Postanowienie II KKN 25/96

--- STRONA 1 --- Wyrok 2 dnia 4 kwiotnia 2000 r., Sqd Apelacyjny  II AKa 11/00 Page I of J all PM o'..»lw.»rie.w'a a l<,w<1L»’{|'lwg¢ iuwvw» cw..0 V1‘ {L311/O3 Z0.,Lp¢.:\,:rz, zu..,{m.¢. <;a.v:.uia‘:sfiuz&H_|a»1:*9Luu¢v@/i'o"wo “'"' L._. “f'¢7g.L:.,¢ :1 =vo2|wu¢£g qfiomufl . Wyrok Sa_du Apelacyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2000 r. . II AKa 11/00 Opisem iZ_ki{vo|(ififi<acj1 p[a_\/igai czynu, ktorego popeinienie oskariygiei zarzucii o§}gg_[2_op_g:11u. (aiit. 413 § 1_ kt 4 kpk) iest y Ezfiiéi to. co oskaréyéiei Zarzgcii ( o___f_ _ . . (. 0 0 ,w_(+a_ _. md;wZ(p1erwotgLmL_pi§em7nyn1 akcie OSk6l‘Z6I:ilQ4§<§§‘@IQ\§f§l1YiTi do sa_du,( a nie t_Ei§.‘ co ewenttialnie zmodyfikowai w trakcie rozprawy. ‘ OSA 2000/10/76, Prok.i Pr'Wk11. 02000/II/24 43596 DZ.U.1997.89.555: art. 413 Uzasadnienie faktyczne . W ramach podziaiu rol procesowych tylko oskariyciei jest upraiwniony do sformuiowania opisu czynu zarzucanego i jego kwalifikacji prawnej (z wyjqtkiem postepowania w sprawach z oskarienia prywatnego  art. 487 i<.p.i<.). Opis czynu zarzucanego wyznacza granice przedmiotowe skargi, ktérych sqd nie mote przekroczyé, co nie stoi na przeszkodzie odmiennemu uksztaitowaniu przez said opisu czynu przypisanego i jego kwalifikacji prawnej, byleby mieéciiy sie w granicach przedmiotowej skargi (art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k.). W niniejszej sprawie wystepujq znaczne réinice pomieclzy opisem 1' kwaiifikacjq prawnq czynow, ktére prokurator zarzucii oskarionym w pisernnym akcie oskarienia, a tymi opisami i kwalifikacjarni prawnymi czynow, ktore pojawiiy sie w nastepstwie kilkakrotnej modyfikacji oskarizenia w toku rozprawy giownej. I tak, wykonujqc naiozony orzez Sqd obowiqzek wskazania kwaiifikacji prawnej czynow wediug nowego Kodeksu karnego (na marginesie — Sa_d nie ma uprawniefi do nakiadania takiego obowiqzku), prokurator jednoczeénie zmodyfikowai opis czynow zarzucanych oskarionym, wyodrebniajqc co do kaidego z oskarzonych z jednego czynu dwa i "gubiqc" niejako przy okazji czyn dotyczacy samochodu Audi 90, a nadto zmieniajqc numeracje zarzutow. Nie wiadomo, z czego wynikaia dokonana przezw prokuratora zmiana opisu czynu oraz wyodrebnienie czynow I i Ia. Moina jedynie domyéiaé sie, Ze chodziio 0 oddzielenie sytuacji, w ktorych na podstawie faiszywych rachunkéw, rejestracji samochodow dokonywaia MaigorzataW. (co do ktorej wyrok jest prawomocny) i inne osoby z Wydziaiu Komunikacji Urzedu Rejonowego. Co wiecej, w aktach sprawy nie zachowa+o sie odpowiednie pismo o modyfikacji aktu oskarienia. O jego istnieniu i zakresie moina wnosié jedynie ze wzmianki na karcie 482 oraz z czeéci wstepnej wyroku, bowiem Sqd przytaczajqc opis i kwalifikacje prawnq czynow, ktorych popeinienie oskariyciel zarzucii oskarionemu (art. 413 § 1 pkt 4 k.p.k.) opari sie na tym wiaénie zmodyfikowanym opisie i kwaiifikacji orawnej. W tym miejscu od razu powstaje pytanie, dlaczego Sad wybrai wiaénie te modyfikacje, a nie nastepne. Z akt sprawy wynika, 2e prokurator w trakcie rozpraw krytykowai poorzecinie opisy i kwalifikacje prawne, dokonywai koiejnych modyfikacji, zas’; ostatnich zrnian dokonai w giosach stron. Wszystko to z caiq ostroéciq stawia pytanie, co vv rozumieniu art. 413 § 1 pkt 4 i<.p.k. jest opisem i kwaiifikacjq prawns; czynu (czynéw), ktorego popeinienie oskariyciei zarzucii oskarionemu. W ocenie Sqdu Apelacyjnego, opisem i kwalifikacjq prawna_ czynu, ktorego popeinienie