Postanowienie II CSK 269/07

--- STRONA 1 --- :.awe ustaawy 2 Tirzia 5.09.2001 r. 0 dosfgpie ii publicznei Dz. U. 112 poz. H98 2 puzn. zm zkazanu inl0rn"13G]Q puhlicznq w folmifi ' .5<umen1u lub w mrmie przeiwnrzonej S:/an akt III C 131109 ""1;:..".;' ;;;.;a1a;;';1;;;;,'.e1@¢a.m (W1 ._ '_ W Y R O K W IMIEWIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ l !="=as mzausiicdflwcy Dnia 18 stycznia 2011 r. Sqd Okrogowy W Warszawie III Wydzialr Cywilny W ' nastopujatcym sk1adzie: Przewodniczqcy: SSO Joanna Korzefi _ Protokolant; sekretarz sqdowy Katarzyna Bochenek p0 rozpoznaniu W dniu 4 stycznia 2011 r. na rozprawie, W Warszawie sprawy z powc'>dz1'wa M. J. przeoiwko SP Centralnemu Zarzqdowi S1uiby Wiqziennej 0 ochronq dobr osobistych . 1) oddala powédztwo, . 2) odstopuje od obciagania powoda kosztami post:gpowania, 3) nieuiszczone koszty sqdowe przej muje na rachunek Skarbu Pafistwa. Sygn. é1ktIIIC 131109  Uzasadnienie   Pozwem z%oZ0nym W dniu 3 lutego 2009 roku Wniesionym przeciwko Skarbowi Pafistwa — Centralnemu Zarzqdowi S1uZby Wiqziennoj M. J. d0maga1 sic; zasqdzenia na swojq rzecz kwoty 80.000 21 tytu1ern zado§éuczy11ie11ia. Powyisze Zqdanie powod Wiqza1 ze szkodq poniesionq na skutek przebywania W przeludnionyoh celach, nie zapewnieniu mu zajrgé kulturalno  oéwiatowych, utrudnionym kontakcie Z rodzinq, braku w1a§ciwych Warunkéw sanitarnohigienicznych, zagrozeniu bezpieczefistwa osobistego, przedrniotowomu traktowaniu przez fu11kcjo1"1ariuszy Siuiby Wiqziennej. Wylnienione powyzej iatdanie powod Wia_za1 z pobytem W Arcszcio §1edczy1"n (. . .) fpozew  k. 28:’. W piémie prooesowym z dnia 30 marca 2009 roku poWod zaiqdal zasqdzonia na jego rzecz kwoty 60 000 21 lytuham Zadoééuozynienia. Wymienione powyzej Zqdanie powéd Wiagai z pobytem W Areszoie §1edcZyrn (. . .) fk. 28;‘. W piémie procesowym Z dnia 16 grudnia 2009 roku, ktore Wp1ynQ1o do tut. Sqdu W dniu 28 grudnia 2009 roku powéd cofnaj pozew Wraz zo zrzeczeniem siq roszczenia W zakresie zqdafi zwia_zanych z pobytem w Areszcie §ledczyrn (. . .) fk. 1541’. Na rozprawie W dniu 26 stycznia 2010 roku powod oéwiadczyh Ze swoje roszozenia W123,_Z6 jedynie 2. pobytem W Areszcie §ledczym (...) i ztego tytu1u domaga sio kwoty S0 000 z%fk. 210:’ W odpowiedzi na pozew, a takie W kolejnych pismach i podczas rozprawy pozwany Wni6s1 o oddalenie poW6dztWa W ca1o§ci oraz zasqdzenie 0d powoda koéztow zastgpstwa procesowego r‘k.31  36, k. 2103. Postanowieniem z dnia 27 paidziernika 2009 roku Saéd ustaiit, i2 W121éoiwym statio flsci Skarbu Pafmstwa W niniejszej sprawie jest Centralny Zarzqd S1uZby Wiqziennej fk. 1221’. Sqd ustali1 nastqpujqcy stan faktyczny. M. J. prZebyWa1 w Areszcie éledczylh (...) W okresaoh: od dnia 5 maja 1999 roku do dnia 8 maja 1999 roku, od dnia 19 maja 2000 roku do dnia 7 grudnia 2001 roku, a takie od clnia 7 listopada 2004 roku do dnia 9 grudnia 2005 roku /informacja 0 pobytach  k. 60 4 61/. Podczas pobytu w tej jednostce penitencjarnej w okresach od maja 2000 roku do grudnia 2001 roku oraz od listopada 2004 do grudnia 2005 roku powéd osadzony by1 W celach 3,5,6,7osobowych, W ktorych okresowo powierzchnia mieszkalna byia mniejsza 1112 3m2 na osobq. Budynek, w ktorym osadzony by! powod byi W zlym stanie technicznym, obecnie zosta1 zastqpiony przez nowy bud}/nek fpislna Dyrektora A§  k. 64  T5, notatka siuibowa  k. 129  130, sprawozdanie  k. 203, zeznania M. H.  