Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 kwietnia 2015 r. II KK 6/15 1 2 1 2 3 4 5 6 UZASADNIENIE Skład orzekający Przewodniczący: Sędzia SN Waldemar Płóciennik. Sędziowie: SN Józef Szewczyk, SA del. do SN Dariusz Kala (sprawozdawca). przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej: Małgorzaty Wilkosz-Śliwy. Sentencja Sąd Najwyższy w sprawie T. G. o wydanie wyroku łącznego po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2015 r., kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego od wyroku łącznego Sądu Rejonowego w W. z dnia 8 kwietnia 2013 r., uchyla zaskarżony wyrok łączny w pkt II i w tej części przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania; w pozostałej części kasację pozostawia bez rozpoznania i w tym zakresie wydatkami postępowania kasacyjnego obciąża Skarb Państwa. Uzasadnienie faktyczne T. G. został skazany prawomocnymi wyrokami: Sądu Rejonowego w K. z dnia 24 sierpnia 1993 r., sygn. akt II K 355/93 za przestępstwo z art. 203 § 1 d.k.k. w zw. z art. 265 § 1 d.k.k. w zw. z art. 205 § 1 d.k.k. w zw. z art. 208 d.k.k. i art. 238 d.k.k. w zw. z art. 58 d.k.k. i art. 10 § 2 d.k.k. popełnione w okresie od dnia 27 grudnia 1992 r. do dnia 14 marca 1993 r. na karę 1 (jednego) roku i 6 (sześć) miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszący 4 (cztery) lata oraz karę grzywny w kwocie 300 (trzysta) złotych; postanowieniem z dnia 30 czerwca 1996 r. zarządzono wykonanie wyżej wskazanej kary pozbawienia wolności; Sądu Rejonowego w K. z dnia 31 sierpnia 1993 r., sygn. akt II K 562/93 za przestępstwo z art. 203 § 2 d.k.k. popełnione w dniu 12 lipca 1993 r. na karę grzywny w kwocie 200 (dwieście) złotych; Sądu Rejonowego w K. z dnia 15 października 1993 r., sygn. akt II K 465/93 za dwa przestępstwa z art. 265 § 1 d.k.k. w zw. z art. 205 § 1 d.k.k. w zw. z art. 58 d.k.k. i art. 10 § 2 d.k.k. popełnione w okresie od dnia 10 listopada 1992 r. do dnia 18 grudnia 1992 r. i w okresie od dnia 29 stycznia 1993 r. do dnia 12 lutego 1993 r. na kary po 1 (jednym) roku i 3 (trzech) miesiącach pozbawienia wolności i po 400 (czterysta) złotych grzywny, a w rezultacie na karę łączną 1 (jednego) roku i 6 (sześć) miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszący 4 (cztery) lata oraz karę łączną grzywny w kwocie 500 (pięćset) złotych; postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z dnia 9 maja 1996 r., sygn. akt II Ko 65/96 zarządzono wykonanie wyżej wskazanej kary pozbawienia wolności; Sądu Rejonowego w K. z dnia 29 czerwca 1994 r., sygn. akt II K 502/94 za przestępstwo z art. 205 § 2 d.k.k. popełnione w dniu 23 marca 1994 r. na karę grzywny w kwocie 50 (pięćdziesięciu) złotych; Sądu Rejonowego w P. z dnia 30 stycznia 1995 r., sygn. akt VI K 139/95 za przestępstwo z art. 203 § 2 d.k.k. popełnione w dniu 4 października 1994 r. na karę grzywny w kwocie 800 (osiemset) złotych; II KK 6/15 - Wyrok Sądu Najwyższego
--- STRONA 2 ---
7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 Sądu Rejonowego w K. z dnia 23 stycznia 1995 r., sygn. akt II K 804/94 za przestępstwo z art. 211 d.k.k. popełnione w dniu 10 marca 1994 r. na karę 1 (jednego) roku i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności i karę grzywny w kwocie 800 (osiemset) złotych; na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności zaliczono okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie od dnia 4 października 1994 r. do dnia 12 października 1994 r. Sądu Rejonowego w T. z dnia 14 lutego 