Postanowienie II K01 98

--- STRONA 1 --- _ _ _ _j__j_ ____ ___ _ V KKN 3,'00  tekst Postanowienie Sadu Najwyzszego z dnia 15 marca 2000 r. ' V KKN 3100 Przepis art. 93 k.k. w czesci, w jakiej formuiuje formaine pnzesianki zastosowania srodka zabezpieczajacego (wysiuchanie lekarzy psychiatrow i psychologa), zawiera norme procesowa. LEX nr 50996, Prokj Pr.wkf. 2000/9/6 V ‘ 50996 1a&£3 Sklad orzekajqcy Przewodniczacy: Sedzia SN Jacek Sobczak. Sedziowie SN: Piotr Hofmafiski (spraw.), Wiesiaw Maciak. Protokolantz Joanna Satachewicz. Uzasadnienie faktyczne A Prokurator Rejonowy w Swidnicy wystapii do Sadu Rejonowego w Swidnicy z wnioskiem 0 umomenie postepowania karnego wobec Jadwigi C. i zastosowanie wobec niej érodka zabezpieczajacego w postaci umieszozenia w zamknietym zakiadzie psychiatrycznym. Uzasadniajac ten wniosek Prokurator wskazai, Ze Jadwiga C. podejrzana jest 0 czyn z art. 190 § 1 kk polegajacy na tym, iz groziia Andrzejowi Z. popetnieniem przestepstwa w postaci zniszczenia goiebi, przy czym groiby te wzbudziiy uzasadnione obawy, 2e zostana speinione. Ponadto Jadwiga C. podejrzanabyia o popeinienie zakwaiifikowanych przez prokuratora z art. 216 § 1 w zw. z art. 12 kk przestepstw na szkode Andrzeja, Bozeny i Adriana Z. poprzez zniewazanie ich siowami wulgarnymi i uwiaczajacymi ich ozci. Opierajac sie na ziozonych do akt sprawy opiniach dwoch biegiych psychiatrow, Prokurator wskazai, 2e Jadwiga C. cierpi na zespdt paranoiczny pod postacia obiedu pieniaczego, tempore criminis, ma caikowicie zniesiona zdolnoéé rozpoznania znaczenia czynu i pokierowania swoim postepowaniem i w zwiazku z tym konieczne jest orzeczenie wobec niej srodka zabezpieczajacego w postaci umieszczenia w zamknietym za kiadzie ieczniozym.  . Postanowieniem z dnia 12 maja 1999 r., sygn. II K01 98, Sad Rejonowy w Swidnicy, na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 kpk i art. 93 kk, postepowanie karne wobec Jadwigi C. umorzyt i orzeki o umieszczeniu jej w zamknietym zakiadzie psychiatrycznym. Uzasadniajac to postanowienie Sad Rejonowy odwoiai sis do opinii biegiych, dochodzac do wniosku, 2e w sprawie zachodza warunki do zastosowania wobec podejrzanej art. 31 § 1 kk. Ponadto Sad Rejonowy wywiodi, 2e umieszozenie Jadwigi C. w zarnknietym zakiadzie psychiatrycznym konieczne jest w celu zapobiezenia popeinieniu przez nia w przyszioéci czynow podobnego rodtaju z uwagi na zupeiny brak krytycyzmu co do swojego postepowania. Postanowienie powyzsze poddane zostaio kontroii instancyjnej na skutek zazalenia podejrzanej Jadwigi C. Po jego rozpoznaniu, Sad Okregowy w Swidnicy, postanowieniem z dnia 5 paidziernika 1999 r., sygn. IV K2 350199, zaskarzone postanowienie utrzymai w mocy. Uzasadniajac to postanowienie Sad Okregowy powtorzyi wywéd Sadu Rejonowego dotyczaoy schorzenia, na ktore cierpi podejrzana, oraz potrzeby zapobiezenia popeiniania przez nia podobnych przestepstw w przysziosci. Postanowienie Sadu Okregowego zostaio zaskarzone kasacja przez Rzecznika Praw Obywatelskich. W kasacji sformuiowane zostaiy zarzuty razacej obrazy prawa materiainego I procesowego, to jest art. 92 i art. 424 § 1 kpk oraz art. 93 kk, polegajace na braku uzasadnienia stanowiska sqdu w przedmiocie ustaienia, Ze Jadwiga C. jest sprawczynia zarzucanych Vjej czynow, a takze na nieprzeprowadzeniu obligatoryjnego dowodu w postaci wysiuchania biegiego psychologa przed wydaniem orzeczenia 0 umieszczeniu Jadwigi C. w zamknietym zakiadzie tytuiem srodka zabezpieczajacego. Opierajac sie