§Centrum Prawa KarnegoWykonawczego
← Powrót do orzecznictwa
zapłatę

Wyrok II CKN 468/99

zapłatę

Teza / krótkie omówienie

zapłatę

Treść orzeczenia

--- STRONA 1 --- Z Z _ __ __ ____ VCK 399:'02  tek5’£ Tekst orzeczenia pochodzf z bazy orzeczeri Sqdu Najwyiszego dostepnej pod adresem l Wyrok Sqdu Najwyzszego z dnia 7 listopada 2003 r. V CK 399102 1. Przy ocenie moztiwoéci zastosowania art. 5 k.c. nalezy mieé na uwadze  ze wzgledu na charakter tego przepisu  wszystkie okoiicznoéci sprawy wystepujqce tak po stronie wieizyciela jak i diuznika Sqd wyjqtkowo moze nie uwzglgdnié upiywu terminu przedawnienia roszczenia  jezeli jego podniesienie przez diuznika iest naduzyciem prawa  takie wynikajqcego ze stosunku pomiedzy przedsiebiorcami. 2. Powoianie sis przez diuznika na przedawnienie roszczenia jest dziaianiem w granicach prawa i zgodnym z prawem. Diuznikowi, ktéiy podniési zarzut przedawnienia rnozna postawié zarzut naruszenia zasad wspbizycia spoiecznego tylko w wyjqtkowych i razzgcychi okoiicznoéciach.  LEX nr H5965 . ’ ’  175965 . : aLL_5.' acthljl Sklad orzekajqcy Przewodniczqcy: Sedzia SN Marek Sychowicz (spr.). Sgdziowie SN: Teresa BielskaSobkowicz, Tadeusz Zyznowski. Sentencja . 1 Sad Najwyzszy w sprawie z powédztwa Teiekomunikacji Polskiej S.A. w W. przeciwko Skarbowi Pafistwa  Wojewodzie O. w O. 0 zapiatg, po rozpoznaniu na rozprawie w lzbie Cywilnej w dniu 7 listopada 2003 r., kasacji strony pozwanej ed wyroku Sqcfu Apelacyjnego w K. z dnia 13 czerwca 2002 r., zmienia zaskarzony wyrok w punkcie I, w punkcie II w czeéci oddaiajacej apelacje pozwanego i w punkcie Ill oraz wyrok Sqdu Okregowego w K. z dnia 22 paidziernika 2001 r. w punkcie 1 w czgéci zasadzajqcej kwote 16.00242 (szesnaécie tysiecy dwa 421100) ziotych z odsetkarni i w punkcie 3 i w tym zakresie oddala powédztwo; zasqdza od powoda na rzecz pozwanego kwote 15.900 (pietnaécie tysiecy dziewieéset) ziotych tytuiem zwrotu kosztéw procesu za wszystkie instancje. ' Uzasadnienie faktyczne Sad Apelacyjny w K. wyrokiem z dnia 13 czerwca 2002 r. zmienii wyrok Sqdu Okrqgowego w K. z dnia 22 paidziernika 2001 r., zasqdzajqcy od pozwanego Skarbu Pafistwa  Wojewody O. na rzecz powédki Teiekomunikacji Polskiej Spbiki Akcyjnej w W.  z dochodzonej kwoty 217.105,28 zi z odsetkami  kwote 20643.62 zi z odsetkami i oddaiajqcy powédztwo w pozostaiej czqéci, w ten sposéb, Ze zasqdzii od pozwanego na rzecz powédki clalszq kwotzg 191.382 212 odsetkami i oddalii apelacjg pozwanego oraz apelacje powédki w pozostaiym zakresie oraz orzeki 0 kosztach postepowania apelacyjnego. Rozstrzygniecie to jest wynikiem ustalenia, 2e w okresie od grudnia 1995 r. do Iistopada 1998 r. Zespéi Opieki Zdrowotnej w 0., bedqcy wéwczas jednostkq budzetowq Skarbu Pafistwa, nie zapiacii powédce naleznoéci za abonament telefoniczny i za realizacje polqczefi telefonicznych w lacznej kwocie 20?.384,42 zi. Wobec przeksztalcenia ZOZ w O. w zespéi samodzielny, zobowiqzanym z tego tytuiu jest pozwany. Zqdanie, obejmujqce kwote; 207_384,42 zi za okres od grudnia 1995 r. do wrzeénia 1998 r., uiegio dwuletniemu przedawnieniu ( k.c.), gdyz pozew zostai wniesiony w dniu 14 wrzeénia 2000 r. Podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia nie zasiuguje jednakze na uwzglednienie, aibowiem w okolicznoéciach sprawy stanowi naduzycie prawa (a_Lt._5 k.c.). Sad Apeiacyjny przyjqi, 2e potwierdzenie zadluzenia dokonane