1996 r., sygn. akt II K 247/96 za przestępstwo z art. 204 § 2 d.k.k. popełnione w czerwcu 1995 r. na karę grzywny w kwocie 400 (czterysta) złotych; Sądu Rejonowego w K. z dnia 21 lutego 1996 r., sygn. akt II K 132/96 za czyn z art. 54 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych popełniony w dniu 2 stycznia 1995 r. na karę grzywny w kwocie 500 (pięćset) złotych; Sądu Rejonowego w K. z dnia 29 kwietnia 1996 r., sygn. akt II K 356/96 za przestępstwo z art. 204 § 3 d.k.k. popełnione w okresie od dnia 31 grudnia 1993 r. do dnia 28 stycznia 1994 r. na karę grzywny w kwocie 700 (siedemset) złotych; Sądu Rejonowego w K. z dnia 13 lutego 2000 r. w sprawie prowadzonej pod sygnaturą akt II K 109/00 za przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. popełnione w okresie od 4 lipca 1999 r. do 10 sierpnia 1999 r. na karę 1 (jeden) rok i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 4 lat i karę grzywny w ilości 50 (pięćdziesiąt) stawek dziennych po 30 (trzydzieści) złotych każda; postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z dnia 26 września 2002 r. zarządzono wykonanie kary pozbawienia wolności. Nakazem karnym wydanym przez Sąd Rejonowy w K. z dnia 15 listopada 2001 r. w sprawie o sygn. akt II K 846/01 za czyn z art. 123 ust. 1 ustawy z dnia 21 lipca 2000 r. prawo telekomunikacyjne popełnione w dniu 19 maja 2001 r. na karę 10 miesięcy ograniczenia wolności polegającej na wykonywaniu nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 godzin miesięcznie; postanowieniem z dnia 7 listopada 2002 r. Sądu Rejonowego K. zarządzono skazanemu wykonanie 150 dni zastępczej kary pozbawienia wolności w miejsce kary ograniczenia wolności opisanej powyżej. Sądu Rejonowego w S. z dnia 11 stycznia 2002 r. w sprawie prowadzonej pod sygn. akt II K 1546/01 za przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. popełnione w dniu 21 czerwca 2001 r. na karę łączną 10 miesięcy pozbawienia wolności i 150 stawek dziennych grzywny po 10 zł każda; Sądu Rejonowego w K. z dnia 30 października 2002 r. w sprawie prowadzonej pod sygnaturą akt II K 15/02 za przestępstwo z art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. popełnione w dniu 7 września 2001 r. na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, przy czym w sprawie tej połączeniu podlegały niniejsza kara z karą opisaną w punkcie 4 i wymierzono karę łączną 1 roku i 8 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres lat 5; postanowieniem z dnia 9 maja 2007 r. Sąd Rejonowy w K. zarządził wykonanie orzeczonej kary łącznej pozbawienia wolności; Sądu Rejonowego w K. z 16 grudnia 2003 r. w sprawie prowadzonej pod sygnaturą akt II K 567/03 za przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. popełnione w dniu 17 sierpnia 2002 r. na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności; skazany odbył karę w całości w okresie od 25 marca 2008 r. do 25 listopada 2008 r.; Sądu Rejonowego w K. z dnia 22 grudnia 2006 r., sygn. akt VI K 909/06 za przestępstwo z art. 178a § 1 k.k. popełnione w dniu 12 października 2006 r. na karę jednego roku i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszaniem jej wykonania na okres próby wynoszący 5 (pięć) lat oraz karę grzywny w rozmiarze 100 (stu) stawek dziennych w wysokości po 20 (dwadzieścia) złotych każda z nich; ponadto orzeczono zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 4 (czterech) lat i świadczenie pieniężne w wysokości 400 (czterystu) złotych; w sprawie tej nie zrządzono wykonania