Wyrok II CKN 817/00

--- STRONA 1 --- WYROK Sądu Najwyższego z dnia 27 września 2002 II CKN 817/00 Jeżeli z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logiczne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów (art 233 § 1 kpc) i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne. Tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schemat logiki formalnej, albo wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo- skutkowych, to przeprowadzona przez sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona LEX nr 56906 56906 Dz.U. 1964.43.296; art 233; art 368; art 398(3) Skład orzekający Przewodniczący: SSN Antoni Górski Sędziowie SN: Maria Grzelka (sprawozdawca), Barbara Myszka Uzasadnienie faktyczne Wyrokiem z dnia 16 stycznia 1997r Sąd Wojewódzki w K. ustalił nieważność umów zastawu i sprzedaży zawartych przez Prezesa zarządu spółki zoo „P-S” i pozwanego odnośnie do 25 ciągników marki „Volvo” oraz zasądził od pozwanego na rzecz powodowego syndyka masy upadłościowej spółki zoo „P-T” w L. Kwotę 3.701.381, 25 złotych z odsetkami ustawowymi. W wyniku apelacji pozwanego Sąd Apelacyjny w P. zmienił powyższy wyrok w ten sposób, że zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 1,199.625 złotych z odsetkami ustawowymi szczegółowo oznaczonymi, a w pozostałej części powództwo oddalił, równocześnie oddalając w pozostałym zakresie apelację. Sąd Apelacyjny ustalił, że nieważne były umowy z dnia 5 kwietnia 1992r i z dnia 20 lipca 1992r ale uznał, ze powództwo o ustalenie nieważności nie podlegało uwzględnieniu, ponieważ powód miał roszczenie o zapłatę. Odnośnie do żądanej przez powoda kwoty w ramach rozliczeń, którym, w związku z nieważnością umów, podlegały świadczenia spełnione wzajemnie przez Spółkę zoo „P-S” (przemianowaną następnie na „P-T”) i przez pozwanego. Sąd Apelacyjny, po uzupełnieniu postępowania dowodowego, ustalił, że pozwany powinien zwrócić do masy upadłościowej spółki zoo „P-T” kwotę 1.199.625 złotych, ponieważ – wbrew stanowisko pozwanego- nio można było uznać, żeby, przy uwzględnieniu kwot danych przez niego tytułem pożyczki, nie pozostał on już niczego dłużny spółce. Z przyczyn szczegółowo przedstawionych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd Apelacyjny nie dopatrzył się zarzucanej w apelacji sprzeczności istotnych ustaleń Sadu pierwszej instancji z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego ani naruszenia przez ten sąd zasady swobodnej oceny dowodów. Podzielił stanowisko Sądu Wojewódzkiego co do tego, że szczególnego rozważenia wymagała okoliczność zwrotu pozwanemu przez Prezesa Zarządu Spółki kwoty 10 mld starych złotych jako mogąca zaświadczać na rzecz twierdzenia pozwanego, że obok 10.5 mld starych złotych i 250.000 dolarów przekazał on Spółce zoo „P-S” dalsze kwoty, które podlegałyby zwrotowi na jego rzecz ze skutkiem w postaci umorzenia wzajemnego długu pozwanego wobec spółki i w konsekwencji – oddalenia powództwa o zapłatę w niniejszej sprawie. Sąd Apelacyjny jednak stwierdził, ze sąd wojewódzki trafnie ocenił, iż z zeznań samego pozwanego złożonych w postępowaniu karnym wynika, iż --- STRONA 2 --- ewentualne dalsze kwoty wręczane przez niego Prezesowi Zarządu Spółki nie były przeznaczone dla spółki „P-S”. Brak było zatem, zdaniem Sądu Apelacyjnego, podstaw do uwzględnienia na dobro pozwanego kwoty 18 mld starych złotych Pozwany zaskarżył powyższy wyrok w części zasądzającej od niego kwotę 1.199.625 złotych wraz z odsetkami i kosztami procesu oraz w części oddalającej apelację zarzucając naruszenie przepisów postępowania-art 233 § 1 kpc. Skarżący podniósł, że Sąd Apelacyjny bezzasadnie zaaprobował dokonaną przez Sąd Wojewódzki nieprawidłową ocenę zeznań świadków i pozwanego i odmówił wiarygodności tym dowodom, które świadczyły o wyższej kwocie pieniędzy przekazanych przez pozwanego na rzecz spółki, jak również nie uwzględnił wszystkich okoliczności podważających wiarygodność świadka Mirosława P. i osób z tym świadkiem związanych. Pozwany w kasacji szczegółowo wymienił dowody, odnośnie do których – jego zdaniem – przepis art 233 § 1 kpc doznał naruszenia w zaskarżonym wyroku oraz przedstawił argumenty na rzecz odmiennej oceny wagi i wymowy tych dowodów. Pozwany twierdził, że uchybienia Sądu Apelacyjnego w powyższym zakresie były rażące i oczywiste. Wnosił o uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania. Uzasadnienie prawne. Sąd Najwyższy zważył co następuje: Ocena wiarygodności mocy dowodów przeprowadzonych w danej sprawie wyraża