R. 211, zeznania T. D.  k. 212, zeznania A. P.  k. 213, zeznania J. S.  1<. 214, sprawozdanie  k. 203; okresowe przeludnienie celjest okoliczno§ci4przyz11anq przez pozwanego  k. 86:’. W celach, W ktorych prz.ebyWa1 poW6d wydzieiony byi kqcik sanitarny, oddzielony od reszty pornieszozenia mieszkalnego piytq piléniowq, Wejécie doniégo oddziz:la1a kurtynafprzes1ona Wykonana 2 grubego phfitna. W razie, gdy (105210 do uszkodzenia bqdi zniszozenia przes10ny administracja jednostki dostarozahl nowa1, po 2g1oszeniu tego braku przcz osadzonych. Zdarza10 sio, Ze W pewnych okresaoh W --- STRONA 2 --- celaoh numer 8 i 20, W ktorych przobyv/a1 powod, osadzeni u2yWaja,o koca ba,di przeécieradia sami oddziolaliWojuéoio do kégcika sanitarnego od ozqéci mieszkalnej celi. Kaide z ioiok usyulowanych piotrowo zabezpieczone by1o barierka, chronia,ca_ przed upad kiem. Cele, W ktoryoh by’: osadzony powod podczas ca1ego_pobytu"W tej jednostoe ponitoncjarnej wyposaione byiy W 1oZ1<a i taborety dla kaidego z osadzonych oraz Wspolny stéi, przy ktorym osadzoni mogli spozywaé posi%ki. Sprzot kwatorunkowy byi zniszczony, nosii éiady uprzedniego uiywania, Wymagai naprawy ba_d2 Wymiany. Podobnio sloiany i podiogi W celach oraz W hainiach wymagaly gruntownego remontu. Osadzeni byii Wyposaieni W artykuiy sanitarno  higieniczne W iloéciaoh przewidzianych przepisami prawa, mieii zapowniono codzionne spacery, mieli zapewniony dostop do opieki medycznej, bibliotoki oraz éwiotiioy contralnej fprzez powien czas takie do éwietlicy oddzia1owej, ktéra nastopnie zosta1a zamieniona na cele/, mieli tei zapewnione Widzenia z cz1onkami rodziny w iloéci wyznaczonej przepisami kodeksu karnego Wykonawczego. Podczas spotkania z bliskimi osadzeni mieli mozliwoéé bezpoéredniego z nimi kontaktu W specjalnie do tego przeznaczonym pomieszczeniu, kazdy z osadzonych i osoba go odwiedzajapa posiadali do dyspozycji oddzielny stolik. Osadzeni mieli dost:pp do biezqcej zimnej Wody, zaé raz W tygodniu moiiiwoéé skorzystania z kqpieli w ciepiej wodzie. , W oddziaio, W ktorym przebywai powod osadzoni mie1i moiliwoéé korzystania z radiowqzia, a takze prywatnego odbiornika telewizyjnego fozgéciowo zoznania M. H.  k. 211, zeznania A. P.  k. 213  214, zcznania J. S.  214  215, zeznania M. S.  k. 325  3221’. W Areszcie Sledczym (...) W latach 1999  2000 oraz 2004  2005 regulamio przeprowadzana byia dezynfekcja, dezynsekcja i deratyzacja. Jodnostka podlogaia regulamym okresovvym przeglqdom przewodow kominowych, zaé stwierdzone podczas tych piflzeglatdow uohybienia byiy W wyznaczoliyni terminie usuwane fprotokoiy  k. 283  299, k. 336  343?. Podozas pobytu W Areszcie Sledczym (...) M. J. Wieiokrotnio odbywai Widzonia z ozionkami rodziny, g16Wnie z matka, fkarta owidencji Widzerik. 