kary pozbawienia wolności; Sądu Rejonowego w K. z dnia 22 marca 2007 r., sygn. akt VI K 99/07 za przestępstwo z art. 209 § 1 k.k. popełnione w okresie od lutego 2006 r. do grudnia 2006 r. na karę 8 (ośmiu) miesięcy ograniczenia wolności poprzez wykonywanie nieodpłatnej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 (dwudziestu) godzin miesięcznie, z orzeczeniem obowiązku łożenia bieżących alimentów na rzecz małoletniego syna; Sądu Rejonowego w A. z dnia 6 kwietnia 2007 r., sygn. akt II K 411/06 za przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. popełnione w okresie od 03 do 7 kwietnia 2006 r. na karę 7 (siedmiu) miesięcy pozbawienia wolności; Sądu Rejonowego w K. z dnia 17 kwietnia 2007 r., sygn. akt II K 286/06 za przestępstwo z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. i art. 271 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. popełnione w dniu 21 lipca 2006 r. na karę 1 (jednego) roku i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności oraz karę grzywny w rozmiarze 80 (osiemdziesięciu) stawek dziennych w wysokości po 10 (dziesięć) złotych każda z nich; Sądu Rejonowego w T. z dnia 26 kwietnia 2007 r., sygn. akt X K 258/07 za przestępstwo z art. 209 § 1 k.k. popełnione w okresie od dnia 21 stycznia 2006 r. do dnia 15 listopada 2006 r. na karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności; Sądu Rejonowego w O. z dnia 22 sierpnia 2007 r., sygn. akt VI K 37/07 za przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. i art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. popełnione w dniu 6 października 2005 r. na karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności z orzeczeniem obowiązku naprawienia szkody;
--- STRONA 3 ---
21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 I II III Sądu Rejonowego w K. z dnia 30 października 2007 r., sygn. akt VI K 132/07 za przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. popełnione w dniu 12 sierpnia 2006 r. na karę 1 (jednego) roku pozbawienia wolności z orzeczeniem obowiązku naprawienia szkody; Sądu Rejonowego w K. z dnia 6 listopada 2007 r., sygn. akt II K 227/07 za przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. popełnione w dniu 10 listopada 2006 r. na karę 2 (dwóch) lat i 4 (czterech) miesięcy pozbawienia wolności; Sądu Rejonowego w K. z dnia 6 listopada 2007 r., sygn. akt VII K 451/07 za ciąg dwóch przestępstw z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. popełnionych w dniach 12 i 15 stycznia 2007 r. na karę 1 (jednego) roku pozbawienia wolności; Sądu Rejonowego w K. z dnia 7 listopada 2007 r., sygn. akt VI K 878/06 za przestępstwo z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. popełnione w okresie lipiec - 22 lipca 2006 r. na karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności; Sądu Rejonowego w S. z dnia 20 listopada 2007 r., sygn. akt II K 172/07 za przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. popełnione w dniu 22 marca 2007 r. na karę 8 (ośmiu) miesięcy pozbawienia wolności; Sądu Rejonowego w K. z dnia 23 czerwca 2008 r., sygn. akt II K 511/07 za przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. popełnione w dniu 16 czerwca 2007 r. na karę 9 (dziewięciu) miesięcy pozbawienia wolności, z obowiązkiem naprawienia szkody; Sądu Rejonowego w K. z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt II K 89/08 za przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 271 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. popełnione w dniu 3 lipca 