oskariyciel zarzucii oskarionemu (art. 413 § 1 pkt 4 k.p.k.) jest wyiqcznie to, co oskariyciei zarzucii oskarzonemo w pierwotnym, pisemnym akcie oskarienia skierowanym do sagdu, a nie to, co ewentualnie zmodyfikowai W trakcie rozprawy. Treéé zarzutu okreéia ten, kto stawia pisemny zarzut. W zwiqzku z tyrn, przytoczenie opisu ikwalifikacji prawnej czynu, ktorego popeinienie oskariyciel zarzucii oskarionemu, sprowadza sie zwyi<le' do mechanicznego ich przepisania 2 pisemnego aktu oskarienia. Wqtpiiwoslci co do tego, jak ma postapié sedzia redagujqcy wyrok, wystqpié mogq, gdy |"|TTr\'fi"|ex' nnline wnIter:=:k111wer.nUWTKPTD111inEJc0nt6nt.1'DC?T€GId=13526412357997’... 201211 Wyrok 2. dnia 4 kwietnia 2000 r., Sąd Apelacyjny - II AKa 11/00 Page I of zi „wl Pfliił o'.-.›l„‹›„›r¿e.w`a- a l‹,i.=‹›ii«i'{-"L‹«‹1„g`‹Ł luwifw» cžäau VM fm”/O3 2¿›.,L„wz, zi...„'ai.i. '.;‹w:i.ui'‹›`i›=›' pozew-_ |fi'1:¬0Ĺu¿‹tv'‹='zí"‹›"u'.<.:. “'”` L.-_. fivahti a fvozlwnzåg ‹›,`D'‹›¿.-„uåt . Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2000 r. . II AKa 11/00 Opisem Lkwaljifiřkacją pra_i/Ĺgą czynu, którego popełnienie oskarżyciei zarzucił ogkąrżonjęiijuo (aiżt. 413 Ę 1_ kt 4 kpk) jest y cjzniej tg, co oskarżyciel zarzucił j p___ř_ _ . . j. j j ,wmłą _j mu,wj,pierwotg¿mLpişemżnyin akcie oskarżeniafskgkejrowanym do sądu, a nie t_Ę5Í,¿ co ewentualnie zmodyfikował w trakcie rozprawy. ' OSA 2000/10/76, Prok.i Pr.-wkł. 02000711/24 43896 DZ.U.1997.89.555: art. 413 Uzasadnienie faktyczne . W ramach podziału ról procesowych tylko oskarżyciel jest uprawniony do sformułowania opisu czynu zarzucanego i jego kwalifikacji prawnej (z wyjątkiem postępowania w sprawach z oskarżenia prywatnego - art. 487 k.p.k.). Opis czynu zarzucanego wyznacza granice przedmiotowe skargi, których sąd nie może przekroczyć, co nie stoi na przeszkodzie odmiennemu ukształtowaniu przez sąd opisu czynu przypisanego i jego kwalifikacji prawnej, byleby mieściły się w granicach przedmiotowej skargi (art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k.). W niniejszej sprawie występują znaczne różnice pomiędzy opisem i kwalifikacją prawną czynów, które prokurator zarzucił oskarżonym W pisemnym akcie oskarżenia, a tymi opisami i kwalifikacjami prawnymi czynów, które pojawiły się w następstwie kilkakrotnej modyfikacji oskarżenia w toku rozprawy głównej. I tak, wykonując naiożony przez Sąd obowiązek wskazania kwalifikacji prawnej czynów według nowego Kodeksu karnego (na marginesie - Sąd nie ma uprawnień do nakładania takiego obowiązku), prokurator jednocześnie zmodyfikował opis czynów zarzucanych oskarżonym, wyodrębniając co do każdego z oskarżonych z jednego czynu dwa i "gubiąc" niejako przy okazji czyn dotyczący samochodu Audi 90, a nadto zmieniając numerację zarzutów. Nie wiadomo, z czego wynikała dokonana przez prokuratora zmiana opisu czynu oraz wyodrębnienie czynów I i Ia. Można jedynie domyślać się, że chodziło o oddzielenie sytuacji, w których na podstawie fałszywych rachunków, rejestracji samochodów dokonywała Małgorzata-W. (co do której wyrok jest prawornocny) i inne osoby z Wydziału Komunikacji Urzędu Rejonowego. Co więcej, w aktach sprawy nie zachowało się odpowiednie pismo o modyfikacji aktu oskarżenia. O jego istnieniu i zakresie można wnosić jedynie ze wzmianki na karcie 482 oraz z części wstępnej wyroku, bowiem Sąd przytaczając opis i kwalifikację prawną czynów, których popełnienie oskarżyciel zarzucił oskarżonemu (art. 413 § 1 pkt 4 k.p.k.) oparł się