na powyzszych zarzutach, autor kasacji wniosi 0 uchylenie zaskarzonego postanowienia oraz postanowienia Sadu Rejonowego w Swidnicy i przekazanie sprawy sadowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Postanowieniem z dnia 9 lutego 2000 r. Sad Najwyzszy wstrzymai wykonanie zaskarzonego kasacja postanowienia. Rozpoznajac kasacje Sad Najwyzszy zwazyi, co nastepuje. Obydwa podniesione zarzuty sa trafne, z tym 2e podlegaja zakwaiifikowaniu jako razaca obraza prawa procesowego. Ocena, czy w sprawie doszio do naruszenia prawa materialnego, jest w sprawie co najmniej przedwczesna, albowiem w swietle tego, co ustaliiy orzekajace w sprawie sady, w ogole nie mozna podjaé proby oceny, czy zachodza przesianki zastosowania wobec podejrzanej srodka zabezpieczajacego. Nie uiega watpliwosci, Ze wydanie ozzeczenia w przedmiocie umieszczenia podejrzanego w zamknietym zakiadzie psychiatrycznym dopuszczalne jest tyiko wowczas, gdy ustalone zostanie, Ze podejrzany dopuécii sie zarzucanych mu czynow zabronionyoh. W swietle art. 94 § 1 kk nie uiega watpliwosci, System iihyformaroji Prawnej Lex (Lex On71ega) 2912013 Stan prawny programu: 1201307**3’1W” W _ _ _ _,___ ____ __ _ V KKN 3ƒ0Ü -tekst Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 marca 2000 r. ` V KKN 3l00 Przepis art. 93 k.k. w części, w jakiej formułuje formalne przesłanki zastosowania środka zabezpieczającego (wysłuchanie lekarzy psychiatrówi psychologa), zawiera normę procesową. LEX nr 50996, Prok.r' Pr.-wkł. 2000/9/6 V * 50996 :fiü&3 Skład orzekający Przewodniczący: Sędzia SN Jacek Sobczak. Sędziowie SN: Piotr Hofmański (spraw), Wiesław Maciak. Protokolant: Joanna Satachewicz. Uzasadnienie faktyczne A Prokurator Rejonowy w Świdnicy wystąpił do Sądu Rejonowego w Świdnicy z wnioskiem o umomenie postępowania karnego wobec Jadwigi C. i zastosowanie wobec niej środka zabezpieczającego w postaci umieszczenia w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym. Uzasadniając ten wniosek Prokurator wskazał, że Jadwiga C. podejrzana jest o czyn z art. 190 § 1 kk polegający na tym, iz groziła Andrzejowi Z. popełníeniem przestępstwa w postaci zniszczenia gołębi, przy czym groźby te wzbudziły uzasadnione obawy, że zostaną spełnione. Ponadto Jadwiga C. podejrzanabyła o popełnienie zakwalifikowanych przez prokuratora z art. 216 § 1 w zw. z art. 12 kk przestępstw na szkodę Andrzeja, Bożeny i Adriana Z. poprzez zniewazanie ich słowami wulgarnymi i uwłaczającymi ich czci. Opierając się na złożonych do akt sprawy opiniach dwóch biegłych psychiatrów, Prokurator wskazał, że Jadwiga C. cierpi na zespół paranoiczny pod postacią obłędu pieniaczego, tempore criminis, ma całkowicie zniesioną zdolność rozpoznania znaczenia czynu i pokierowania swoim postępowaniem i w związku z tym konieczne jest orzeczenie wobec niej srodka zabezpieczającego w postaci umieszczenia w zamkniętym za kładzie leczniczym. - . Postanowieniem z dnia 12 maja 1999 r., sygn. ll Ko* 98, Sąd Rejonowy w Świdnicy, na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 kpk ž art. 93 kk, postępowanie karne wobec Jadwigi C. umorzył i orzekł o umieszczeniu jej w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym. Uzasadniając to postanowienie Sąd Rejonowy odwołał się do opinii biegłych, dochodząc do wniosku, że w sprawie zachodzą warunki do zastosowania wobec podejrzanej art. 31 § 1 kk. Ponadto Sąd Rejonowy wywiódł, że umieszczenie Jadwigi C. w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym konieczne jest w celu zapobieżenia popełnieniu przez nią w przyszłości czynów podobnego rodzaju z uwagi na zupełny brak krytycyzmu co do swojego postępowania. Postanowienie powyższe poddane zostało kontroli instancyjnej na skutek zażalenia podejrzanej Jadwigi C. Po jego rozpoznaniu, Sąd Okręgowy w Świdnicy, postanowieniem z dnia 5 pażdziernika 1999 r.