w dniu 30 listopada 1998 r. nie mogio zostaé uznane za prawnie skuteczne uznanie diugu tylko na skutek przypadkowego zbiegu zdarzerfi, mianowicie dokonania W tym samym dniu wpisu do rejestru przeksztalconego Zespoiu Opieki Zdrowotnej, 2 ktérq to chwilq nabyi on osobowoéé prawnq. Zadiuzenie potwierdziiy bowiem osoby, ktére mogiy reprezentowaé ZOZ, ale nie byiy upowaznione do reprezentowania pozwanego. Sad Apelacyjny zwrécii uwagg na zachowanie powédki, ktéra mimo zalegania z zapiatq naieznoéci od grudnia 1995 r. uwzgledniia proébg Zespoiu Opieki Zdrowotnej 2 dnia 3 wrzeénia 1997 r. 0 uruchomienie jeszczejednego tetefonu, majqcego umozliwié pacjentom rejestracjg. Sqd Apelacyjny podniési wreszcie, Ze pozwany nie kwestionowai istnienia diugug odpowiadajqc na wezwania powédki, niespeinienie swiadczenia tiumaczyé wqtpliwoéciami, ktéry Wojewoda  S. czy 0., jest zobowiqzany do jego speinienia, niewydaniem przepiséw wykonawczych oraz brakiem érodkéw finansowych. Takie zachowanie pozwanego Sad Apeiacyjny okresiiijako "uépienie czujnoéci wierzyciela".  Wyrok wymieniony na wstrgpie w_cz¢éci uwzglqdniajqcej powédztwo i oddalajqcej apeiacje pozwanego (co System lnforrnacji Prawnej Lax (Lex Omega) 5012013 Stahwpjiéwny programu: 20131223 Z Z g H __ _,__ VCK 399r'02 -tekst Tekst orzeczenia pochodzi z bazy orzeczeń Sądu Najwyższego dostępnej pod adresem l Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2003 r. V CK 399!02 1. Przy ocenie możliwości zastosowania art 5 k.c. należy mieć na uwadze - ze względu na charakter tego przepisu - wszystkie okoliczności sprawy występujące tak po stronie wierzyciela jak i dłużnika. Sąd wyjątkowo może nie uwzględnić upływu terminu przedawnienia roszczenia - jeżeli jego podniesienie przez dłużnika jest nadużyciem prawa - także wynikającego ze stosunku pomiędzy przedsiębiorcami. 2. Powołanie się przez dłużnika na przedawnienie roszczenia jest działaniem w granicach prawa i zgodnym z prawem. Dłużnikowi, który podniósł zarzut przedawnienia można postawić zarzut naruszenia zasad współżycia społecznego tylko w wyjątkowych i rażących okolicznościach. - LEX nr 1?5965 . ' ' - 175965 _ : att._ă.' attzljl Skład orzekający Przewodniczący: Sędzia SN Marek Sychowicz (spr.). Sędziowie SN: Teresa Bielska-Sobkowicz, Tadeusz Źyznowski. Sentencja . . Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Telekomunikacji Polskiej S.A. w W. przeciwko Skarbowi Państwa - Wojewodzie O. w O. o zapłatę, po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 7 listopada 2003 r., kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w K. z dnia 13 czerwca 2002 r., zmienia zaskarżony wyrok w punkcie I, w punkcie ll w części oddalającej apelację pozwanego i w punkcie Ill oraz wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia 22 pażdziernika 2001 r. w punkcie 1 w częsci zasądzającej kwotę 16.002,42 (szesnaście tysięcy dwa 42i100) złotych z odsetkami i w punkcie 3 i w tym zakresie oddala powództwo; zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 15.900 (piętnaście tysięcy dziewięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu za wszystkie instancje. ' Uzasadnienie faktyczne Sąd Apelacyjny w K. wyrokiem z dnia 13 czerwca 2002 r. zmienił wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia 22 pażdziernika 2001 r., zasądzający od pozwanego Skarbu Państwa - Wojewody O. na rzecz powódki Telekomunikacji Polskiej Spółki Akcyjnej