na tym właśnie zmodyfikowanym opisie i kwalifikacji prawnej. W tym miejscu od razu powstaje pytanie, dlaczego Sąd wybrał właśnie tę modyfikację, a nie następne. Z akt sprawy wynika, że prokurator w trakcie rozpraw krytykował poprzednie opisy i kwalifikacje prawne, dokonywał koiejnych modyfikacji, zaś ostatnich zmian dokonał w głosach stron. Wszystko to z całą ostrością stawia pytanie, co W rozumieniu art. 413 § 1 pkt 4 k.p.i‹. jest opisem i kwalifikacją prawną czynu (czynów), którego popełnienie oskarżyciel zarzucił oskarżonemu. W ocenie Sądu Apelacyjnego, opisem i kwalifikacją prawną czynu, którego popełnienie oskarżyciel zarzucił oskarżonemu (art. 413 § 1 pkt 4 k.p.k.) jest wyłącznie to, co oskarżyciel zarzucił oskarżonemu w pierwotnym, pisemnym akcie oskarżenia skierowanym do sądu, a nie to, co ewentualnie zmodyfikował w trakcie rozprawy. Treść zarzutu określa ten, kto stawia pisemny zarzut. W związku z tym, przytoczenie opisu ikwalifikacji prawnej czynu, _którego popełnienie oskarżyciel zarzucił oskarżonemu, sprowadza się zwykle' do mechanicznego ich przepisania z pisemnego aktu oskarżenia. Wątpliwości co do tego, jak ma postąpić sędzia redagujący wyrok, wystąpić mogą, gdy l~|itn'łłleY online wnltersklnwer_nlł'\VKPT.On1ineł'C0n1;6nt.1'DC?I'8üÍd=1 3526412357997... 2012-11- --- STRONA 2 --- Wyrok z dnia 4 kwletnia 2000 r., Sad Apclacyjny  II AKa 11100 Page 2 of 3 opis czynu zarzucanego albo jego kwalifikacja prawna zawieraja omyiki pisarskie (zdarza sie, ie opis czynu zarzucanego zawiera takie biedy ortograficzne), rachunkowe, biedy merytoryczne (np. opis czynu nie przystaje do kwalifikacji prawnej), zas oskariyciel aibo nie zajmuje w tych kwestiach Zadnego stanowiska, albo skiada wniosek o "sprostowanie aktu oskarienia“ albo modyfikuje  do czasu zamkniecia przewodu sadowego  opis czynu zarzucanego albo tet zmienia jego kwalifikacje prawna. Ostatnie dwie sytuacje moga rowniei wystapié dopiero w giosach stron I byé nastepstwem ujawnienia sie w postepowaniu dowodowym przed sadem nowych okoiicznoéci. Odpowiedi na tak postawione pytanie jest przedmiotem kontrowersji w literaturze prawniczej. Sad Apelacyjny w Lodzi (wyrok z dnia 15 czerwca 1995 r., II AKr 116/94, OSP) stanajr na stanowisku, Ze jeieii ujawnia sie omyiki iub biedy merytoryczne w opisie czynu aibo w jego kwaiifikacji, to sad powinien wezwaé oskarzyciela do odpowitedniego zmodyfikowania opisu lub kwalifikacji prawnej. Jeteli oskarzyciel do czasu zamkniecia przewodu sadowego tego nie uczyni na pismie lub w oéwiadczeniu zioionym do protokoiu, to w komparacji wyroku naleiy przytoczyé opis zarzutu zawarty w akcie oskartenia bez iadnych zmian i dopiskow. A contrario, jezeii oskariyciel do czasu zarnkniecia przewodu sadowego zmodyfikuje opis czynu lub jego kwaiifikacje prawna, to w komparacji naleiy uwzglednié te zmiany. Podobne stanowisko zajai Sa_d Najwyiszy (wyrok z dnia 12 czerwca 1996 r. II KKN 25/96, Prokuratura i Prawo 1997 nr 6, poz. 97) stwierdzajac, 2e "Jeieli na rozprawie prokurator zmienii pierwotna ocene prawna czynu zawarta_ w akcie oskarienia, to przedmiotem postepowania jest kwestia odpowiedzialnoéci karnej oskarzonego za zarzucany czyn w ramach nowej oceny prawnej, a nie wediug kwalifikacji prawnej wskazanej w akcie oskarZenia". Pogiad Sqdu Apelacyjnego i Sadu Najwyiszego popieraja autorzy komentarza do dawnego k.p.k. (J. Bafia i inni: Kodeks postepowania karnego. Komentarz, Warszawa 1971 s. 431), S. Stachowiak (Giosa do wyroku SN z