Postanowienie II CKN 572/99

--- STRONA 1 --- POSTANOWIENIE Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2002 II CKN 572/99 Zarzut obrazy przepisu art 233 § 1 kpc nie może polegać jedynie na zaprezentowaniu własnych,korzystnych dla skarżącego ustaleń stanu faktycznego, dokonanego na podstawie własnej, korzystnej dla skarżącego oceny materiału dowodowego. Wnoszący skargę kasacyjną mógłby wykazywać jedynie to, że Sad drugiej instancji naruszył ustanowione w art 233 § 1 kpc zasady oceny wiarygodności i mocy dowodów, że naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. LEX nr 53136 53136 Dz.U.1964.43.296; art 233; art 398 (4) Skład orzekający Przewodniczący: SSN Tadeusz Domińczyk Sędziowie SN: Mirosław Bączyk (spr), Antoni Górski Uzasadnienie faktyczne Na wniosek S. W. Sad Rejonowy postanowieniem z dnia 13 listopada 1998r stwierdził, że spadek po zmarłym w dniu 27 grudnia 1963r W. A. na mocy ustawy w odniesieniu do udziału zmarłego w gospodarstwie rolnym (nie objętym wspólnota majątkową) oraz w odniesieniu do pozostałego majątku spadkodawcy (nie objętego wspólnością majątkową) nabyli żona spadkodawcy A.A. Oraz troje dzieci : S.W., K.G. i Cz. A. (po ¼ części). Udział w gospodarstwie rolnym objętym wspólnością ustawową oraz pozostały majątek objęty taką wspólnością nabyły wyłącznie dzieci spadkodawcy (w 1/3 części) W odniesieniu do ustawowego dziedziczenia gospodarstwa rolnego Sąd Rejonowy rozstrzygnął w oparciu o przepisy kodeksu cywilnego, natomiast w zakresie dziedziczenia pozostałego majątku spadkobiercy zastosowano odpowiednio przepisy dekretu z dnia 8 października 1946r – Prawo spadkowe (Dz.U.nr 60 poz 329) W dniu 27 grudnia 1963r sporządzony został testament notarialny, a ważność tego testamentu zakwestionowali uczestnicy postępowania- Cz. A. i K.G. (dzieci spadkodawcy). Testament ten otwarto i ogłoszono w dniu 27 stycznia 1964 r, a następnie – w dniu 23 lutego 1996r Zmarły spadkodawca do całości spadku powołał wnioskodawczynię S.W. W wyniku przeprowadzonego postępowania dowodowego, Sąd rejonowy ustalił, że spadkodawca w chwili sporządzenia testamentu był w stanie wyłączającym świadome oraz swobodne powzięcie decyzji i oświadczenie woli (art 77 pkt 1 prawa spadkowego z 1946r) i w związku z tym uznał testament notarialny z dnia 27 grudnia 1963 r za nieważny, co spowodowało powołanie do spadku dziedziców ustawowych (żonę spadkodawcy, zmarłą w 1965r i jego troje dzieci, wnioskodawczynię i dwoje uczestników postępowania) Apelacją wniesioną przez wnioskodawczynię – S.W. (kwestionowano w niej m.in. opinie dwóch biegłych z dziedziny psychiatrii, będące podstawą rozstrzygnięcia przez Sąd pierwszej instancji) Sąd Okręgowy oddalił „Apelująca wnioskodawczyni wniosła o zmianę postanowienia Sądu rejonowego i stwierdzenia , że spadek po zmarłym ojcu W.A. Nabyła wnioskodawczyni na podstawie testamentu notarialnego z dnia 27 grudnia 1963r W kasacji wnioskodawczyni podnosiła zarzuty naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie – przepisów art 233 § 1 kpc oraz przepisu art 244 kpc. Wskazując na te uchybienia, domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sadowi pierwszej instancji. Sąd Najwyższy po rozpoznaniu skargi kasacyjnej, zgodnie z art 5 ust 2 ustawy z 24 maja --- STRONA 2 --- 2000r o zmianie ustawy – kodeks postępowania cywilnego (…) - Dz.U. Nr 48 poz 554) na zasadach obowiązujących przed dniem 1 lipca 2000r zważył co następuje Kasacja wnioskodawczyni nie jest uzasadniona Kasację oparto na podstawie kasacyjnej przewidzianej w przepisie art 393¹ pkt 2 kpc. Wyeksponowany w niej został przede wszystkim zarzut naruszenia przepisu art 233 § 1 kpc, w wyniku niewłaściwej oceny dowodów, dokonywanej przez Sąd pierwszej instancji. Skarżąca kwestionuje wartość dowodową opinii obu biegłych psychiatrów powołanych w sprawie. W ocenie skarżącej, biegli ci nie wykorzystali przy opracowywaniu opinii całego zgromadzonego materiału dowodowego. Wybierali go selektywnie, jedynie streszczali zeznania świadków i treść dokumentów, wdawali się w ocenę co do tego, które zeznania świadków są wiarygodne i przez to wyręczali Sąd, wreszcie – przywiązywali wagę do informacji z księgi głównej szpitala co do rozpoznania choroby spadkodawcy. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że zarzut obrazy przepisu art 233 § 1 kpc nie może polegać jedynie na zaprezentowaniu własnych, korzystnych dla skarżącego ustaleń stanu faktycznego, dokonanych na podstawie własnej, korzystnej dla skarżącego oceny materiału dowodowego. Wnoszący skargę kasacyjną mógłby wykazywać jedynie to, że Sąd drugiej instancji naruszył ustanowione w art 233 § 1 kpc zasady oceny wiarygodności i mocy dowodów, że naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy (zob np. uzasadnienie wyroku Sadu Najwyższego z dnia 144 stycznia 2000r I CKN 1169/99, OSNC 2000z 718, poz 139 s 71-72) W świetle sformułowanego przez skarżącego zarzutu naruszenia przepisu art 233 § 1 kpc nie sposób przyjąć, by wspomniane zasady zostały naruszone. W szczególności nie sposób byłoby przyjąć, ze sąd drugiej instancji naruszył zasady logicznego rozumowania lub reguły płynące z doświadczenia życiowego przy ocenie rzetelności i wartości dowodowej obu zgodnych co do konkluzji opinii biegłych psychiatrów dotyczących stanu zdrowia spadkodawcy w chwili sporządzania testamentu notarialnego. Należałoby zauważyć, że postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym w 1963 r spadkodawcy toczyło się w latach dziewięćdziesiątych przy bardzo ograniczonym materiale dokumentacyjnym obrazującym stan zdrowia psychicznego spadkodawcy w okresie przed sporządzeniem testamentu ustawowego. Z natury rzeczy zatem w treści opinii obu biegłych musiała znaleźć się odpowiednia analiza zeznań poszczególnych świadków dotycząca zachowania się i stanu zdrowia spadkodawcy w związku z ustaleniem typu choroby psychicznej tego ostatniego (depresja starcza) Skarżąca zarzuciła także Sądowi drugiej instancji naruszenie przepisu art 244 kpc w wyniku przyjęcia, ze zaświadczenie ze szpitala (k. 72 i 102 akt sprawy) było dokumentem urzędowym w rozumieniu tego przepisu. Oznaczało to w konsekwencji nałożenie na wnioskodawczynię ciężaru dowodów w postaci wykazywania, ze choroba spadkodawcy została wadliwie rozpoznana lub błędnie wpisana w tzw głównej księdze szpitala. W ocenie skarżącej, wspomniane zaświadczenie, zawierające rozpoznanie choroby u pacjenta, nie może być uznane za dokument urzędowy w rozumieniu art 244 kpc Przedstawiony zarzut nie jest uzasadniony. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia (s.5) Sąd Okręgowy w ogóle nie dokonał kwalifikacji wspomnianego zaświadczenia ze szpitala (k.22, 102 akt) jako dokumentu urzędowego w rozumieniu art 244 kc. Odmienny wniosek nie mógłby także pośrednio wynikać z treści wskazanego fragmentu uzasadnienie Sądu drugiej instancji. Sugestia oceny prawnej zaświadczenia ze szpitala w kategoriach dokumentu urzędowego znalazła się natomiast w niektórych pismach procesowych współuczestniczki postępowania (np. jej odpowiedź na apelację wnioskodawczyni k. 234 akt, w piśmie na k. 268 akt) Taka ocena pojawiła się zresztą w związku z formułowanym zarzutem apelacyjnym wnioskodawczyni o sfałszowaniu danych w zaświadczenia ze szpitala (k.235 akt). Jeżeli zatem Sąd Okręgowy stwierdził, że wnioskodawczyni nie przedstawiła argumentów przemawiających za jej twierdzeniem, iż choroba spadkodawcy została wadliwie rozpoznana lub błędnie wpisana, oznaczało to w istocie tyle, że nie zakwestionowała ona wartości dowodowej wspomnianego zaświadczenia stwierdzającego postać rozpoznanej u spadkodawcy choroby psychicznej (depresja starcza, melancholia senilis) Należy też zaznaczyć, ze omawiane zaświadczenie ze szpitala stanowi jeden z dowodów pozwalających na --- STRONA 3 --- określenie stanu psychicznego spadkodawcy w okresie przed sporządzeniem testamentu notarialnego Z przedstawionych racji na podstawie art 393¹² kpc należało orzec jak w sentencji