w W. - z dochodzonej kwoty 217.105,28 zł z odsetkami - kwotę 20.643,62 zł z odsetkami i oddalający powództwo w pozostałej części, w ten sposób, ze zasądził od pozwanego na rzecz powódki dalszą kwotę 191.382 zł z odsetkami i oddalił apelację pozwanego oraz apelację powódki w pozostałym zakresie oraz orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego. Rozstrzygnięcie to jest wynikiem ustalenia, że w okresie od grudnia 1995 r. do listopada 1998 r. Zespół Opieki Zdrowotnej w 0,, będący wówczas jednostką budżetową Skarbu Państwa, nie zapłacił powodce należności za abonament telefoniczny i za realizację połączeń telefonicznych w łącznej kwocie 20?.384,42 zł. Wobec przekształcenia ZOZ w O. w zespół samodzielny, zobowiązanym z tego tytułu jest pozwany. Ządanie, obejmujące kwotę 207.384,42 zł za okres od grudnia 1995 r. do wrzesnia 1998 r., uległo dwuletniemu przedawnieniu ( k.c.}, gdyż pozew został wniesiony w dniu 14 września 2000 r. Podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia nie zasługuje jednakże na uwzględnienie, albowiem w okolicznościach sprawy stanowi nadużycie prawa (a.Lt._5 k.c.). Sąd Apelacyjny przyjął, że potwierdzenie zadłużenia dokonane W dniu 30 listopada 1998 r. nie mogło zostać uznane za prawnie skuteczne uznanie długu tylko na skutek przypadkowego zbiegu zdarzeń, mianowicie dokonania wtym samym' dniu wpisu do rejestru przekształconego Zespołu Opieki Zdrowotnej, z którą to chwilą nabył on osobowość prawną. Zadłużenie potwierdziły bowiem osoby, które mogły reprezentować ZOZ, ale nie były upoważnione do reprezentowania pozwanego. Sąd Apelacyjny zwrócił uwagę na zachowanie powódki, która mimo zalegania z zapłatą należności od grudnia 1995 r. uwzględniła prośbę Zespołu Opieki Zdrowotnej z dnia 3 września 1997 r. o uruchomienie jeszcze jednego telefonu, mającego umożliwić pacjentom rejestrację. Sąd Apelacyjny podniósł wreszcie, ze pozwany nie kwestionował istnienia długu; odpowiadając na wezwania powódki, niespełnienie świadczenia tłumaczył wątpliwościami, który Wojewoda - Ś. czy O., jest zobowiązany do jego spełnienia, niewydaniem przepisów wykonawczych oraz brakiem środków finansowych. Takie zachowanie pozwanego Sąd Apelacyjny okresiił jako “uśpienie czujności wierzyciela". - Wyrok wymieniony na wstępie wczęści uwzględniające] powództwo i oddalającej apelację pozwanego (co System Informacji Prawnej Lex (Lex Omega) 50i'2013 Stanrprawny programu: 2013-12-23 --- STRONA 2 --- _ _____________ ___ _ \{__QK 399102tekst doprowadzito do zasqdzenia kwoty 20T.384,42 zi z odsetkami) zaskariyi kasacje pozwany. Podstawe kasaoji stanowis: 1) naruszenie a|;t._“5 k.o._ przez biednsj jego wykiadnie poiegajqcaj na uznaniu, 2e podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia stanowi naduzycie prawa oraz 2) naruszenie a.Lt..233__§.1L k.p.c. przez przekroczenie granio swobodnej oceny dowodow, dokonanie dowoinej oceny zgromadzonych w sprawie dowodow i sprzecznosé ustalefi z tresciaj tych dowodow przez przyjecie, Ze pozwany nie kwestionowai i nie zaprzeczai, it powodoe przysiuguje doohodzona w sprawie naleznosé oraz ze swym dziaianiem ugruntowai w powodce przekonanie o potwierdzeniu diugu, czym uspit jej czujnosé, d0pi‘0W8dZElj8jC do przedawnienia czesci naleznosci. Skarzqcy wniosi o zmiane zaskarzonego wyroku przez oddalenie powodztwa o zasqdzenie kwoty 207.384/12 zi z odsetkami ewentualnie o uchyienie Zaskarionego wyroku w czesci uwzgledniajsjcej powodztwo, oddaiajqcej apetacje pozwanego oraz orzekajajcej o kosztach postepowania apelacyjnego i przekazanie sprawy w tym zakresie Sejdowi Apeiaoyjnemu w K. do ponownego rozpoznania. Uzasadnienie prawne Sad Najwyzszy zwazyi, co nastepuje: Zarzut kasacji naruszenia a£t._23_3_§_1 k.p.c. nie jest zasadny. 