Orzeczenie II KKN 494/97

--- STRONA 1 --- Glosa do postanowienia SN z dnia 10 lutego 1998 r., II KKN 494/97. 1 2 Pogląd prawny wyrażony przez Sąd Najwyższy w glosowanym orzeczeniu, wydanym pod rządami przepisów kkw z 1969 r., zasługuje na aprobatę. Artykuł 21 tego kodeksu w brzmieniu ustalonym przez ustawę z dnia 23 lutego 1990 r. o zmianie Kodeksu karnego wykonawczego (Dz. U. 1990 r. Nr 14 poz. 85), nie wprowadził rozróżnienia między posiedzeniem sądu I instancji a posiedzeniem sądu odwoławczego (patrz S. Pawela: Kodeks karny wykonawczy. Komentarz, Warszawa 1994, str. 106). Jeżeli zatem skazany ustanowił swojego obrońcę w postępowaniu wykonawczym - sąd miał obowiązek zawiadomienia tego obrońcy o terminie i celu posiedzenia odwoławczego. Taki pogląd należy wyprowadzić nie tylko z brzmienia art. 21 kkw z 1969 r. i braku przepisu, który by pozwalał na wyłączenie skazanego i jego obrońcy od udziału w postępowaniu zażaleniowym, ale przede wszystkim z zagwarantowanego prawa do obrony w postępowaniu wykonawczym (art. 9 kkw z 1969 r.). Data glosowanego postanowienia SN, wydanego wszak w okresie vacatio legis kodeksów uchwalonych dnia 6 czerwca 1997 r., narzuca potrzebę oświetlenia omawianej kwestii na gruncie przepisów nowego kkw, czego nie mógł uczynić Sąd Najwyższy, ponieważ wymienione kodeksy weszły w życie dnia 1 września 1998 r. Na uwagę zasługują w szczególności następujące kwestie.: Przepisy intertemporalne dotyczące postępowania wykonawczego. Obowiązek zawiadomienia o terminie i celu posiedzenia sądu w świetle przepisów kkw z 1997 r. Ad 1) Artykuł 243 kkw z 1997 r. stanowi, że przepisy nowego kodeksu wykonawczego stosuje się również przy wykonywaniu orzeczeń, które stały się wykonalne przed dniem jego wejścia w życie, a w razie wątpliwości, czy ma być stosowane prawo dotychczasowe, czy nowy kkw - stosuje się przepisy nowego kodeksu. Co się tyczy czynności procesowych w zakresie postępowania wykonawczego i innych czynności wykonawczych, dokonanych przed wejściem w życie nowego kkw z zachowaniem dotychczasowych przepisów - kkw przyjmuje, że są one skuteczne (243 § 2). Jeżeli to, co powiedzieliśmy, podnieść do rozstrzygnięcia będącego przedmiotem niniejszej glosy, należałoby stanąć na stanowisku, że w przypadku gdyby ponowne rozpoznanie sprawy miało miejsce już po wejściu w życie nowego kodeksu wykonawczego, na sądzie spoczywałby obowiązek zawiadomienia obrońcy skazanego o terminie i celu posiedzenia odwoławczego mimo zmiany przepisów w tym zakresie (o czym niżej). Ad 2) Nowy kodeks wykonawczy bardzo wydatnie rozszerzył ilość zaskarżalnych postanowień zapadających w postępowaniu wykonawczym. Przede wszystkim dlatego, że dopuścił możliwość składania zażaleń przez skazanego prawie od wszystkich postanowień wydanych w postępowaniu wykonawczym. Równocześnie wprowadzone zostały nie znane poprzedniemu kodeksowi wykonawczemu formy modyfikowania kar w postępowaniu wykonawczym. Przykładowo biorąc: zmiana kary zastępczego pozbawienia wolności na pracę społecznie użyteczną (art. 47 § 3), warunkowe zawieszenie wykonania kary pozbawienia wolności w postępowaniu wykonawczym (art. 152), możliwość warunkowego zwolnienia po okresie przerwy w odbywaniu kary (art. 155 § 1). Zmiany te pociągnęły za sobą znaczny wzrost czynności sądów, a także niewątpliwe spowolnienie postępowania wykonawczego. Tym bardziej, że zachowany został obowiązek zawiadamiania o terminie i celu posiedzenia sądu (również odwoławczego) skazanego i jego obrońcy. Obecny art. 22 § 1 kkw przyjmuje, że biorą oni udział w posiedzeniu, jednakże ich niestawiennictwo nie wstrzymuje rozpoznania sprawy. Nie dotyczy to obrońcy obowiązkowego (art. 8 § 2 kkw), chyba że sąd orzeka na korzyść lub zgodnie z wnioskiem skazanego. Należy zauważyć, że w uzasadnionych wypadkach również w razie podejmowania rozstrzygnięć niewątpliwie korzystnych dla skazanego udział jego obrońcy w posiedzeniu sądu może być owocny. Od jego aktywnego uczestnictwa w postępowaniu mogą przecież zależeć nie tylko rozmiary zmian co do sposobu i zakresu wykonywania orzeczenia, ale w ogóle wprowadzenie przez sąd jakichkolwiek zmian z korzyścią dla skazanego (patrz Z. Hołda, K. Postulski: Kodeks karny wykonawczy. Komentarz, Gdańsk 1998, str. 96; S. Pawela: Kodeks karny wykonawczy. Praktyczny komentarz, Warszawa 1999, str. 95). Jeżeli sąd, prognozując korzystną dla skazanego treść rozstrzygnięcia lub zgodną z jego wnioskiem, przystąpi do rozpoznania sprawy, przeprowadzenia dowodów i wysłuchania obecnych stron, po czym dojdzie do wniosku, że nie ma warunków do zakończenia postępowania zgodnie z pierwotną prognozą - odroczy rozpoznanie sprawy z uwagi na treść art. 22 § 1 zd. 2 (tak Z. Hołda, K. Postulski: Kodeks karny wykonawczy. Komentarz, Gdańsk 1998, str. 96). Autor: Pawela Stanisław Rodzaj: glosa Notka bibliograficzna: Glosa aprobująca Glosa do postanowienia SN z dnia 10 lutego 1998 r., II KKN 494/97. Opublikowano: OSP 1999/3/65 --- STRONA 2 --- W zakończeniu tych uwag można zauważyć, że przy poszukiwaniu dróg usprawnienia i przyspieszenia postępowania sądowego - co staje się pilną koniecznością z uwagi na coraz silniej akcentowaną niewydolność sądów - również omawiany przepis otwiera pole do poszukiwań. Można mianowicie ograniczyć np. udział (a więc i obowiązek zawiadomienia o posiedzeniu) skazanego i jego obrońcy w posiedzeniach instancji odwoławczej tylko do przypadków rozpoznawania środków odwoławczych na niekorzyść skazanego albo tylko w zakresie orzekania w przedmiocie kary pozbawienia wolności czy może tylko co do wykonania zasadniczej lub zastępczej kary pozbawienia wolności. Ponieważ dotychczasowa praktyka wskazuje, że udział obrońcy skazanego w postępowaniu wykonawczym ciągle jeszcze należy do rzadkości, ewentualność zmian w omawianym przedmiocie powinno się rozważyć dopiero po upływie pewnego czasu od wejścia w życie nowych przepisów.