2006 r. na karę 8 (ośmiu) miesięcy pozbawienia wolności; Sądu Rejonowego w W. z dnia 4 grudnia 2008 r., sygn. akt II K 453/08 za przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. popełnione w dniu 23 lutego 2007 r. na karę 1 (jednego) roku pozbawienia wolności oraz z zobowiązaniem do naprawienia szkody w całości; Sądu Rejonowego w K. z dnia 18 marca 2009 r., sygn. akt II K 20/09 za przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 271 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. popełnione w okresie od 4 marca 2006 r. do 5 marca 2006 r. na karę 1 (jednego) roku i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności; Sądu Rejonowego w W. z dnia 7 lutego 2011 r., sygn. akt III K 905/08 za przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. popełnione w okresie od 14 marca 2006 r. do 1 maja 2006 r. na karę 1 (jednego) roku i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności; Wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w K. z dnia 29 września 2009 r., sygn. akt II K 82/09 połączono wyroki Sądu Rejonowego w K. z dnia 24 sierpnia 1993 r., sygn. akt II K 355/93 oraz Sądu Rejonowego w K. z dnia 15 października 1993 r., sygn. akt II K 465/93 wymierzając karę 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności. Ponadto w wyroku łącznym Sądu Rejonowego w W. z 8 kwietnia 2013 r. (III K 305/12) wskazano, że co do ww. skazanego połączono kary z wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia 24 sierpnia 1993 r., sygn. akt II K 355/93, z wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia 31 sierpnia 1993 r., sygn. akt II K 562/93 oraz z wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia 15 października 1993 r., sygn. akt II K 465/93 wymierzając karę grzywny w wysokości 90 stawek dziennych po 10 (dziesięć) złotych każda z nich. W wyroku łącznym Sądu Rejonowego w W. z 8 kwietnia 2013 r. (III K 305/12) wskazano także, że co do ww. skazanego połączono kary z wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia 29 czerwca 1994 r., sygn. akt II K 502/94, z wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia 23 stycznia 1995 r., sygn. akt II K 804/94 oraz z wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia 29 kwietnia 1996 r., sygn. akt II K 356/96 wymierzając karę 85 (osiemdziesięciu pięciu) stawek dziennych grzywny po 10 (dziesięć) zł każda z nich. W wyroku łącznym Sądu Rejonowego w W. z 8 kwietnia 2013 r. (III K 305/12) wskazano ponadto, że co do ww. skazanego połączono także kary z wyroku Sądu Rejonowego w P. z dnia 30 stycznia 1995 r., sygn. akt VI K 139/95 oraz z wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia 21 lutego 1996 r., sygn. akt II K 132/96 wymierzając karę grzywny w wysokości 100 (sto) stawek dziennych po 10 (dziesięć) zł każda z nich. Wyrokiem łącznym z dnia 8 kwietnia 2013 r. (sygn. III K 305/12) Sąd Rejonowy w W.: na podstawie art. 569 k.p.k., art. 85 k.k. i art. 86 § 1 k.k. połączył jednostkowe kary orzeczone wyrokami opisanymi wyżej w pkt 11, 12 i 13 i orzekł wobec T. G. karę łączną 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności; na podstawie art. 569 k.p.k., art. 85 k.k. i art. 86 § 1 k.k. połączył jednostkowe kary orzeczone wyrokami opisanymi wyżej w pkt 15, 16, 17, 18 i 19 i orzekł wobec T. G. karę łączną 3 (trzech) lat i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności; na podstawie art. 569 k.p.k., art. 85 k.k. i art. 86 § 1 k.k. połączył jednostkowe kary orzeczone wyrokami opisanymi wyżej w pkt 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29 i 30 i orzekł wobec T. G. karę łączną 7 (siedmiu) lat i 9 (dziewięciu) miesięcy pozbawienia wolności; w pozostałym zakresie połączone wyroki pozostawił odrębnemu wykonaniu;