dnia 12 czerwca 1996 r., sygn. II KKN 25/96, Prokuratura i Prawo 1997, nr 6, s. 97 i nast.) i R. Stefafiski (w: Kodeks postepowania karnego. Komentarz pod red. Z. Gostyfiskiego, ABC 1998, torn II, s. 349). Przeciwnego zdania jest natomiast J. Satko (Glosa do wyroku SA w Lodzi z dnia 15 czerwca 1995 r., II Akr 116/94, OSP 1996, nr 2, s. 9192). Argumenty za pierwszym stanowiskiem sa_ tak skape, jak gdyby caie zagadnienie uwaiano za oczywiste. Podnosi sie mianowicie, 2e "ograniczenie uprawniefi oskariycieiskich nie znajduje Zadnych podstaw prawnych, co wiecej byioby wyrainie sprzeczne z obowiazujqca prokuratora zasadq obiektywizmu“ oraz ie "tyiko prokurator ma uprawnienie do zmiany lub odpowiedniej modyfikacji aktu oskarienia". Tymczasem, przeciwko takiernu stanowisku wysuwa sie trzy bardzo powaine argumenty prawnicze. Po pierwsze, poiski proces karny w sprawach z oskarienia publicznego nie jest oparty na czystym modelu skargowym, w ktorym oskarzyciel ma prawo dysponowania skarga. Rola sadu sprowadza sie tylko do oceny materiaiu dowodowego oferowanego przez strony. O braku czystej zasady skargowosci swiadczy przepis art. 14 § 2 k.p.k., zgodnie 2 ktorym odstapienie oskarzycieia publicznego od wniesienia oskarienia nie wiaie sadu. Po wtore, koncepcja dopuszczajaca moiiiwoéé zmiany treéci czynu zarzucanego, przez‘ jego nieskrepowane ksztaitowanie przez oskariycieia w zaieinoéci od poczynionych ustalefi, niweczyiaby znaczenie, jakie ma przyjecie przez sad innego opisu czynu przypisanego od zarzucanego, co wia_2e sie z prawem oskarionego do wyroku. P0 trzecie, gd\/by ustawodawca dopuszczai moiiiwosé modyfikowania treéci skargi przez oskariycieia, wprowadziiby odpowiednie przepisy, ktére przewiduje procedura cywiina co do zmiany powodztwa (pozwu). W konsekwencji wiec, wszelkie oéwiadczenia oskarzyciela zwiazane z modyfikacja aktu oskarienia naleiy traktowaé, jako wnioski 0”‘ odpowiednie uksztaitowanie przez sad tresci czynu przypisanego. W sporze tym, Sad Apelacyjny zdecydowanie opowiada sie za drugim stanowiskiem. Przepis art. 413 § 1 pkt 4 k.p.k., zob0wia_zuja_c sad do przytoczenia opisu i kwalifikacji prawnej czynu, ktérego popeinienie oskarzyciei zarzucai oskarionemu, ma na uwadze wyiacznie opis czynu i jego kwaiifikacje zawarta w pisemnym akcie oskariycieia publicznego. Jedyny dopuszczalny wyjatek od pisemnego aktu oskarienia dotyczy sytuacji okresionej w art. 398 § 1 k.|:>.k._ (proces wypadkowy). Po zioieniu pisemnego aktu oskarizenia powstaje stan zawisioéci sprawy, zas oskariyciel pubiiczny traci prawo dysponowania skarga i nie moie jej ani odwoiaé (argument z art. 14 § 2 k.p.k.), ani skutecznie  w sensie obiigujacym sad do uwzglednienia tego rodzaju oswiadczenia w ramach art. 43 § 1 pkt 4 k.p.k.  modyfikowaé pisemnie lub ustnie (argument z art. 398 § 1 i § 2 oraz z art.‘ 413 § 1 pkt 4 k.p.k.). Moie jedynie wnosié o odpowiednie uksztaitowanie przez sad W wyroku tresci czynu przypisanego i jego kwaiifikacji prawnej. 1»1—i~nH11:v n1'\H1'1F\ u.