istotę sądzenia w części obejmującej ustalenie faktów, ponieważ obejmuje rozstrzygnięcie o przeciwstwanych twierdzeniach stron na podstawie własnego przekonania sędziego powziętego w wyniku bezpośredniego zetknięcia się ze świadkami, dokumentami i innymi środkami dowodowymi. Powinna odpowiadać regułom logicznego rozumowania wyrażającym formalne schematy powiązań pomiędzy podstawami wnioskowania i wnioskami oraz uwzględniać zasady doświadczenia życiowego wyznaczające granice dopuszczalnych wniosków i stopień prawdopodobieństwa ich występowania w danej sytuacji . Jeżeli z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów (art 233 § 1 kpc) i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne. Tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo , wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo skutkowych, to przeprowadzona przez sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona. W rozpoznawanej sprawie skarżący upatrywał wadliwości zaskarżonego wyroku w aprobowaniu ustalenia, że przekazał on spółce zoo „P-S” jedynie 10,5 mld starych złotych i 250.000 dolarów, a nie ponadto 18 mld starych złotych. Zdaniem skarżącego, o przekazaniu dalszych 18 mld starych złotych świadczyły następujące, nie uwzględnione w zaskarżonym wyroku okoliczności: – w umowie z dnia 5 kwietnia 1992r strony określiły należną spółce sumę na kwotę znacznie wyższą aniżeli suma 10,5 mld starych złotych plus równowartość złotówkowa 250.000 dolarów, – brak byłoby wytłumaczenia dla zwrotu na rzecz pozwanego kwoty 10 mld starych złotych w sytuacji, gdy suma 10,5 mld starych złotych oraz 250.000 dolarów zaspokajała wartość ciągników przejętych przez pozwanego – z zeznań pozwanego złożonych w sprawie karnej wynika jasno, że pozwany różnicował pieniądze dane do kasy spółki i pieniądze przeznaczone na spłatę kredytu spółki, a nie jak to przyjął Sąd Apelacyjny- pieniądze przeznaczone dla spółki i nie dla spółki – tekst dopisku poczynionego przez pozwanego w protokole z jego przesłuchania w charakterze świadka w dniu 4 czerwca 1993r jest inny niż to przyjął Sąd Apelacyjny i wynika z niego jasno, że ponad kwotę 10,5 mld starych złotych i 250.000 dolarów pozwany dał spółce dalsze 31mld 905 mln starych złotych, oraz, że „resztą” nie była przyjęta w zaskarżonym wyroku kwota 0,5 mld starych złotych, lecz kwota około 18 mld starych --- STRONA 3 --- złotych. – Dowód kasowy wpłaty kwoty 10,5 mld starych złotych opatrzony został pieczęcią spółki zoo „P” co powinno budzić wątpliwości co do tego, do jakiej spółki wpłynęły pieniądze otrzymane od pozwanego – w porozumieniu z dnia 2 lipca 1992 r którego pozwany nie podpisał, łączne zadłużenie w zakresie bezpośredniej wpłaty do kasy wymienione zostało przez Prezesa Zarządu Spółki zoo „P-S” w kwocie 16.057.681, 00 starych złotych, co świadczy o tym, że pozwany przekazał spółce dalsze 18 mld starych złotych. Skuteczność zarzutów kasacji zależna była od wykazania przez skarżącego, że ocena materiału dowodowego dokonana przez Sąd Wojewódzki nie zasługiwała na akceptację ze strony Sądu Apelacyjnego, ponieważ naruszała reguły logicznego rozumowania lub zasady doświadczenia życiowego. Skarżący nie tylko nie wykazał powyższego, ale nie twierdził nawet, żeby ocena Sądu Apelacyjnego wyrażała brak logiki lub sprzeczność z doświadczeniem życiowym. W szczególności, wbrew stanowisku skarżącego, żadna z przytoczonych przez niego okoliczności podlegających- jego zdaniem- uwzględnieniu nie świadczyła jednoznacznie o tym, że pozwany przekazał spółce zoo „P-S” dalsze 18 mld starych złotych. Również z umowy z dnia 5 kwietnia 1992r i porozumienia z dnia 2 lipca 1992r nie wynika ta kwota. Co do zwrotu pozwanemu kwoty 10 mld starych złotych ponad wartość 10,5 mld starych złotych plus 250.000 dolarów, to zarówno Sąd Wojewódzki, jak i Sad Apelacyjny rozważały związane z tym faktem wątpliwości i w sposób przekonujący, w świetle zasad oceny dowodów, zajęły w tej kwestii stanowisko. Z powyższych względów kasacja pozwanego podlegała oddaleniu - art 393¹² kpc W związku z zakończeniem postępowania upadłościowego i wystąpieniem w miejsce syndyka po stronie powodowej Spółki zoo „P-T” (art 222 § 2 w zw z art 223 prawa upadłościowego – Dz.U. Z 1991 nr 118 poz 512 ze zm) wyrok Sądu najwyższego opiewa na spółkę zoo „P-T”. Powołana przez pełnomocnika syndyka w piśmie procesowym z dnia 7 maja 2002r czynność nie miała znaczenia, ponieważ Sąd Najwyższy orzeka na podstawie stanu faktycznego ustalonego przez Sąd drugiej instancji (art 393¹¹ § 2 kpc)