-, sygn. IV Kz 350!99, zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy. Uzasadniając to postanowienie Sąd Okręgowy powtórzył wywód Sądu Rejonowego dotyczący schorzenia, na które cierpi podejrzana, oraz potrzeby zapobieżenia popełnienia przez nią podobnych przestępstw w przyszłości. Postanowienie Sądu Okręgowego zostało zaskarżone kasacją przez Rzecznika Praw Obywatelskich. W kasacji sformułowane zostały zarzuty rażącej obrazy prawa materialnego i procesowego, to jest art. 92 i art. 424 § 1 kpk oraz art. 93 kk, polegające na braku uzasadnienia stanowiska sądu w przedmiocie ustalenia, że Jadwiga C. jest sprawczynią zarzucanych 'jej czynów, a także na nieprzeprowadzeniu obligatoryjnego dowodu w postaci wysłuchania biegłego psychologa przed wydaniem orzeczenia 0 umieszczeniu Jadwigi C. w zamkniętym zakładzie tytułem środka zabezpieczającego. Opierając się na powyższych zarzutach, autor kasacji wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia Sądu Rejonowego w Świdnicy i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Postanowieniem z dnia 9 lutego 2000 r. Sąd Najwyższy wstrzymał wykonanie zaskarżonego kasacją postanowienia. Rozpoz_nając kasację Sąd Najwyższy zwazył, co następuje. Obydwa podniesione zarzuty są trafne, z tym że podlegają zakwalifikowaniu jako rażąca obraza prawa procesowego. Ocena, czy w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, jest w sprawie co najmniej przedwczesna, albowiem w świetle tego, co ustaliły orzekające w sprawie sądy, w ogóle nie można podjąć próby oceny, czy zachodzą przesłanki zastosowania wobec podejrzanej środka zabezpieczającego. Nie ulega wątpliwości, że wydanie orzeczenia w przedmiocie umieszczenia podejrzanego w zamkniętym zakładzie psychíatrycznym dopuszczalne jest tylko wówczas, gdy ustalone zostanie, że podejrzany dopuścił się zarzucanych mu czynów zabronionych. W świetle art. 94 § 1 kk nie ulega wątpliwości, System lríformarcji Prawnej Lex (Lex Omega) 2ŠÍ201 3 Stan prawny programu: 121013-O7*-Íāźtýń" Ń --- STRONA 2 --- ___ __ __ _____ _ _ __ __ \{i(KN 3,100  tekst 2e zastosowanie srodka zabezpieczajacego w postaci umieszczenia w odpowiednim zakiadzie psychiatrycznym dopuszczalne jest jedynie wowczas, gdy zostanie ustaione, ze sprawca popeinii czyn w stanie niepoczytalnosci okresionej w art. 31 § 1 kk i 2e jest to czyn o znacznej spoiecznej szkodliwosci (por. w tym wzgledzie postanowienia Sadu Najwyzszego wydane na gruncie kk z 1969 r., ale zachowujace aktualnosé: z dnia 24 stycznia 1997 r., . Prok. i Pr. 1997. z. 6, poz. 3 oraz z dnia 25 czerwca 1997 r., , Prok. i Pr. 1998, z. 2, poz. 1). Zarowno w zaskarzonym postanowieniu, jak i w postanowieniu Sadu Rejonowego w Swidnicy kwestie te w ogole nie byiy przedmiotem rozwazarfi. Do umieszczenia Jadwigi C. w zamknietym zakiadzie psyohiatrycznym doszio zatem przy braku ustalenia okreslonej prawem materialnym przestanki zastosowania tego srodka zabezpieczajacego, co stanowi razaca obraze prawa procesowego w rozumieniu art. 523 kpk. I Trafny jest takze zarzut polegajacy na nie wysiuchaniu przed wydaniem orzeczenia biegiego psychoioga, czego w sposob nie budzacy watpliwoéci vvymaga przepis art. 93 kk