacalny, gdy nie ma możliwości wywiązania się ze swych zobowiązań. „Niewypłacalność to taki obiektywny stan majątku dłużnika wykazany wszelkimi dostępnymi środkami dowodowymi, w którym egzekucja prowadzona zgodnie z przepisami k.p.c. nie może przynieść zaspokojenia wierzytelności pieniężnej przysługującej od dłużnika” (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 1997 roku, sygn. akt. I ACa 737/97, Apel. W-wa 1998/4/36). Między niewypłacalnością dłużnika, a podjęciem przez niego czynności prawnej musi ponadto zachodzić zależność polegająca na tym, że czynność podjęta przez dłużnika musi być jedną z przyczyn powstałej niewypłacalności. Dla oceny tego związku przyczynowego właściwa jest chwila, w której wierzyciel wystąpił ze skargą pauliańską. Jak wynika z materiału dowodowego w aktach sprawy, egzekucja prowadzona przez komornika sądowego z inicjatywy powoda, w stosunku do majątku dłużnika, okazała się ostatecznie bezskuteczna. „Pokrzywdzenie” przesłanka wprowadzona przez ustawodawcę tylko przy regulowaniu akcji pauliańskiej, sugeruje, że zespół zjawisk, o których nazwanie chodzi, jest niepowtarzalny. Oczywiście podstawowym argumentem uzasadniającym akcję pauliańską są powstałe lub mogące powstać reperkusje w sferze majątkowej wierzyciela. Ma ona na celu ochronić wierzyciela przed grożącą mu szkodą. O istnieniu pokrzywdzenia Sąd opiera się na prognozie, co do możliwości spełnienia świadczenia (System Prawa Prywatnego, tom 6 pod red. A. Olejniczka, str. 1255, Wyd. C. H. Beck , W – wa 2009). Przenosząc powyższe wywody natury ogólnej na okoliczności w sprawie stwierdzić przyjdzie, że zawarcie ugody w wyniku której pozwana nabyła nieruchomości, jako jedynie obiektywnie istniejący majątek dłużnika do którego mogła być skierowana egzekucja, spowodowało po stronie wierzyciela stan który prognozować należało jako zły co do możliwości realizacji przez dłużnika zaspokojenia wierzytelności powoda. Świadczy o tym sekwencja wydarzeń począwszy od wydanego dnia 26 marca 2009r. wyroku Sądu Okręgowego w poprzez dalsze postępowania sądowe i egzekucyjne ( szczegółowo opisane w części ustalającej uzasadnienia), które nie doprowadziły do zaspokojenia wierzytelności powoda w ogóle. Niezależnie już od tego, że jak wynika z zeznań pozwanej „ Gdybyśmy te działki sprzedawali to uzyskalibyśmy pewnie ceny wyższe” (k. 134 akt) to za conditio sine quo non niewypłacalności dłużnika może być też uznana czynność ekwiwalentna, gdy świadczenie wzajemne nie gwarantuje zaspokojenia. Dotyczy to sytuacji, gdy dłużnik w zamian za swoje świadczenie polegające na przeniesieniu własności rzeczy podlegających egzekucji, uzyskał przedmioty majątkowe nie podlegające zajęciu, zobowiązanie do świadczenia polegającego na czynieniu lub zaniechaniu, czy też pieniądze. W przypadku pieniędzy zaskarżenie jest uzasadnione tylko o tyle, o ile dłużnik nie świadczy ich dobrowolnie na rzecz wierzyciela ( powołany już System Prawa Prywatnego, str. 1256 – 1257). W sprawie z tą właśnie ostatnią sytuacją mamy do czynienia. Reasumując tą cześć rozważań, przesłanka pokrzywdzenia wierzyciela jawi się jako oczywista. Niezbędną dalszą przesłanką dla realizacji roszczenia ze skargi pauliańskiej jest świadomość dłużnika pokrzywdzenia wierzyciela w chwili dokonywania czynności. O tym, że dłużnik w dacie zawarcia ugody miał świadomość pokrzywdzenia powoda jako wierzyciela świadczą i w tym przypadku poszczególne, kolejno postępujące po sobie zdarzenia. W dacie wszak zawarcia ugody dłużnik wiedział o prawomocnym wyroku zobowiązującym go do zapłaty na rzecz powoda kwoty 273 461,62zł. z ustawowymi odsetkami i kosztami procesu. Musiał zatem, biorąc pod uwagę ustalony jego stan majątkowy, w dacie zawarcia ugody, co najmniej przewidywać takie pokrzywdzenie w granicach
--- STRONA 8 ---