>n|t.e1'¢::l(111\m=.1' 111/VuTT<'PT .011|i11P!!'flfi1'1fE11f.1‘i1C?TEB(‘lT(121 1 11 Wyrok z dnia 4 kwietnia 2000 r., Sąd Apelacyjny - II AKa 11100 Page 2 of 3 opis czynu zarzucanego albo jego kwalifikacja prawna zawierają omyłki pisarskie (zdarza się, że opis czynu zarzucanego zawiera także błędy ortograficzne), rachunkowe, błędy merytoryczne (np. opis czynu nie przystaje do kwalifikacji prawnej), zaś oskarżyciel albo nie zajmuje w tych kwestiach żadnego stanowiska, albo składa wniosek o "sprostowanie aktu oskarżenia" albo modyfikuje - do czasu zamknięcia przewodu sądowego - opis czynu zarzucanego albo też zmienia jego kwalifikację prawną. Ostatnie dwie sytuacje mogą również wystąpić dopiero W głosach stron i być następstwem ujawnienia się w postępowaniu dowodowym przed sądem nowych okoliczności. Odpowiedź na tak postawione pytanie jest przedmiotem kontrowersji w literaturze prawniczej. Sąd Apelacyjny w Łodzi (wyrok z dnia 15 czerwca 1995 r., II AKr 116/94, OSP) stanął na stanowisku, że jeżeii ujawnią się omyłki lub błędy merytoryczne w opisie czynu albo w jego kwaiifikacji, to sąd powinien wezwać oskarżyciela do odpowiedniego zmodyfikowania opisu lub kwalifikacji prawnej. Jeżeli oskarżyciel do czasu zamknięcia przewodu sądowego tego nie uczyni na piśmie lub W oświadczeniu złożonym do protokołu, to w komparacji wyroku należy przytoczyć opis zarzutu zawarty w akcie oskarżenia bez żadnych zmian i dopisków. A contrario, jeżeli oskarżyciel do czasu zamknięcia przewodu sądowego zmodyfikuje opis czynu lub jego kwaiifíkację prawną, to W komparacji należy uwzględnić te zmiany. Podobne stanowisko zajął Sąd Najwyższy (wyrok z dnia 12 czerwca 1996 r. II KKN 25/96, Prokuratura i Prawo 1997 nr 6, poz. 97) stwierdzając, że "Jeżeli na rozprawie prokurator zmienił pierwotną ocenę prawną czynu zawartą w akcie oskarżenia, to przedmiotem postępowania jest kwestia odpowiedzialności karnej oskarżonego za zarzucany czyn w ramach nowej oceny prawnej, a nie _według kwalifikacji prawnej wskazanej w akcie oskarżenia". Pogląd Sądu Apelacyjnego i Sądu Najwyższego popierają autorzy komentarza do dawnego k.p.k. (J. Bafia i inni: Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Warszawa 1971 s. 431), S. Stachowiak (Giosa do wyroku SN z dnia 12 czerwca 1996 r., sygn. II KKN 25/96, Prokuratura i Prawo 1997, nr 6, s. 97 i nast.) i R. Stefański (w: Kodeks postępowania karnego. Komentarz pod red. Z. Gostyńskiego, ABC 1998, tom II, s. 349). Przeciwnego zdania jest natomiast J. Satko (Giosa do wyroku SA w Łodzi z dnia 15 czerwca 1995 r., II Akr 116/94, OSP 1996, nr 2, s. 91-92). Argumenty za pierwszym stanowiskiem są tak skąpe, jak gdyby całe zagadnienie uważano za oczywiste. Podnosi się mianowicie, że "ograniczenie uprawnień oskarżycieiskich nie znajduje żadnych podstaw prawnych, co więcej byłoby wyraźnie 'sprzeczne z obowiązującą prokuratora zasadą obiektywizmu“ oraz że "tylko prokurator ma uprawnienie do zmiany lub odpowiedniej modyfikacji aktu oskarżenia". Tymczasem, przeciwko takiemu stanowisku wysuwa się trzy bardzo poważne argumenty prawnicze. Po pierwsze, poiski proces karny w sprawach z oskarżenia publicznego nie jest oparty na czystym modelu skargowym, w którym oskarżyciel ma prawo dysponowania skargą. Rola sądu sprowadza się tylko do oceny materiału dowodowego oferowanego przez strony. O braku czystej zasady skargowości świadczy przepis art. 14 § 2 k.p.k., zgodnie z którym odstąpienie oskarżycieia publicznego od wniesienia oskarżenia nie wiąże sądu. Po wtóre, koncepcja dopuszczająca możiiwość zmiany treści czynu zarzucanego, przez' jego nieskrępowane kształtowanie przez oskarżyciela w zaieżności od poczynionych ustaleń, niweczyłaby znaczenie, jakie ma przyjęcie przez sąd innego opisu czynu przypisanego od zarzucanego, co wiąże się z prawem oskarżonego do wyroku. Po trzecie, gdyby ustawodawca dopuszczał możliwość modyfikowania treści skargi przez oskarżyciela, wprowadziłby odpowiednie przepisy, które