in fine. Sformuiowanie "sad wysiuchuje" moze bye interpretowane wytacznie jako naiozony na sad obowiazek wysiuchania psychologa przed wydaniem postanowienia. To uchybienie jest, wedtug Sadu Najwyzszego, razaca obraza prawa procesowego. Przepis art. 93 kk, w czesci, w jakiej formuéuje formalne przesianki zastosowania srodka zabezpieczajacego (wysiuchanie alekarzy psychiatrow i psychologa), zawiera bowiem norme procesowa. Ponownie rozpoznajac sprawe, Sad Rejonowy zobowiazany bedzie do dokonania ustaiefz w przedmiocie popetnienia przez podejrzana Jadwige C. czynow zarzucanych jej przez prokuratora oraz  ewentualnie  stopnia ich spoiecznej szkodliwosci, przy uwzglednieniu catoksztaitu materiatu dowodowego zgromadzonego w sprawie. Gdyby Sad Rejonowy doszedl do przekonania, ze sprawstwo Jadwigi C. nie budzi watpliwosci, zobowiazany bedzie dozbadania, czy zachodza pozostaie przesianki stosowania srodka zabezpieczajacego okreslone prawem, zas przed ewentualnym zastosowaniem tego srodka wysiucha  stosownie do przepisu art. 93 kk  biegiych lekarzy psychiatréw i psychologa. Qrstem lnformacji Prawifiej Lex {Lax Omega) 2612013 Stafirbrawny programuz 20130731 i 7 j ___ _ _ ____ _ _ __ __ 'QĹKN 3[00 - tekst że zastosowanie środka zabezpieczającego w postaci umieszczenia w odpowiednim zakładzie psychiatrycznym dopuszczalne jest jedynie wówczas, gdy zostanie ustalone, że sprawca popełnił czyn w stanie niepoczytalności określonej w art. 31 § 1 kk i że jest to czyn o znacznej społecznej szkodliwości (por. w tym względzie postanowienia Sądu Najwyższego wydane na gruncie kk z 1969 r., ale zachowujące aktualność: z dnia 24 stycznia 1997 r., , Prok. i Pr. 1997. z. 6, poz. 3 oraz z dnia 25 czenyca 1997 r., , Prok. i Pr. 1998, z. 2, poz. 1). Zarówno w zaskarżonym postanowieniu, jak i w postanowieníu Sądu Rejonowego w Świdnicy kwestie te w ogóle nie były przedmiotem rozważań. Do umieszczenia Jadwigi C. w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym doszło zatem przy braku ustalenia określonej prawem materialnym przesłanki zastosowania tego środka zabezpieczającego, co stanowi rażącą obrazę prawa procesowego w rozumieniu art. 523 kpk. I Trafny jest także zarzut polegający na nie wysłuchaniu przed wydaniem orzeczenia biegłego psychołoga, czego w sposób nie budzący wątpliwości vvymaga przepis art. 93 kk in fine. Sformułowanie "sąd wysłuchuje" może być interpretowane wyłącznie jako nałożony na sąd obowiązek wysłuchania psychologa przed wydaniem postanowienia. To uchybienia jest, według Sądu Najwyższego, rażącą obrazą prawa procesowego. Przepis art. 93 kk, w części, w jakiej formułuje formalne przesłanki zastosowania środka zabezpieczającego (wysłuchania lekarzy psychiatrów i psychologa), zawiera bowiem normę procesową, Ponownie rozpoznając sprawę, Sąd Rejonowy zobowiązany będzie do dokonania ustaleń w przedmiocie popełnienia przez podejrzaną Jadwigę C. czynów zarzucanych jej przez prokuratora oraz - ewentualnie - stopnia ich społecznej szkodliwości, przy uwzględnieniu oaiokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Gdyby Sąd Rejonowy doszedł do przekonania, że sprawstwo Jadwigi C. nie budzi wątpliwości, zobowiązany będzie dozbadania, czy zachodzą pozostałe przesłanki stosowania środka zabezpieczającego określone prawem, zaś przed ewentualnym zastosowaniem tego środka wysłucha - stosownie do przepisu art. 93 kk - biegłych lekarzy psychiatrów i psychologa. Šrslem Informacji Prawnej Lex (Lex Omega) 26l2013 StanSprawny programu: 2013-07-31 Í 7 ż