305 307/. ' M. J. byi czionkiem podkultury przestopczej, podczas pobytu W jednostce byi kilkakrotnie karany dysoyplinarnie fnotatki urzodowe  k. 264  265, k. 302  303, zeznania M.  k. 325,’. M. J . nie zgiaszai skarg i uwag dotyczqoych Warunkow bytovq/ch, braku bezpieczefistwa W celi, ozy niewiaéoiwego traktowania przez funkcjonariuszy Shliby Wiozionnoj /zoznania M. S., zoznania A. PJ. W Aroszcie Sledczym (. . .) przed umieszczeniem W konkretnoj celi kaidy 2 osadzonyoh podlega odpowiednioj kwal ifikaoj i, ktéra odbywa sio z godnie z procedure, przewidziana, przez przepisy kodeksu karnego wykonawczego i przepisy rozporzqdzefi wykoiiawozych. Przy dokonywaniu klasyfikaoji brana jest pod uwago miqdzy innymi przynaleinoéé do podkuitury przestcgpczej, rodzaj popeinionego przostopstwa, stopiefi demoralizacji, pope1nienie przostfigpstwa W Warunkaoh rocydywvy. Taka procedura byia stosowana przed osadzeniem powoda W tej jednostce fzeznania M. S.  k 326 3 221’. Przypadki niowiaéciwych zachowafi osadzonych W stosunku do innyoh skazanych bqdi tymczasowo aresztowanych byiy przedmiotem postopowafi wyjaéniajqcyoh, przeprowadzonych W rzeczowy i Wyozerpujqcy sposob /sprawozdania z wizytacji  k. 197 —— 198, k. 205?. Sacd da1 Wiaro zoznaniom éwiadkéw M. S. /k 326  3271', A. P. fk. 213:’ i J. S. fk. 214;’. Swiadkowie sa1(...) Siuiby Wiqziennej, niemniej z1oZy1i zoznania W sposob wywaiony i obiektywny. Przodstawili Warunki panuj ape W Areszcie Sledozym, Wskazali, is W istooie W czasie, W ktorym powod byi osadzony W tej jednostce Cele i 1ainie Wymagaly przeprowadzenia gruntownego remontu oraz, Ze owczesny budynek Aresztu z uwagi .na stan techniczny oraz niekwalifikowanie sio do remontu generalnego zostai przeznaczony do Wyburzenia. Zeznania éwiadkow znajdujq potwierdzenie W dokumentach W postaci proto1<o1c'>W z wizytacji przeprowaclzanych przez sqdziéw penitencjarnych i notatek urzodowych sporzqdzanych przez funkcjonariuszy S1u2by Wiegziennej. Zeznania M. S. W zakresie dotyozapym Warunkow bytowych panujqcych W jednostce oraz wyposaienia col i zajoé kulturaino  oéwiatowych znajduje ' ' potwierdzenie W dokumentach W postaci sprawozdafi z wizytacji tej jednostki 2a lata 1999 2000 roku, za rok 2004 fk. 194  201, k. 202  207:’. ' Sa,d zasadniczo uznai za Wiarygodne zeznania éwiadkow M. H.114. 21 1/ i T. D.0 /k, 212;‘, atakie zeznania powoda fk. 389  389v.f W zakrosie dotyczqcy warunkow bytowych panujqcych W Areszcio Sledczym (. . .) w latach 20042005. ~ _ _ Sqci zwaiyi, co nastopuje. ' ‘ ' W ooonio Sqdu powodztwo nio zashxguje na uwzglodnienio. --- STRONA 3 --- Zgodnie 2; art. 23 k.c. dobra osobiste ozlowieka, jak W szczegolnoéoi zdrowie, Wolnoéo, czeéé, swoboda sum ionia (...) pozostajq pod ochrona prawa oywilnogo, niezaleinie od ochrony przewidzianoj W innych przepisach. Z kolei art. 448 k.c. przewidujo, ii W razie naruszonia dobra osobistego sqd mote przyznaé tomu czyje dobro zostaio naruszone, odpowiedniq sumo tytuiem zadoééuczynienia pionioinego za