1 Przede wszystkim kasacja nie jest srodkiem prawnym, przy pomocy ktorego mozna by zwalczaé ustaienia faktyczne stanowigce podstaws; wydania zaskarzonego wyroku. O ile zatem skarzqca, powoiujajo sie na naruszenie apt, 233 § 1 i<.p.c., bezposrednio zmierza do podwazenia prawidiowoéci tych ustaien, zarzut ten nie moze odnieéé skutku. Kasacja mote kwestionowaé prawidiowoéé ustalefi stanowiejcych podstawe wydania zaskarzonego wyroku ale jedynie posrednio, zarzucajec naruszenie przepisow postepowania, ktore przez Sajd zostaiy wadiiwie zastosowane bqdi nie zastosowane, gdy w wyniku tego doszio do dokonania wadliwych ustalefi co do okolicznosci istotnych dla rozstrzygniecia sprawy. Takim przepisem m.in. moze byé a.|:t_233_§_1 k.p.c. Zarzucajqc naruszenie aLt._2Ii3_§ml k.p.c. nalezy wskazaé, jakie  konkretnie  clowody Sad uznai za wiaiygodne i majsjce moo dOW0d0WEj lub odwrotnie, mimo 2e reguty oceny dowodow okresione w tym przepisie nakazywaiy dokonaé oceny odmiennej i na czym polega naruszenie tych regui. Skarzqca, zarzucajap przekroozenie granic swobodnej oceny dowodow i dokonanie dowoinej oceny zgromadzonych w sprawie dowodow, zarzutow tych nie odnosi jednakze do zadnyoh konkretnych dowodow i nie wymienia dowodow, ktorych zarzuty te dotyczsj. Tak skonstruowany zarzut uchyia sis spod rozpoznania Ssjdu Najwyzszego. ' Zawarte w kasacji uzasadnienie jej podstaw wskazuje, ze zarzucajsc naruszenie ant 233 § 1 k.p.c. skarzqca w istocie kwestionuje prawidiowosé dokonanej przez S:zjd Apelacyjny oceny podniesienia przez pozwanego zarzutu przedawnienia jako naciuzycia prawa. Jest to zarzut naruszenie prawa materialnego  .aEt._5 k.c., a nie naruszenia wymienionego wyzej przepisu postepowania. 2. Stosownie do ai:L_1Jl..§._2 k.c. ten, przeciwko komu przysiuguje roszczenie, moze uchylio sie od jego zaspokojenia, chyba Ze zrzeka sis korzystania z zarzutu przedawnienia. Oznacza to, Ze jezeli ten, przeciwko komu przysiuguje roszczenie, nie zrzeki sis z zarzutu przedawnienia i zarzut ten podnosi, ssjd jest obowigzany Zarzut ten uwzglednié. Wediug pogisjdu panujqcego w pismienniclwie i orzecznictwie po noweiizacji kodeksu cywiinego usiawa, z dnia 28 iipca 1990 r. (Dz. U. Nr 55, poz. 321), sqd moze wyjqtkowo nie uwzgiednio upiywu przedawnienia dochodzonego roszozenia, jezeii podniesienie przez diuznika zarzutu przedawnienia nastqpiio w okolicznosciach objetych hipotezsj aEL_5 k.c., tj. nosi znamiona naduzycia prawa (zob. np. uzasadnienie ucizwaty Sqdu Najwyzszego z dnia 10 marca 1993 r., Ill CZP 8193, OSNCP 1993, nr 9, poz. 153). Jak zgodnie podkresia sie, ocena ta wymaga wziecia pod uwage szozegolnego oharakteru a1:t._5 k.c., nieuwzglednienie przedawnienia moze mieo miejsoe w wyjajtkowych, rzadkioh i razajoych okoiicznosciach i nalezy wykazywaé daleko posuniety rygoryzm co do wyjstkowosci sytuacji usprawiedliwiajsjoych nieuwzglednienie przedawnienia (zob. np. wyroki Sajdu Najwyzszego: Ill CKN 566198, LEX nr 527?3, II CKN 468/99, LEX nr 51643, , ill CKN S22E99, LEX nr 51563). Zasadny jest zarzut kasaoji wydania