przewiduje procedura cywilna co do zmiany powództwa (pozwu). W konsekwencji więc, wszelkie oświadczenia oskarżyciela związane z modyfikacją aktu oskarżenia należy traktować, jako wnioski 0” odpowiednie ukształtowanie przez sąd treści czynu przypisanego. W sporze tym, Sąd Apelacyjny zdecydowanie opowiada się za drugim stanowiskiem. Przepis art. 413 § 1 pkt 4 k.p.k., zobowiązując sąd do przytoczenia opisu i kwalifikacji prawnej czynu, którego popełnienie oskarżyciei zarzucał oskarżonemu, ma na uwadze wyłącznie opis czynu i jego kwalifikację zawartą W pisemnym akcie oskarżyciela publicznego. Jedyny dopuszczalny wyjątek od pisemnego aktu oskarżenia dotyczy sytuacji określonej w art. 398 § 1 k.p.k._ (proces wypadkowy). Po złożeniu pisemnego aktu oskarżenia powstaje stan zawisłości sprawy, zaś oskarżyciel publiczny traci prawo dysponowania skargą i nie może jej ani odwołać (argument z art. 14 § 2 k.p.k.), ani skutecznie - w sensie obligującym sąd do uwzględnienia tego rodzaju oświadczenia w ramach art. 43 § 1 pkt 4 k.p.k. - modyfikować pisemnie lub ustnie (argument z art. 398 § 1 i § 2 oraz z art.' 413 § 1 pkt 4 k.p.k.). Może jedynie wnosić o odpowiednie ukształtowanie przez sąd w wyroku treści czynu przypisanego i jego kwalifikacji prawnej. l¬-i-'l~n'ł'›"1‹=-v n1¬H1".:=- u.'n|t.e'1'‹:l(l1i\iim1' 11iÍV\ÍTČl3T .ŰnH11P!fflfl1'iÍE1¬If.1'l1C?TE¦(`lTd=1 1 11 --- STRONA 3 --- Wyrok Z dnia 4 kwictnia 2000 r., Sad Apelaoyjny  II AKEl 11/00 Page 3 of 3 Sytuacja W zakresie niedopuszczalnosci modyfikacji aktu oskarzenia jest identyczna z ta, ktora powstaje po Wniesieniu pisemnego srodka odwoiawczego. Modyfikacja srodka odwoiawczego po uptywie terminu do jego Wniesienia jest niernozliwa. Skariacy rnoze Wprawdzie po tyrn terminie skiadaé na pismie badé ustnie wnioski nawet nazywane "rnodj/fikacja_ srodka odwoiawczego", ale w istocie sa one tylko Wnioskami o uwzglednienie przez sad odwoiawczy z urzedu moiliwoéci rozpoznania sprawy, niezaieinie od granic srodka odwojawczego (Z. Doda, A. Gabriele: Kontrola odwoiawcza w procesie karnym, Dom Wydawniczy ABC 1997, s. 238245). Oskarzyciel nie moze Wiec po Wniesieniu pisemnego aktu oskarzenia skutecznie modyfikowaé opisu aktu zarzucanego lub kwalifikacji prawnej. Wszelkie oswiadczenia oskariycieia W omawianym Wzgiedzie pozbawione sa znaczenia prawnego i naleiy traktowaé je tylko jako Wnioski skierowane do sadu o dokonanie z urzedu w czesci rozstrzygajacej Wyroku innego opisu czynu przypisanego aibo innej jego kwalifikacji prawnej (art. 413_§ 2 pkt 1 k.p.k.). Jeieli oskarzyciel nie zajrnuje w tych kwestiach iadnego stanowiska, to sad powinien dokonaé wskazanych zmian w sentencji wyroku z urzedu, po uprzedzeniu stron na podstawie art. 399 k.p.k. Przepis ten odnosi sie Wprawdzie tylko do zmiany kwalifikacji prawnej czynu, ale ieiaca u jego podstaw idea niezaskakiwania stron moiiiwoécia odmiennych ocen czynu, powinna sk+aniaé do szerokiej jego interpretacji, obejmujacej takie moiliwosé zmian w opisie czynu przypisanego. Tego rodzaju wyktadnia uniemozliwia rowniet korygowanie zawartych W akcie oskarzenia omyiek pisarskich i rachunkowych, gdyi akt oskarzenia nie jest ani zarzadzeniem, ani orzeczeniem, a zatem nie odnosza sie do niego przepisy dotyczape mozliwosci sprostowania oczywistej omyjki pisarskiej Wzglednie rachunkowej, okreslone W art. 105 k.p.k. Wydaje sie jednak, ie wykiadnia celowosciowa powinna przemawiaé za dopuszczainoscia jednego tyiko ustepstwa. Uchybiatoby powadze