doznana, krzywdo lub na jego Zqdanie zasztdzié odpowiodniq sums; pioniodzy na Wskazany przez n iego cei spoieczny niezaleinie od innych érodkow potrzobnych do usunicgcia skutkow naruszenia. ,  W pierwszej kolejnoéoi wymaga wiqc rozwaienia okolicznoéé czy i jakio dobra osobisto powoda zostaly naruszono. Uzasadniajqc iqdanie powod WSi(&ZZ;1i, Zo osadzono go W przeludnionyoh oelach, ktore W3/magaiy gruntownego remontu podiog i écian, wymiany sprzotu kwaterunkowego, W ktorych nie zapewniono mu Wiasiciwych warunkow higioniczno sanitamych, zajgé kulturalno '  oéwiatowych. Nadto, powod upatrywal naruszenia swoich débr osobistyoh W braku bezpieczeristwgg spowodowanym nioprawidiouym doborem wspoiosadzonych z nim skazanych i przedmiotowym traktowaniu przez funkcjonariuszy Shizby Wioziennej. Przebywanie w powyiszyoh Warunkach powodowaio, Zo M. J. czui siq ponizany i file traktowany, stat sis; nadpobudliwy i nerwowy. Byi takie naraiony na zaraienie sio chorobami skory i innymi ohorobami Zakainymi. Z togo Wzglodu domagai sir; od pozwanego zadoééuczyiiienia fpozew, zeznania  k. 389  390/. W ocenie Sa,du powod nie udowodni/1, Ze by} w ponizajapy, niewiaéciwy sposob traktowany przez funkcjonariuszy Siuiby Wioziennoj. Przode Wszystkim W trakcie pobytow W Areszoie Slodozyrn (...) powod nie zgiaszai pisomnyoh ani ustnych skarg na zachowanie funkcjonariuszy. Takio uprawnienie, a takie proceduro postopowania W przypadku zgioszenia skargi przowiduja, zaé przepisy kodeksu karnogo wykonawozogo. Nadto, poza ogoinymi twiordzoniami o niegodnyrn traktowaniu powod nio Wskazai 11a konkretne przykiady takich zachoWa1'1. Rowniez przosiuchani W sprawie éwiadkowie nio potwiordzili, i2 takie zaohowania mialy miojsoe. Podobnie jako nieudowodnione naloia10  ' potraktowaé twiordzenia powoda dotyczqce niozapewnienia mu bezpieozefistwa i riaraionia jogo zdrowia na skutok osadzenia go z osobami skazanyrni za popoinionio zbrodni. Rownit:2 i W tym zakresio powod nie WSi(21ZE1i na konkretne dziatania czy zaniechania jednostki narazajqoe go na utrato Zycia ba,d2 zdrowia, nie WSi(3.ZE1i1l6Z na konkretne zaohowania Wspoiosadzonych, ktoro powodowaiyby zagrozenio dia jego bezpieczezistwa. Przepisy kodeksu karnego wykonawczego i rozporzqdzonia vvykonawczo przowiduja, odpowiedniq procedure; zWia,za11a, 2 rozmieszczoniom osadzonych W celaoh. Podlega ona nadzorowi sodziego peltitencjarnego. W dolqczonych do akt sprawy protokoiach z Wizytaoji przeprowadzonej W Areszcie Sledczym nie stwierdzono uohybiefi W tyrn zakrosio, zaznaczono zaé, ie kaidym przypadku zagroioriia bozpioczofistwa bqdi niowiaéoiwogo zachowania osadzonego przoprowadzano Wyczerpujapo postopowanie Wyjaéniajape. Wskazanq okolioznoéé potwierdzili przesiuohani éwiadkowio M. S. i A. P.. Zauwaiyé tez naloiy, 2o powod podczas pobytu W jednostoe doklarowai przynaloinoéé do podkultury przestegpozej, byi tot karany dyscyplinarnie, co zapewne nio pozostawaio bez Wpiywu przy procedurze rozmieszczenia W oelach. Wbrew twiordzeniom powoda miai on zapownionz; mozliwoéo odbywania Widzofl 2 