zaskarzonego wyroku z naruszeniem a1f.._5 k.o. przez uznanie, ze przepis ten w stanie faktycznym stanowiscym podstawe wydania zaskarzonego wyroku usprawiedliwia nieuwzglednienie podniesionego przez pozwanego zarzutu przedawnienia roszczenia dochodzonego przez powodke w ozesoi obejmujajcej naleznosci za okres od grudnia 1995 r. do wrzeénia 1998 r. Przy ocenie mozliwoéci zastosowania .aj:L_5 k.c. nalezy mieé na uwadze  ze wzgledu na charakter tego przepisu  wszystkie okoiioznosci sprawy wystepujsjce tak po stronie wierzyciela jak i diuznika. Wprawdzie sad wyjqtkowo moze nie uwzglednio upiywu terminu przedawnienia roszczenia  jezeli jego podniesienie przez diuznika jest naduzyciem prawa  takze wynikajqcego ze stosunku pomiecizy przedsiebiorcami (magojg Sqdu Najwyzszego z dnia 27 ozerwca 2001 r., ll CKN 604!00, OSNC 2002, nr 3, poz. 32), ale trafnie skarzqcy podniosi, ze Sajd Apeiacyjny nie uwzglednii faktu, Ze powodka jest profesjonalistej w zakresie éwiadczonych przez siebie usiug, za speinienie ktorych dochodzi wynagrodzenia od pozwanego, usiugi takie swiadczy masowo i spotyka sie w swej dziaialnosci z roznym zachowaniem kontrahentow jako diuznikow. Z jednej strony w stosunkach z kontrahentami ma bogate doswiadczenie, a z drugiej  jako spoika akcyjna o znacznym kapitale i przynoszsca powazne zyski ma wszeikie mozliwosci do nalezytego zorganizowania swej pracy i zapewnienia wiasciwej obsiugi prawnej. Diatego  patrzqc na sprawe od strony powodki  nie mozna uznaé, ze usprawiedliwia uchybienie terminowi dochodzenia roszczenia przez powodke to, iz pozwany, mimo ze nie zaprzeczai istnieniu i wysokosci diugu, zobowiqzania nie wykonywai, tiumaczajo to roznymi okoiioznosciami zachodzecymi po jego System lnformacji Prawnej Lex (Lex Omega) 5012013 Stan prawny programu: 20131223 , ____________, ___ 7 \f__QK 399102-tekst doprowadziło do zasądzenia kwoty 207.384,42 zł z odsetkami) zaskarżył kasacją pozwany. Podstawę kasacji stanowią: 1) naruszenie ar;t._„5 k.c._ przez błędną jego wykładnię polegającą na uznaniu, że podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia stanowi nadużycie prawa oraz 2) naruszenie a_Ľt..2ł3_¬§_„1„ k.p.c. przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, dokonanie dowolnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów i sprzeczność ustaleń z treścią tych dowodów przez przyjęcie, że pozwany nie kwestionował i nie zaprzeczał, iż powódce przysługuje dochodzona w sprawie należność oraz że swym działaniem ugruntował w powódce przekonanie o potwierdzeniu długu, czym uśpił jej czujność, doprowadzając do przedawnienia części należności. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez oddalenie powództwa o zasądzenie kwoty 207.384,42 zł z odsetkami ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w części uwzględniające] powództwo, oddalającej apelację pozwanego oraz orzekającej o kosztach postępowania apelacyjnego i przekazanie sprawy wtym zakresie Sądowi Apeiacyjnemu w K. do ponownego rozpoznania. Uzasadnienie prawne Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zarzut kasacji naruszenia a[t._2ß_8_§_l k.p.c. nie jest zasadny. i Przede wszystkim kasacja nie jest środkiem prawnym, przy pomocy którego można by zwalczać ustalenia faktyczne stanowiące podstawę wydania zaskarżonego wyroku. O ile zatem skarżąca, powołując się na naruszenie art, 233 § ji k.p.c., bezpośrednio zmierza do podważenia