wyroku przytaczanie W jego czesci _wstepnej (opis czynu zarzucanego) biedow ortograficznych oraz tzw. Iiterowek (opuszczenie liter). Sad powinien Wiec wyelirninowaé te biedy z opisu zarzucanego czynu. Konkludujac  w komparycji naleiy zawsze przytoczyé pierwotny (zawarty W pisemnym akcie oskarzenia) opis czynu zarzucanego i jego kwalifikacje prawnad nawet jeéli kwalifikacja ta oparta jest na dawnyrn stanie prawnym, a W miedzyczasie na"sta_pi+a zamiana ustawy (art. 4 § 1 k.k.). Nie dotyczy to jedynie sytuacji, W ktorych sad: _  zawiesii postepowanie W stosunku do okreslonego oskarzonego albo Wyiaczyi W caiosci iub czesci sprawe oskarionego do odrebnego rozpoznania, ~ rozpoznaje sprawe w ograniczonym zakresie podmiotowym iub przedmiotowym po Wniesieniu sprzeciwu od nakazu karnego albo po uchyieniu Wyroku przez sad odwotawczy i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania. Nieco inaczej jest Wowczas, gdy zastosowana byia W spraWie instytucja swiadka anonimowego i z tego powodu prokurator éwiadotnie nie okreslii doktadnie W akcie oskarzenia zarzucanego czynu ze wskazaniem czasu, miejsca, sposobu i okoiicznosci jego popeinienia oraz skutkow, a takze wysokosci powstaiej szkody. Zastosowanie W sprawie instytucji "swiadka incognito" nie zwainia oskarzycieia publicznego z Wynikajacego z art. 332 § 1 pkt 2 k.p.k. obowiazku dokiadnego okreslenia W akcie oskarzenia zarzucanego oskarzonemu czynu ze wskazaniem czasu, rniejsca, sposobu i okolicznosci jego popeénienia oraz skutkow, a takze wysokoéci powstaiej szkody (uchwaia SN z dnia 20 stycznia 1999 r., I KZP 21/98, OSNKW 1999, nr 12, poz. 3). Gdy brak ten ujawniony zostanie dopiero na rozprawie i prokurator nie skieruje do sadu Wniosku o odpowiednie uksztaitowanie tresci czynu przypisanego tak, by W razie Wydania Wyroku skazujacego rnoiliwe byio uczynienie zadoéé wymaganiom okreélonym W art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k., to sad nie jest wiadny dokonaé tej zmiany samodzielnie, gdyby orowadzita do zdekonspirowania swiadka anonimowego i powinien potraktowaé ten brak jako uniemozliwiajacy Wydanie prawidiowego wyroku i w konsekwencji zwrocié sprawe prokuratorowi do uzupeinienia postepowania przygotowawczego na podstawie art. 397 § 1 k.p.k. (postanowienie SA W Warszawie 2 dnia 13 sierpnia 1999 r. II AKZ 238/99, niepubl.). hfinMex nnliiwewnltersk|11wer.n1fWKPTJOnlineI'c011t6nt.1'DC?r6ClIC1=13526412357997... 2012111 I Wyrok z dnia 4 kwietnia 2000 r., Sąd Apelacyjny - II AKa 11/00 Page 3 of 3 Sytuacja W zakresie niedopuszczalności modyfikacji aktu oskarżenia jest identyczna z tą, która powstaje po wniesieniu pisemnego środka odwoławczego. Modyfikacja środka odwoławczego po upływie terminu do jego wniesienia jest niemożliwa. Skarżący może wprawdzie po tym terminie składać na piśmie bądź ustnie wnioski nawet nazywane "moclyfikacją środka odwoławczego", ale w istocie są one tylko wnioskami o uwzględnienie przez sąd odwoławczy z urzędu możliwości rozpoznania sprawy, niezależnie od granic środka odwoławczego (Z. Doda, A. Gabriele: Kontrola odwoławcza w procesie karnym, Dom Wydawniczy ABC 1997, s. 238-245). Oskarżyciel nie może więc po wniesieniu pisemnego aktu oskarżenia skutecznie modyfikować opisu aktu zarzucanego lub kwalifikacji prawnej. Wszelkie oświadczenia oskarżyciela w omawianym względzie pozbawione są znaczenia prawnego i należy traktować je tylko jako wnioski skierowane do sądu o dokonanie z urzędu w części rozstrzygającej wyroku innego