--- STRONA 4 ---
IV V VI VII 1 2 na podstawie art. 577 k.p.k. ustalił, że na poczet orzeczonej w pkt I kary łącznej pozbawienia wolności zaliczeniu podlega okres odbytej kary w sprawie o sygn. akt II K 846/01 oraz okres odbytej kary w sprawie o sygn. akt II K 1546/01; na podstawie art. 572 k.p.k. w pozostałym zakresie postępowanie o wydanie wyroku łącznego umorzył; na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. zwolnił skazanego T. G. od ponoszenia kosztów procesu związanych z wydaniem wyroku łącznego, które przejął w całości na rachunek Skarbu Państwa. Kasację od prawomocnego wyroku łącznego Sądu Rejonowego w W. z dnia 8 kwietnia 2013 r. (sygn. III K 305/12) wniósł Prokurator Generalny, zaskarżając ten wyrok w części dotyczącej rozstrzygnięć przyjętych w punktach II i III, na korzyść skazanego T. G. Na zasadzie art. 523 § 1 k.p.k., art. 526 § 1 k.p.k. i art. 537 § 1 i 2 k.p.k. Prokurator Generalny zarzucił: rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 4 § 1 k.k., polegające na zastosowaniu przez sąd ustawy nowej i orzeczeniu - stosownie do dyspozycji art. 89 § 1a k.k. - kary łącznej bezwzględnego pozbawienia wolności za zbiegające się przestępstwa, za które na mocy wyroków jednostkowych orzeczono karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania oraz kary pozbawienia wolności o charakterze bezwzględnym, mimo że w czasie popełnienia przestępstw obowiązywała ustawa względniejsza dla skazanego, albowiem przepis art. 89 § 1 k.k. w brzmieniu obowiązującym do dnia 8 czerwca 2010 r. wykluczał możliwość orzeczenia w takim wypadku kary łącznej bezwzględnego pozbawienia wolności, co obligowało sąd do jego zastosowania; rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów art. 569 § 1 k.p.k. w zw. z art. 85 k.k., polegające na niedostrzeżeniu, że czyny objęte wydanymi w stosunku do T. G. wyrokami jednostkowymi opisanymi w punktach: 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 27, 28, 29 i 30 pozostają w realnym zbiegu i w konsekwencji zaniechanie orzeczenia w tym zakresie jednej kary łącznej pozbawienia wolności, pomimo istnienia ku temu warunków. Prokurator Generalny wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Rejonowemu w W. do ponownego rozpoznania. W toku rozprawy kasacyjnej prokurator Prokuratury Generalnej wniosła o pozostawienie kasacji bez rozpoznania w części dotyczącej pkt III wyroku łącznego, zaś w pozostałej części domagała się uwzględnienia kasacji. Uzasadnienie prawne Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja Prokuratora Generalnego - wniesiona na korzyść skazanego - okazała się zasadna w części dotyczącej pkt II zaskarżonego wyroku łącznego, zarówno co do wskazanych, rażących naruszeń przepisów prawa karnego materialnego, mających istotny wpływ na treść wyroku łącznego, jak i w zakresie, w którym autor kasacji domagał się uchylenia wyroku łącznego w powyższej części i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W pozostałej części należało pozostawić kasację bez rozpoznania. Wyjaśniając przyczyny wydania rozstrzygnięcia zamieszczonego w pkt 1 wyroku kasacyjnego trzeba nadmienić, że do dnia wejścia w życie przepisu art. 89 § 1a k.k. tj. do 8 czerwca 2010 r. (vide art. 1 pkt 19 lit. b ustawy z 5 listopada 2009 r. zmieniającej kodeks karny - Dz. U. z 2009 r. Nr 206, poz. 1589), mając na uwadze treść art. 89 § 1 k.k., nie było możliwe wymierzenie kary bezwzględnej pozbawienia wolności, jako kary łącznej w sytuacji, gdy obok bezwzględnej jednostkowej kary pozbawienia wolności istniała także podlegająca łączeniu kara pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawieszono (tak też trafnie Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 listopada 2014 r., II KK 284/14, Biul. PK 2014/11/20-24). Dopiero wprowadzenie z dniem 8 czerwca 2010 r. do kodeksu karnego art. 89 § 1a k.k. stworzyło podstawę normatywną do wymierzenia na bazie bezwzględnej kary pozbawienia wolności i kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania kary łącznej bezwzględnego pozbawienia wolności. Stanowisko to a fortiori ma swoje zakotwiczenie w treści art. 89a § 1 k.k. Temu przepisowi nadano następujące brzmienie: "w razie skazania za zbiegające się przestępstwa na kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem ich wykonania sąd może w wyroku łącznym orzec karę łączną pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania". Skoro w niniejszej sprawie wszystkie przestępstwa, za które skazano T. G. wyrokami opisanymi wyżej pod poz. 15, 16, 17, 18, 19 popełnione zostały przed datą 8 czerwca 2010 r., obowiązkiem Sądu Rejonowego było rozważenie, czy wyrokując należy zastosować ustawę nową, a więc obowiązującą od 8 czerwca 2010 r. (także w dacie orzekania), czy też ustawę obowiązującą poprzednio, jako względniejszą dla sprawcy (art. 4 § 1 k.k.). Nie może budzić jakichkolwiek wątpliwości, że ustawa obowiązująca przed 8 czerwca 2010 r. była dla sprawcy względniejsza, skoro treść art. 89 § 1 k.k. nie pozwalała na bazie kar jednostkowych z wyroków opisanych wyżej pod poz. 15, 16, 17, 18, 19 wymierzyć jednej kary łącznej bezwzględnego pozbawienia wolności. Kara pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania orzeczona
--- STRONA 5 ---
wyrokiem nr 15 nie powinna być objęta węzłem kary łącznej, (choć sam wyrok Sądu Rejonowego w K. z dnia 22 grudnia 2006 r., sygn. akt VI K 909/06, stanowił cezurę realnego zbiegu przestępstw w rozumieniu art. 85 k.k.) i w zakresie odnoszącym się do tej kary należało postępowanie o wydanie wyroku łącznego umorzyć. Sąd Rejonowy nie postąpił w ten sposób. Naruszając dyspozycję art. 4 § 1 k.k. i w konsekwencji także treść art. 89 § 1 k.k. połączył wszystkie kary jednostkowe pozbawienia wolności orzeczone wyrokami nr 15, 16, 17, 18, 19 i wymierzył karę łączną trzech lat i sześciu miesięcy pozbawienia wolności (pkt II wyroku łącznego). W ten sposób, co słusznie podniósł w kasacji Prokurator Generalny, dopuścił się rażącego naruszenia przepisów prawa karnego materialnego tj. art. 4 § 1 k.k. i art. 89 § 1 k.k. poprzez ich nieuwzględnienie, co miało istotny wpływ na treść wyroku łącznego. Tak więc zaktualizowała się podstawa kasacyjna z art. 523 § 1 k.p.k. Prokurator Generalny domagając się uchylenia wyroku łącznego (w pkt II) i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, działał na korzyść skazanego, skoro kara jednostkowa pozbawienia wolności z wyroku opisanego wyżej pod poz. 15 z pewnością wpłynęła na wymiar kary łącznej (trzech lat i sześciu miesięcy pozbawienia wolności) orzeczonej przez Sąd Rejonowy. Kara łączna bezwzględnego pozbawienia wolności wymierzona w pkt II nie została bowiem sformułowana na zasadzie absorpcji, lecz na zasadzie asperacji. W związku z koniecznością uchylenia zaskarżonego wyroku łącznego w pkt II, przekazano