osobami bliskimi. Wyrainym tego potwierdzeniem jest dokument W postaci ewidencji Widzofz, rowniez przesiuchany W charaktorze éwiadka A. P. potwierdzii fakt odbywania Widzofi przoz powoda, giownie 2; matkq. Pomimo tego, Zopomieszozonie przeznaczone do odbywania Widzofi nio byio Wystarczajapo przestrzonne, osadzeni mieli mozliwoéé spotkania z osobami bliskimi W Warunkach zapewitiajqcych bezpoéredni kontakt i poczucie prywatnoéci /k. 213  214/. Okolioznoéé, i2 powod odbywa1 karo W przeludnionych celach Sa,d uznai za udowodnionq zeznaniami éwiadkow i dokumentacja przodstawionq przez pozwanego, ktory zreszta, nie kwestionowai powyiszogo faktu. Zdaniom Sqdu nie zapewnienie, przez Pafistwo osadzonym W jodnostkaoh penitenojarnyoh minimalnych norm powiorzchhiowych nie 1n0Ze byé stanom, ktory zasiuguje na aprobato. Niewqtpliwie zatem osadzenie powoda W celach nadmiernie przeiudnionych, Wy1naga_ja,cych przeprowadzeitia gruntownego remontu i wymiany przynajmniej czqéci sprzotu kwaterulikowogo, W Warunkach nie zapeW'niajapych intymnoéci przy Wykonywanych czynnoéoiaoh higionioznych stanowi naruszonio dobr osobistyoh powoda W postacijego godnoéci. Powyiszego nie moznajodnak traktowaé jako aktu represji skierowanego indywidualiiie przeciwko powodowi. Jak bowiom Wynika z doiqczonej do akt sprawy dokumentaoji niodogodnoéoi, ktofe sootkaiy powoda W zWia_zku zodbywaniorn kary W s --- STRONA 4 --- takim samym stopniu dotyczyiy innych osadzonych. Warunki to zaé byiy takio jak W danej sytuacji mogia optymalnie zapewnié administracja arosztu. ' Pomimo ,uznania, ii Warunki, W ktérych by! osadzony powod naruszyiy jogo godnoéé i prawo do pryWatno§oi, "to gradacja tych naruszefi nie przybraia jednak takiej formy, W ktorej mozna by podzielié twierdzenie poWoda 0 osadzeniu go W niegodziwych, nieludzkich Warunkaoh, co dopioro W ooenie Sa,du uzasaclniaioby Zqdanie zasqdzenia zadoééuczynienia. W tyrn miejscu nalezy zwrooié uwago, to pomimo wskazanych Wyzej niedogodnoéoi powod miai zapewniono miojsce do spania, bezpiatne wyzywienio i bezpiatnq opiekq medycznq, dostop do zajoé kulturalnooéwiatowych, posiadai mozliwoéé korzystapia z odbiomika telewizyjnego i radiowozia. Mia} zatom lopszo Warunki niz znaczna czoéé osob przebywajapych na Woinoéci, ktore, w przeciwiefistwie do powoda, respektujq normy prawa karnogo, a ktore czqsto bez swojej Winy zyjq W niedostatku i ubostwie. Ss,d meriti podziela pog1a_d wyrazony przez Sa,d Najwyzszy W Wyroku z dnia 2 pazdziernika 2007r. II CSK 269/07, zgodnie z ktorym samo osadzonio W przeludnionej ceii nie jest Wystarczajqca podstawq do uwzgiodnienia zqdania zasqdzenia zadoééuczynienia. Takze W orzeczeniach ETPC najczqéciej zwracano uwagzg na. zie Warunki sanitarne, niehigienicznoéé i brak prywatnoéci przy korzystaniu z urza_dzefi sanitarnych, permanentna, niomoz] iWo§é zaspokojenia potrzeby snu spowodowana, niewystarczaj qcq iloéciajrozokjak i nieustannio zapalonyrn éwiatiem ozy panujapym haiasem, niedostateczne oéwietienie uniemozliwiajqce czytanie, ziq Wentylacjo, Warunki prowadzqce do rozprzestrzeniania sio ohorob ba,dz brak mozliwoéoi loczenia. Trybunai uwzglqdniai skumulowany efekt tych Warunkow, a takzo speoyficzno zarzuty podnoszone przez skarzqcych.  