prawidłowości tych ustaleń, zarzut ten nie może odnieść skutku. Kasacja może kwestionować prawidłowość ustaleń stanowiących podstawę wydania zaskarżonego wyroku ale jedynie pośrednio, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które przez Sąd zostały wadliwle zastosowane bądż nie zastosowane, gdy w wyniku tego doszło do dokonania wadliwych ustaleń co do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Takim przepisem m.in. może być a_r:t_2&3_§_t k.p.c. Zarzucając naruszenie aLt._2Ł2z.3_,§„„l k.p.c. należy wskazać, jakie - konkretnie - dowody Sąd uznał za wiarygodne i mające moc dowodową lub odwrotnie, mimo że reguły oceny dowodów określone w tym przepisie nakazywały dokonać oceny odmiennej i na czym polega naruszenie tych reguł. Skarżąca, zarzucając przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i dokonanie dowolnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, zarzutów tych nie odnosi jednakże do żadnych konkretnych dowodów i nie wymienia dowodów, których zarzuty te dotyczą. Tak skonstruowany zarzut uchyla się spod rozpoznania Sądu Najwyższego. ` Zawarte w kasacji uzasadnienie jej podstaw wskazuje, że zarzucając naruszenie art 233 § 1 k.p.c. skarżąca w istocie kwestionuje prawidłowość dokonanej przez Sąd Apelacyjny oceny podniesienia przez pozwanego zarzutu przedawnienia jako nadużycia prawa. Jest to zarzut naruszenia" prawa materialnego - .ar2t._5 k.c., a nie naruszenia wymienionego wyżej przepisu postępowania. 2. Stosownie do ar:t_'iJ1„.§._2 k.c. ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia. Oznacza. to, że jeżeli ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, nie zrzekł się z zarzutu przedawnienia i zarzut ten podnosi, sąd jest obowiązany zarzut ten uwzględnić. Według poglądu panującego w piśmiennictwle i orzecznictwie po nowelizacji kodeksu cywilnego ustawą z dnia 28 lipca 1990 r. (Dz. U. Nr 55, poz. 321), sąd może wyjątkowo nie uwzględnić upływu przedawnienia dochodzonego roszczenia, jeżeli podniesienie przez dłużnika zarzutu przedawnienia nastąpiło w okolicznościach objętych hipotezą aEL_5 kc., tj. nosi znamiona nadużycia prawa (zob. np. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 1993 r., Ill CZP 8i'93, OSNCP 1993, nr 9, poz. 153). Jak zgodnie podkreśla się, ocena ta wymaga wzięcia pod uwagę szczególnego charakteru ar:t._5 k.c., nieuwzględnienie przedawnienia może miec miejsce w wyjątkowych, rzadkich i rażących okolicznościach i należy wykazywać daleko posunięty rygoryzm co do wyjątkowości sytuacji usprawiedliwiających nieuwzględnienie przedawnienia (zob. np. 'wyroki Sądu Najwyższego: Ill CKN 566."98, LEX nr 52773, il CKN 468/99, LEX nr 51643, , łll CKN 522t99, LEX nr 51563). Zasadny jest zarzut kasacji wydania zaskarżonego wyroku z naruszeniem arž.._5 k.c. przez uznanie, że przepis ten w stanie faktycznym stanowiącym podstawę wydania zaskarżonego wyroku usprawiedliwia nieuwzględnienie podniesionego przez pozwanego zarzutu przedawnienia roszczenia dochodzona-go przez powódkę w części obejmującej należności za okres od grudnia 1995 r. do września 1998 r. Przy ocenie możliwości zastosowania ar:L_5 k.c. należy mieć na uwadze - ze względu na charakter tego przepisu - wszystkie okoliczności sprawy występujące tak po stronie wierzyciela jak i dłużnika. Wprawdzie sąd wyjątkowo może nie uwzględnić upływu terminu przedawnienia roszczenia - jeżeli jego podniesienie przez dłużnika