sprawę Sądowi Rejonowemu w W. do ponownego rozpoznania (art. 537 § 1 i 2 k.p.k.). Uwzględniając treść sentencji wyroku Sądu Najwyższego (pkt 1), nie było podstaw do zamieszczania w tym zakresie rozstrzygnięcia o kosztach procesu. Tego rodzaju rozstrzygnięcie zamieszcza się jedynie w wyroku kończącym postępowanie (art. 626 § 1 k.p.k.). Takiej cechy nie ma wyrok Sądu Najwyższego uchylający zaskarżone orzeczenie i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania. Jedynie dla porządku, w perspektywie przyszłego orzeczenia o kosztach procesu trzeba więc nadmienić, że wydatki poniesione przez sąd, związane z rozpoznaniem kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego, ponosi Skarb Państwa (art. 638 k.p.k.). Jeśli chodzi o kasację w części skierowanej do pkt III wyroku łącznego, to w tym zakresie należało pozostawić ją bez rozpoznania. Autor nadzwyczajnego środka zaskarżenia nie dostrzegł, że prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z 11 lipca 2014 r. (II Ko 1332/14), wydanym w formule kontrawencjonalizacyjnej (art. 50 ustawy z 27 września 2013 r. o zmianie ustawy kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2013 r. poz. 1247), zamieniono skazanemu T. G. karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, orzeczoną wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z 7 listopada 2007 r. (VI K 878/06; II Ka 24/08), na karę aresztu w rozmiarze 30 dni (...). W związku z powyższym wyrok łączny Sądu Rejonowego w W. z dnia 8 kwietnia 2013 r. (sygn. akt III K 305/12) w pkt III utracił moc. Kara łączna orzeczona w pkt III wskazanego wyroku łącznego oparta była bowiem m.in. na karze jednostkowej pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z 7 listopada 2007 r. (VI K 878/06; II Ka 24/08) skazującym za przestępstwo z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. W związku z wydaniem w dniu 11 lipca 2014 r. (II Ko 1332/14) opisanego postanowienia przez Sąd Rejonowy w K., uległ zmianie jeden z wyroków stanowiących podstawę wyroku łącznego. Zaktualizował się więc stan o jakim mowa w art. 575 § 2 k.p.k., co w konsekwencji spowodowało utratę mocy (ex lege) wyroku łącznego Sądu Rejonowego w W. z dnia 8 kwietnia 2013 r. (sygn. akt III K 305/12) co do pkt III. Konsekwencją utraty mocy w powyższym zakresie (pkt. III) wyroku łącznego stała się niedopuszczalność (z mocy ustawy) kasacji w tej części. Oczywiste jest, że nadzwyczajny środek zaskarżenia pozostaje prawnie dopuszczalny jedynie wówczas, gdy istnieje substrat zaskarżenia. W tej sprawie substrat ten w części przestał istnieć, skoro doszło do utraty mocy wyroku łącznego w pkt III, zaś ten właśnie punkt wyroku łącznego (oprócz pkt II) został zaskarżony w kasacji. Wobec tego, w świetle treści art. 531 § 1 zd. I k.p.k. w zw. z art. 530 § 2 k.p.k. w zw. z art. 429 § 1 k.p.k., konieczne było wydanie rozstrzygnięcia zamieszczonego w pkt 2 wyroku kasacyjnego. Mając na uwadze treść art. 638 k.p.k., wydatkami postępowania kasacyjnego w części dotyczącej rozstrzygnięcia zamieszczonego w pkt 2 wyroku Sądu Najwyższego, obciążono Skarb Państwa. W toku dalszego postępowania Sąd Rejonowy, przy uwzględnieniu powyższych i poniższych wskazań, respektując obowiązujący zakaz reformationis in peius wynikający z kierunku nadzwyczajnego środka zaskarżenia wniesionego przez Prokuratora Generalnego (art. 443 k.p.k.), przeprowadzi w toku rozprawy postępowanie dowodowe umożliwiające wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia o przedmiocie procesu. Po