ewentualności, co jest wystarczające dla zaistnienia i tej przesłanki ( tak Sąd Apelacyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 10 stycznia 1995r.; I ACr 1014/94,OSA 1995, Nr 2, poz.6 ). Nadto podnieść należy, że za zawarciem ugody w tym czasie nie przemawiały żadne inne względy istniejące po stronie dłużnika, a wynikające z nowych, nagłych okoliczności uzasadniających potrzebę podziału majątku wspólnego pozwanej i pozwanego. To z zeznań pozwanej wynika, że „od 2006r. obserwując działalność męża, zatrzymania sprawy karne, przeszukania mieszkań, podjęłam decyzję o intercyzie. Od tego czasu nosiłam się z zamiarem podziału majątku, nigdy nie było czasu. Myślałam później, że będzie już dobrze, że się uspokoi, na spokojnie zrobimy podział majątku, ale tak się nie stało, bo chyba znowu w 2010r. przyszła Policja – CBŚ”. (k. 194 akt). Zeznania te zatem wskazują, że czas w którym zawarła z pozwanym ugodę nie cechował się odmiennością okoliczności istniejących w małżeństwie pozwanych nakazującą nagłą potrzebę, czy też konieczność uregulowania spraw majątkowych. Konkludując, kolejna przesłanka, a to świadomości dłużnika pokrzywdzenia wierzyciela w chwili dokonywania czynności została spełniona . W odniesieniu do przesłanki dotyczącej świadomości osoby trzeciej o tym, iż czynność prawna jest dokonywana z pokrzywdzeniem wierzyciela lub też możliwości powzięcia takiej informacji przy zachowaniu należytej staranności stwierdzić należy, iż w myśl ogólnych reguł udowodnienie zaistnienia i tej przesłanki spoczywa na wierzycielu. Od reguły tej ustawodawca wprowadził złagodzenie warunków uznania bezskuteczności czynności prawnej dłużnika. Zgodnie bowiem z normą art. 527§3 k.c. jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli uzyskała korzyść majątkową osoba będąca w bliskim z nim stosunku, domniemywa się, ze osoba ta wiedziała, ze dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. Oznacza to, że to osoba trzecia musi udowodnić, iż mimo stosunku bliskości, nie wiedziała, że dłużnik działa ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela oraz że zachowała należytą staranność, by poznać istniejący stan rzeczy. Pozwana to żona RG. Jej zeznania dają podstawę do przyjęcia o znajomości stanu majątkowego dłużnika, jego pobudek działania. Sformułowanie „osoba trzecia wiedziała” w istocie swej jest równoznaczne z wymaganiem świadomości po jej stronie. Wiedzieć o czymś, być tego świadomym, znać pewne okoliczności, to w zasadzie różne określenie tego samego stanu podmiotowego. W okolicznościach sprawy, jak ustalono, pozwana była uczestnikiem postępowania klauzulowego o nadanie na jej rzecz, jako małżonki dłużnika, klauzuli wykonalności tytułowi egzekucyjnemu jakim był wyrok sądowy zasądzający od pozwanego na rzecz powoda należność pieniężną. W postępowaniu tym składała wyjaśnienia. Postępowanie to zakończyło się prawomocnym postanowienie Sądu Apelacyjnego w z dnia 28 września 2010r. uwzględniającym wniosek powoda jako wierzyciela. Ta okoliczność, po której w niespełna trzy miesiące dochodzi pomiędzy pozwanymi do zawarcia ugody o podziale majątku wspólnego, uprawnia Sąd do konstatacji, że pozwana nie tylko wiedziała o działaniu pozwanego ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela ale i jej działanie miało taki charakter. Z powołaniem więc na powyższe, żądanie przez powoda uznania ugody z dnia 20 grudnia 2010r. za bezskuteczną wobec niego, w zakresie jakim obejmowała nieruchomości, należało uznać za uzasadnione w stosunku do pozwanej AG i orzec jak w punkcie 1 wyroku. Powództwo skierowane wobec pozwanego RG musiało zostać oddalone wobec braku po stronie tego pozwanego legitymacji biernej w tego rodzaju sprawie. Legitymację taką posiada jedynie osoba trzecia, która w skutek czynności uzyskała korzyść majątkową powodującą niewypłacalność dłużnika – art. 531§1 k.c. Osobą ta jest wyłącznie pozwana.
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Postanowienie#Sąd Apelacyjny w postanowieniem z dnia 28 września 2010r.#IIC 277/12/4 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 maja 2013r. Sąd Okręgowy w Katowicach W#art. 102 k.p.c#art. 527§3 k.c.#art. 527 § 1 k.c.#art. 527 k.c.#art. 355§1 k.p.c.#art. 355 k.p.c.#art. 203 § 4 k.p.c.#art. 223 § 2 k.p.c.#art. 355 § 1 k.p.c.#art. 527 § 2 k.c.#art. 531§1 k.c.