jest nadużyciem prawa - także wynikającego ze stosunku pomiędzy przedsiębiorcami (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 2001 r., ll CKN 604i00, OSNC 2002, nr 3, poz. 32), ale trafnie skarżący podniósł, ze Sąd Apelacyjny nie uwzględnił faktu, że powódka jest profesjonalistą w zakresie świadczonych przez siebie usług, za spełnienie których dochodzi wynagrodzenia od pozwanego, usługi takie świadczy masowo i spotyka się w swej działalności z różnym zachowaniem kontrahentów jako dłużników. Z jednej strony w stosunkach z kontrahentami ma bogate doświadczenie, a z drugiej -jako spółka akcyjna o znacznym kapitale i przynosząca poważne zyski ma wszelkie możliwości do należytego zorganizowania swej pracy i zapewnienia właściwej obsługi prawnej. Dlatego - patrząc na sprawę od strony powódki - nie można uznać, że usprawiedliwia uchybienia terminowi dochodzenia roszczenia przez powódkę to, iż pozwany, mimo że nie zaprzeczał istnieniu i wysokości długu, zobowiązania nie wykonywał, tłumacząc to różnymi okołicznościami zachodzącymi po jego System Informacji Prawnej Lex (Lex Omega) 50i2013 Stan prawny programu: 2013-12-23 --- STRONA 3 --- . _____ ____ N _ __ VCK__§99)'02  tekst stronie. Okolioznosé, Ze powodka nie powotuje sie na uznanie roszozenia przez pozwanego swiadczy o tym, i2 miaia one swiadomoso co do tego, Ze przyznanie istnienia diugu przez pozwanego nie byio czynnoécisj prawne powodujajca przerwanie biegu przedawnienia ( k.o.). To, ze przyznanie istnienia diugu przez pozwanego wynikaio z roznych jego czynnosci, dokonanych w roznym czasie nie ma wpiywu na powyzszaj ocene. To zaé, 2e mimo zalegania z zapiatq naleznosci oci grudnia 1995 r., powodka uwzgledniia prosbe Zespotu Opieki Zdrowotnej z dnia 3 wrzesnia 1997 r. o uruchomienie jeszcze jednego telefonu, swiadczy  pozytywnie  o sposobie wykonywania zawartej przez nisj umowy o swiadczenie usiug telekomunikacyjnych. Okolicznosé ta nie daje jednakze wystsrczajqcej podstawy do zakwaiifikowania podniesionego przez pozwanego zarzutu przedawnienia za dziaianie sprzeczne z zasadami wspoizycia spoiecznego. Niewykonanie zobowiqzania przez diuznika nie jest zachowaniem zasiugujejcym na oohrone. Jednakze nalezy przypomnieé, ze uznajec, i2 w interesie porzqdku publicznego iezy stabilizacja stosunkow prawnych i prawidiowe funkcjonowanie stosunkow gospodarczych nekazuje przestrzeganie W stosunkach prawnych naiezytej dyscypiiny, prawo poiskie  tak jak i inne ustawodawstwa  przewiduje przedawnienie roszczeh, okreslajqo dla poszczegolnych ich kategorii terminy przedawnienia. Powoianie sie przez diuznika na przedawnienie roszczenia jest zatem dziaianiem w granicach prawa i zgodnym z prawem. Diuznikowi, ktory podniosi zarzut przedawnienia mozna  jak o tym byia juz mowa  postawié zarzut naruszenia zasad wspotzycia spoiecznego tylko w wyjqtkowych i razecych okolicznosciach. Nie dopatrujsjc sie takich okolicznosci po stronie powodki,. nie mozna stwierdzié {ch istnienia takze po stronie pozwanego. Zachowanie pozwanego poiegajqce na tym, Ze nie kwestionowai on ani istnienia, ani wysokosci diugu i odpowiadajqc na wezwania powodki, niewykonanie zobowiqzania tiumaczyi roznymi wzgiedami, ktore to zachowanie Sad Apelacyjny okreslii jako "uspienie czujnosci wierzyciela", swiadczy jedynie o tym, 2e w przekonaniu pozwanego istniaiy okreslone przeszkody w wykonaniu zobowiezania. W sytuaoji, gdy zachowanie