opisu czynu przypisanego aibo innej jego kwalifikacji prawnej (art. 413_§ 2 pkt 1 k.p.k.). Jeżeli oskarżyciel nie zajmuje w tych kwestiach żadnego stanowiska, to sąd powinien dokonać wskazanych zmian w sentencji wyroku z urzędu, po uprzedzeniu stron na podstawie art. 399 k.p.k. Przepis ten odnosi się wprawdzie tylko do zmiany kwalifikacji prawnej czynu, ale ieżąca u jego podstaw idea niezaskakiwania stron możliwością odmiennych ocen czynu, powinna skłaniać do szerokiej jego interpretacji, obejmującej także możliwość zmian w opisie czynu przypisanego. Tego rodzaju wykładnia uniemożliwia również korygowania zawartych w akcie oskarżenia omyłek pisarskich i rachunkowych, gdyż akt oskarżenia nie jest ani zarządzeniem, ani orzeczeniem, a zatem nie odnoszą się do niego przepisy dotyczące możliwości sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej względnie rachunkowej, określone w art. 105 k.p.k. Wydaje się jednak, że wykładnia celowościowa powinna przemawiać za dopuszczalnością jednego tylko ustępstwa. Uchybiałoby powadze wyroku przytaczanie w jego części _wstępnej (opis czynu zarzucanego) błędów ortograficznych oraz tzw. literówek (opuszczenie liter). Sąd powinien więc wyeliminować te błędy z opisu zarzucanego czynu. Konkludując - w komparycji należy zawsze przytoczyć pierwotny (zawarty w pisemnym akcie oskarżenia) opis czynu zarzucanego i jego kwalifikacje prawną nawet jeśli kwalifikacje ta oparta jest na dawnym stanie prawnym, a w międzyczasie nastąpiła zamiana ustawy (art. 4 § 1 k.k.). Nie dotyczy to jedynie sytuacji, w których sąd: _ - zawiesił postępowanie w stosunku do określonego oskarżonego albo wyłączył w całości lub części sprawę oskarżonego do odrębnego rozpoznania, ~ rozpoznaje sprawę w ograniczonym zakresie podmiotowym lub przedmiotowym po wniesieniu sprzeciwu od nakazu karnego aibo po uchyieniu wyroku przez sąd odwoławczy i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania. Nieco inaczej jest wówczas, gdy zastosowana była w sprawie instytucja świadka anonimowego i z tego powodu prokurator świadomie nie określił dokładnie w akcie oskarżenia zarzucanego czynu ze wskazaniem czasu, miejsca, sposobu i okoliczności jego popełnienia oraz skutków, a także wysokości powstałej szkody. Zastosowanie w sprawie instytucji "świadka incognito" nie zwalnia oskarżyciela publicznego z wynikającego z art. 332 § 1 pkt 2 k.p.k. obowiązku dokładnego określenia w akcie oskarżenia zarzucanego oskarżonemu czynu ze wskazaniem czasu, miejsca, sposobu i okoliczności jego popełnienia oraz skutków, a także wysokości powstałej szkody (uchwała SN z dnia 20 stycznia 1999 r., I KZP 21/98, OSNKW 1999, nr 1-2, poz. 3). Gdy brak ten ujawniony zostanie dopiero na rozprawie i prokurator nie skieruje do sądu wniosku o odpowiednie ukształtowanie treści czynu przypisanego tak, by w razie wydania wyroku skazującego możliwe było uczynienie zadość wymaganiom określonym w art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k., to sąd nie jest władny dokonać tej zmiany samodzielnie, gdyby prowadziła do zdekonspirowania świadka anonimowego i powinien potraktować ten brak jako uniemożliwiający wydanie prawidłowego wyroku i w konsekwencji zwrócić sprawę prokuratorowi do uzupełnienia postępowania przygotowawczego na podstawie art. 397 § 1 k.p.k. (postanowienie SA w Warszawie z dnia 13 sierpnia 1999 r. II AKz 238/99, niepubl.). hn“n'łi'li=.Y nniiiwe_wnlierskli1wer.nifWKPl.On1inef'c0ntCnt.1'DC?r6üÍC1=1 3526412357997... 2012-11-1 l