zgromadzeniu odpowiednich dowodów i dokonaniu ich oceny uwzględniającej dyspozycję art. 7 k.p.k. sąd meriti wyda wyrok łączny i w razie konieczności uzasadni go zgodnie z art. 424 k.p.k. Ponownie procedując Sąd Rejonowy powinien prawidłowo ustalić cezurę realnego zbiegu przestępstw. Najwcześniejszym wyrokiem, który w zaistniałym układzie procesowym należy mieć na uwadze, jest wyrok Sądu Rejonowego w K. z dnia 22 grudnia 2006 r. (sygn. akt VI K 909/06). Skazano nim T. G. za przestępstwo z art. 178a § 1 k.k. popełnione w dniu 12 października 2006 r. m.in. na karę jednego roku i sześciu miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszaniem jej wykonania na okres próby wynoszący pięć lat. Choć kara z tego wyroku nie może być, mając na względzie wskazania art. 4 § 1 k.k. w zw. z art. 89 § 1 k.k., objęta węzłem kary łącznej, (na co zwrócono już wyżej uwagę), to on właśnie wytycza w istniejącym obecnie układzie procesowym cezurę pierwszego realnego zbiegu przestępstw (zob. D. Kala, Zbiór orzeczeń z zakresu prawa karnego materialnego - część ogólna wraz z komentarzami (w:) D. Kala, A. Kiełtyka, D. Kuberski, R. Pelewicz, A. Pilch, J. Raglewski, M. Siwek pod red. J. Raglewskiego, Kraków 2014, s. 231-233). Aktualizuje się tutaj bowiem sytuacja z art. 85 k.k. wyrażona treścią: "jeżeli
--- STRONA 6 ---
Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów Sądu Najwyższego. sprawca popełnił dwa lub więcej przestępstw, zanim zapadł pierwszy wyrok, chociażby nieprawomocny, co do któregokolwiek z tych przestępstw (...)". Nie ma więc racji Prokurator Generalny, że cezurę realnego zbiegu określa wyrok Sądu Rejonowego w K. z 22 marca 2007 r. (sygn. akt VI K 99/07). Przed datą wydania wyroku VI K 909/06 (22 grudnia 2006 r.) zostały popełnione przestępstwa wynikające z wyroków opisanych wyżej w pkt 16-22, 24 (w odniesieniu do tego wyroku, jak wcześniej wskazano, doszło do zamiany kary pozbawienia wolności na karę aresztu), 27, 29-30. Oczywiście wyrok Sądu Rejonowego w K. z dnia 22 grudnia 2006 r. (sygn. akt VI K 909/06) stanowił będzie cezurę realnego zbiegu dopóty, dopóki nie nastąpi zatarcie skazania w tym zakresie (vide art. 76 k.k.). Tę ostatnią okoliczność zobowiązany jest mieć niezmiennie w swej optyce Sąd Rejonowy. Natomiast kolejną chronologicznie cezurę realnego zbiegu przestępstw (zbieg nr 2) tworzy wyrok Sądu Rejonowego w K. z dnia 6 listopada 2007 r. (VII K 451/07). Przed datą tego wyroku popełnione zostały przestępstwa wynikające z wyroków opisanych wyżej w pkt 25, 26, 28. Sąd Rejonowy zobowiązany będzie także zbadać, czy zachodzą warunki do orzeczenia kary łącznej na bazie kary wynikającej z wyroku Sądu Rejonowego w P. (III K 1104/14), który zapadł po wydaniu, zaskarżonego kasacją, wyroku łącznego Sądu Rejonowego w W. Kierując się przytoczoną wyżej argumentacją orzeczono jak w pkt 1 i 2 wyroku.
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Postanowienie#Sąd Rejonowy w K. z dnia 15 listopada 2001 r. w sprawie o sygn. akt#II K 355/93 za przestępstwo z art. 203#art. 203 § 1 d.k.k.#art. 265 § 1 d.k.k.#art. 205 § 1 d.k.k.#art. 208 d.k.k.#art. 238 d.k.k.#art. 58 d.k.k.#art. 10 § 2 d.k.k.#art. 203 § 2 d.k.k.#art. 205 § 2 d.k.k.#art. 211 d.k.k.#art. 204 § 2 d.k.k.#art. 54 ust. 1 ustawy#art. 204 § 3 d.k.k.#art. 286 § 1 k.k.#art. 12 k.k.#art. 123 ust. 1 ustawy#art. 64 § 1 k.k.#art. 18 § 2 k.k.#art. 178a § 1 k.k.#art. 209 § 1 k.k.#art. 13 § 1 k.k.#art. 271 § 1 k.k.#art. 11 § 2 k.k.#art. 270 § 1 k.k.#art. 91 § 1 k.k.#art. 278 § 1 k.k.