to nie zostaio poparte Zadnymi dziaianiami pozwanego zmierzajecymi do wykonania zobowisjzania. powinno byé jasne dla powodki, Ze nie naiezy spodziewao sie dobrowoinego wykonania zobowiezania przez pozwanego. Z przytoczonych wzgiedow Sajd Najwyzszy na podstawie ii'_L_3_Q§_'15"DL8_Z aLt._'LQ8_§_1 w zwisjzku z aLt._9_8_§_1 i 3 a takze er_t...9_9 k.p.o. orzeki jak w sentencji. System informacji Prawnej Lex (Lex Omega)50!2013 Stan prawny programu: 20131223 _ _____ ____ __ _ __ VCK__Ę›99i'Ü2 -tekst stronie. Okoliczność, że powódka nie powołuje się na uznanie roszczenia przez pozwanego świadczy o tym, iż miała ona świadomość co do tego, że przyznanie istnienia długu przez pozwanego nie było czynnością prawną powodujące przerwanie biegu przedawnienia ( k.c.). To, że przyznanie istnienia długu przez pozwanego wynikało z różnych jego czynności, dokonanych W różnym czasie nie ma wpływu na powyższą ocenę. To zaś, że mimo zalegania z zapłata należności od grudnia 1995 r., powódka uwzględniła prośbę Zespołu Opieki Zdrowotnej z dnia 3 września 1997 r. o uruchomienie jeszcze jednego telefonu, świadczy - pozytywnie - o sposobie wykonywania zawartej przez nią umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych. Okoliczriosć ta nie daje jednakże wystarczającej podstawy do zakwalifikowania podniesionego przez pozwanego zarzutu przedawnienia za działanie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Niewykonanie zobowiązania przez dłużnika nie jest zachowaniem zasługującym na ochronę. Jednakże należy przypomnieć, że uznając, iż w interesie porządku publicznego leży stabilizacja stosunków prawnych i prawidłowe funkcjonowanie stosunków gospodarczych nakazuje przestrzeganie w stosunkach prawnych należytej dyscypliny, prawo polskie - tak jak i inne ustawodawstwa - przewiduje przedawnienie roszczeń, określając dla poszczególnych ich kategorii terminy przedawnienia. Powołanie się przez dłużnika na przedawnienie roszczenia jest zatem działaniem w granicach prawa i zgodnym z prawem. Dłużnikowi, który podniósł zarzut przedawnienia można -jak o tym była już mowa - postawić zarzut naruszenia zasad współżycia społecznego tylko w wyjątkowych i rażących okolicznościach. Nie dopatrując się takich okoliczności po stronie powódki,. nie można stwierdzić ich istnienia także po stronie pozwanego. Zachowanie pozwanego polegające na tym, że nie kwestionował on ani istnienia, ani wysokości długu i odpowiadając na wezwania powódki, niewykonanie zobowiązania tłumaczył różnymi względami, które to zachowanie Sąd Apelacyjny określił jako "uśpienie czujności wierzyciela", świadczy jedynie o tym, że w przekonaniu pozwanego istniały określone przeszkody w wykonaniu zobowiązania. W sytuacji, gdy zachowanie to nie zostało poparte żadnymi działaniami pozwanego zmierzającymi do wykonania zobowiązania, powinno być jasne dla powódki, że nie należy spodziewać się dobrowolnego wykonania zobowiązania przez pozwanego. Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy na podstawie aLt_3.93_'1íoLa.ż aLt._'l_08_§_t w związku z att._9_8¬§_'t i S a także ar.t...9.9 k.p.c. orzekł jak w sentencji. System informacji Prawnej Lex (Lex Omega)"50i201 3 Stan prawny programu: 2013-12-23

Słowa kluczowe

#orzeczenie#Wyrok#Sąd Apelacyjny w K. wyrokiem z dnia 13 czerwca 2002 r. zmienił wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia 22 pażdziernika 2001#II CKN 468/99#art. 5 k.c.