Zdaniem Sa_du poWod popeiniajqo przestopstwo musiai iiozyé sic; z tym, E2 karo za swoj ozyn bodzie odbywai W Wiozioniu, W ktorym z oczywistych Wzglodow nie ma komfortu. Rowniez Sa,d Najwyzszy W wyroku z dnia 28 lutogo 200?r. nie uzaleznil mozliwoéci zasqdzenia zado§éucz}/nionia od potwiordzen ia faktu osadzenia W Warunkach metrazowych odbiegaj qcyoh od norm Wskazanej W art. 1 10 § 2 k.k.W. Mozliwoéé taka zostaia bowiem poiqczona 2 jednoczesnym naruszeniem takich podstawowych standardowjak zapownionie kazdomu osadzonomu oddzieinego miejsoa do spania aibo oddzielenia Wozia sanitarnegood ogoinej przestrzeni celi. W niniejszej zaé sprawie brak byio podstaw do przyjqcia, iz powod W takioh Warunkaoh odbywai karo pozbawionia WOi1'10SCi. Powyzszo okolioznoéci nie znalazly potwierdzenia W zebranym W sprawio materials doWodoWyrn. Reasumujqc, zdaniem Sa,du brak jest podstaw do zasqdzenia na rzecz powoda jakiejkolwiek kwoty zadoééuozynienia za naruszeniejego dobr osobistych, ktoro Wiqzaio sis; z Warunkami odbywania kary. W orzooznictwie Sa,du Najwyzszego ugruntowanyjest poglqd, zgodnie z ktoryrn sqd nie rna obowiqzku zasqdzenia zadoééuozynionia W kazdym przypadku naruszenia dobr osobistych (por. wyrok SN z dnia 19.04.2006r. I1 PK 245105 OSNP 2007/78/101). Zasqdzenie zadoééuczynienia ma zatem charakter fakultatywny i od oceny sacdu opartej na analizie okoliczno§ci konkretnej sprawy zalezy przyznanio pokrzywdzonemu ochrony W tcj formic (vido wyrok SA W spr. 1ACa 833.106). Podstawowym kryterium dooyduj dcym o moziiwoéci zasadzenia zadoééuczynienia Winion hyé m.in. stopiofi Winy naruszyciela, rodzaj naruszonego dobra oraz poczucie pokrzywdzenia poszkodowanogo. W Wyroku Sqdu Najwyzszego z dnia 12.12.2002r. V CKN 1581/00 Wskazano takzo, iz docyzja o zasqdzoniu zadoééuczynienia Winna byé poprzodzona takzo zbadaniem nasilenia ziej Woli naruszyciela i oelowoéci Zastosowania tego érodka. Odnoszqc sir; do kwestii winy to ta, przesianko odpowiodzialnoéoi za niezapewnienie osadzonyrn warunkow metrazowych zgodnych z art. 110 § 2 k.k.W. upatrywaé nalezy poza jednostkq organizaoyjnq, ktora bezpoérednio odpowiada za Warunki Wjakich powod odbywai karo. Jednostka ta pomimo przepeinienia, nie moze odméwié przyjocia skazanego, a gospodarko finansoWa_ prowadzi W oparciu 0 prawo budzetowe. 1 O kosztach sqdo\vyoh rozstrzygnioto na podstawie art. 102 k.p.c, zgodnie 2 brzmieniom, ktorego W wypadkach szczegolnie uzasadnionych sad moze zasqdzié od strony przegrywajapej tylko ozoéé kosztow aibo nie obciqzaé je W ogolo kosztami. Pow}/Zszy przepis ustanawia zasado siusznoéoi, bodapa, odstopstwem od zasady odpowiedzialnoéci za Wynik procesu. Nio konkrétyzuje on pojqgoia ,,wypadk6W szczegoinio uzasadnionych", pozostajqc ich kwalifikacje, przy uwzgiqdnieniu caioksztaitu okolioznoéci danej sprawy, Sqdowi (orzoczenie SN 2 dnia 20 grudnia 1973r., II CZ 210173, niopubl.)